CHUYÊN ĐỀ 16 KIM LOẠI + MUỐI

Muốn chinh phục điểm cao môn hóa học trong kỳ thi THPT Quốc Gia thì các em cần phải có nền tảng kiến thức và phương pháp làm bài thật tốt. Sau đây mình xin giới thiệu bộ tài liệu 20 PHƯƠNG PHÁP, CHUYÊN ĐỀ GIẢI NHANH BÀI TẬP HÓA HỌC của thầy Nguyễn Minh Tuấn, tốp 1 luyện thi đại học môn Hóa Học trong những năm vừa qua. Bộ tài liệu này được biên soạn rất kĩ gồm câu hỏi đáp án và cả đáp án chi tiết được phân hóa theo mức độ cơ bản đọc hiểu vận dụng và vận dung cao. Tài liệu này rất phù hợp với các thầy cô giáo cần giáo án thật hay và chuẩn để giảng dạy cũng như các bạn gia sư cần tài liệu đi dạy thêm. Tài liệu này còn rất phù hợp với các em học sinh đang cần nguồn tài liệu quý để luyện thi đại học môn Hóa Học, nếu nắm vững được những phương pháp này thì chắc chắn các em đã đặt 1 bước chân vào trường đại học mà các em mơ ước.Lưu ý : Bộ tài liệu gồm có 20 chuyên đề phương pháp nên cần tải tất cả xuống để giảng dạy học tập nhé Thân

Trang 1

Phát triển tư duy sáng tạo giải nhanh bài tập trắc nghiệm Hĩa vơ cơ 12 – Nguyễn Minh Tuấn

C PHƯƠNG PHÁP GIẢI, VÍ DỤ MINH HỌA VÀ BÀI TẬP VẬN DỤNG

● Kiến thức, kĩ năng và phương pháp giải:

+ Vị trí các cặp oxi hĩa - khử trong dãy điện hĩa:

Tínhoxi hóa giảm dần

chấ t khửmạnh chấ t oxi hó a mạnh chấ t khửyế u chấ t oxi hó a yế u

+ Từ những điều trên suy ra: Khi gặp dạng bài liên quan đến hỗn hợp kim loại và dung dịch chứa hỗn hợp muối thì việc đầu tiên là xác định thứ tự khử ion kim loại, thứ tự oxi hĩa kim loại Tiếp đĩ, dựa vào các số liệu đề cho

để đánh giá kết quả của phản ứng: kim loại nào đã bị oxi hĩa (kim loại nào đã bị tan vào dung dịch); ion kim loại nào đã bị khử (kim loại nào đã sinh ra).

+ Để tính tốn tìm ra kết quả thì cĩ thể sử dụng các cách sau:

* Tính theo phương trình phản ứng: Cách này chỉ phù hợp cho dạng bài tập đơn giản Đối với những dạng bài

phức tạp như hỗn hợp kim loại tác dụng với dung dịch chứa hỗn hợp muối thì phải viết nhiều phương trình, sử

dụng nhiều ẩn số dẫn đến khĩ khăn trong việc tính tốn và mất nhiều thời gian

* Sử dụng các định luật bảo tồn: bảo tồn electron, bảo tồn điện tích, bảo tồn khối lượng Cách này ưu việt

hơn vì nĩ đi sâu vào bản chất phản ứng, do đĩ việc tính tốn cũng đơn giản và nhanh hơn so với việc tính theophản ứng (sẽ phân tích kĩ hơn trong các ví dụ cụ thể)

+ Khi gặp dạng bài: “ sau phản ứng khối lượng thanh kim loại tăng ”; “sau phản ứng khối lượng dung dịch giảm ” thì ta sử dụng thêm phương pháp tăng giảm khối lượng.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Hịa Đà – Bình Thuận, năm 2017)

Phân tích và hướng dẫn giải

+ Đây là dạng bài tập đơn giản, một kim loại tác dụng với một muối nên khơng cần phải xác định thứ tự khử vàoxi hĩa của các ion và nguyên tử kim loại

+ Để tính tốn kết quả cụ thể, ta cĩ thể dùng các cách sau:

Zn

Cu

Cu ta� o tha� nh Zn pha� n �� ng Cu

Ca�ch1: T�nh theo ph��ng tr�nh pha�n ��ng

Ca�ch 2: S��du�ng ba�o toa�n electron (BTE)

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – Sở Giáo Dục và Đào Tạo Bắc Ninh, năm 2017)

Trang 2

Phát triển tư duy sáng tạo giải nhanh bài tập trắc nghiệm Hóa vô cơ 12 – Nguyễn Minh Tuấn

Câu 2: Cho 14 gam bột sắt vào 150 ml dung dịch CuCl2 2M, khuấy đều, đến khi phản ứng xảy ra hoàn toàn thuđược m gam chất rắn Giá trị của m là

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Huỳnh Thúc Kháng – Bình Thuận, năm 2017)

Dựa vào mối liên hệ về số mol Cu tạo thành, số mol Fe phản ứng và sự thay đổi khối lượng thanh kim loại

sẽ tính được lượng CuSO4 phản ứng Từ đó tính được lượng CuSO4 dư và trả lời được câu hỏi mà đề yêu cầu

* Hướng dẫn giải

Trang 3

�inh sa� t ta� ng Cu Fe

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Hàm Long – Bắc Ninh, năm 2017)

4

Fe p� Cu ta� o tha� nh CuSO p�

thanh Fe ta� ng Cu ta� o tha� nh Fe p�

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT chuyên Thoại Ngọc Hầu – An Giang, năm 2016)

Trang 4

Ví dụ 5: Cho m gam bột Zn vào 500 ml dung dịch Fe2(SO4)3 0,24M Sau khi các phản ứng xảy ra hoàn toàn,khối lượng dung dịch tăng thêm 9,6 gam so với khối lượng dung dịch ban đầu Giá trị của m là

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Hàm Rồng – Thanh Hóa, năm 2017)

* Phân tích

+ Vẫn là dạng bài một kim loại tác dụng với một muối Nhưng ở ví dụ này ta cần xác định thứ tự khử của ion

Fe3+ vì xuất hiện 3 cặp oxi hóa - khử:

+ Nếu bỏ qua thứ tự khử, cho Fe3+ bị khử về Fe sẽ mắc vào bẫy của người ra đề

● Ghi nhớ: Đối với các bài tập xuất hiện 3 cặp oxi hóa - khử trở lên, trước tiên cần xác định thứ tự khử và oxi

hóa của ion và nguyên tử kim loại Sau đó mới tính toán tìm ra kết quả

+ Vì phản ứng hóa học bảo toàn khối lượng nên khối lượng dung dịch sau phản ứng tăng lên bao nhiêu gam thìkhối lượng kim loại thu được sẽ giảm đi bấy nhiêu gam

+ Dựa vào bản chất phản ứng và các thông tin đề cho, ta có một số cách giải sau:

* Chu�y�: Ca�ch vie�t bie�u th��c ba�o toa�n electron:

so�e cho.n so�e cho.n so�e nha

2 4 3

(0,24 y) mol 2

0,12 mol

Trong �o�: CK1ma�nh CK 2; COXH1ma�nh COXH2

Ca�ch 3: S��du�ng ba�o toa�n �ie�n t�ch

SO : 0,36 mol

Fe : y molBT�T

Trang 5

Câu 7: Cho m gam Mg vào dung dịch chứa 0,12 mol FeCl3 Sau khi phản ứng xảy ra hoàn toàn thu được 3,36gam chất rắn Giá trị của m là

56

�e�t�nh m ta co�the�la�m nh�sau:

Ca�ch1: T�nh theo ph��ng tr�nh pha�n ��ng

Ví dụ 6: Cho 8,40 gam sắt vào 300 ml dung dịch AgNO3 1,3M Lắc kĩ cho phản ứng xảy ra hoàn toàn thu được

m gam chất rắn Giá trị của m là

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Hoàng Hoa Thám, năm 2017)

* Phân tích

Trang 6

T� nhoxi ho� a gia� m da� n

+ Ở ví dụ này, số mol của Fe và AgNO3 đã biết nên ta có thể tính toán lượng kim loại thu được bằng những cáchsau:

Trang 7

+ Có thể tính khối lượng chất rắn bằng các cách sau:

2 2

FeCl NaCl Cl

FeCl Fe

2x x

gCl Ag 0,4.143,4 0,1.108

FeCl NaCl Cl

FeCl Fe

2x x

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Nguyễn Văn Linh – Bình Thuận, năm 2017)

A 27,0 gam B 20,7 gam C 37,0 gam D 21,6 gam.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1– THPT chuyên Hạ Long, năm 2016)

Trang 8

Câu 13: Hoà tan hoàn toàn 21,1 gam hỗn hợp gồm FeCl2 và NaF (có tỉ lệ mol là 1 : 2) vào một lượng nước (dư),thu được dung dịch X Cho dung dịch AgNO3 (dư) vào X, sau khi phản ứng xảy ra hoàn toàn sinh ra m gam chấtrắn Giá trị của m là:

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Lao Bảo – Quảng Trị, năm 2017)

Cu max Mg kim loa� i thu �� c Cu Fe

Cu max Mg Fe kim loa� i thu �� c Cu

Ne�u ch�co�Mg pha�n ��ng th�:

Trang 9

4 4

3 3

4

2 2 4

2

x mol

4

M (CuSO ) kim loa� i

● Nhận xét: Với dạng bài tập này, hầu hết xảy ra trường hợp kim loại hoạt động mạnh bị oxi hĩa hết, kim loại

yếu hơn bị oxi hĩa một phần Vì thế để tính tốn nhanh ta nên xét trường hợp này trước.

Ví dụ 9: Cho 2,7 gam hỗn hợp bột X gồm Fe và Zn tác dụng với dung dịch CuSO4 Sau một thời gian, thu đượcdung dịch Y và 2,84 gam chất rắn Z Cho tồn bộ Z vào dung dịch H2SO4 (lỗng, dư) Sau khi các phản ứng kếtthúc thì khối lượng chất rắn giảm 0,28 gam và dung dịch thu được chỉ chứa một muối duy nhất Phần trăm khốilượng của Fe trong X là

Nếu chỉcóZn phản ứng thì m m

Thực tế: m m Fe đãthamgia phản ứng

Trang 10

+ Sau khi khai thác các thông tin, ta tiến hành giải như sau:

A Dung dịch X chứa ba ion kim loại B Chất rắn Y chứa một kim loại.

C Chất rắn Y chứa ba kim loại D Dung dịch X chứa hai ion kim loại.

● Chú ý: Khi chất tham gia phản ứng là hỗn hợp kim loại, hỗn hợp muối thì việc làm đầu tiên là xác định thứ

tự khử ion kim loại và thứ tự oxi hóa kim loại Sau đó tiến hành xử lý các thông tin khác, kết nối các thông tin với nhau để đưa ra hướng giải tối ưu nhất.

Vận dụng:

Trang 11

Câu 15: Ngâm một thanh sắt có khối lượng 20 gam vào 200 ml dung dịch hỗn hợp Cu(NO3)2 1M và AgNO3

0,5M, sau một thời gian thấy khối lượng thanh sắt tăng 10% Hỏi khối lượng dung dịch đã thay đổi như thế nào?

A Giảm 1,6 gam B Tăng 2 gam C Giảm 2 gam D Tăng 1,6 gam.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT chuyên Lê Quy Đôn, năm 2016)

kim loa� i tp� dd muo� i tp� kim loa� i sp� dd muo� i sp�

kim loa� i sp� dd muo� i sp�

dd muo� i sp�gia� m kim loa� i sp�ta� ng

m m Fe �a�thamgia pha�n ��ng

(Zn, Fe) CuSO ho�n h��p kim loa�i CuSO he�t, Fe d�

2 KOH d�

4

Fe(OH) 2

Câu 19: Cho 6,596 gam hỗn hợp Mg và Zn tác dụng với dung dịch H2SO4 loãng, dư thu được 2,3296 lít H2

