ĐÊ CƯƠNG LUẬN VĂN THẠC SĨ

1. MỞ ĐẦU. Việt Nam có mạng lưới sông ngòi dày đặc, phân bố rộng khắp trên cả nước, bao gồm nhiều loại thuỷ vực, trong đó có khoảng 2360 con sông lớn nhỏ, nhiều ao, hồ tự nhiên và nhân tạo13. Những thuỷ vực này cung cấp nguồn thuỷ sản chính phục vụ cho nhu cầu trong nước và xuất khẩu. Ở các loại thuỷ vực Việt Nam đã biết 22 bộ, 97 họ 427 giống và 1027 loài và phân loài cá nước ngọt với nhiều loài có giá trị kinh tế3. Để góp phần vào việc sưu tập và phân loại cá nhằm bảo vệ và khai thác có hiệu quả là rất cần thiết. Hà Tĩnh thuộc khu vực Bắc Trung Bộ (BTB) miền Trung Việt Nam, trải dài từ 17°54’ đến 18°37’ vĩ Bắc và từ 106°30’ đến 105°07’ kinh Đông. Phía Bắc giáp tỉnh Nghệ An, phía Nam giáp Quảng Bình, phía Đông giáp biển Đông, phía Tây giáp với nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào. Trước đây, bắt đầu từ năm 1983 đến nay đã có nhiều đề tài nghiên cứu ở khu vực này, ở Thanh Hóa , Nghệ An có 8, 10, 17,20 , ở Quảng Bình, Quảng Trị , Huế có 13,19 . Riêng ở Hà Tĩnh có Vũ Thị Liên Phượng nghiên cứu “ Đa dạng sinh học cá ở sông Ngàn Sâu” ; Võ Văn Phú, Biện Văn Quyền Báo cáo Khoa học về Sinh thái và Tài Nguyên Sinh vật, 2015 về “Đa dạng thành phần loài cá ở sông Rào Cái, tỉnh Hà Tĩnh” . Đặc biệt là phía Nam tỉnh Hà Tĩnh chưa có công trình nghiên cứu về khu hệ cá ở vùng này.Để có cơ sở đánh giá đúng hiện trạng thành phần loài của khu hệ cá nội địa phía Nam tỉnh Hà Tĩnh , góp phần bổ sung dẫn liệu về thành phần loài cá nước ta, đồng thời đề xuất những giải pháp hữu hiệu để phát triển bền vững tính đa dạng sinh học , chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: Khu hệ cá nội địa phía nam tỉnh Hà Tĩnh2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Xác định thành phần loài cá, cấu trúc phân loại trong khu hệ cá nội địa phía Nam tỉnh Hà Tĩnh và các loài cá quý hiếm, các loài cá kinh tế. Nghiên cứu đặc điểm sinh học của một loài cá kinh tế quan trọng. Đánh giá hiện trạng nghề cá, nguồn lợi cá ở khu vực nội địa phía Nam tỉnh Hà Tĩnh. Đề xuất các giải pháp bảo vệ, phục hồi và phát triển nguồn lợi cá.3. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU Đa dạng thành phần loài cá ở KVNC. Đặc điểm hình thái phân loại các loài cá ở KVNC. So sánh với các khu hệ khác ở khu vực BTB Tình hình các loài ở KVNC với IUCN, Sách Đỏ VN. 4. ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM, THỜI GIAN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU4.1. Đối tượng, phạm vi nghiên cứuCác loài cá phân bố ở sông suối, ao hồ, đồng ruộng khu vực Nam tỉnh Hà Tĩnh. Các địa điểm dự kiến tiến hành nghiên như sau: Sông Hạ Vàng đổ ra cửa Sót dự kiến 3 đến 5 điểm nghiên cứu Sông Lạc Giang đổ ra cửa Nhượng dự kiến 3 đến 5 điểm nghiên cứu Sông Trí đổ ra Cửa Khẩu dự kiến 3 đến 5 điểm nghiên cứu. Chi lưu đổ về sông Gianh 1 đến 2 địa điểm Các hồ chứa nước dự kiến 7 đến 10 địa điểm Tổng các điểm nghiên cứu dự kiến: 17 đến 27 điểm thu mẫu4.2. Phương pháp nghiên cứu4.2.1. Phương pháp thu và xử lý mẫu Mẫu cá chủ yếu trực tiếp theo ngư dân đánh bắt tại các địa điểm nghiên cứu trên. Một số nơi mẫu được mua lại từ ngư dân hoặc nhờ ngư dân đánh bắt. Dụng cụ đánh bắt gồm lưới, vợt, chài, câu có kích cỡ khác nhau và một số dụng cụ khác của ngư dân như: nơm, đó, lừ... Mẫu thu được ghi nhật ký, chụp ảnh và cố định bằng formalin 5 8% và được bảo quản và lưu trữ tại Phòng thí nghiệm Động vật, Trung tâm Thực hành Thí nghiệm, Trường đại học Vinh.

