1. Một số khái niệm: 1.1. Khái niệm giáo dục: Giáo dục là hiện tượng xã hội đặc biệt, bản chất của nó là sự truyền đạt và lĩnh hội kinh nghiệm lịch sử xã hội của các thế hệ loài người Giáo dục: từ điển tiếng Việt + Giáo là chỉ bảo, uốn nắn, biến đổi và làm cho nên hoàn hảo, + Dục là bản chất hoặc tính khí con người cần được uốn nắn chỉ bảo. Education: là một từ gốc Latin Có nghĩa là dẫn con người vượt ra khỏi hiện tại của họ mà vươn tới những gì tốt lành hơn, hạnh phúc hơn. + Giáo dục (theo nghĩa hẹp): Đó là một bộ phận của quá trình sư phạm, là quá trình hình thành những cơ sở khoa học của thế giới quan, niềm tin, lý tưởng, động cơ, tình cảm, thái độ, những tính cách, những hành vi, thói quen cư xử đúng đắn trong xã hội, kể cả việc phát triển và nâng cao thể lực.
Trang 1Bài 5
PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO,
KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ;
XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HOÁ,
CON NGƯỜI ViỆT NAM; QuẢN LÝ TÀI NGUYÊN,
Trang 2Phần I Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào
tạo; phát triển nguồn nhân lực.
Phần II Phát triển khoa học và công nghệ.
Phần III Xây dựng và phát triển văn hoá, con người
Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước.
Phần IV Chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu,
tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường.
Trang 3Phần I Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; phát triển nguồn nhân lực.
Một số khái niệm:
* Khái niệm giáo dục:
Theo nghĩa rộng: Giáo dục là hiện tượng
xã hội đặc biệt, bản chất của nó là sự
truyền đạt và lĩnh hội kinh nghiệm lịch
sử - xã hội của các thế hệ loài người
1 Vai trò của giáo dục và đào tạo đôi với sự phát triển đất nước
Trang 4+ Giáo dục (theo nghĩa hẹp):
Đó là một bộ phận của quá trình sư phạm, là quá trình hình thành những cơ sở khoa học của thế giới quan, niềm tin, lý tưởng, động cơ, tình cảm, thái độ, những tính cách, những hành vi, thói quen cư xử đúng đắn trong xã hội, kể cả việc phát triển và nâng cao thể lực
Trang 5* Khái niệm đào tạo:
- Đào tạo đề cập đến việc dạy các kỹ năng
thực hành, nghề nghiệp hay kiến thức liên quan
đến một lĩnh vực cụ thể, để người học lĩnh hội
và nắm vững những tri thức, kĩ năng, nghề
nghiệp một cách có hệ thống để chuẩn bị cho
người đó thích nghi với cuộc sống và khả năng
đảm nhận được một công việc nhất định
- Khái niệm đào tạo thường có nghĩa hẹp
hơn khái niệm giáo dục, thường đào tạo đề cập
đến giai đoạn sau, khi một người đã đạt đến một
độ tuổi nhất định, có một trình độ nhất định
- Có nhiều dạng đào tạo: đào tạo cơ bản và
đào tạo chuyên sâu, đào tạo chuyên môn và
đào tạo nghề, đào tạo lại, đào tạo từ xa, tự đào
tạo.
Trang 6Đại hội XII của Đảng đã nêu rõ: "Giáo dục là quốc sách hàng đầu Phát triển giáo dục và đào tạo nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài
=> Đây là 3 trụ cột của GD&ĐT
xây dựng nền văn hóa, con người
Trang 7Vì sao Đảng ta đặt giáo dục và đào tạo ở vị trí cao?
- Cách mạng KH&CN phát triển nhanh:
+ Cuộc CMKH đầu tiên: đầu thế kỷ 17, nửa
đầu thế kỷ 18; diễn ra ở Tây Âu (Anh, Pháp,
Hà Lan, Ý, Đức); Lĩnh vực: Vật lý học, Toán
học, Sinh vật học, Hoá học…
+ Cuộc CMKHKT lần hai: đầu thế kỷ 18, nửa
đầu thế kỷ 19; diễn ra ở Châu Âu, Bắc Mỹ
Các lĩnh vực: GTVT, thông tin liên lạc, sản xuất
công nghiệp…
+ Cuộc CMKHKT lần ba: cuối thế kỷ 19, nửa
đầu thế kỷ 20; diễn ra ở Châu Âu, Bắc Mỹ,
Đông Á Trung tâm: Tây Âu, Hoa Kỳ, Liên Xô, Nhật Bản Các lĩnh vực: Chế tạo máy, giao
thông liên lạc, vật liệu, năng lượng…
ic
Trang 82 Quan điểm phát triển giáo dục và đào tạo
Tại sao phải ban hành nghị quyết?
Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương 8
khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo
Trang 9Thứ nhất, xuất phát từ bối cảnh đất nước
Thứ hai, với yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
trong tình hình mới
Thứ ba, trong quá trình toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế ngày
càng sâu rộng, thực chất cạnh tranh giữa các quốc gia hiện nay là cạnh tranh về chất lượng nguồn nhân lực
Thứ tư, hiện nay một số giá trị trong đời sống xã hội đang
có sự thay đổi, thậm chí đảo lộn
=> Những lý do chủ yếu nêu trên cho thấy rằng, nước ta phải tiến hành đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục
là một tất yếu khách quan.
Trang 10- NQ xác định 7 quan điểm phát triển GD&ĐT
Trang 11Thứ nhất, giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu.
Thứ hai, đổi mối căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.
Thứ ba, chuyển từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát
triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học
Thứ tư, gắn giáo dục và đào tạo với nhu cầu phát triển kinh
tế - xã hội và bảo vệ Tổ quốc
Thứ năm, tiếp tục thực hiện và đổi mới phương thức liên
thông
Thứ sáu, chủ động phát huy mặt tích cực, hạn chế mặt tiêu
cực của cơ chế thị trường, bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa
Trang 123 Mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp phát triển giáo dục và đào tạo trong những năm tới được xác định tại ĐH XII
3.1 Mục tiêu
- Phấn đấu trong những năm tới, tạo chuyển biến căn
bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục và đào
tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng,
bảo vệ Tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân
- Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và
phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi
cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào;
sống tốt và làm việc hiệu quả
- Phấn đấu đến năm 2030, nền giáo dục Việt Nam đạt
trình độ tiên tiến trong khu vực
Trang 13Một là, Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu
tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học Đổi mới chương trình, nội dung giáo dục theo hướng tinh giản, hiện đại, thiết
thực, phù hợp với lứa tuổi, trình độ và ngành nghề Đa dạng
hóa nội dung, tài liệu học tập đáp ứng yêu cầu của các bậc học, các chương trình giáo dục, đào tạo và nhu cầu học tập suốt đời của mọi người Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học hình thức và phương pháp thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo, bảo đảm trung thực, khách quan
3.2 Các nhiệm vụ và giải pháp
Trang 14Kỳ thi THPT quốc gia 2015
Tại phiên họp thường kỳ của Chính phủ
tháng 8/2015, Thủ tướng Chính phủ đã KL:
“Việc thực hiện đổi mới thi cử, tổ chức kỳ thi
tốt nghiệp THPT 2015 và xét tuyển ĐH, CĐ
bước đầu đạt yêu cầu đề ra mặc dù còn một
số vấn đề ở khâu tuyển sinh; đồng thời hoan
nghênh thái độ nghiêm túc của Bộ GD&ĐT
khi nhận trách nhiệm về những bất cập, hạn
chế để rút kinh nghiệm cho đợt 2 xét tuyển
ĐH, CĐ; yêu cầu tổng kết, đánh giá toàn bộ
kỳ thi này để năm sau làm tốt hơn”
Trang 15Ông Lê Xuân Sơn, Hiệu phó Trường THPT Chuyên ĐH Vinh (Nghệ An):
Kì thi THPT quốc gia 2017 đã diễn ra thuận lợi, tốt đẹp song chưa thể đánh giá thành công hay không Kỳ thi được tổ chức cho hai mục đích nhưng tôi lo ngại không bên nào đạt được hiệu quả cao nhất.
Việc 2 bài thi chênh nhau từ khoảng 1 điểm chưa thể phản ánh hay đánh giá được năng lực thực sự rạch ròi của 2 học sinh Hay trong khoảng từ 6-8 cũng khó đánh giá được là học sinh thuộc loại khá hay giỏi.
Chưa kể, thi trắc nghiệm có người chọn ngẫu nhiên trúng đáp án, người lại không Bản thân tôi từng nghe học sinh nói trong số những câu không làm được em đã may mắn chọn trúng được cả.
