ÔN tập môn NGỮ văn vào 10

Ẩn dụ Vd: Bài 1: Xác định và phân tích giá trị của biện pháp ẩn dụ trong hai câu thơ sau: “ Ngày ngày mặt trời đi quan trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ” Giải : Biện pháp tu

ÔN TẬP MÔN NGỮ VĂN VÀO 10

I Tiếng việt

Dạng : Các biện pháp tu từ

- Ẩn dụ

- Hoán dụ

- So sánh

- Chơi chữ

- Nói quá

- Nói giảm nói tránh

- Nhân hóa

1 Ẩn dụ

Vd:

Bài 1: Xác định và phân tích giá trị của biện pháp ẩn dụ trong hai câu thơ sau:

“ Ngày ngày mặt trời đi quan trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ”

Giải : Biện pháp tu từ ẩn dụ:

“mặt trời (1)” mặt trời của thiên nhiên

“mặt trời (2)” bác hồ

Giá trị: Hình ảnh mặt trời – nguồn sáng, nguồn sống vĩnh cửu của tự nhiên được ngầm so sánh với Bác, Bác chính là nguồn sống, nguồn sáng vĩnh cữu vĩnh hằng của đất nước, dân tộc

và tâm hồn Việt Nam

Bài 2: Phân tích ý nghĩa tu từ trong đoạn thơ sau:

“Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen Một ngọn lửa, lòng bà luôn ủ sẵn

Một ngọn lửa chứ niềm tin dai dẳng”

Biện pháp tu từ: ẩn dụ Giá trị:

 Ngọn lửa: mang ý nghĩa khái quát rộng lớn sâu xa, ngọn lửa của niềm tin, hy vọng, của sức sống bền bỉ của tình bà cháu, tình quê nhà nồng đượm

 Hình ảnh bà là người nhóm lửa, truyền lửa, ngọn lửa yêu thương, niềm tin cho các thế hệ nối tiếp

Bài 3: xác định và phân tích nét nghệ thuật độc đáo trong câu thơ sau:

“ Thà rằng liều một thân con

Hoa dù rã cánh lá còn xanh cây”

Biện pháp tu từ: Ẩn dụ

Giá trị: Từ “hoa, cánh” dùng để chỉ Thúy Kiều và cuộc đời của nàng

Từ “cây, lá” dùng để chỉ gia đình Thúy Kiều

Cả “hoa, cành, cây, cối” đều đẹp, nhưng rất mong manh trước bão tố của cuộc đời Thân phận mong manh của Thúy Kiều trước cuộc đời

2 Hoán dụ

Bài tập cơ bản:

Bài 1: Hãy chỉ ra và nêu giá trị nghệ thuật của biện pháp tu

từ trong câu thơ sau?

“Sống trong cát chết vùi trong cát

Những trái tim như ngọc sáng ngời”

 Phép tu từ: hoán dụ

 Biểu hiện: “Những trái tim” Là bộ phân được dùng để thay thế cho toàn thể

 Giá trị: Làm cho lời thơ giàu hình ảnh, tăng sức biểu cảm, nội dung được nhấn mạnh Ca ngợi những con người chung thủy, chung thành với cách mạng

Bài 2: Xác định và phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ sau:

“Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước

Chỉ cần trong xe có một trái tim”

 Biện pháp tu từ: hoán dụ

 Biểu hiện: Hình ảnh hoán dụ: một trái tim

 Giá trị : Thể hiện lẽ sống cao đẹp và thiêng liêng (tất cả vì miền nam thân yêu) Bản lĩnh hiên ngang, lòng dũng cảm tuyệt vời, tinh thần lạc quan và niềm tin mãnh liệt vào ngày thống nhất Bắc Nam Đoạn thơ thể hiện tình yêu nước, ý chí chiến đấu giải phóng miền nam thống nhất đất nước

3 So sánh

Bài 1: Xác định biện pháp tu từ trong đoạn thơ sau:

“Đất nước như vì sao

Cứ đi lên phía trước”

 Biện pháp tu từ được sử dụng: so sánh

 Tác dụng: Nhân hóa đất nước đi lên phía trước trải qua biết bao đau thương, gian nan vất vả, đất nước ngày càng mạnh mẽ tiến về phía trước là ánh đèn soi sáng cho dân tộc giống như vì sao soi sáng bầu trời

4 Chơi chữ

Bài 1:Phân tích hiệu quả sử dụng phép chơi chữ trong câu sau: “Chữ tài liền với chữ tai một vần”

 Chơi chữ: Tài –Tai

 Tác dụng: Đọc liền nhau thể hiện cái tài của Kiều mà cũng nên tai nên tội

Bài 2: Xác định các biện pháp tu từ trong các câu sau:

“Mùa xuân em đi chợ Hạ

Mua cá Thu về, chợ vẫn còn đông

Ai bảo anh rằng em đã có chồng

Bực mình đổ cá xuống sông em về”

 Biện pháp chơi chữ: Dùng từ đồng âm

Xuân –hạ- thu- đông Đây là cách nói dí dỏm, hài hước Đồng thời thể hiện 4 mùa liên tiếp trong 1 năm qua việc nói chuyện mùa cá

5 Nói quá

Bài 1: Em hãy phân tích ý nghĩa của biện pháp tu từ trong đoạn thờ sau:

“Thuyền ta lái gió với buồm trăng

Lướt giữa mây cao với viển bằng

Ra đậu dặm xa dò bụng biển

Dàn đan thế trận lưới vây giăng”

 Biện pháp tu từ: nói quá

 Biểu hiện: Lướt giữa mây cao với biển bằng

Dàn đan thế trận lưới vây giăng

 Giá trị: Thể hiện cảm hứng vui tươi mạnh mẽ, khí thế của người dân chài trở về, gặt hái được thắng lợi

6 Nói giảm nói tránh

Bài 1: Xác định biện pháp tu từ trong câu sau:

“Bác đã đi rồi sao bác ơi”

 Biện pháp tu từ: nói giảm nói tránh

 Tác dụng: Giảm đi sự đau buồn cho dân tộc Việt Nam, về

sự ra đi của Bác

7 Điệp ngữ:

Bài 1: Xác định và phân tích giá trị biểu cảm của các biện pháp tu từ trong đoạn thơi sau:

“Trên đường hành quân xa

Dừng chân bên xóm nhỏ

Tiếng gà ai nhảy ổ

Cục cục tác cục ta

Nghe xao động nắng mưa

Nghe bàn chân đỡ mỏi

Nghe gọi về tuổi thơ”

 Biện pháp tu từ: “nghe” điệp từ Từ nghe(3) ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

 Giá trị: Điệp từ nằm ở đầu câu, gợi lại những kỉ niệm tuổi thơ bên bà

Bài 2: Xác định giá trị của biện pháp tu từ điệp ngữ trong đoạn thơ sau:

“Cháu chiến đấu hôm nay

Vì lòng yêu tổ quốc

Vì tiếng gà thân thuộc

Bà ơi, cũng vì bà

Vì tiếng gà cục tác

Ô trứng hồng tuổi thơ”

 Điệp từ “vì” được thể hiện trong đoạn thơ nhằm thể hiện nguyên nhân và cũng là mục đích chiến đấu của cháu Những lí do đưa ra rất giản dị: “vì tiếng gà, vì bà, vì lòng yêu tổ quốc”

 Mỗi từ “ vì” nhằm nhấn mạnh một nguyên nhân, mục đích của người cháu Tình yêu tổ quốc bắt nguồn từ tình yêu gia đình

Bài tập tổng hợp biện pháp tu từ:

Bài 1: Phân tích giá trị của biện pháp tu từ trong đoạn thơ sau và phân tích hiệu quả diển đạt

“Tiếng suối trong như tiếng hát xa

Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa”

 Biện pháp tu từ: So sánh và điệp từ

 Biểu hiện: so sánh: Tiếng suối như tiếng hát

Điệp từ: lồng

 Tác dụng: So sánh: lấy con người làm chủ, làm cho âm thanh của thiên nhiên tiếng suối xa cũng trở nên gần gũi, thân mật như con người

Điệp từ: Làm cho bức tranh đêm trăng rừng khuya mang một vẻ đẹp lung linh, huyền ảo, thể hiện tình yêu thiên nhiêu của Bác

Bài 2: Xác định biện pháp tu từ và tác dụng trong đoạn thơ sau:

“Bác nằm trong giấc ngủ bình yên

Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền

Vẫn biết trời xanh là mãi mãi

Mà sao nghe nhói ở trong tim”

 Biện pháp: ẩn dụ, so sánh

 Biểu hiện:

ẩn dụ: bác – trời xanh

so sánh: bác – vầng trăng

 Tác dụng:

Tác giả ví Bác với vầng trăng ca ngợi sự ấm áp kì diệu của người cha già dân tộc và nghệ thuật so sánh Bác trở nên thật gần gũi thân thương, vẫn biết trời xanh là vĩnh cữu bất

tử với thời gian nhưng những người con miền Nam vẫn cảm thấy đau xót bởi so với trời xanh thì đời người lại ngắn ngủi Bác luôn sống mãi trong tim nhưng vẫn “nhói”

và sự thật là Bác đã mãi mãi đi xa và dân tộc Việt Nam không thể có Bác lần thứ hai

