- Bản đồ là hình vẽ thu nhỏ của một khu vực hay toàn bộ bề mặt Trái Đất lên một mặt phẳng - Muốn vẽ bản đồ trước tiên chúng ta phải thu thập các thông tin về các đối tượng địa lí sau đó
Trang 1ĐỀ CƯƠNG MÔN ĐỊA LÍ 6 NĂM HỌC 2016 – 2017
I.LÍ THUYẾT
Câu 1 Nêu vị trí, hình dạng, kích thước của Trái Đất trong hệ Mặt Trời.
- Trái Đất nằm ở vị trí thứ 3 trong số 8 hành tinh trong Hệ Mặt Trời theo thứ tự xa dần Mặt Trời
- Trái Đất có dạng hình cầu và kích thước rất lớn
Câu 2 Kinh tuyến là gì? Vĩ tuyến là gì? Có bao nhiêu kinh tuyến ,vĩ tuyến?
- Kinh tuyến là những đường nối liền hai điểm cực Bắc và Nam
- Vĩ tuyến là những đường vuông góc với các đường kinh tuyến
- Có 360 kinh tuyến và 181 vĩ tuyến
Câu 3 Bản đồ là gì? Muốn vẽ được bản đồ chúng ta phải lần lượt làm những công việc gì?
- Bản đồ là hình vẽ thu nhỏ của một khu vực hay toàn bộ bề mặt Trái Đất lên một mặt phẳng
- Muốn vẽ bản đồ trước tiên chúng ta phải thu thập các thông tin về các đối tượng địa lí sau đó tính tỉ lệ, lựa chọn các kí hiệu để thể hiện chúng lên bản đồ
Câu 4 Nêu cách xác định phương hướng trên bản đồ Thế nào là kinh độ, vĩ độ và toạ độ địa lí? Cách viết toạ độ địa lí của một điểm?
- Muốn xác định phương hướng tên bản đồ ta dựa vào các đường kinh tuyến, vĩ tuyến hoặc mũi tên chỉ hướng Bắc
- Kinh độ của một điểm là số độ chỉ khoảng cách từ kinh tuyến đi qua điểm đó đến kinh tuyến gốc
- Vĩ độ của một điểm là số độ chỉ khoảng cách từ vĩ tuyến đi qua điểm đó đến vĩ tuyến gốc
- Khi viết tọa độ địa lí của một điểm ta viết kinh độ trước vĩ độ sau
Câu 5 Nêu các loại kí hiệu bản đồ? Tại sao khi sử dụng bản đồ trước tiên chúng ta phải xem bảng chú giải?
- Có 3 loại kí hiệu bản đồ: Kí hiệu điểm, kí hiệu đường và kí hiệu diện tích
- Vì bảng chú giải thích nội dung các kí hiệu trên bản đồ
Câu 6 Người ta biểu hiện độ cao địa hình trên bản đồ bằng cách nào?
- Người ta biểu hiện độ cao của địa hình bằng thang màu hoặc bằng đường đồng mức
Câu 7 Trình bày hướng tự quay, thời gian tự quay của Trái Đất quanh trục.
- Trái Đất tự quay quanh trục theo hướng từ Tây sang Đông
- Thời gian Trái Đất tự quay một vòng quanh trục hết thời gian 24 giờ
Câu 8 Nêu hệ quả sự vận động tự quay quanh trục của Trái Đất.
a Nhờ sự vận động tự quay quanh trục từ T-Đ nên khắp mọi nơi trên Trái đất đều lần lượt có
ngày, đêm
b Sự chuyển động tự quay quanh trục làm cho các vật chuyển động trên bề mặt Trái đất bị
lệch hướng Nếu nhìn xuôi theo hướng chuyển động thì ở bắc bán cầu lệch bên phải, nam bán cầu lệch bên trái
Trang 2Câu 9 Nêu sự chuyển động của Trái đất quanh mặt trời và các hệ quả của nó.
