Bitcoin (ký hiệu: BTC, XBT, BitcoinSign.svg) là một loại tiền mã hóa, được phát minh bởi Satoshi Nakamoto dưới dạng phần mềm mã nguồn mở từ năm 2009. Bitcoin có thể được trao đổi trực tiếp bằng thiết bị kết nối Internet mà không cần thông qua một tổ chức tài chính trung gian nào.
Trang 1I Cơ chế hoạt động của bitcoin.
Bitcoin (ký hiệu: BTC, XBT, BitcoinSign.svg) là một loại tiền mã hóa, được phát minh bởi Satoshi Nakamoto dưới dạng phần mềm mã nguồn mở từ năm
2009 Bitcoin có thể được trao đổi trực tiếp bằng thiết bị kết nối Internet mà không cần thông qua một tổ chức tài chính trung gian nào
Bitcoin có cách hoạt động khác hẳn so với các loại tiền tệ điển hình: Không có một ngân hàng trung ương nào quản lý nó và hệ thống hoạt động dựa trên một giao thức mạng ngang hàng trên Internet Sự cung ứng Bitcoin là tự động, hạn chế, được phân chia theo lịch trình định sẵn dựa trên các thuật toán Bitcoin được cấp tới các máy tính "đào" Bitcoin để trả công cho việc xác minh giao dịch Bitcoin và ghi chúng vào cuốn sổ cái được phân tán trong mạng ngang hàng - được gọi là blockchain Cuốn sổ cái này sử dụng Bitcoin là đơn vị kế toán Mỗi bitcoin có thể được chia nhỏ tới 100 triệu đơn vị nhỏ hơn gọi là satoshi
Phí giao dịch có thể áp dụng cho giao dịch mới tùy thuộc vào nguồn tài nguyên của mạng Ngoài phí giao dịch, các thợ đào còn được trả công cho việc mã hoá các khối (block) nhật ký giao dịch Cứ mỗi 10 phút, một khối mới được tạo ra kèm theo một lượng Bitcoin được cấp phát Số bitcoin được cấp cho mỗi khối phụ thuộc vào thời gian hoạt động của mạng lưới Vào tháng 7 năm 2016, 12,5 bitcoin được cấp phát cho mỗi khối mới Tốc độ lạm phát sẽ giảm một nửa còn 6,25 bitcoin vào tháng 7 năm 2020 và tiếp tục giảm một nửa sau mỗi chu kỳ 4 năm cho tới khi có tổng cộng 21 triệu Bitcoin được phát hành vào năm 2140 Ngoài việc đào Bitcoin, người dùng có thể có Bitcoin bằng cách trao đổi lấy Bitcoin khi bán tiền tệ, hàng hoá, hoặc dịch vụ khác
Bitcoin là loại tiền mã hoá điển hình nhất, ra đời đầu tiên, và được sử dụng rộng rãi nhất trong thương mại điện tử Các doanh nghiệp có xu hướng muốn thanh toán bằng Bitcoin để giảm thiểu chi phí Đến tháng 10 năm 2017, lượng tiền cơ
sở của Bitcoin được định giá hơn 252 tỷ đô la Mỹ - là loại tiền mã hóa có giá trị thị trường lớn nhất Những biến động lớn trong giá trị của mỗi bitcoin đã tạo nên những lời chỉ trích về tính phù hợp kinh tế của Bitcoin như là một loại tiền tệ
Trang 2Lưu ý rằng, thuật ngữ Bitcoin được viết hoa khi nhắc tới như một giao thức, phần mềm, hoặc cộng đồng và được viết thường khi được nhắc tới như một đơn vị tiền tệ
II Ưu điểm
Thuận tiện trong giao dịch: Nếu bạn để ý thì với bất cứ trung gian giao dịch nào, họ đều có 1 giới hạn về chuyển và nhận tiền trong ngày Nhưng với bitcoin thì không, bạn có thể gửi 1 số lượng không giới hạn bitcoin cho bạn
bè, người thân của bạn Cho dù họ ở bất cứ nơi nào trên thế giới Và bạn cũng có thể gửi vào bất cứ thời gian nào, không ai có thể quản lý được số tiền bạn gửi
An toàn và bảo mật : Mỗi giao dịch bitcoin đều có thể được thực hiện và hoàn thành mà không cần bất cứ thông tin cá nhân nào Thông tin giao dịch được hiển thị nhưng danh tính của bạn được bảo mật hoàn toàn
