Khái niệm: Sinh sản vô tính ở thực vật là hình thức sinh sản không có sự kết hợp giữa giao tử của bố và giao tử của mẹ và con sinh ra giống nhau và giống cây mẹ.. Các hình thức sinh sản
Trang 1SINH SẢN VÔ TÍNH Ở THỰC VẬT
I Khái niệm chung về sinh sản:
_Lá sự tạo ra cá thể mới đảm bảo sự phát triển liên tục của loài
_Các hình thức sinh sản gồm: + Sinh sản vô tính
+Sinh sản hữu tính
II Sinh sản vô tính ở thực vật:
1 Khái niệm: Sinh sản vô tính ở thực vật là hình thức sinh sản không có sự kết hợp giữa giao tử của bố và giao tử của mẹ và con sinh ra giống nhau và giống cây mẹ
2 Các hình thức sinh sản vô tính ở thực vật:
a) Sinh sản bào tử:
_Đại diện: Rêu, dương xỉ,…
_Là hình thức ính sản mà cây con phát triển từ bào tử, bào tử lại hình thành trong túi bào tử từ thể bào tử
b) Sinh sản sinh dưỡng:
_Đại diện: khoai tây, khoai lang, mía,…
_Là hình thức sinh sản mà cây con phát triển từ một phần cơ thể của cây mẹ như rễ, thân, củ,…
3 Phương pháp nhân giống vô tính:
a) Ghép chồi và ghép cành: là hình thức nhân giống vô tính, lợi dụng tính tốt của một đoạn thân, cành, chồi, mắt của một cây này ghép lên thân hay gốc của một cây khác(gốc ghép), sao cho phần vỏ có các mô tương đồng tiếp xúc và ăn khớp với nhau
b) Chiết cành hoặc giâm cành:
_Chiết cành: là hình thức nhân giống vô tính, tạo ra một cây mới từ một đoạn cành trên cây mẹ
_Giâm cành: là hình thức nhân giống vô tính, tạo cây mới từ một đoạn thân, cành, một đoạn rễ hay mảnh lá
c) Nuôi cấy mô tế bào: là hình thức nhân giống vô tính, lấy một mô hoặc tế bào trên cơ thể cây mẹ đem nuôi cấy trong môi trường nhân tạo đầy đủ chất dinh dưỡng để tạo
ra cá thể mới hoàn chỉnh
CÁC CÂU HỎI THƯỜNG GẶP
1 Lợi ích của việc nhân giống vô tính ở thực vật là gì?
Trả lời:
_ Giữ nguyên các tính trạng tốt mong muốn, sớm cho kết quả, giá thành thấp
_ Đặc biệt, phương pháp nuối cấy mô và tế bào thực vật sản xuất được số lượng lớn cây giống với giá thành thấp, tạo được giống sạch bệnh, phục chế được các giống quý
