Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien Bai 3 may phat dien
Trang 2Sau khi học xong chương này học sinh có khả năng:
Kiểm tra các chi tiết bên trong máy phát điện xoay chiều
Kiểm tra hoạt động của máy máy phát điện xoay chiều
Quy trình bảo dưỡng sửa chữa máy máy phát điện xoay chiều
2 Về kỹ năng
Kiểm tra các chi tiết bên trong máy phát điện xoay chiều
Kiểm tra hoạt động của máy máy phát điện xoay chiều
Quy trình bảo dưỡng sửa chữa máy máy phát điện xoay chiều
3 Về thái độ
- Phát triển tốt khả năng tư duy độc lập sáng tạo và làm việc nhóm hiệu quả
- Cẩn thận, chính xác, đảm bảo an toàn, vệ sinh công nghiệp
Trang 3III CHUẨN BỊ
1 Giáo viên
Giáo viên giảng dạy chuẩn bị:
- Chương trình chi tiết môn học THỰC HÀNH ĐIỆN Ô TÔ 1 hệ Cao Đẳng
- Đề cương bài giảng, giáo trình môn học: THỰC HÀNH ĐIỆN Ô TÔ 1
- Đồ dùng dạy học: bảng, phấn, mô hình, dụng cụ lắp đặt và thiết bị đo kiểm mạch điện
- Những kiến thức và kinh nghiệm liên quan đến bài học: Hệ thống điện – điện tử ô
tô, các thiết bị và linh kiện điện – điện tử ô tô, công tắc tích hợp, công tắc máy, máy phát điện trên ô tô
- Tài liệu học tập: giáo trình THỰC HÀNH ĐIỆN Ô TÔ 1
IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1 Ổn định lớp: (1 phút)
- Kiểm tra sĩ số:
Số học sinh vắng Lý do
2 Kiểm tra bài cũ: (2 phút)
- Câu hỏi kiểm tra: Trình bày cách kiểm tra máy khởi động?
- Dự kiến học sinh kiểm tra:
Tên
Trang 4- Đặt vấn đề: (7 phút)
Hệ thống cung cấp điện trên ô tô giữ một vai trò quan trọng, nó giúp cung cấp điện đến
các phụ tải điện trên ô tô, sạc điện cho ắc quy và giúp cho các phụ tải điện hoạt động ổn
định hơn
Bài học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về tổng quan hệ thống cung cấp điện Đặc biệt, chúng ta sẽ tìm hiểu về quy trình tháo lắp, lắp mạch điện máy phát
- Nội dung và phương pháp: (150 phút)
Nội dung bài giảng Thời
2 Nội dung bài thực hành
- Giới thiệu cấu tạo, chi tiết bên trong
các loại máy máy phát điện xoay
chiều
- Nguyên lý hoạt động của máy máy
phát điện xoay chiều
- Kiểm tra các chi tiết bên trong máy
máy phát điện xoay chiều
- Kiểm tra hoạt động của máy phát
điện xoay chiều
II Hướng dẫn thường xuyên
60’
10’
30’
Đặt câu hỏi thảo luận:
Tại sao cần phải có máy máy phát điện xoay chiều trên ô tô?
