hồi trống cổ thành

BÀI DẠY: HỒI TRỐNG CỔ THÀNH Trớch Tam quốc diễn nghĩa - La Quỏn Trung - I.. Về thỏi độ: Yờu mến tớnh cỏch cương trực của Trương Phi và trọng tỡnh trọng nghĩa của Quan Cụng KNS: tự nhậ

BÀI DẠY: HỒI TRỐNG CỔ THÀNH

( Trớch Tam quốc diễn nghĩa ) - La Quỏn Trung -

I MỤC ĐÍCH, YấU CẦU

1. Về kiến thức :

- Hồi trống Cổ Thành – hồi trống thỏch thức, minh oan và đoàn tụ

- Tớnh chất chuyện kể (viết để kể) biểu hiện ở cốt truyện, ngụn từ, hành động, nhõn vật mang tớnh cỏ thể cao

2. Về kĩ năng:

- Đọc –hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại

- Phõn tớch, rỳt ra đặc điểm tớnh cỏch nhõn vật

3. Về thỏi độ: Yờu mến tớnh cỏch cương trực của Trương Phi và trọng tỡnh trọng nghĩa

của Quan Cụng (KNS: tự nhận thức, tư duy sỏng tạo, giao tiếp)

II PHƯƠNG PHÁP VÀ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC

1 Phương phỏp dạy học

- Phương phỏp nờu vấn đề

- Phương phỏp phõn tớch, bỡnh giảng

- Phương phỏp tổ chức tranh luận, vấn đỏp

2 Đồ dựng dạy học

- Sỏch giỏo khoa;

- Sỏch giỏo viờn;

- Sỏch hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức kĩ năng;

- Giỏo ỏn cỏ nhõn;

- Một số tư liệu tham khảo khỏc;

- Phấn, bảng

III CHUẨN BỊ

1 Giỏo viờn

- Đọc SGK, SGV, TLTK

- Rỳt kinh nghiệm từ bài trước, soạn giỏo ỏn bài mới

- Phương ỏn tổ chức lớp học, nhúm học

2 Học sinh

- Học thuộc bài cũ, hoàn thành bài tập đó giao ở tiết học trước.

- Đọc SGK, SBT, TLTK để củng cố bài cũ và chuẩn bị bài mới

- Soạn bài

IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

1 Ổn định tỡnh hỡnh lớp: (1 phỳt).

2 Kiờ̉m tra bài cu:

Câu hỏi: Những đặc sắc về nghệ thuật kể chuyện trong “Chuyện chức

phán sự đền Tản Viên”?

* Đáp án: - Nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn Yếu tố kì ảo dày đặc làm

cho câu chuyện truyền kì càng thêm hấp dẫn Kì ảo chỉ là phơng thức

đặc biệt để chuyên chở nội dung và cảm hứng hiện thực

- Cách kể chuyện từng đoạn theo thời gian đầy li kì: từ thắt nút đến những chi tiết càng thêm căng thẳng đến đỉnh cao và cuối cùng đợc giải quyết hợp lí

3 Giảng bài mới: (42 phỳt)

* Giới thiệu bài: (1 phỳt)

Trên đời đã có ai rơi vào cảnh tình ngay, lí gian, không biết thanh minh

nh thế nào để bày tỏ đợc tấm lòng của mình, đã có ai trong hoàn cảnh

thúc bách lấy cái sống và cái chết để làm tin: “Hồi trống cổ thành” là một

câu chuyện nh thế

Khi rơi vào hoàn cảnh ngặt nghèo thúc bách, để chứng minh cho tấm

lòng kiên trinh, nàng Xi-ta trong sử thi Ramayana đã phải lựa chọn hành

động bớc lên giàn hỏa thiêu Khi bị Trơng Phi nghi kị, bậc anh hùng Quan

Công cũng phải lấy cái sống và cái chết để làm tin đọc hồi thứ 28 của Tam

quốc diễn nghĩa, nghe âm vang hồi trống Cổ Thành, chúng ta sẽ hiểu rõ

hơn về điều đó

*Tiến trỡnh bài dạy: (41 phỳt)

Thời

lượng Hoạt động của GV

Hoạt động của HS Nội dung bài học

6

phỳt

Hoạt động 1: Hướng dẫn HS đọc –

hiờ̉u tiờ̉u dẫn

- Cho biết vài nột về tỏc giả?

-Em hóy cho biết nguồn gốc và quỏ

trỡnh hỡnh thành tỏc phẩm Tam quốc

diễn nghĩa?

- Nội dung chớnh của Tam quốc diễn

nghĩa là gỡ?

- Hóy nờu những giỏ trị nổ bật về nội

dung và nghệ thuật của tỏc phẩm?