- Trái đất chuyển động quanh mặt trời theo hướng từ Tây sang Đông trên một quỹ đạo có hình Elip gần tròn
- Thời gian trái đất chuyển động một vòng trên quỹ đạo là 365 ngày 6 giờ
- Khi chuyển động trên quỹ đạo trục của trái đất bao giờ cũng có độ nghiêng không đổi và hướng về một phía
*Hiện tượng các mùa:
- Trái Đất lần lượt ngả nửa cầu bắc và nửa cầu nam về phía mặt trời sinh ra các mùa khác nhau
- Nửa cầu nào ngả về phía mặt trời thì nhận được nhiều ánh sáng và nhiệt, đó là mùa nóng
- Nửa cầu nào ngả về phía xa mặt trời thì nhận được ít ánh sáng và nhiệt, đó là mùa lạnh
- Các mùa tính theo dương lịch và âm lịch có khác nhau về thời gian bắt đầu và kết thúc
- Các mùa ở nửa cầu Bắc trái ngược với các mùa ở nửa cầu Nam
Câu 10 Trình bày hiện tượng ngày đêm dài ngắn ở các vĩ độ khác nhau trên Trái đất và ở hai miền cực trên Trái đất.
1 Hiện tượng ngày, đêm dài ngắn khác nhau ở các vĩ độ trên trái đất
- Trong khi quay quanh mặt trời, trái đất có lúc ngả về ngả nửa cầu Bắc, có lúc ngả về nửa cầu Nam về phía mặt trời
- Do đường phân chia sáng tối không trùng với trục trái đất nên các địa điểm ở nửa cầu Bắc, nửa cầu Nam có hiện tượng ngày, đêm dài ngắn khác nhau theo vĩ độ
- Các địa điểm nằm trên đường xích đạo quanh năm lúc nào cũng có ngày đêm dài ngắn như nhau
2 Ở hai miền cực số ngày có ngày, đêm dài suốt 24 giờ thay đổi theo mùa
- Vào các ngày 22/6 và 22/12 các địa điểm ở vĩ tuyến 66033/ Bắc và Nam có một ngày hoặc đêm dài suốt 24 giờ
- Các địa điểm nằm từ 66033/ Bắc và Nam đến hai cực có số ngày có ngày, đêm dài suốt 24 giờ dao động theo mùa từ 1 ngày đến 6 tháng
- Các địa điểm nằm ở cực Bắc và cực Nam có ngày, đêm dài suốt 6 tháng
Câu 11 Nêu cấu tạo bên trong của Trái đất và cấu tạo của lớp vỏ Trái đất.
1.Cấu tạo bên trong của trái đất
- Cấu tạo bên trong của trái đất gồm có 3 lớp:
+ Vỏ Trái Đất: Rắn chắc
+ Lớp trung gian: Từ quánh dẻo đến lỏng
+ Lõi của trái đất: Lỏng ở ngoài rắn ở trong
2 Cấu tạo của lớp vỏ trái đất
- Vỏ trái đất là lớp mỏng nhất nhưng lại rất quan trọng vì nó là nơi tồn tại các thành phần khác của trái đất như : không khí, nước, các sinh vật ….và cả xã hội loài người
- Lớp vỏ trái đất được cấu tạo do một số địa mảng nằm kề nhau
- Các địa mảng di chuyển rất châm Hai địa mảng có thể tách nhau hoặc xô vào nhau
Trang 3Câu 12 Nội lực là gì? Ngoại lực là gì? Trình bày hiện tượng núi lửa và động đất
- Nội lực là những lực sinh ra ở bên trong Trái Đất
- Ngoại lực là những lực sinh ra ở bên ngoài, trên bề mặt Trái Đất
- Nội lực và ngoại lực là hai lực đối nghịch nhau, chúng xảy ra đồng thời tạo nên địa hình bề mặt trái đất
*Núi lửa và động đất
- Núi lửa và động đất, cả hai đều do nội lực sinh ra
- Núi lửa là hình thức phun trào măcma ở dưới sâu lên mặt đất
- Trên thế giới có những loại núi lửa tắt và núi lửa hoạt động
- Động đất là hiện tượng các lớp đất đá gần mặt đất bị rung chuyển
- Những trận động đất lớn làm cho nhà cửa, đường sá, cầu cống bị phá hoại và làm chết nhiều người
II.BÀI TẬP
- Bài 1; 2 trang 8
- Bài 2; 3 trang 14
- Bài 2 trang 17
Trang 4ĐỀ CƯƠNG ÔN THI HỌC KÌ II NĂM HỌC 2010-2011
MÔN ĐỊA LÍ 6 I.LÍ THUYẾT
Câu 1.Khoáng sản là gì? Kể tên các loại khoáng sản?