bị thoái hóa, hiệu quả kinh tế cao
2 Nêu sự khác nhau của phương pháp nhân giống vô tính và sinh sản sinh dưỡng ơt thực vật?
Trả lời:
_Sinh sản sinh dưỡng: Trong tự nhiên, thực vật bậc cao có khả năng tạo ra những cơ thể mới từ một bộ phận cảu thên bò (dâu tây, rau má), thân rễ (cỏ gấu), thân củ (khoai tây), lá (cây lá bỏng), rễ củ (khoai lang)
_Nhân giống vô tính: Là hình thức sính sản từ một bộ phận của cây hay nhóm tế bào sinh dưỡng tách rời tạo ra cây mới do con người thực hiện
Trang 2
SINH SẢN HỮU TÍNH Ở THỰC VẬT
I Khái niệm:
_Là hình thức sinh sản có sự kết hợp giữa giao tử đực và giao tử cái
_Đặc điểm:
• Có sự hình thành và hợp nhất giữa giao tử đực và giao tử cái, có sự trao đổi và tái tổ hợp của hai bộ gen
• Gắn liền với giảm phân để tạo giao tử
• Thế hệ con cháu tạo ra có sức sống cao hơn, đa dạng về mặt di truyền hơn
II Sinh sản hữu tính ở thực vật có hoa:
1 Cấu tạo của hoa:
_Cánh hoa
_ Đài hoa
_Nhị hoa, nhụy hoa
*Ở hoa: +Lưỡng tính: có cả nhị và nhụy
+Đơn tính: hoa đực có nhị, hoa cái có nhụy
2 Qúa trình hình thành hạt phấn và túi phôi:
a) Thụ phấn: Là quá trình vận chuyển hạt phấn từ đầu nhị sang đầu vòi nhụy
Thụ phấn gồm 2 dạng: tự thụ phấn và thụ phấn chéo
b)Thụ tinh: Là sự hợp nhất của nhân giao tử đực và nhân giao tử cái trong túi phôi,
từ đó hình thành hợp tử đánh dấu sự hình thành cá thể mới
CÁC CÂU HỎI THƯỜNG GẶP
1 Phân biệt thụ phấn chéo và tự thụ phấn ở thự vật có hoa?
Trả lời:
Tự thụ phấn Thụ phấn chéo
_Sự thụ phấn diễn ra trên cùng một cây
_Thế hệ con có sự tái tổ hợp nhiễm sắc thể
của cùng nguồn gốc Không có sự đổi mới
về vật chất di truyền, không có khả năng
tạo ra những tổ hợp gen mới
_Sự thụ phấn diễn ra trên các hoa của các cây khác nhau của cùng một loài
_Thế hệ con có sự tái tổ hợp nhiễm sắc thể khác nguồn gốc Có sự đổi mới về vật chất
di truyền, có khả năng tạo ra những tổ hợp gen mới
2 So sánh sinh sản hữu tính và sinh sản vô tính ở thực vật?
Trả lời:
Sinh sản vô tính Sinh sản hữu tính Giống nhau Đều là hình thức tạo ra những cá thể mới đảm bảo cho sự phát triển liên
tục của loài Khác nhau _Sinh sản vô tính là hình thức sinh
sản tạo ra cây mới không có sự kết hợp giao tử đực và giao tử cái, cây mới tạo ra có đặc tính giống cây mẹ
_Con sinh ra mang bộ nhiễm sắc thể giống cây mẹ
_Không có sự tái tổ hợp vật chất di truyền
_Sinh sản hữu tính là hình thức sinh sản tạo ra cậy mới do sự kết hợp của giao tử đực và giao tử cái tạo hợp tử
_Con sinh ra mang bộ nhiễm sắc thể của cả bố và mẹ
_Có sự tái tổ hợp vật chất di truyền
Trang 3SINH SẢN VÔ TÍNH Ở ĐỘNG VẬT
I.Sinh sản vô tính ở động vật là gì?