Bài 3: Còn thêm nhiều mấy đứa tự nghiên cứu các biện pháp tu từ trong

ba các bài quan trọng như: mùa xuân nho nhỏ, viếng lăng bác, xuân thu, bếp lửa, đoàn thuyền đánh cá,…

II Nghị luận xã hội

1 Nghị luận về vấn đề tư tưởng, đạo lí

Dàn bài:

Mở bài:

- Giới thiệu vấn đề bàn luận

- Khẳng định đúng, sai

Thân bài

- Thực trạng

- Nguyên nhân

- Tác hại

- Biện pháp

Kết bài: Nhận xét, đánh giá, liên hệ bản thân

Làm đề sau:

Đề 1: Có ý kiến cho rằng: “Những thói xấu ban đầu là người khách quan đường, sau trở nên người bạn thân ở chung nhà và kết cục biến thành ông chủ nhà khó tính” Anh (chị) thấy ý kiến này như thế nào?

Đề 2: Tục ngữ có câu : “ăn vóc, học hay” Ý kiến của anh(chị)

Đề 3: “Nhiều người trẻ tuổi cho rằng sành điều là ăn mặc đúng mốt và đi trước mốt, là dùng đồ vật đắt tiền và khác người… Nhưng những người từng trải thì bảo rằng: sành điều nhất chính

là biết chấp nhận thử thách và dấn thân vào thử thách cuộc đời” Suy nghĩ của anh(chị) về ý kiến trên

Đề 4: Đọc đoạn trích: “ chú ấy nói: nhờ cháu……cháu sống thật hạnh phúc” trích dẫn trong “ lặng lẽ Sapa/ trang 185, sgk” từ đoạn trích trên nêu quan niệm của em về hạnh phúc

Đề 5: suy nghĩ của anh(chị) về đức tính trung thực

Đề 6: Suy nghĩ của anh(chị) về lòng dũng cảm

3 Nghị luận về vấn đề sự việc hiện tượng, xã hội

Mở bài: giới thiệu vấn đề nghị luận Trích dẫn câu nói

Thân bài: giải thích nghĩa đen, nghĩa bóng, nghĩa sâu

 Chứng minh lấy dẫn chứng sát với nghĩa sâu để làm sáng tỏ

 Bình luân: bác bỏ, phê phán, biểu dương

 Đưa ra nhận xét đánh giá của cá nhân

Kết bài: Khẳng định chung, liên hệ thực tế bản thân, rút ra bài học

Đề 1: Suy nghĩ của anh(chị) về thái độ sống vô cảm của giới trẻ hiện nay

Đề 2: Suy nghĩ về hiện tượng môi trường bị ô nhiễm

Đề 3: “Vào đại học có phải là con đường tiến thân duy nhất của tuổi trẻ ngày nay” Suy nghĩ của anh(chị) về vấn đề trên

III Văn học

Đề 1: Cảm nhận của em về những câu thơ sau trong Truyện Kiều của Nguyễn Du

“Cỏ non xanh tận chân trời

Cành lê trắng điểm một vài bông hoa

Buồn trông nội cỏ rầu rầu

Chân mày mặt đất một màu xanh xanh”

Đề 2: Trong bài thơ “bánh trôi nước” nhà thơ Hồ Xuân Hương

đã khẳng định

“Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn

Mà em vẫn giữ tấm lòng son”

Em hiểu hai câu thơ trên như thế nào? Hãy lấy hình tượng người phụ nữ trong một số truyện Việt Nam mà em biết để minh họa

Đề 3: Suy nghĩ về tình cảm đối với lãnh tụ của Viễn Phương qua văn bản Viếng lăng bác

Đề 4: Chứng minh hình ảnh người dân lao động trong giai đoạn xây dựng cuộc sống mới qua tác phẩm Đoàn thuyền đánh cá và Lặng lẽ Sapa

Đề 5: Hình ảnh người nông dân Việt Nam qua tác phẩm Làng

và Lão hạc

Đề 6:Phân tích nhân vật anh thanh niên trong tác phẩm Lặng lẽ Sapa

Đề 7: Phân tích nhân vật bé Thu và anh Sáu trong tác phẩm Chiếc lược ngà

Đề 8: Chứng minh hình ảnh những cô thanh niên xung phong qua tác phẩm Những ngôi sao xa xôi

Đề 9: Cảm nhận của em về nhân vật Phương Định trong tác phẩm Những ngôi sao xa xôi

Đề 10: Có ý kiến cho rằng “chuyện người con gái Nam Xương của Nguyễn Dữ đã thể hiện niềm cảm thương với số phận oan nghiệt của người phụ nữ Việt Nam dưới chế độ phong kiến đồng thời khẳng định vẽ đẹp truyền thống của họ” Em hãy chứng minh ý kiến trên