Không thể bị làm giả : Chi phí kiểm định chất lượng vàng rất cao, còn việc kiểm định Bitcoin không hề tốn chi phí nào, và có 1 sự thật là bitcoin không thể làm giả được vì nó không hiện hữu dưới dạng vật chất
Chi phí giao dịch cực thấp : Không có bất cứ trung gian giao dịch nào, chỉ có phí xử lý giao dịch, tuy nhiên nó cũng không đáng bao nhiêu
Bảo vệ môi trường : Không phải dùng hoá chất in giấy hay khai thác Hệ thống máy tính xử lý giao dịch Bitcoin tốn ít điện hơn nhiều so với hệ thống tài chính hiện tại
Tiềm năng thương mại điện tử : Mọi giao dịch của bitcoin hoàn toàn ẩn danh
và không thể bị hoàn trả, đảo ngược lại, vì vậy đối với những người bán hàng, họ có thể yên tâm hơn với tình trạng gian lận
Không gây lạm phát: Bitcoin không thuộc một tổ chức hay quốc gia riêng biệt nào
Hiện tại Bitcoin đang được xem như Vàng 2.0 vì có những tính chất sau của tiền tệ: Đáng giá, lưu thông, dự trữ, thanh toán
Ngoài ra, khác với những đồng tiền được ban hành bởi chính phủ (tiền pháp định), Bitcoin có thêm những ưu điểm sau:
Trang 3 Không có ngân hàng trung ương: Tránh được tình trạng lạm phát khi ngân hàng trung ương in tiền cho các tổ chức tài chính và các tập đoàn vay khi làm ăn thua lỗ Năm 1986, lượng tiền cơ sở của Việt Nam là 55 tỷ VNĐ thì năm 2016, lượng tiền này đã là 726.559 tỷ VNĐ
Không cần giao dịch qua kênh trung gian: Giảm thiểu chi phí ngân hàng và các kênh tài chính trung gian Giao dịch tại bất kỳ thời điểm nào kể cả ngày nghỉ Không ai có quyền đóng băng tài khoản hay ngừng giao dịch
Gần như không thể tự tạo ra Bitcoin, nhưng có thể khai thác được Bitcoin -đặc tính quan trọng của vàng
Không thể bị làm giả Chi phí kiểm định chất lượng vàng rất cao, còn việc kiểm định Bitcoin không hề tốn chi phí nào
Đơn vị tiền tệ có thể chia nhỏ ra tới mức gần như vô hạn, giúp cho việc thanh toán chính xác rất dễ dàng
Ít nguy hiểm cho các cửa hàng chấp nhận giao dịch Bitcoin hơn vì giao dịch không thể bị bồi hoàn
Bảo vệ môi trường khi không phải sản xuất tiền mặt Hệ thống máy tính xử
lý giao dịch Bitcoin tốn ít điện hơn nhiều so với hệ thống tài chính hiện tại
Là đồng tiền thông minh: Có khả năng lập trình vào từng satoshi mục đích tiêu tiền hoặc tự kích hoạt với hợp đồng thông minh để tránh tham nhũng hoặc lừa đảo
Theo giám đốc của Viện Nghiên cứu Tiền Tệ, Công nghệ và Tài chính thuộc Đại học California - Irvine, hiện tại người ta vẫn đang tranh luận xem Bitcoin có phải
là tiền tệ hay không Bitcoin thường được nhắc tới bằng các thuật ngữ: Tiền số, tiền
ảo, tiền điện tử, tiền mã hóa Các nhà báo và học giả cũng đang tranh cãi về việc nên gọi Bitcoin thế nào Một số tờ báo tìm cách phân biệt tiền "thật" và Bitcoin, trong khi một số báo chí khác gọi Bitcoin mới là đồng tiền thực thụ
Thực tế, để được xem là một loại tiền tệ thường phải được xác định Bitcoin phải có các chức năng như là một phương thức thanh toán, lưu trữ giá trị Thế nhưng, Bitcoin vẫn chưa hẳn mang đầy đủ các đặc trưng đó bởi hiện rất nhiều quốc gia chưa thừa nhận nó như là một phương tiện thanh toán thay thế cho đồng tiền truyền thống Hơn nữa, về mặt biểu thị giá trị, nó không thể hiện đúng bản chất quy đổi cho sự biểu thị cho giá trị vật chất hay có giá trị quy đổi với các đồng tiền của các quốc gia khác nhau Giá trị của Bitcoin phụ thuộc vào mức giá của nó, phụ thuộc vào sự hửu dụng, phụ thuộc vào thị trường, quốc gia chấp nhận nó… Do đó bitcoin