NGUYỄN VĂN TƯỜNG

KHU HỆ CÁ NỘI ĐỊA

PHÍA ĐÔNG NAM TỈNH HÀ TĨNH

ĐỀ CUƠNG LUẬN VĂN THẠC SĨ SINH HỌC

Nghệ An, 2017

NGUYỄN VĂN TƯỜNG

KHU HỆ CÁ NỘI ĐỊA

PHÍA ĐÔNG NAM TỈNH HÀ TĨNH

Chuyên ngành: Động vật học

Mã số: 62.420.103

ĐỀ CUƠNG LUẬN VĂN THẠC SĨ SINH HỌC

Người hướng dẫn khoa học: TS HỒ ANH TUẤN

Nghệ An, 2017

1 MỞ ĐẦU.

Việt Nam cómạng lưới sông ngòi dày đặc, phân bố rộng khắp trên cả nước, bao gồm nhiều loại thuỷ vực, trong đó có khoảng 2360 con sông lớn nhỏ, nhiều ao, hồ tự nhiên và nhân tạo[13] Những thuỷ vực này cung cấp nguồn thuỷ sản chính phục vụ cho nhu cầu trong nước và xuất khẩu Ở các loại thuỷ vực Việt Nam đã biết 22 bộ, 97

họ 427 giống và 1027 loài và phân loài cá nước ngọt với nhiều loài có giá trị kinh tế[3] Để góp phần vào việc sưu tập và phân loại cá nhằm bảo vệ và khai thác có hiệu quả là rất cần thiết

Hà Tĩnh thuộc khu vực Bắc Trung Bộ (BTB) - miền Trung Việt Nam, trải dài từ 17°54’ đến 18°37’ vĩ Bắc và từ 106°30’ đến 105°07’ kinh Đông Phía Bắc giáp tỉnh Nghệ An, phía Nam giáp Quảng Bình, phía Đông giáp biển Đông, phía Tây giáp với nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào

Trước đây, bắt đầu từ năm 1983 đến nay đã có nhiều đề tài nghiên cứu ở khu vực này, ở Thanh Hóa , Nghệ An có [ 8, 10, 17,20] , ở Quảng Bình, Quảng Trị , Huế có [ 13,19] Riêng ở Hà Tĩnh có Vũ Thị Liên Phượng nghiên cứu “ Đa dạng sinh học cá

ở sông Ngàn Sâu” ; Võ Văn Phú, Biện Văn Quyền Báo cáo Khoa học về Sinh thái và Tài Nguyên Sinh vật, 2015 về “Đa dạng thành phần loài cá ở sông Rào Cái, tỉnh Hà Tĩnh” Đặc biệt là phía Nam tỉnh Hà Tĩnh chưa có công trình nghiên cứu về khu hệ cá

ở vùng này

Để có cơ sở đánh giá đúng hiện trạng thành phần loài của khu hệ cá nội địa phía Nam tỉnh Hà Tĩnh , góp phần bổ sung dẫn liệu về thành phần loài cá nước ta, đồng thời đề xuất những giải pháp hữu hiệu để phát triển bền vững tính đa dạng sinh học , chúng

tôi tiến hành thực hiện đề tài: Khu hệ cá nội địa phía nam tỉnh Hà Tĩnh"