Tôi nghĩ nên giao việc xét tốt nghiệp nên để cho các sở, xét tuyển đại học để cho các trường đại học làm và có thể nhờ Bộ GD-ĐT đưa ra đề thi.
Trang 16Nội dung đề thi thì cơ bản kiến thức cho thí sinh, cũng như bài kiểm tra, không đến mức độ không thể thực hiện được trong một buổi thi
Điều tôi băn khoăn là thi toán trắc nghiệm sẽ ảnh hưởng ra sao đến cách dạy và học môn toán trong vài năm nữa Nhiều giáo viên cảm thấy ngậm ngùi bởi thi như này sẽ điều chỉnh toàn bộ cách dạy.
Với các môn khác, việc chuyển sáng trắc nghiệm chỉ là sự thay đổi về hình thức thi, nhưng với môn Toán sẽ là một thay đổi rất nhiều ở tư duy
cơ bản của học sinh khi ảnh hưởng đến tư duy logic, trình bày, lập luận, chiều sâu.
Nền giáo dục quan tâm bản chất dạy học chứ không phải quan tâm bản chất thi cử, vậy vậy chúng ta cũng không nên chỉ quan tâm đến cái ngọn
Tổ chức thi cử tốt hay không mà còn phải quan tâm đến chuyện dạy học, trang bị kiến thức, tư duy cho học sinh, có đạt được kết quả mong muốn không Đó mới là mong muốn thật sự.
Trang 17Tiến sĩ Trần Đình Lý, Trưởng phòng đào tạo Trường ĐH Nông lâm TP.HCM: Điều chỉnh nhỏ hợp lý
Những thay đổi trong ngắn hạn là những điều chỉnh nhỏ nhưng hợp lý đã được rút ra và áp dụng trong kỳ thi Trường đại học có thể đặt niềm tin để sử dụng kết quả của kỳ thi này Riêng môn thi trắc nhiệm thì vấn đề là triển khai chấm cho chính xác Tới thời điểm này sự giám sát tốt nhất là chính các thí sinh vì các em đã nhận đáp án chính thức
Nhìn chung việc tổ chức kỳ thi đã năm sau tốt hơn năm trước, nhưng điều quan trọng nhất là cần hướng đến sự tốt nhất trên cơ sở 2 mục tiêu xét tốt nghiệp và xét tuyển đại học để giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các sở (xét tốt nghiệp) và các trường (xét đại học)
Trang 18Từ 2 kỳ thi bây giờ gộp làm một Bên cạnh đó, kỳ thi
đã được chuyển về cho địa phương chủ trì, tổ chức với nguồn lực chủ yếu của địa phương.
Điều này làm đỡ đi rất nhiều chuyện đi lại của thí sinh
và phụ huynh Họ không còn phải dồn về các thành phố lớn như các kỳ thi trước đây nữa.
Thử làm một phép tính đơn giản, chẳng hạn mỗi gia đình của 800 ngàn thí sinh tiết kiệm được 1 triệu đồng thì tổng số tiền tiết kiệm được đã là 800 tỉ đồng.
Trang 19Một số hành động đẹp trong mùa thi 2017
Ngày 22/6, hình ảnh nữ sinh cõng bạn bại liệt đi thi ở THPT Xuân Đỉnh (Hà Nội) được nhiều dân mạng chia sẻ Theo đó, thương Mai Loan không thể tự đi lại, Thùy Linh đã 4 lần cõng bạn vào phòng thi và ra cổng để phụ huynh dễ dàng tìm
thấy Ảnh cắt từ clip.
Trang 20Tại điểm thi trường THPT Yên Hòa, quận Cầu Giấy, Hà Nội, ông Nguyễn Chí Tường (sống ở Lạc Long Quân) đưa con gái Nguyễn Minh Huyền đi
thi từ sớm Trước khi tạm biệt, ông âu yếm, chúc con làm tốt môn Ngữ
văn Nụ cười rạng rỡ của hai cha con khiến nhiều người cảm động
Ảnh: PV.
Trang 21Bà Đề từ Bắc Giang lên thủ đô chăm cháu thi THPT quốc gia Sau khi thí sinh làm xong bài môn Toán, bà ôm chầm, tặng cháu Nguyễn Thị Thanh Xuân đóa
hoa giấy tại cổng trường, khiến cô gái xúc động suýt khóc Ảnh: Tiến Tuấn.