(đktc) Mặt khác, 13,192 gam hỗn hợp trên tác dụng với 100 ml dung dịch CuSO4 thu được 13,352 gam chấtrắn Nồng độ mol của dung dịch CuSO4 là

Trang 12

Câu 20: Cho hỗn hợp gồm a (mol) Mg và b (mol) Fe vào dung dịch chứa c (mol) AgNO3, khi các phản ứng xảy

ra hoàn toàn thu được dung dịch X gồm 2 muối và chất rắn Y (gồm 2 kim loại) Mối quan hệ giữa a, b, c là

A 2a c 2(a b).� �  B 2a c 2(a b).   C c 2(a b).�  D 2(a b) c 2(a b).   

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Tiểu La – Quảng Nam, năm 2017)

3

3 2 3

3 2

c mol 3

Mg(NO )

Mg, AgNO pha�n ��ng he�t

Trang 13

A 6,96 gam B 20,88 gam C 25,2 gam D 24 gam.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Vĩnh Bảo – Hải Phòng, năm 2017)

* Phân tích

+ Khi kim loại tham gia phản ứng có Mg, Al, Zn (hoạt động hơn Fe) và muối tham gia phản ứng có Fe3+ thì ta

cần đặc biệt quan tâm đến thứ tự khử và thứ tự oxi hóa Nếu nhầm lẫn sẽ dẫn đến kết quả sai.

T� nh oxi ho� a gia� mda� n

Ví dụ 13: Cho 8,64 gam Al vào dung dịch X (được tạo thành bằng cách hòa tan 74,7 gam hỗn hợp Y gồm CuCl2

và FeCl3 vào nước) Kết thúc phản ứng, thu được 17,76 gam chất rắn gồm hai kim loại Tỉ lệ số mol FeCl3 :CuCl2 trong hỗn hợp Y là

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – Sở Giáo Dục và Đào Tạo Hưng Yên, năm 2017)

Trang 14

T� nh oxi ho� a gia� m da� n

T� nh kh�� gia� m da� n

2

3 2

Ví dụ 14: Cho hỗn hợp chứa x mol Mg và 0,2 mol Fe vào 200 ml dung dịch hỗn hợp Fe2(SO4)3 1M và CuSO4

1M, đến phản ứng hoàn toàn thu được dung dịch X và 18,4 gam chất rắn Giá trị của x là

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Hiệp Hòa – Bắc Giang, năm 2016)

Câu 25: Cho 6,88 gam hỗn hợp chứa Mg và Cu với tỉ lệ mol tương ứng là 1 : 5 vào dung dịch chứa 0,12 mol

Fe(NO3)3 Sau khi các phản ứng hoàn toàn thu được m gam kim loại Giá trị của m là

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Quang Trung – Bình Thuận, năm 2017)

Trang 15

0,1 0,02 0,12 0,02

Fe

0,02 x 0,12

Ví dụ 15: Cho một thanh sắt có khối lượng m gam vào dung dịch chứa 0,012 mol AgNO3 và 0,02 molCu(NO3)2, sau một thời gian khối lượng của thanh sắt là (m+1,04) gam Tính khối lượng của kim loại bám trênthanh sắt?

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 3 – THPT chuyên Thái Bình, năm 2016)

* Phân tích

Trang 16

+ Nếu kim loại cĩ sắt và muối cĩ AgNO3 thì cần phân tích, đánh giá xem cĩ phản ứng của Fe2+ với Ag+ haykhơng

+ Ở ví dụ này xuất hiện các cặp oxi hĩa – khử:

Chấtrắn còn cócảCu Vậy xảy ra trường hợp 2

+ Sau khi xử lý các thơng tin, ta giải như sau:

Ví dụ 16: Cho 0,42 gam hỗn hợp bột Fe và Al vào 250 ml dung dịch AgNO3 0,12M Sau khi các phản ứng xảy

ra hồn tồn, thu được dung dịch X và 3,333 gam chất rắn Khối lượng Fe trong hỗn hợp ban đầu là

Fe trong ho� n h�� p ban �a� u

Ví dụ 17: Hịa tan một hỗn hợp gồm bột kim loại cĩ chứa 5,6 gam Fe và 6,4 gam Cu vào 350 ml dung dịch