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

- Xác định thành phần loài cá, cấu trúc phân loại trong khu hệ cá nội địa phía Nam tỉnh Hà Tĩnh và các loài cá quý hiếm, các loài cá kinh tế

- Nghiên cứu đặc điểm sinh học của một loài cá kinh tế quan trọng

- Đánh giá hiện trạng nghề cá, nguồn lợi cá ở khu vực nội địa phía Nam tỉnh

Hà Tĩnh

- Đề xuất các giải pháp bảo vệ, phục hồi và phát triển nguồn lợi cá

3 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

- Đa dạng thành phần loài cá ở KVNC

- Đặc điểm hình thái phân loại các loài cá ở KVNC

- So sánh với các khu hệ khác ở khu vực BTB

- Tình hình các loài ở KVNC với IUCN, Sách Đỏ VN

4 ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM, THỜI GIAN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 4.1 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Các loài cá phân bố ở sông suối, ao hồ, đồng ruộng khu vực Nam tỉnh Hà Tĩnh Các địa điểm dự kiến tiến hành nghiên như sau:

- Sông Hạ Vàng đổ ra cửa Sót dự kiến 3 đến 5 điểm nghiên cứu

- Sông Lạc Giang đổ ra cửa Nhượng dự kiến 3 đến 5 điểm nghiên cứu

- Sông Trí đổ ra Cửa Khẩu dự kiến 3 đến 5 điểm nghiên cứu

- Chi lưu đổ về sông Gianh 1 đến 2 địa điểm

- Các hồ chứa nước dự kiến 7 đến 10 địa điểm

 Tổng các điểm nghiên cứu dự kiến: 17 đến 27 điểm thu mẫu

4.2 Phương pháp nghiên cứu

4.2.1 Phương pháp thu và xử lý mẫu

- Mẫu cá chủ yếu trực tiếp theo ngư dân đánh bắt tại các địa điểm nghiên cứu trên Một số nơi mẫu được mua lại từ ngư dân hoặc nhờ ngư dân đánh bắt

- Dụng cụ đánh bắt gồm lưới, vợt, chài, câu có kích cỡ khác nhau và một số dụng cụ khác của ngư dân như: nơm, đó, lừ

- Mẫu thu được ghi nhật ký, chụp ảnh và cố định bằng formalin 5 - 8% và được bảo quản và lưu trữ tại Phòng thí nghiệm Động vật, Trung tâm Thực hành - Thí nghiệm, Trường đại học Vinh

4.2.2 Phương pháp nghiên cứu hình thái phân loại

Cá là nhóm đa dạng về hình thái mà mỗi dạng hình thái đều có một phương pháp phân tích hình thái nhất định Chúng tôi chỉ lược kê một số dạng phân tích hình thái phổ biến sau

a Phân tích bộ cá đuối - Rajiformes theo Tetsji Nakabo

Hình 1 Phương pháp đo và đếm bộ - Rajiformes

b Phân tích họ cá Chép Cyprinidae theo Kottelat M [32]

Hình 2 Phương pháp đo và đếm họ Cyprinidae

c Phân tích họ cá Chạch - Cobitidae theo Kottelat M [33]

Hình 3 Phương pháp đo họ Cobitidae

d Phân tích họ cá Chai - Platycephalidae theo Knapp [30, 31]

Hình 4 Phương pháp đo và đếm họ Platycephalidae

e Phân tích bộ cá Vược - Perciformes theo Rainboth J Walter [27]

Hình 5 Phương pháp đo và đếm họ Perciformes

f Phân tích họ cá đàn lia - Callionymidae theo Hartel K E., T Nakabo [28]

Hình 6 Phương pháp đo và đếm họ Callionymidae

g Phân tích họ cá tai tượng - Osphronemidae theo Freyhof J., F Herder [26]

Hình 7 Phương pháp đo họ - Osphronemidae

h Phân tích bộ cá Bơn - Pleuronectiformes theo Yokogawa K., H Endo, H Sakaji [29]