Trang 4không thể dùng để thanh toán, mua bán hàng hóa, tài sản khác Tuy nhiên, thực tế cho thấy giá trị Bitcoin đã liên tiếp phá mốc kỷ lục kể từ đầu năm 2017 đến nay, hiện nay đã lên đến 14,000 USD/bitcoin Trên thế giới, Bitcoin cùng những đồng tiền kỹ thuật số khác đang dần hình thành nền công nghiệp mới, ghi mốc quan trọng trong dấu ấn lịch sử phát triển kinh tế thế giới Không nên cấm kinh doanh, cấm đầu tư, cấm giao dịch dù nó rất rủi ro, nhưng càng rủi ro thì càng nhiều cơ hội Bitcoin nên được chấp nhận như một loại hàng hóa Tức là không cho phép dùng bitcoin để thanh toán, mua hàng hóa, tài sản khác, nhưng có thể chấp nhận việc người chơi giao dịch, trao đổi với nhau Chính phủ cần sớm có khung pháp lý thừa nhận bitcoin là một loại hàng hóa và bắt buộc giao dịch qua sàn giao dịch tập trung
để nhà nước giám sát và thu thuế, cũng như có thể kiểm soát các nhóm đối tượng tội phạm lừa đảo lợi dụng sự hiếu kì cũng như nhu cầu đầu tư của người dân
III Nhược điểm
Chưa có nhiều người sử dụng: Thực tế là lĩnh vực đào tiền ảo vẫn còn là lĩnh vực khá mới mẻ và chưa có nhiều người biết đến Người dân Việt Nam từ xưa đến nay đã quen với việc sử dụng tiền tệ và vàng bạc Người dân còn rất
e dè và lo ngại khi đầu tư vào lĩnh vực này
Hơi khó sử dụng: Để có thể đầu tư vào lĩnh vực bitcoin bạn cần phải có những am hiểu nhất định để tham gia vào lĩnh vực này Đối với những người
mù tịt về công nghệ thì không thể tham gia vào bitcoin Nếu không am hiểu thì nguy cơ bị lừa đảo là rất cao
Tội phạm, tin tặc lộng hành : Vì tính ẩn danh của bitcoin và không bị ai kiểm soát, tội phạm có thể sử dụng đồng tiền này như 1 phương thức giao dịch Hacker có thể đang tìm cách tấn công nhiều sàn bitcoin để đánh cắp bitcoin
số lượng lớn và nạn rửa tiền có thể xảy ra 1 cách dễ dàng
Giá bitcoin thường biến động: Cũng giống như dollar, euro, vàng hay thị trường chứng khoán bitcoin cũng biến động theo thời gian thực, lúc tăng mạnh, lúc thì giảm mạnh, hầu hết các biến động trên thế giới có ảnh hưởng đến đồng tiền điện tử đều có thể làm cho giá bitcoin biến động Ví dụ thời điểm mới phát hành bitcoin giá của nó chỉ ở khoảng vài dollar nhưng ở thời điểm hiện tại giá 1 bitcoin đã lên tới khoảng $14,000
Trang 5IV Nhận định
Không chấp nhận tiền ảo là tiền tệ, phương tiện thanh toán hợp pháp với các lý do sau đây:
Thứ nhất, nếu chấp nhận nó là tiền tệ, là phương tiện thanh toán hợp pháp thì chủ quyền quốc gia về phát hành tiền tệ bị xâm phạm, ảnh hưởng đến hiệu quả điều hành chính sách tiền tệ (tiền ảo nằm ngoài phạm vi quản lý, điều tiết của ngân hàng trung ương), tiền ảo được chấp nhận sẽ tạo điều kiện để trốn thuế Do đó, lưu hành tiền ảo Bitcoin sẽ làm gián đoạn dòng tiền và thu nhập của người dân Nó cũng có thể gây ảnh hưởng đến các khoản thu thuế của nhà nước
Thứ hai, vì các giao dịch thanh toán bằng tiền ảo là ẩn danh, không có dấu vết nên
sẽ tạo điều kiện cho hoạt động chuyển tiền, thanh toán, tài trợ cho các giao dịch bất hợp pháp
Ví dụ: Tài sản nằm trong một ví điện tử thuộc sở hữu của công ty tiền ảo NiceHash, vốn chứa khoản 4.700 bitcoin trị giá lên đến 63 triệu USD của khách hàng, đã bị đánh cắp trong một vụ tấn công vào hôm thứ Tư (7/12) vừa qua Tiền điện tử Bitcoin trở thành mục tiêu nhiều tin tặc nhòm ngó từ 2011 với hàng hoạt vụ hack gây thiệt hại hàng chục triệu USD (theo VN express 9/12/2017) https://sohoa.vnexpress.net/tin-tuc/doi-song-so/bao-mat/nhung-vu-hack-bitcoin-lon-nhat-lich-su-3681543.html