- Trực quan: mô hình mặt cắt máy máy phát điện xoay chiều
- Phát phiếu hướng dẫn thực hành
- Làm mẫu theo phiếu hướng dẫn thực hành
- Nêu những điểm thường hư hỏng trong khi thao tác
Học sinh trả lời câu hỏi
- Quan sát mô hình mặt cắt máy máy phát điện xoay chiều
- Đọc phiếu hướng dẫn thực hành, ghi chép những điểm cần chú ý trong phiếu hướng dẫn
- Quan sát giáo viên làm mẫu, chú ý
Các loại máy phát điện xoay chiều
Trang 5- Tháo lắp máy máy phát điện xoay
chiều
- Đo kiểm các chi tiết bên trong
máy máy phát điện xoay chiều
- Kiểm tra hoạt động của máy máy
phát điện xoay chiều
- Nhắc nhở an toàn lao động
- Theo dõi, quan sát các thao tác của học sinh
- Quan tâm các học sinh yếu
- Phát hiện sai sót cùa học sinh để hướng dẫn khắc phục
Nhận xét buổi thực tập:
- Thao tác của học sinh
- Chấp hành giờ giấc quy định của xưởng thực hành
- Những công việc cần chuẩn bị cho bài sau
những điểm dễ gây
hư hỏng
- Ghi chép những điểm cần lưu ý
- Thực hành theo nhóm đã được phân chia
- Chú ý an toàn lao động trong thực hành
- Thực hiện theo phiếu hướng dẫn thực hiện
- Thảo luận, làm phiếu báo cáo thực hành
- Ghi chép những sai sót thường gặp để
Các loại máy phát điện xoay chiều
Trang 6- Tuân thủ giờ giấc quy định của xưởng thực hành
- Ghi chép những công việc cần chuẩn
bị cho bài sau
V CỦNG CỐ BÀI : (Thời gian): 20 phút
Các điểm quan trọng của bài:
- Kiểm tra cuộn stator, rotor
- Kiểm tra hoạt động của máy phát điện xoay chiều
VI GIAO NHIỆM VỤ CHO HỌC SINH CHUẨN BỊ BÀI SAU:
Xem lại phương pháp kiểm tra hoạt động máy phát điện xoay chiều.Nhiệm vụ thực hành
4 Giao nhiệm vụ (1 phút): Phát phiếu bài tập và phiếu động tác cho sinh viên
5 Rút kinh nghiệm sau tiết giảng :
- Về nội dung:
Trang 7
- Về phương pháp:
- Về phương tiện:
- Về thời gian:
- Về học sinh:
6 Tài liệu tham khảo : [1] Bộ môn Ô Tô, Giáo trình thực hành điện ô tô 1 [2] Toyota, Tài liệu đào tạo kỹ thuật viên Tp.HCM, ngày tháng năm Bộ môn Ô tô Giáo viên soạn
NGUYỄN ĐỨC TRỌNG
Trang 8ĐỀ CƯƠNG BÀI GIẢNG
Bài ĐO KIỂM VÀ LẮP MẠCH HỆ THỐNG CUNG CẤP ĐIỆN
I Mục đích :
1 Về kiến thức
Kiểm tra các chi tiết bên trong máy phát điện xoay chiều
Kiểm tra hoạt động của máy máy phát điện xoay chiều
Quy trình bảo dưỡng sửa chữa máy máy phát điện xoay chiều
2 Về kỹ năng
Kiểm tra các chi tiết bên trong máy phát điện xoay chiều
Kiểm tra hoạt động của máy máy phát điện xoay chiều
Quy trình bảo dưỡng sửa chữa máy máy phát điện xoay chiều
3 Về thái độ
- Phát triển tốt khả năng tư duy độc lập sáng tạo và làm việc nhóm hiệu quả
- Cẩn thận, chính xác, đảm bảo an toàn, vệ sinh công nghiệp
4 Yêu cầu :
Sau khi học xong chương này học sinh có khả năng:
Kiểm tra các chi tiết bên trong máy phát điện xoay chiều
Kiểm tra hoạt động của máy máy phát điện xoay chiều
Quy trình bảo dưỡng sửa chữa máy máy phát điện xoay chiều
Trang 10Hình 3.1: Tháo cực âm bình
- Tháo dây nối với bộ chỉnh lưu (với loại tiết chế lắp ngoài máy phát)
- Tháo vòng nhựa, đai ốc và lấy dây dẫn từ cực B+ của máy phát ra
Hình 3.2 :Tháo cáp máy phát
- Làm giảm lực căng dâ y curoa b ằng cách tháo l ỏng đai ốc điều
chỉnh ở phần đỉnh của thanh điều chỉnh