-G: Sự thành cụng của tỏc phẩm là ở

-Trả lời

-Trả lời

-Trả lời

-Trả lời

I. Đọc hiờ̉u tiờ̉u

dẫn

1 Tỏc giả:

- La Quỏn Trung (1330?- 1400?), tờn

La Bản, hiệu Hồ Hải tản nhõn Tớnh tỡnh cụ độc, lẻ loi, thớch ngao du sơn thủy

- Tỏc phẩm: Tựy Đường lưỡng triều chớ truyện, Tấn Đường ngũ đại sử diễn nghĩa, Bỡnh yờu truyện…

- ễng là người đầu tiờn đúng gúp xuất sắc cho trường phỏi tiểu thuyết lịch sử Minh – Thanh ở Trung Quốc

2 Giới thiệu Tam quốc diễn nghĩa:

a. Nguồn gốc và quỏ trỡnh hỡnh thành tỏc phẩm:

- LQT căn cứ vào lịch sử, truyện kể dõn gian để sỏng tạo nờn tiểu thuyết này

- Đến thời Thanh, Mao Tụn Cương chỉnh lớ, thờm lời bỡnh…thành 120 hồi như ngày nay

b. Túm tắt nội dung truyện: Dựng lại lịch sử TQ trong khoảng

100 năm (180-280) cuối triều Hỏn: một nước chia ba (Bắc Ngụy, Đụng Ngụ, Tõy Thục) phõn tranh đến nhà Tấn thống nhất TQ

c. Giỏ trị:

* Nội dung: miờu tả một giai đoạn

chỗ tỏc giả dựa vào cỏc truyền thuyết

dõn gian mà sắp xếp kể lại cỏc chi

tiết sự kiện theo một trỡnh tự chặt chẽ

logớch đến hoàn hảo, cỏc nhõn vật

được thể hiện tớnh cỏch với những

nột cỏ tớnh hoỏ cao độ

-Cho biết vị trớ của đoạn trớch (núi

thờm những việc xảy ra trước đọan

trớch này)

-Trả lời

chiến loạn, đất nước chia cắt, nhõn dõn khốn khổ; và nguyện vọng hũa bỡnh, ước mơ cú được vị vua hiền, tướng giỏi…

* Nghệ thuật:

- Kể lại sự việc theo trỡnh tự thời gian

- Tỡnh cỏch nhõn vật thể hiện qua hành động và đối thoại là chớnh

- Cú nhiều yếu tố hư cấu, tưởng tượng thờm

4 Vị trớ đoạn trớch “Hồi trống Cổ Thành”:

Thuộc hồi thứ 28 trong tiểu thuyết chương hồi “Tam quốc diễn nghĩa”

Chộm Sỏi Dương anh em hũa giải Hồi Cổ Thành tụi chỳa đoàn viờn

30

phỳt

Hoạt động 2: Hướng dẫn HS đọc –

hiờ̉u văn bản.

-Phõn vai và yờu cầu HS đọc văn bản

- Qua hiểu biết về tác phẩm

và đọc đoạn trích này, em

buớc đầu hiểu gì về nhân

vật Trơng Phi?

-Gv nhận xét, bổ sung: Trơng

Phi là một trong ngũ hổ tớng

của Lu Bị, một anh hùng lừng

lẫy thời Tam Quốc, mình cao

tám thớc, đầu báo mắt tròn,

râu hùm hàm én, tiếng nh

sấm động Tính cách nổi bật

là nóng nảy (thành ngữ: nóng

nh Trơng Phi, tính Trơng Phi),

ngay thẳng, ko ít lần tỏ ra

khôn ngoan, mu trí và là ngời

rất phục thiện.Trơng Phi cũng

có hạn chế là bộc trực đến thô

lỗ, nghiện rợu

- Khi nghe Tôn Càn nói việc

Quan Công dẫn hai chị đến

thành của mình, Trơng Phi có

những phản ứng, hành động

ntn? Nó cho thấy tính cách gì

của Trơng Phi?

-Đọc

-Trả lời

-Trả lời

-Trả lời

II Đọc hiờ̉u văn bản

1 Hỡnh tượng nhõn vật Trương Phi:

- Phản ứng của Trơng Phi khi nghe xong lời Tôn Càn:

+ Chẳng nói chẳng rằng

+ Mặc áo giáp, vác mâu lên ngựa, dẫn một nghìn quân đi

tắt qua cửa Bắc

+ Mắt trợn tròn xoe, râu hùm

vểnh ngợc, hò hét nh sấm, múa xà mâu chạy lại đâm

Quan Công

- Nguyên nhân: do nghe tin Quan

- Vì sao Trơng Phi lại có

những cử chỉ và hành động

nh vậy?