- Khoáng sản là những khoáng vật và đá có ích được con người khai thác và sử dụng
- Có 3 loại khoáng sản: Khoáng sản năng lượng, khoáng sản kim loại, khoáng sản phi kim loại
Câu 2.Thế nào là mỏ khoáng sản nội sinh, ngoại sinh?
- Các mỏ khoáng sản nội sinh là những mỏ được hình thành do nội lực (quá trình mắcma)
- Các mỏ khoáng sản ngoại sinh là những mỏ được hình thành do ngoại lực (quá trình phong hoá tích tụ…)
Câu 3.Nêu cấu tạo của lớp vỏ khí.
- Lớp vỏ khí cấu tạo gồm 3 tầng:
+ Tầng đối lưu: Không khí chuyển động theo chiều thẳng đứng, nơi xảy ra các hiện tượng khí tượng, càng lên cao nhiệt độ không khí càng giảm
+ Tầng bình lưu: Tầng này có lớp ôzôn
+ Các tầng cao của khí quyển
Câu 4.Trên Trái Đất có các khối khí nào? Dựa vào đâu người ta chia ra các khối khí?
- Căn cứ vào nhiệt độ người ta chia ra khối khí nóng và khối khí lạnh
- Căn cứ vào bề mặt tiếp xúc người ta chia ra khối khí đại dương và khối khí lục địa
Câu 5.Thời tiết là gì? Khí hậu là gì? Thời tiết khác khí hậu ở chỗ nào?
- Thời tiết là sự biểu hiện của các hiện tượng khí tượng ở một địa phương trong một thời gian ngắn
- Khí hậu là sự lặp đi lặp lại của tình hình thời tiết ở một địa phương trong nhiều năm
- Thời tiết khác khí hậu ở chỗ thời tiết diễn ra trong thời gian ngắn còn khí hậu diễn ra trong thời gian dài
Câu 6.Nhiệt độ không khí là gì? Cách đo nhiệt độ không khí?
- Mặt đất hấp thụ lượng nhiệt của mặt trời rồi bức xạ vào không khí, không khí nóng lên độ nóng lạnh đó gọi là nhiệt độ của không khí
- Khi đo nhiệt độ không khi người ta để nhiệt kế trong bóng râm, cách mặt đất 2 mét
Câu 7.Nhiệt độ không khí thay đổi tuỳ thuộc vào những yếu tố nào?
- Nhiệt độ không khí thay đổi tuỳ theo vị trí gần hay xa biển
- Nhiệt độ không khí thay đổi theo độ cao
- Nhiệt độ không khí thay đổi theo vĩ độ
Câu 8.Khí áp là gì? Trên Trái đất khí áp phân bố như thế nào?
- Khí áp là sức ép của khí quyển lên bề mặt Trái đất
- Khí áp được phân bố trên bề mặt Trái đất thành các đai khí áp thấp và khí áp cao từ xích đạo lên cực
Câu 9.Gió là gì? Kể tên các loại gió thường xuyên trên Trái đất.
- Gió là sự chuyển động của không khí từ các đai khí áp cao về các đai khí áp thấp
- Các loại gió thường xuyên trên Trái đất là: Gió Tín phong, Gió Tây ôn đới, Gió Đông cực
Câu 10.Hãy cho biết công thức tính nhiệt độ trung bình ngày, tháng, năm?