Trang 11Hình 3.3: Tháo bulong và thanh gi ữ m áy phát
- Tháo bulong định vị và đai ốc điều chỉnh lấ y má y phát ra kh ỏi xe
Hình 3.4 :Tháo m áy phát ra kh ỏi động cơ
- Với má y phát lo ại nà y thì đ ẩ y má y phát về phía động cơ để làm lỏng dâ y đai và tháo dâ y đai
Trang 12Hình 3.5: Tháo dây cu roa
- Quá trình lắp ngược lại với quá trình tháo và chú ý cho cả khi tháo và lắp máy phát
- Không được siết quá căng giây curoa truyền động
- Đảm bảo rằng tất cả những gì liên quan về điện phải được siết chặt
- Một số máy phát điện được dẫn động bằng dây curoa nhiều rảnh và mỏng nên khi lắp cần chú ý để dây đai nằm đúng vị trí
- Không làm bẩn hoặc mất tiếp xúc mass ở bộ tiết chế vi mạch với nắp máy Nếu không máy phát sẽ không mồi từ được hoặc không điều chỉnh được điện
áp
3.3.2 Tháo rã máy phát điện
3.3.2.1 Chuẩn bị phương tiện
- Khay đựng chi tiết, dụng cụ
- Lựa chọn dụng cụ thích hợp cho từng loại máy phát điện thực hành
3.3.2.2 Tháo rã máy phát điện loại có quạt gió phía ngoài
Trang 13Hình 3.6
- Tháo bơm áp thấp (nếu có trang bị phía sau máy phát điện): (hình 3.17)
- Tháo 3 bulong giữ bơm áp thấp;
- Lấy bơm áp thấp ra Cẩn thận tránh trầy xước bề mặt lắp ghép của bơm
Tách rời rotor với nắp phía trước của máy phát điện: (hình 3.18, 3.19)
- Tháo 4 bulon dài kết nối giữa nắp phía sau với nắp phía trước máy phát;
- Tách phần rotor và nắp phía trước ra khỏi phần stator và nắp phía sau máy
phát
Chú ý: Không tách rời cuộn stator với nắp phía sau của máy phát điện, vì có
thể làm trầy xước lớp cách điện của cuộn dây này; Phải cẩn thận tránh làm hư
hỏng phốt chận nhớt
- Tháo đai ốc giữ puly; (hình 3.20)
- Tháo puly;
- Tháo cánh quạt gió làm mát;
- Tháo các miếng canh dọc;
Trang 14
Tách rời phần stator với nắp phía sau: (hình 3.1 1)
- Tháo các đai ốc giữ các đầu dây nối
- Tháo stator và bộ tiết chế IC ra khỏi nắp phía sau máy phát điện
Trang 152
- Tháo đế giữ bộ tiết chế, bộ chỉnh lưu; (hình 3.22)
- Tháo bộ chỉnh lưu;
- Tháo giá bắt chổi than và bộ tiết chế IC
3.3.2.2 Tháo rã máy phát điện loại quạt gió phía trong, dùng bộ tiết chế IC
Hình 3.11 Hình 3.12
Trang 16Hình 3.13
Tháo dây nối, đai ốc (2);
- Tháo 3 đai ốc (1) ở vỏ phía sau và đai ốc tại cọc B, sau đó tách vỏ phía sau (3) ra khỏi máy phát;
- Tháo 2 vis giữ đế lắp chổi than vào lỗ lắp đặt (5) của nó, lấy đế lắp chổi than (4) ra khỏi máy phát;
- Tháo 3 vis giữ bộ tiết chế IC, sau đó tách bộ tiết chế (6) ra khỏi máy phát;
Trang 17
- Tháo 4 vis lắp ghép giữa bộ chỉnh lưu (7) với cuộn stator;
- Tháo đai ốc giữ puly Chú phải dùng êtô có ngàm bằng đồng để kẹp chặt puly
- khi tháo đai ốc;
- Tháo 4 đai ốc (8) giữ vỏ trước và rotor với vỏ sau và stator bằng miếng cách điện (9);
- Dùng cảo để tách vỏ phía sau;
- Lấy cụm rotor ra;
- Tách rotor ra khỏi vỏ phía trước Dùng cây nối bằng đồng để ép (đóng) rotor
ra khỏi vỏ phía trước (12)
Trang 183.3.3 Ki ểm tra sửa chữa Máy phát điện
a Kiểm tra sữa chữa phần cơ:
- Má y phát điện có thể hư hỏng phần cơ: vỏ má y, n ắp máy, cánh quạt, bul y, then b ị nứt, bể sẽ không đ ảm bảo trong quá trình làm vi ệc cần phải tha y, bulong b ắt má y phát lên đ ộng cơ bị lỏng trong quá trình làm việc có thể gâ y tiếng ồn và làm đ ộ căng dâ y đai không đúng Khi nhấn ta y cái vào gi ữa dâ y đai thì độ chùng đai kho ảng 6-12mm