Hình 8 Phương pháp đo họ và đếm Pleuronectiformes

4.2.3 Phương pháp phân loại

Các tài liệu chúng tôi sử dụng để định loại bao gồm: Chen Yiyu et al (1998); Chu Xinluo et al (1999); Do Thi Nhu Nhung (2007); Freyhof J., F Herder (2001); Hartel K E., T Nakabo (1982, 1983, 2002, 2003); Knapp L W (1999); Kottelat M (1990); Kottelat M., Freyhof J (2007); Mai Dinh Yen (1978); Mai Dinh Yen et al (1992); Menon A (1977); Nguyen Huu Phung (2001); Nguyen Khac Huong (1991, 2001; 2007); Nguyen Nhat Thi (1991, 2001); Nguyen Van Hao, Ngo Si Van (2001);

Nguyen Van Hao (2005); Nguyen Van Luc et al (2007); Ochiai A et al (1955); Prokofiev A M (2010); Rainboth J (1996); William P (1966); Yokogawa K et al (2008); Yue Peiqi et al (2000) served as methodological and theoretical scientific basis

4.2.4 Phương pháp xử lý số liệu

Ảnh và bản đồ được xử lý trên phần mềm Map info Các số liệu đo được xử lí trên phân mềm Microsoft Office Excel 2007

5 DỰ KIẾN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Các kết quả nghiên cứu phù hợp với mục tiêu và nội dung đề tài:

5.1 Đa dạng các loài cá ở lưu vực phía nam Hà Tĩnh.

 Xác định được thành phần loài ở khu vực nghiên cứu và xây dựng theo hệ thống phân loại cập nhật hiện nay

 Phân tích cấu trúc thành phần loài

 Tình trạng các loài cá ở khu vực nghiên cứu: các loài quý, hiếm theo Sách Đỏ Việt Nam (2007); IUCN và các loài cá kinh tế

5.2 Khóa định loại các loài cá ở KVNC

5.3 Đặc điểm hình thái phân loại các loài

- Tên khoa học

- Mẫu vật nghiên cứu

- Tóm tắt chỉ tiêu hình thái đặc trưng

- Đặc điểm: mô tả ngắn gọn đặc điểm phân loại

5.4 So sánh thành phần loài cá ở KVNC với các nghiên cứu ở những lưu vực khác.

6 CẤU TRÚC DỰ KIẾN CỦA LUẬN VĂN

MỞ ĐẦU

Chương 1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu

1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Lược sử vấn đề nghiên cứu

1.1.2 Khái quát về tình hình nghiên cứu cá ở Việt Nam

1.1.3 Khái quát về tình hình nghiên cứu cá ở Hà Tĩnh và KVNC

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.3 Khái quát về điều kiện tự nhiên, xã hội khu vực nghiên cứu Chương 2 Địa điểm, thời gian và phương pháp nghiên cứu 2.1 Địa điểm nghiên cứu

2.2 Thời gian nghiên cứu

2.3 Tư liệu và phương pháp nghiên cứu

2.3.1 Phương pháp thu thập và xử lý mẫu

2.3.2 Phương pháp nghiên cứu hình thái phân loại

2.3.3 Phương pháp định tên khoa học các loài

2.3.4 Phương pháp xử lý số liệu

Chương 3 Kết quả nghiên cứu và bàn luận

3.1 Đa dạng phân bộ cá ở khu vực nghiên cứu

3.1.1 Thành phần loài cá ở khu vực nghiên cứu

3.1.2 Tình trạng các loài cá ở khu vực nghiên cứu

3.1.3 Nhận xét phân bố phân bộ cá ở khu vực nghiên cứu

3.2 Khóa định loại các loài cá ở khu vực nghiên cứu

3.3 Mô tả các loài

3.4 So sánh thành phần loài với các nghiên cứu ở Bắc Trung Bộ KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ

7 KẾ HOẠCH THỜI GIAN THỰC HIỆN

7.1 Điều tra thu mẫu và khảo sát thực địa

Điều tra thu mẫu 3 - 5 đợt từ 10/2017 đến 07/2018

7.2 Phân tích hình thái và xác định thành phần loài

Tiến hành cùng với các đợt điều tra thu mẫu và khảo sát ở thực địa

7.3 Xử lý số liệu

Tiến hành cùng với các đợt phân tích hình thái và xác định thành phần loài

7.4 Viết và hoàn thiện luận văn

Từ 6/2018 - 8/2018

Học viên

Nguyễn Văn Tường

Ngày tháng năm 2017

Người hướng dẫn

TS Hồ Anh Tuấn

TÀI LIỆU THAM KHẢO CHÍNH TIẾNG VIỆT

1 Vũ Thị Phương Anh, Võ Văn Phú Nghiên cứu thành phần loài cá ở sông Thu Bồn

Vu Gia, tỉnh Quảng Nam Tạp chí Sinh học Việt Nam 2010, Tập 32 Số 2 p 12

-20 (Bằng tiếng Việt)

