Bài 21: Hoạt động hô hấp

Hoạt động l1: Tìm hiểu cơ chế thông khí ở phổi Các em nghiên cứu thông tin phan | tra loi câu hỏi Thế nào là một cử động hô hấp, nhịp hô hấp Một cử động hô hấp: bao gồm một lần hít vào

Bài 21 HOAT ĐỘNG HÔ HẤP

| THONG KHI O' PHO!

II TRAO ĐỒI KHÍ Ở PHÓI VÀ TẾ BÀO

se A? ` ® ~

Kiém tra bai cu:

Hô hấp gồm những giai doan nao? Cac giai doan cé liên quan nh

thé nao?

Hô hấp gồm 3 giai đoạn: sự thở, trao đổi khí ở phổi trao

đổi khí ở tế bào Các giai đoạn này có liên quan với nhau

về chức năng

Sự thở, trao đổi khí ở phối, trao đối khí ở tế bào diễn ra

nh thế nào? Hôm nay chúng

ta nghiên cứu bài 2l Hoạt

động hô hấp thì sẽ hiểu rõ

Hoạt động l1: Tìm hiểu cơ chế thông khí ở phổi

Các em nghiên cứu thông tin phan | tra loi câu hỏi

Thế nào là một cử động hô hấp, nhịp hô hấp

Một cử động hô hấp: bao gồm một lần hít vào va

một lần thở ra

Nhịp hô hấp: số cử động hô hấp trong một phút

Các em quan sát đọan phim kết hợp hình 21-1, thảo

luận nhóm và trả lời các câu hỏi:

- Các cơ xơng ở lồng ngực đã phối hợp hoạt động với

nhau nh thế nào để làm tăng thể tích lồng ngực khi hít

vào và làm giảm thể tích lồng ngực khi thở ra?

- Dung tích phối khi hít vào thở ra bình thờng và gắng sức

có thể phụ thuộc vào các yếu tố nào?

Các emxunmäôdparpphiđã bðữốngœrhhuht2lôñsthớohận nhúhế viàzđể

làncfngâathBởích lồng ngực khi hít vào và làm giảm thể tích lồng ngực

khi thở ra?

- Dung tích phối khi hít vào thở ra bình thờng và gắng sức có thể phụ

thuộc vào các yếu tố nào?

Xương ức

Cột sống

si : Siw ngoài dan

ngoài co SER 5 sườn được

" och : sườn được

TS nâng lên hạ xuống

24

Nise haãnh/ˆ

Cơ hoành co dãn

Hình 21-1 Sự thay đổi thể tích lồng ngực và phổi

theo các chiêu khi hít vào và thở ra bình thường

Hít vào gắng sức _ |

Thở ra bình thường -

{ Thé ra gang suc — 4800mL Íx„

800-1200ml

Khí còn lại trong phổi —

Hình 21-2 Đồ thị phản ánh sự thay đổi dung tích phổi khi

hít vào - thở ra bình thường và gắng sức

Cơ liên xờng ngoài co -> tập hợp xơng ức và các xơng sờn có

điểm tựa linh động với cột sống đã chuyển động đồng thời

theo 2 hớng: lên trên và ra 2 bên -> lồng ngực mở rộng ra 2

bên thể tích lồng ngực tăng, áp suất khí trong phỏi giảm

không khí từ ngoài đi vào phổi

Cơ hoành co -> lồng ngực mở rộng thêm về phía dới, ép xuống khoang bụng, đồng thời cơ hoành và cơ liên sờn ngoài dãn -

> lồng ngực thu nhỏ trở về vị trí cũ

Dung tích phổi khi hít vào và thở ra lúc bình thờng cũng nh khi

gắng sức phụ thuộc các yếu tố: Tầm vóc, giới tính, tình

trạng sức khoẻ, bệnh tật, sự luyện tập

Các em quan sát đoạn

phim về trao đổi khí ở Mao mach ——

phổi, hình 21-4A a

Ghi tén cac chat khi

lên các hình mũi tên

trên hình vẽ sau

TRAO DOTEHIG PHE NANG VA

MAO MACH PHOT

Kết quả bài tập

TRAO DOIKHIG PHE NANG VA

MAO MACH PHOT

Các em quan sát đoạn

phim về trao đổi khí ở tế

bào và hình 21-4B

TRC) mai

GIVA MAO MACH Ghi tên các chất khí lên

VỚI TẾ B Yr cac hinh mui tén trén

hinh vé sau

các mô cơ thể

Mac mach

Kết quả bài tập

Quan sát các biểu đồ sau và giải thích sự khác nhau ở

môi thành phần của khí hít vào và thở ra

——— — ~ —_—_— — —~ ——

19,30%

ww

640%”

Sự khác nhau về các thành phần khí giữa khí hít vào và

khí thở ra:

Ty lệ % O2 trong khí thở ra thấp rõ rệt do O2 đã

khuếch tán từ phế nang vào máu mao mạch

Ty lệ % CO2 trong khí thở ra cao rõ rệt do CO2 đã

khuyếch tán từ máu mao mạch ra khí phế nang

Hơi nớc bão hoà trong khí thở ra do đợc làm ẩm bởi

lớp niêm mạc tiết chất nhày phủ toàn bộ đờng dẫn khí

khí phế nang

Ty lệ N2 trong khí hít vào và thở ra không khác nhau

nhiều, ở khí thể ra có cao hơn một ít do tỷ lệ O2 hạ

thấp đây là tơng quan về mặt số học không liên quan

về mặt sinh học

Các em hãy viết tóm tắt bài theo sự gợi ý sau

°' Nhờ hoạt động của các cơ quan, bộ phận nào

mà khí trong phổi thờng xuyên đợc đổi mới?

° Thực chất trao đổi khí ở phổi là gì?

° Thực chất trao đổi khí ở tế bào là gì?