-G : Tài năng nghệ thuật của La Quỏn

Trung là chỉ trong một đoạn văn ngắn,

nhưng đó miờu tả hàng loạt cỏc hành

động liờn tiếp nhau 11 động từ

miêu tả những động tác hết

sức khẩn trơng, dứt khát,

quyết liệt đó biểu thị thái độ

rõ ràng, kiên quyết, tính cách

cơng trực đến nóng nảy Qua

đú ta thấy rừ tớnh cỏch của Trương Phi:

một con núng nảy cú khi thụ lỗ, nhưng

rất trung thực Ở Trương Phi, khụng cú

sự mập mờ mà cỏi gỡ cũng rừ ràng,

minh bạch.Chớnh vỡ điều này, mà

Trương Phi khụng chấp nhận việc anh

mỡnh về Tào

- Trơng Phi đã buộc tội Quan

Công ntn? Tại sao Trơng Phi ko

nghe lời thanh minh cho Quan

Công của Tôn Càn, Cam phu

nhân và Mi phu nhân?

-G : Trước những lời biện minh của

Quan Cụng (cú nhắc lại chi tiết kết

nghĩa vườn đào) càng làm cho Trương

Phi điờn tiết hơn, như là đổ dầu vào

lửa.Vỡ vậy, dự cú sự can thiệp của 2 vị

phu nhõn và Tụn Càn thỡ càng làm cho

Trương Phi tỏ rừ thỏi độ hơn chứ

khụng chấp nhận.Vỡ với Trương Phi

vấn đề trung nghĩa hay phản bội là một

vấn đề cực kỡ trọng đại, nú quyết định

sự tồn vong của sự nghiệp và cao hơn

là danh dự của người anh hựng =>

Điều cú thể nhận thấy và lớ giải cho

thỏi độ của Trương Phi lỳc bấy giờ

đang là chiến trận, vấn đề trọng đại của

con người khụng chỉ là sự sống chết

mà cao hơn là sự an nguy của lớ tưởng

vỡ dõn, vỡ sự nghiệp mang tớnh cộng

đồng.Và trong hoàn cảnh ấy chỉ cú

-Trả lời

-Trả lời

Cụng đó về hàng Tào Thỏo, tức là đó phản bội tỡnh huynh đệ, tỡnh chỳa tụi

- Lời buộc tội Quan Công của Trơng Phi:

+ Xng hô: xng “tao” (3 lần)-gọi Quan Công là “mày” (5 lần), “nó” (3 lần), “thằng” (1 lần) cách xng hô đầy khinh

bỉ nh với kẻ thù

+ Các tội của Quan Công theo Trơng Phi: bỏ anh, hàng Tào,

đợc phong hầu tứ tớc, lừa em + Khụng nghe lời thanh minh cho Quan Cụng của Tụn Càn và hai phu nhõn

- Việc Sái Dơng xuất hiện: + Hợp với lôgic của tác phẩm:

hành động chõn thật mới cú thể chứng

tỏ lũng người

- Việc Sái Dơng xuất hiện

đóng vai trò gì? Đây là chi

tiết tình cờ, ngẫu nhiên hay

có sự xếp đặt của tác giả?

- G: Trong tỡnh huống này cú hai

mõu thuẫn lớn Mõu thuẫn 1: Trương

Phi đũi giết Quan Cụng vỡ cho rằng

Quan Cụng đó đầu hàng Tào Thỏo

Mõu thuẫn 2: Sỏi Dương dẫn quõn

tới hỏi tội Quan Cụng vỡ Quan Cụng

đó giết Tần Kỡ

Quan Cụng chộm đầu Sỏi Dương 

cả hai mõu thuẫn đều được giải quyết

 anh em đoàn tụ

Vỡ vậy chi tiết SD xuất hiện chớnh là

chi tiết quan trọng giỳp giải quyết

xung đột

- Khi QC đó chộm đầu SD thỡ thỏi độ

của TP ra sao? Tại sao khi đầu Sái

Dơng đã rơi mà Trơng Phi vẫn

còn nghi ngờ, vẫn cha chịu

nhận anh?

- Trơng Phi còn làm những

việc gì để nhận rõ sự thực

về Quan Công?

- Chi tiết Trơng Phi khóc, lạy

Vân Trờng cho ta biết thêm

tính cách gì của Trơng Phi?

- Tính cách, phẩm chất nổi

bật của Trơng Phi qua đoạn

trích?

-QC đó làm những việc gỡ để cú thể

đến gặp anh?