- Trung bình ngày = Tổng nhiệt độ các lần đo
Số lần đo
- Trung bình tháng = Tổng nhiệt độ các ngày trong tháng
Số ngày trong tháng
- Trung bình năm = Tổng nhiệt độ các tháng trong năm
12
Câu 11.Trình bày đặc điểm các đới khí hậu trên trái đất.
- Trên Trái đất có 5 đới khí hậu
Trang 5a Đới nĩng (nhiệt đới)
- Quanh năm nĩng
- Giĩ Tín phong thổi thường xuyên
- Lượng mưa 1000mm đến 2000mm
b.Hai đới ơn hồ (ơn đới)
- Cĩ nhiệt độ trung bình
- Giĩ Tây ơn đới thổi thương xuyên
- Lượng mưa 500mm đến 1000mm
b.Hai đới lạnh (hàn đới)
- Quanh năm giá lạnh
- Giĩ Đơng cực thổi thương xuyên
- Lượng mưa dưới 500mm
Câu 12 Sơng là gì? Thế nào là hệ thống sơng và lưu vực sơng?
- Sơng là dịng chảy thường xuyên, tương đối ổn định trên bề mặt Trái đất
- Sơng chính cùng với các phụ lưu, chi lưu hợp thành hệ thống sơng
- Vùng đất đai cung cấp nước cho một con sơng gọi là lưu vực sơng
Câu 13 Hồ là gì? Cĩ những loại hồ nào?
- Hồ là các khoảng nước đọng tương đối rộng và sâu trong đất liền
- Hồ cĩ nhiều nguồn gốc khác nhau: hồ vết tích của các khúc sơng, hồ miệng núi lửa, hồ nhân tạo
Câu 14.Nêu các hình thức vận động của nước biển và đại dương?
a.Sĩng
- Sĩng là hình thức vận động tại chỗ của các phần tử nước Giĩ là nguyên nhân chính sinh
ra sĩng Ngồi ra cịn do động đất ngầm dưới đáy biển
b.Thuỷ triều
- Thuỷ triều là sự lên xuống của nước biển theo chu kì Nguyên nhân sinh ra thuỷ triều là sức hút của Mặt trăng và Mặt trời
c.Các dịng biển
- Các dịng biển cĩ ảnh hưởng rất lớn đến khí hậu các vùng ven biển mà chúng chảy qua
Câu 15.Đất ( thổ nhuỡng ) là gì? Nêu thành phần và đặc điểm của thổ nhưỡng? Nêu các nhân tố
hình thành đất?
- Đất là lớp vật chất mỏng, vụn bở trên bề mặt các lục địa
- Đất cĩ hai thành phần chính: Chất khống và chất hữu cơ Chất khống chiếm một tỉ lệ lớn Chất hữu cơ tạo thành chất mùn cĩ màu đen hoặc xám thẫm
- Các nhân tố quan trọng hình thành các loại đất trên bề mặt Trái đất là đá mẹ, sinh vật và khí hậu
Câu 16 Vì sao không khí có độ ẩm? Trong điều kiện nào thì hơi nước trong không khí sẽ
ngưng tụ thành sương, mây, mưa?
- Không khí có độ ẩm vì không khí bao giờ cũng chứa một lượng hơi nước nhất định Nguồn cung cấp chính hơi nứơc trong không khí là nước trong các biển và đaị dương, ao, sông, hồ, một phần hơi nước từ sinh vật bốc hơi
- Hơi nước trong không khí sẽ ngưng tụ thành sương, mây, mưa khi không khí đã bão hòa mà vẫn được cung cấp thêm một lượng hơi nước hoặc bị lạnh đi do bốc lên cao, hay do tiếp xúc với một khối khí lạnh thì hơi nước trong không khí sẽ đọng lại thành hạt nước
II.BÀI TẬP
- Bài 3, 4 trang 57
- Bài 4 trang 60
- Bài 2 trang 72
- Bài 4 trang 80