Sinh sản vô tính ở động vật là hình thức sinh sản mà một cá thể sinh ra một hoặc nhiều
cá thể mới giống hệt mình, không có sự kết hợp giữa tinh trùng và trứng
II Các hình thức sinh sản vô tính ở động vật:
1 Phân đôi:
_Đại diện: động vật đơn bào, giun dẹp
_Là hình thức sinh sản bằng cách phân chia cơ thể gốc thành hai cơ thể mới có kích thước xấp xỉ bằng nhau
2 Nảy chồi:
_Đại diện: bọt biển, ruột khoang
_Là hình thức ính sản trong đó cá thể mẹ hình thành các chồi trên bề mặt cơ thể, các trồi lớn dần lên nhờ các tế bào của chồi phân bào nguyên nhiễm, cuối cùng chồi tách ra khỏi cơ thể để tạo ra cá thể mới
3 Phân mảnh:
_Đại diện: bọt biển và giun dẹp
_Là hình thức ính sản, trong đó các mảnh vụn của cơ thể phát triển thành cá thể mới 4.Trinh sinh:
_Đại diện: loài chân đốt như kiến, ong, dệp,…
_Là hình thức inh sản, trong đó các trứng không thụ tinh phát triển thành cá thể mới có
bộ nhiễm sắc thể đơn bội(n)
III Ứng dụng:
1 Nuôi cấy mô:
_Tách mô từ cơ thể động vật nuôi cấy trong môi trường đầy đủ chất dinh dưỡng, nhiệt
độ thích hợp, mô vẫn tồn tại và phát triển bình thường
_Ứng dụng: nuôi cấy da để chữa cho bệnh nhân bỏng
2 Nhân bản vô tính:
_Là hình thức chuyển nhân từ một tế bào xoma bình thường vào một tế bào trứng đã loại bỏ nhân và kích thích cho tế bào phát triển thành phôi
CÁC CÂU HỎI THƯỜNG GẶP
1 Hiện tượng thằn lằn bị đứt đuôi, tái sinh được đuôi; tôm, cua chân và càng bị gãy tái sinh được chân và càng có phải là hình thức sinh sản vô tính? Vì sao?
Trả lời:
Hiện tượng thằn lằn bị đứt đuôi, tái sinh được đuôi; tôm, cua chân và càng bị gãy tái sinh được chân và càng không phải là hình thức sinh sản vô tính vì nó chỉ tái sinh một phần cơ thể chứ không tái sinh hình thành cơ thể mới
2 Sinh sản vô tính ở động vật có ưu điểm và nhược điểm gì?
Trả lời:
*Ưu điểm:
_Cá thể sống độc lập, đơn lẻ vẫn có thể tạo ra con cháu Vì vậy, có lợi trong trường hợp mật độ quần thể thấp
_Tạo ra các cá thể mới giống nhau và giống cá thể mẹ về các đặc điểm di truyền
_Tạo ra số lượng lớn con cháu giống nhau trong một thời gian ngắn
_Tạo ra các cá thể thích nghi tốt với môi trường sống ổn định, ít biến động, nhờ vậy quần thể phát triển nhanh
Trang 4*Nhược điểm: Tạo ra các thế hệ con cháu giống nhau về mặt di truyền Vì vậy, khi điều kiện sống thay đổi có thể dẫn đến chết hàng loạt, thậm chí toàn bộ phần thể bị tiêu diệt
SINH SẢN HỮU TÍNH Ở ĐỘNG VẬT
I Khái niệm:
Sinh sản hữu tính ở động vật là kiểu sinh sản tạo ra cá thể mới qua hình thành và hợp nhất giao tử đơn bội đực và giao tử đơn bội cái để tạo ra hợp tử lưỡng bội, hợp tử phát triển thành cá thể mới
II Qúa trình sinh sản hữu tính ở động vật:
_Giai đoạn hình thành tinh trùng và trứng
_Giai đoạn thụ tinh
_Giai đoạn phát triển phôi thành cá thể mới
III Các hình thức thụ tinh:
1 Thụ tinh ngoài: là hình thức thụ tinh mà trứng và tinh trùng kết hợp với nhau bên ngoài cơ thể con cái Con cái đẻ trứng vào môi trường nước, con đực phóng tinh trùng vào nước
Ví dụ: cá, giáp xác,…
2 Thụ tinh trong: Là hiện tượng trứng và tinh trùng kết hợp với nhau trong cơ quan sinh sản của con cái
Ví dụ: chim, thú,…
Thụ tinh trong gồm: thụ tinh trong đẻ trứng và thụ tinh trong đẻ con
IV Đẻ trứng và đẻ con:
_Động vật có vú: đẻ con
_Tôm, cá, lưỡng cư, chim: đẻ trứng
CÁC CÂU HỎI THƯỜNG GẶP
1 Sự thụ tinh là gì? Vì sao sinh sản hữu tính tiến hóa hơn so với sinh sản vô tính?
Trả lời:
_Thụ tinh là quá trình kết hợp 2 loại giao tử: giao tử đực và giao tử cái để tạo hợp tử _Bản chất của thụ tinh là sự kết hợp bộ nhiêm sắc thể đơn bội của trứng và tinh trùng tạo thành hợp tử lưỡng bội Trong quá trình thụ tinh làm xuất hiện những tổ hợp gen thích nghi với môi trường sống hơn cơ thể bố mẹ Đay là nguồn nguyên liệu cho chọn giống và tiến hóa
2 Nêu ưu, nhược diểm của hình thức sinh sản hữu tính ở động vật?
Trả lời:
_Ưu điểm: tạo ra các cá thể mới đa dạng về các đặc điểm di truyền Vì vậy, động vật có thể thích nghi và phát triển trong điều kiện môi trường sống thay đổi
_Nhược điểm: không có lợi trong trường hợp mật độ quần thể thấp
CƠ CHẾ ĐIỀU HÒA SINH SẢN
I Cơ chế điều hòa sinh tinh và sinh trứng:
1 Cơ chế điều hòa sinh tinh:
_Các loại hoocmon tham gia điều hòa quá trình sinh tinh:
Trang 5• FSH: tuyến yên tiết ra.
• LH: tuyến yên tiết ra
• GnRH: vùng dưới đồi kích thích tuyến yên tiết ra
• Testosteron
_Vai trò của các hoocmon:
• GnRH do vùng dưới đồi của não tiết ra có tác dụng kích thích tuyến yên tiết ra
LH và FSH
• FSH co tác dụng kích thích ống sinh tinh sản sinh ra tinh trùng
• LH có tác dụng kích thích tế bào kẽ sản xuất ra testosteron
• Testosteron: sản xuất ra tinh trùng
_Khi trong máu của nam giới lượng FSH và LH tăng cao sẽ gây hiện tượng ức chế ngược tới não làm cho GnRH không sản xuất ra LH và FSH từ đó tinh trùng không được tạo ra
2 Điều hòa quá trình sinh trứng:
_Các hoocmon tham gia vào quá trình sinh trứng:
• FSH
• LH
• Ơstrogen và progesteron
_Vai trò của các hoocmon:
• FSH: kích thích trứng chín và rụng
• LH: giúp sản xuất ra 2 loại hoocmon là ơstrogen và progesteron
• Ơstrogen và progesteron: làm niêm mạc tử cung dày lên
_Trong máu của phụ nữ, nếu hàm lượng 2 loại hoocmon là ơstrogen và progesteron quá cao gaayuwcs chế ngược ở não làm FSH và LH không được tiết ra làm trứng không chím và rụng
*Trong thuốc tránh thai có chứa hai loại hoocmon là ơstrogen và progesteron làm nồng độ của hai loại này trong máu tăng lên gây ức chế ngược là trứng không chín và rụng
II Ảnh hưởng của thần kinh và môi trường sống đến quá trình sinh tinh và sinh trứng:
Căng thẳng thần kinh kéo dài, sợ hãi, lo âu, buồn phiền kéo dài gây rối loại quá trình trứng chín và rụng, làm giảm sản sinh tinh trùng
Sự hiện diện và mùi của con đực tác động lên hệ thần kinh và nội tiết, qua đó ảnh hưởng đến quá trình phát triển, chín và rụng của trứng và ảnh hưởng đến hành vi sinh dục của con cái
Thiếu thức ăn, suy dinh dưỡng, chế độ ăn uống không hợp lý gây rối loạn quá trình chuyển hóa vật chất trong cơ thể, từ đó ảnh hưởng đến quá trình sinh tinh và sinh trứng
Người nghiện thuốc lá, nghiện rượu, nghiện ma túy có quá trình sinh trứng bị rối loạn, tinh hoàn giảm khả năng sản sinh tinh trùng