2 Bộ Thuỷ sản (1996) Nguồn lợi thuỷ sản Việt Nam Nxb Nông nghiệp, Hà Nội,

615 tr

3 Nguyễn Văn Hảo Cá nước ngọt của Việt Nam NXB Nông nghiệp Hà Nội 2005, Vol 2 Vol 3 p 1517 (tiếng Việt)

4 Nguyễn Văn Hảo, Ngô Sỹ Vân Cá nước ngọt của Việt Nam Họ Cyprinidae NXB Nông nghiệp 2001, Vol 1 p 622

5 Nguyễn Khắc Hương Cá biển ở Việt Nam Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật

Hà Nội 1991, Vol II Số 1 Số 2 Số 3 (Bằng tiếng Việt)

6 Nguyễn Khắc Hương Khu hệ động thực vật Việt Nam Nhà xuất bản Khoa học

kỹ thuật, Hà Nội 2001, Vol 10 p (Bằng tiếng Việt)

7 Nguyễn Khắc Hương Khu hệ động thực vật Việt Nam Cá biển Khoa học và Công nghệ Nhà xuất bản Hà Nội 2007, Vol 20 p 327 (tiếng Việt)

8 Nguyễn Xuân Khoa Khu hệ cá Khu lưu vực sông Cả nằm trong Vườn Quốc gia

Pù Mát và vùng phụ cận Luận án Tiến sỹ, Đại học Sư phạm Hà Nội 2011, tr

162 (tiếng Việt)

9 Nguyễn Văn Lực và cộng sự Fauna of Vietnam Cá biển Đặt hàng Perciformes Nhà xuất bản Khoa học Kỹ thuật Hà Nội 2007, Vol 19 p 315 (tiếng Việt)

10 Dương Quang Ngọc Góp phần nghiên cứu các lưu vực sông Mã của lãnh thổ Việt Nam Luận án Tiến sỹ, Đại học Sư phạm Hà Nội, 2007, 159 trang (Ở Việt Nam)

11 Đỗ Thị Như Nhung Khu hệ động thực vật Việt Nam Cá biển Đặt hàng Perciformes Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật 2007, Vol 17 p 391 (tiếng Việt)

12 Nguyễn Viết Phổ (1983), Sông ngòi Việt Nam Nxb Khoa học và kỹ thuật, Hà Nội

13 Võ Văn Phú và cộng sự Kết quả sơ bộ Kết quả sơ bộ loài cá Thạch Hãn, tỉnh Quảng Trị Tạp chí sinh học 2000, tập Số 3b p 45 - 49 (tiếng Việt)

14 Nguyễn Hữu Phụng Khu hệ động thực vật Việt Nam Cá biển Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật, Hà Nội 2001, Vol 10 p 330 (tiếng Việt)

15 Nguyễn Nhật Thi Cá biển ở Việt Nam - Cá chình ở Vịnh Bắc Bộ Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật Hà Nội 1991, tr 464 (tiếng Việt)

16 Nguyễn Nhật Thi Khu hệ động thực vật Việt Nam Tiểu đơn Gobioidei Nhà xuất bản khoa học kỹ thuật Hà Nội 2001, tr 183 (tiếng Việt)

17 Nguyễn Thái Tu Khu hệ cá ở lưu vực sông Lam Luận án Tiến sỹ, Đại học Hà Nội 1983, tr 181 (tiếng Việt)

18 Hồ Anh Tuấn và cộng sự Dữ liệu sơ bộ về thành phần cá trong rừng ngập mặn của Hưng Hòa và tại cửa sông Lâm, tỉnh Nghệ An Tạp chí khoa học Khoa học

tự nhiên Đại học Vinh 2004, Tập XXXIII Số 4A p 49 - 56 (tiếng Việt)