- Trục, ổ bi bị mòn, tr ục rotor bị cong quá mức sẽ làm giảm độ bền
cơ khí của máy phát điện nếu độ mòn của bạc trượt quá 0.1mm thì phải tha y ổ tượt, một số má y phát ổ trượt và vỏ má y phát gắn liền với nhau thì phải tha y ngu yên cả bộ, mỗi khi tha y ổ bi thì phải tha y
cả phốt chắn bụi Kiểm tra nắp trư ớc và nắp sau xem có bi ến dạng,
Trang 19nứt mẻ không, ren đầu trục rotor có bị chờn không Nhìn chung
những hư hỏng phần cơ có thể kiểm tra bằng mắt
b Kiểm tra rotor:
- Dùng panme, thước cặp để đo độ côn méo của vành trượt, độ côn méo cho
phép phải nhỏ hơn 0.05mm
Kiểm tra độ lỏng vòng ngoài ổ bi với vỏ như máy phát một chiều
Hình 3.14: kiểm tra độ côn của rotor
- Kiểm tra độ lỏng vòng trong ổ bi với trục, nếu có thì hàn đấp rồi gia công lại
- Ổ bi bị rơ thì thay mới
c Kiểm tra chổi than:
- Kiểm tra sự tiếp xúc của chổi than với vành trượt Nếu thấy tiếp xúc
không tốt thì hàn lại
- Kiểm tra chiều dài chổi than yêu cầu phải nhỏ hơn hoặc bằng ½ chiều dài nguyên thuỷ
Trang 20
Hình 3.15 : Kiểm tra chi ều dài ch ổi than
d.Kiểm tra sữa chữa phần điện:
* kiểm tra ph ần ứng stator :
- Kiểm tra s ự cách mát:
Trang 21Hình 3.16 :Kiểm tra sự cách mass stator
Dùng bóng đèn hoặc đồng hồ ôm để kiểm tra Một đầu que dò đặt vào vỏ, một đầu đặt vào một trong ba đầu dây pha Đèn không sáng hoặc kim đồng hồ không báo là tốt Nếu đèn sáng hoặc kim đồng hồ báo là cuộn stator chạm mát
Ta lần lượt kiểm tra xem cuộn nào bị chạm mát bằng cách tách đầu dây chung
- Kiểm tra sự thông mạch cuộn stator:
Hình 3.17 : Kiểm tra sự thông mạch cuộn stator
Trang 22Dùng đèn hoặc đồng hồ để kiểm tra, ta lần lượt đặt que dò vào các đầu dây pha Nếu đèn sáng hoặc đồng báo là tốt
- Kiểm tra sự chạm chập:
Hình 3.18: Kiểm tra sự chạm chập của staor
Dùng đồng hồ ôm lần lượt đo giá trị điện trở như hình trên của hai cuộn dây Nếu điện trơ nhỏ hơn qui định là có sự chạm chập giữa các pha với nhau hoặc cuộn dây trong một pha Nếu không có giá trị qui định ta so sánh giá trị ở ba lần đo UAB, UAC, UBC Nếu bằng nhau là tốt.Nếu có chạm chập ít thì ta tẩm vecni cách điện Nếu nhiều thì quấn lại
* Kiểm tra rotor phần cảm:
- Kiểm tra sự cách mát cuộn dây:
Hinh 3.19: Kiểm tra sự cách mass cu ộn dây rotor
Trang 23Dùng bóng đèn hoặc đồng hồ ôm để kiểm tra một đầu que dò đặt vào vành trượt, một đầu đặt vào trục nếu đèn không sáng hoặc kim đồng hồ không báo là tốt Nếu đèn sáng hoặc kim đồng hồ báo chứng tỏ chạm mát,ta phải quấn lại rôtor
- Kiểm tra sự thông mạch cuộn dây:
Dùng bóng đèn hoặc đồng hồ ôm để kiểm tra Nếu đèn sáng hoặc kim đồng hồ báo là tốt
Hình 3.20: Kiểm tra sự thông mạch cuộn dây rotor
* Kiểm tra di ốt:
- Dùng bóng đèn và ngu ồn điện ắc qui để kiểm tra:
Như hình vẽ, ở hình a phân cực thuận thì đèn sáng Hình b phân cực nghịch thì đèn không sáng Ch ứng tỏ điốt còn tốt
Trang 24
Hình 3.21: Kiểm tra diot
Dùng đồng hồ ôm để kiểm tra :
+
Hình 3.22: Kiểm tra diot
Nếu đồng hồ ôm chỉ ở vị trí như hình v ẽ thì điốt còn tốt