Trang 22Trưa 22/6, sau khi kết thúc môn thi đầu tiên của kỳ thi THPT quốc gia, tại
điểm thi trường Trần Phú, Đà Nẵng, thí sinh Ngô Quỳnh Tiên (trú ở đường
Mai Lão Bạng, Đà Nẵng) không có người nhà đón đã được CGST đưa về
bằng xe đặc chủng Ảnh: N.D.
Trang 23Câu chuyện nam sinh quên giấy dự thi, được một người phụ nữ chở về
nhà lấy khi sát giờ làm bài từng trở thành tâm điểm chú ý trong ngày 22/6
Ảnh: Hồng Ngọc.
Trang 24đã vận động kinh phí trao tặng được cho 100 thí sinh, mỗi trường hợp 500.000đ Mô hình “Heo đất Pi - Tiếp sức mùa thi” xuất phát từ mong muốn có nhiều hơn các trường hợp thí sinh có hoàn cảnh khó khăn được nhận hỗ trợ.
Trang 25170 học sinh, sinh viên tiêu biểu được biểu dương
Lễ biểu dương năm nay vinh danh 170 học sinh, sinh viên xuất sắc của năm học 2016-2017, gồm: 2 học sinh đoạt giải tư cuộc thi khoa học kỹ thuật quốc tế; 93 học sinh đoạt giải khu vực và quốc gia; 58 học sinh đạt từ 28,5 điểm trở lên trong kỳ thi THPT quốc gia năm 2017 và 17 sinh viên tốt nghiệp loại giỏi, thủ khoa các trường đại học trên địa bàn thành phố và là sinh viên người Hải Phòng tốt nghiệp loại giỏi, thủ khoa các trường đại học trong cả nước
Trang 26- Hai là, Hoàn thiện hệ thống giáo dục quốc dân theo hướng hệ thống giảo dục mở, học tập suốt đời và
xây dựng xã hội học tập Quy hoạch lại mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học gắn với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch phát triển nguồn nhân lực Xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực cho đất nước, cho từng ngành, từng lĩnh vực, với những giải pháp đồng bộ, trong đó tập trung cho giải pháp đào tạo, đào tạo lại nguồn nhân lực trong nhà trường cũng như trong quá trình sản xuất kinh doanh, chú trọng nâng cao tính chuyên nghiệp và kỹ năng thực hành Phát triển hợp lý, hiệu quả các loại hình trường ngoài công lập đối với giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học.
Trang 27Theo thống kê của Bộ GD-ĐT, tính đến hết năm học 2016-2017, hệ thống hiện có 235 trường đại học, học viện (bao gồm 170 trường công lập, 60 trường
tư thục và dân lập, 5 trường có 100% vốn nước ngoài), 37 viện nghiên cứu khoa học được giao nhiệm vụ đào tạo trình độ tiến sĩ, 33 trường cao đẳng sư phạm và 2 trường trung cấp sư phạm.
Đối với nhóm trường sư phạm và đào tạo giáo viên, hiện nay cả nước có 58 trường đại học, 57 trường cao đẳng, 40 trường trung cấp có ngành đào tạo giáo viên (trong đó có 14 trường đại học sư phạm,
33 trường cao đẳng sư phạm và 02 trường trung cấp sư phạm).
Trang 28Các trường ĐH Việt Nam phân bố theo vùng Nguồn: Bô GD-ĐT.
Trang 29Ngành giáo dục chiếm 52% biên chế sự nghiệp cả nước ( 1,2 triệu/ 2,3 triệu người).
Trong đó, số cán bộ quản lý trên số giáo viên đứng lớp (bao gồm hiệu trưởng, hiệu phó và cán bộ phòng, sở GD-ĐT) là khá lớn.
Tính riêng tổng số cán bộ quản lý
từ mầm non đến trung học phổ thông
là 103.821/822.454 viên chức, chiếm
Trang 30Tại HNTW 6 (K XII) đã ban hành NQ số 19: Tiếp tục đổi mới hệ thống tổ chức và quản lý, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập:
Tại HNTW 6 (K XII) đã ban hành NQ số 19: Tiếp tục đổi mới hệ thống tổ chức và quản lý, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập:
Trang 31- Đối với giáo dục đại học:
(1) Sáp nhập, hợp nhất hoặc giải thể các
trường, cơ sở đào tạo không hiệu quả,
không nhất thiết tỉnh nào cũng có trường ĐH ;
(3) Nhà nước tập trung đầu tư chiều sâu, cơ sở vật chất, nguồn nhân lực chất lượng cao đối với các trường đại học công lập ở một số lĩnh vực mang tầm cỡ khu vực và quốc tế
(2) Sắp xếp, tổ chức lại, tập trung xây dựng một
số trường sư phạm trọng điểm để đào tạo đội ngũ giáo viên và quản lý giáo dục.