AgNO3 2M Sau khi phản ứng xảy ra hồn tồn, khối lượng chất rắn thu được là

Trang 17

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Kim Liên – Hà Nội, năm 2016)

0,02.64 0,02.108 56(0,04 x)

Câu 31: Cho 5,5 gam hỗn hợp bột Al và Fe (trong đó số mol của Al gấp đôi số mol của Fe) vào 300 ml dung

dịch AgNO3 1M Khuấy kĩ cho phản ứng xảy ra hoàn toàn thu được m gam chất rắn Giá trị của m là

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT Lý Thái Tổ – Bắc Ninh, năm 2016)

Trang 18

8,208

108

Mg(NO )Mg

m gam chất rắn Giá trị của m là

A 72,9 gam B 48,6 gam C 81 gam D 56,7 gam

Mg(NO )Mg

Câu 35: Chia 14,8 gam hỗn hợp X gồm Fe và Cu thành 2 phần bằng nhau Phần 1 tác dụng với dung dịch

H2SO4 loãng dư, kết thúc phản ứng thu được 1,68 lít khí H2 (đktc) Cho phần 2 vào 350 ml dung dịch AgNO3

1M, sau khi phản ứng xảy ra hoàn toàn sinh ra m gam kim loại Giá trị của m là

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT chuyên Phan Bội Châu, năm 2016)

Trang 19

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT Diễn Châu – Nghệ An, năm 2016)

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Yên Định 1 – Thanh Hóa, năm 2016)

Trang 20

Ca�ch1: T�nh theo pha�n ��ng:

Dung d�ch X ch��a 0,12 mol Fe(NO ) va�0,024 mol Ag

3 2 0,384 mol

Ca�ch 2: D��a va�o ba�n cha�t pha�n ��ng va�a�p du�ng BTE

Ba�n cha�t pha�n ��ng la�:

Fe(NO ) : 0,12 molFe: 0,12 mol

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Quỳnh Lưu 1 – Nghệ An, năm 2016)

56y 108.0,1 24x

A 3,20 B 6,40 C 3,84 D 5,76.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT chuyên Quốc Học Huế, năm 2016)

Trang 21

3 2

dd T

3 2 NO

Zn(NO )

T chỉchứa Zn(NO )Tính khử:Zn Cu

Ví dụ 21: Cho m gam hỗn hợp A gồm Fe và Zn vào 200 ml dung dịch chứa AgNO3 0,18M và Cu(NO3)2

0,12M, sau một thời gian thu được 4,21 gam chất rắn X và dung dịch Y Cho 1,92 gam bột Mg vào dung dịch

Y, sau khi phản ứng xảy ra hồn tồn, thu được 4,826 gam chất rắn Z và dung dịch T Giá trị của m là

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Ngơ Gia Tự – Đắk Lắk, năm 2017)

3

3 2 (m 1,92) gam 10,632 gam (4,21 4,826) gam

Ba�n cha�t pha�n ��ng:

3 2

3 2 NO

Mg(NO )

T ch�ch��a Mg(NO )Fe

2

0,05 0,03 0,02

Zn Fe kim loa� i (Ag , Cu )

3,25 m ? 3,84 3,8954,52

A 1,428 B 2,242 C 2,856 D 1,575.

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT chuyên KHTN Hà Nội, năm 2016)

Trang 22

3 2

3 2 NO

Zn(NO )

Y ch�ch��a Zn(NO )T�nh kh��: Zn Fe

3 3

3 2

3 2 NO

Zn(NO )

Y ch�ch��a Zn(NO ): Zn Fe

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1– THPT Sở GD và ĐT Quảng Nam, năm 2016)

H 100%

2 4,2 gam

x 0,098

Trang 23

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 2 – THPT Nguyễn Thái Học – Khánh Hòa, năm 2016)

H 100%

2 8,4 gam

x 0,188

(Đề thi thử THPT Quốc Gia lần 1 – THPT Chu Văn An – Quảng Trị, năm 2017)

Định dạng
Số trang	27
Dung lượng	800,5 KB