Hoàng tử,công chúa và quan lại Nông dân công xã Làng xã chia ruộng Làm nghĩa vụ với nhà nước Nông dân nghèo Cày ruộng cho địa chủ Nộp tô cho địa chủ Thợ thủ công Người buôn bán Sản xuất
Trang 1TRƯỜNG THCS TRẦN VĂN ƠN-QUẬN 1
-ĐỀ CƯƠNG ÔN THI HỌC KỲ I – NH 2013 - 2013 – MÔN LỊCH SỬ 7
1) Hãy trình bày những đặc điểm của sự phát triển giáo dục và văn hóa thời Lý ?
a/ Giáo dục.
- 1070 nhà Lý lập Văn Miếu
- 1075 mở khoa thi đầu tiên tại Thăng Long
- 1076 trường Quốc Tử Giám được thành lập
b/ Văn hóa.
- Đạo Phật rất phát triển
- Các ngành nghệ thuật như kiến trúc, điêu khắc đạt trình độ cao
- Ca nhạc, lễ hội… được ưa chuộng và phổ biến rộng rãi
- Nền văn hóa mang tính dân tộc ra đời
2) Thời Lý có những thay đổi nào về mặt xã hội ?
Hoàng tử,công chúa
và quan lại
Nông dân công xã Làng xã chia ruộng Làm nghĩa vụ với nhà nước
Nông dân nghèo Cày ruộng cho địa chủ Nộp tô cho địa chủ
Thợ thủ công
Người buôn bán
Sản xuất trao đổi hàng hóa Nộp thuế và làm nghĩa vụ cho nhà vua
Nô tì Tù binh, nợ nần, bị tội nặng
hoặc tự bán thân
Phục vụ trong cung điện hoặc các nhà quan
3) Trình bày những nét chính về nền kinh tế của nhà Trần sau chiến tranh ?
- Nông nghiệp: Được phục hồi và phát triển Ruông đất công làng xã chiếm phần lớn diện tích đất trong nước.
- Thủ công nghiệp: Rất phát triển do nhà nước trực tiếp quản lý, gồm nhiều ngành nghề khác nhau Các sản
phẩm làm ra ngày càng nhiều, trình độ kỹ thuật ngày càng cao
- Thương nghiệp: Việc trao đổi buôn bán trong và ngoài nước phát triển Thăng Long là trung tâm kinh tế của cả
nước, Vân Đồn là nơi trao đổi buôn bán với thương nhân nước ngoài
4) Nhà Trần chuẩn bị và tiến hành kháng chiến chống quân Mông Cổ lần thứ nhất (1258) ?
- Vua Trần ban lệnh sắm sửa vũ khí, quân đội ngày đâm luyện tập
- Tháng 1-1258 ba vạn quân Mông Cổ tiến vào nước ta theo đường sông Thao và sông Bạch Đằng đến Bình Lệ Nguyên bị chặn lại sau đó tiến vào Thăng Long
- Ta lui về Thiên Mạc thực hiện kế hoạch “Vườn không nhà trống” khiến cho giặc vào thế bị động
- Ta mở cuộc phản công lớn ở Đông Bộ Đầu, quân giặc tháo chạy về nước Cuộc kháng chiến kết thúc thắng lợi
5) Trình bày diễn biến của chiến thắng Bạch đằng (1288) ?
Diễn biến:
- Tháng 1-1288 Thoát Hoan cho quân chiếm đóng Thăng Long
- Kế hoạch “vườn không nhà trống” của nhà Trần là cho quân Nguyên tuyệt vọng Nhà Trần quyết định chọn sông Bạch Đằng làm trận quyết chiến
- Tháng 4-1288 đoàn thuyền của Ô Mã Nhi rút theo sông Bạch Đằng
- Ta nhử địch vào trận địa khi nước dâng cao Lúc rút nước thuyền địch xô vào cọc và bị quân ta đánh từ hai bên bờ
- Kết quả: Nhiều tên giặc bị chết, Ô Mã Nhi bị bắt sống
Trang 26) Nguyên nhân lịch sử và ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến quân xâm lược Mông-Nguyên ?
a Nguyên nhân thắng lợi
- Có sự tham gia của tất cả các tầng lớp nhân dân và các thành phần dân tộc
- Sự chuẩn bị chu đáo về mọi mặt của nhà Trần
- Tinh thần hi sinh của toàn dân ta đặc biệt là quân đội nhà Trần
- Có những chiến lược chiến thuật đúng đắn, sáng tạo của những người chỉ huy
b Ý nghĩa lịch sử.
- Đập tan tham vọng và ý chí xâm lược Đại Việt của đế chế Nguyên, bảo vệ độc lập dân tộc và toàn ven lãnh thổ
- Góp phần xây dựng truyền thống quân sự Việt Nam
- Để lại bài học vô cùng quý giá
- Ngăn chặn những cuộc xâm lược của quân Nguyên đối với các nước khác
7) Hồ Quý Ly đã có những biện pháp cải cách như thế nào để giải quyết tình trạng khủng hoảng của đất nước ? Tác dụng và những hạn chế của cải cách ?
Những biện pháp cải cách của Hồ Quý Ly
- Chính trị: Cải tổ hàng ngũ võ quan, thay thế các quý tộc nhà Trần bằng những người không thuộc họ Trần.
- Kinh tế: + 1396 phát hành tiền giấy.
+ Năm 1397 ban hành chính sách hạn điền Quy định lại thuế đinh, thuế ruộng
- Xã hội: Năm 1401 HQL ban hành chính sách hạn nô.
- Văn hóa – Giáo dục: Dịch sách chữ Hán ra chữ Nôm Sửa đổi quy chế thi cử học tập.
- Quốc phòng: Làm tăng quân số, chế tạo nhiều loại súng mới, phòng thủ nơi hiểm yếu, xây dựng thành kiên
cố
Tác dụng và hạn chế
- Góp phần hạn chế tập trung ruộng đất của quý tộc địa chủ
- Làm suy yếu thế lực nhà Trần
- Tăng nguồn thu nhập cho dất nước
Hạn chế: Các chính sách đó chưa triệt để, chưa phù hợp với tình hình thực tế và chưa phù hợp với lòng dân.
CÂU HỎI TƯ DUY:
1) Vì sao quân Mông Cổ mạnh mà vẫn bị quân ta đánh bại ?
2) Cách đánh giặc của nhà Trần trong cuộc kháng chiến lần thứ ba có gì giống và khác so với lần thứ hai ?
3) Em hãy so sánh về các tầng lớp xã hội thời Lý với thời Trần ?