(4) Các trường trong Quân đội, Công an chỉ
Trang 32- Đối với giáo dục mầm non, phổ thông:
Sắp xếp, tổ chức lại gắn với nâng cao chất lượng giáo dục, * hình thành trường phổ thông nhiều cấp học (tiểu học-THPT) phù hợp với nhu cầu và điều kiện thực tế Rà soát, * sắp xếp, điều chỉnh lại quy mô lớp học một cách hợp lý ; thu gọn lại các điểm trường sao cho
thuận lợi cho người dân và phù hợp với điều kiện thực tế (Lộ trình từ 2018-2021)
*Tạo điều kiện chuyển đổi mô hình các cơ
sở GD mầm non, THPT từ công lập ra ngoài công lập ở những nơi có khả năng XHH cao
(HP: Lộ trình từ 2019-2021)
Trang 33Đối với lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp
- *Sắp xếp, tổ chức lại hệ thống cơ sở giáo dục nghề nghiệp theo hướng mở và linh hoạt đáp ứng nhu cầu nhân lực của thị trường lao động; bảo đảm quy mô, cơ cấu và hợp lý về ngành nghề, trình độ đào tạo, chuẩn hoá, hiện đại hoá, có phân tầng chất lượng
- *Nhà nước tập trung đầu tư một số cơ sở
GD nghề nghiệp chất lượng cao và các cơ
sở GD nghề nghiệp cho các nhóm đối tượng
đặc thù phù hợp với khả năng đầu tư của Nhà
nước và khả năng huy động nguồn lực XH.
Trang 34một đầu mối đào tạo nghề công lập
- Cấp huyện: Sáp nhập Trung tâm giáo
dục thường xuyên, TT giáo dục hướng nghiệp, TT dạy nghề thành một cơ sở
giáo dục dạy nghề trên địa bàn.
Trang 35Ba là, Đổi mới căn bản công tác quản lý giáo dục và đào
tạo, bảo đảm dân chủ, thống nhất; tăng quyền tự chủ và trách nhiệm xã hội của các cơ sở giáo dục, đào tạo coi trọng quản lý chất lượng Giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các cơ sở giáo dục, đào tạo; thực hiện giám sát của các chủ thể trong nhà trường và xã hội, tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra của cơ quan quản lý các cấp, bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch
Trang 36Bốn là, Phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản
lý, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo Thực hiện chuẩn hoá đội ngũ nhà giáo theo từng cấp học và trình độ đào tạo
Trang 37Năm là, Đổi mới chính sách, cơ chế tài chính, huy động
sự tham gia đóng góp của toàn xã hội; nâng cao hiệu
quả đầu tư để phát triển giáo dục và đào tạo Nhà nước
giữ vai trò chủ đạo trong đầu tư phát triển giáo dục và
đào tạo, ngân sách nhà nước chi cho giáo dục và đào
tạo tối thiểu ở mức 20% tổng chi ngân sách
Sáu là, Nâng cao chất lượng, hiệu quả nghiên cứu và ứng
dụng khoa học, công nghệ, đặc biệt là khoa học giáo dục
khoa học quản lý
Trang 38Phần II Phát triển khoa học và công nghệ.
1 Vị trí, vai trò của khoa học và công nghệ
đối với sự phát triển đất nước.
Đại hội XII của Đảng đã xác định vị trí, phương hướng phát triển khoa học và công nghệ nước ta trong những năm tới là: "Phát triển mạnh mẽ khoa học và công nghệ, làm cho khoa học và công nghệ thực sự là quốc sách hàng đầu, là động lực quan trọng nhất để phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, kinh tế tri thức, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế; bảo vệ môi trường, bảo đảm quốc phòng, an ninh Đến năm 2020, khoa học và công nghệ Việt Nam đạt trình độ phát triển của nhóm các nước dẫn đầu ASEAN; đến năm 2030, có một số lĩnh vực đạt trình độ tiên tiến thế giới
Trang 404 trụ cột của nền kinh tế tri thức