-Khi gặp TP, QC tỏ thỏi độ như thế

nào?

-QC đó làm gỡ khi bị em nghi oan?

-Trả lời

-Trả lời

-Trả lời

-Trả lời

-Trả lời

-Trả lời

-Trả lời

-Trả lời

+ Làm mối nghi ngờ của Trơng Phi càng tăng lên

 đẩy mâu thuẫn, hiểu lầm giữa hai nhân vật lên đỉnh

điểm và kết thúc hứng thú

- Khi Quan Công đã chém đầu Sái Dơng:

+ Trơng Phi vẫn cha tin hẳn + Hỏi kĩ tên lính bị bắt chuyện về Quan Công ở Hứa

Đô- một nhân chứng khách quan  vẫn cha tỏ rõ thái độ + Nghe lời kể của hai chị dâu

 khóc, thụp lạy Vân Trờng

=>Tính cách: thận trọng, khôn ngoan, trung nghĩa và hết lòng phục thiện

Tiểu kết:

Tính cách, phẩm chất nổi bật của Trơng Phi qua đoạn trích: Dũng cảm, cơng trực, trung nghĩa, nóng nảy đến thô lỗ

mà lại thận trọng, khôn ngoan, hết lòng phục thiện

2 Hỡnh tượng Quan Cụng:

- Quan Cụng đó vượt qua 5 ải chộm 6 tướng để đến gặp anh  Thử thách lòng trung nghĩa

- Khi gặp lại em kết nghĩa, Quan Cụng vội giao vũ khớ cho cận tướng để ra đún

em

- Khi bị em nghi oan:

+ Giật mỡnh trước cỏch xử sự của Trương Phi

+ Nhỳn mỡnh thanh minh trước người

em núng nảy

+ Nhờ hai chị dõu phõn minh hộ

- Chấp nhận thử thỏch khú khăn để

- QC đó làm gỡ để TP tin mỡnh? Tại sao

QC lại chấp nhận thử thỏch khú khăn

đú?

-Qua đoạn trớch, em thấy QC là người

như thế nào?

- Vì sao có thể đặt tên cho

đoạn trích là Hồi trống Cổ

Thành? (Những ý nghĩa đặc

biệt của hồi trống Cổ Thành?)

-Trả lời

-Trả lời

minh oan

+ Việc chém Sái Dơng là cách thanh minh thuyết phục nhất của Quan Công với Trơng Phi

+ Quan Công chẳng nói chẳng rằng, xông vào, cha hết một hồi trống đã chém rơi

đầu Sái Dơng.

 Tài năng phi thờng và lòng trung nghĩa của Quan Công

Tiờ̉u kết: Quan Cụng khụng những cú

tài năng xuất chỳng mà cũn là người trung nghĩa tuyệt vời Quan Cụng là một nhõn vật anh hựng, xứng đỏng là người anh của một vị anh hựng Trương Phi

3 í nghĩa của hồi trống ở Cổ Thành:

- Hồi trống thử thỏch của Trương Phi

- Hồi trống minh oan cho Quan Cụng

- Hồi trống đoàn tụ anh em

- Hồi trống tạo khụng khớ chiến trận hào hựng, ý vị hấp dẫn cho tiểu thuyết

4 phỳt Hoạt động 3: Hướng ẫn HS tổng kết.

-Em hóy nờu ý nghĩa của văn bản và

những đặc sắc về nghệ thuật?

-Giỏo dục thỏi độ, tư tưởng:

+ Phải cú lũng trung nghĩa

+ Phải bỡnh tĩnh, sỏng suốt khi đỏnh

giỏ một con người, 1 sự việc

-Trả lời

III Tổng kết :

1 í nghĩa văn bản : Đề cao lũng

trung nghĩa

2 Nghệ thuật:

- Tớnh cỏch nhõn vật nhất quỏn

- Đoạn văn giàu kịch tớnh, đậm đà khụng khớ chiến trận, khớ phỏch hào hựng

- Lối kể chuyện đơn giản, khụng bỡnh phẩm

4 Củng cố:

“ Tớnh cỏch văn học vừa là nột riờng nổi bật của một nhõn vật vh, vừa là nột cú ý nghĩa khỏi

quỏt nào đú, làm cho nhõn vật trở thành tiờu biểu cho một loại người và cú ý nghĩa xó hội”

Phõn tớch tớnh cỏch của Trương Phi (và Quan Cụng) để làm sỏng rừ luận điểm trờn

5 Dặn dũ:

- Lươc thuật đoạn trớch bằng một đoạn văn viết hoặc hỡnh thức kể ở lớp

- Soạn TÀO THÁO UỐNG RƯỢU LUẬN ANH HÙNG.