19 Hồ Anh Tuấn và cộng sự Sự đa dạng về nguồn lợi cá ở sông Nhật Lệ - tỉnh Quảng Bình Hnue Publ Nhà, Hà Nội 2011, tr 280 - 291 (tiếng Việt)

20 Hồ Anh Tuấn, Nguyễn Thức Tuấn Khu hệ cá ở cửa sông Lâm ở tỉnh Nghệ An Tạp chí Khoa học và Công nghệ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn 2012, tr

37 - 44 (tiếng Việt)

21 Mai Đình Yến Xác định cá nước ngọt ở miền Bắc Việt Nam Nhà xuất bản Khoa học Kỹ thuật, Hà Nội 1978, tr 339 (tiếng Việt)

22 Mai Đình Yến et al Xác định cá nước ngọt ở miền Nam Việt Nam Nhà xuất bản

Khoa học Kỹ thuật 1992, tr 347 (tiếng Việt)

TIẾNG ANH

23 Prokofiev A M Additions to the species composition of morays of the Bay of Nha Trang (South China Sea, Central Vietnam) (Anguilliformes: Muraenidae) J Ichthyol 2010, 50 (1) p 38 - 43

24 Menon A G K A Systematic Monograph of the Tongue Soles of the Genus

Cynoglossus Hamilton - Buchanan (Pisces: Cynoglossidae) Smithsonian

Cotribution to zoology Smithsonian institution press City of Washington 1977,

No3 p 130 Ochiai A., Araga C., Nakajima A revision of the Dragonets referable

to genus Callionymus found in the waters of Japan Publ Seto Mar Biol Lab.

1955, V (1) p 95 - 132

25 Freyhof J., F Herder Tanichthys micagemmae, a new miniature cyprinid fish

from Central Vietnam (Cypriniformes: Cyprinidae) Ichthyol Explor Freshwat

2001, 12 (3) p 215 - 220

26 Freyhof J., F Herder Review of the paradise fishes of the genus Macropodus in

Vietnam, with description of two species from Vietnam and southern China (Perciformes: Osphronemidae) Ichthyol Explor Freshwat 2002, 13 (2) p 147 -167

27 Rainboth J Walter Fishes of the Cambodian Mekong University of Wisconsin Oshkosh U.S.A 1996, p 265

28 Hartel K E., T Nakabo Callionymidae Dragonets FAO species identification guide for fishery purposes 2003, p 1775 - 1776

29 Yokogawa K., H Endo, H Sakaji Cynoglossus ochiaii, a new tongue sole from

Japan (Pleuronectiformes: Cynoglossidae) Bull Natl Mus Nat Sci Ser A Supl 2008, 2 p 115 - 127

30 Knapp L W Platycephalidae Flatheads FAO species identification guide for fishery purposes Rome 1999, Vol 4 p 2385 - 2421

31 Knapp, Smith, Heemstra Sea fishes Platycephalidae Springer-Verlag, Berlin

1986, p 482 - 486

32 Kottelat M Indochinese nemacheilines A revision of nemacheiline loaches (Pisces: Cypriniformes) of Thailand, Burma, Laos, Cambodia and southern Viet Nam Verlag Dr Friedrich Pfeil, München, Germany 1990, 262 p

33 Kottelat M., Freyhof J Handbook of European Freshwater Fishes Ed Delemont, Switzerland 2007, p 646

34 William P D Revision of the Dragonets (Pisces: Callionnymidae) of the western atlantic Institute of Marine Science, University of Miami 1966, p 834 - 862

35 Yue Peiqi et al Fauna Sinica Osteichthyes Cypriniformes II Science Press Beijing China (Chinese) 2000, 661 p (In Chinese)

36 Chu Xinluo et al Fauna Sinica, Osteichthys Siluriformes Science pres Beijing, China 1999, p 330 (In Chinese)

37 Chen Yiyu et al Fauna Sinica Osteichtyes Cypriniformes II Fresh Beijing China, (Chinese) 1998, p 532 (In Chinese)