Do đó, không nên chấp nhận Bitcoin như là tiền tệ, phương tiện thanh toán ở Việt Nam
Ngày 27 tháng 2 năm 2014, Ngân hàng Nhà nước khuyến cáo về việc sử dụng Bitcoin trong "Thông cáo báo chí về Bitcoin và các loại tiền ảo khác", có đoạn như sau: "Về việc sử dụng bitcoin như là một loại tiền tệ hoặc phương tiện thanh toán, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có ý kiến như sau: Theo các quy định của pháp luật hiện hành về tiền tệ và ngân hàng, bitcoin (và các loại tiền ảo tương tự khác) không phải là tiền tệ và không phải là phương tiện thanh toán hợp pháp tại Việt Nam Do vậy, việc sử dụng bitcoin (và các loại tiền ảo tương tự khác) làm phương tiện thanh toán không được pháp luật thừa nhận và bảo vệ"
Trang 6Tháng 12 năm 2016, tại Việt Nam, Chính phủ quyết định giao cho Bộ Tư pháp phối hợp với Ngân hàng Nhà nước, Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ Công Thương và các bộ ngành khác rà soát thực trạng pháp luật, thực tiễn về tiền ảo, tài sản ảo, tiền điện tử trước tháng 12/2017, nghiên cứu lập 3 nghị định về tài sản ảo, tiền điện tử, tiền ảo trình Chính phủ trong năm 2018 Đồng thời, đề xuất các biện pháp thu thuế, xử phạt hình sự với các vi phạm liên quan đến các giao dịch này thông qua việc học tập kinh nghiệm quản lý ở Mỹ, EU, Nhật Bản Đây là bước đi đầu tiên của Chính phủ trong việc công nhận Bitcoin và dần đưa Bitcoin vào hệ thống pháp luật
Tính hợp pháp:
Vì tính chất ẩn danh trong giao dịch, Bitcoin được tội phạm mạng quan tâm Tuy nhiên, cũng giống như các loại tiền tệ khác, Bitcoin cũng như vàng hay tiền mặt, đều được dùng như vật trung gian để rửa tiền Trong phiên điều trần trước Thượng viện Mỹ về Bitcoin ngày 18 tháng 11 năm 2013, Cục Phòng Chống Tội Phạm Tài chính Hoa Kỳ (FinCen) đã nói rằng: Tiền mặt vẫn là công cụ rửa tiền chính Bitcoin không phải là kênh rửa tiền lý tưởng vì tất cả giao dịch đều được công khai Cũng trong cùng ngày, chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ Ben Bernanke
đã nêu ra quan điểm rằng giữ Bitcoin về lâu dài mang lại nhiều hứa hẹn
Tháng 9 năm 2015, Ủy ban giao dịch hàng hoá tương lai Mỹ (CFTC) công bố, Bitcoin đã chính thức được đưa vào danh sách hàng hóa được phép giao dịch tại
Mỹ Phần lớn các cơ quan trong chính phủ Mỹ đều đã tán thành việc sử dụng Bitcoin Đơn cử, Ủy ban bầu cử liên bang Mỹ (FEC) muốn chấp nhận quyên góp qua Bitcoin
Theo phán quyết của Tòa án tối cao châu Âu vào tháng 10 năm 2015, Bitcoin sẽ được phép giao dịch như các đơn vị tiền tệ thông thường mà không bị đánh thuế tại châu Âu
Tháng 11 năm 2015, truyền thông tại Việt Nam rộ lên tin tổ chức khủng bố ISIS có thể nhận viện trợ bằng Bitcoin Tuy nhiên, vào ngày 27 tháng 1 năm 2016, Cơ quan Cảnh sát châu Âu (Europol) đã ra báo cáo chính thức rằng họ không tìm thấy bất
cứ một sự liên hệ nào giữa Bitcoin và tổ chức khủng bố này
Trang 7Tại thời điểm đầu năm 2017, Malta đã đưa Bitcoin và công nghệ blockchain vào chiến lược quốc gia Thụy Điển và Nhật cũng đã chấp nhận Bitcoin như một phương thức thanh toán chính thức Chỉ có duy nhất 3 quốc gia đã ra lệnh cấm giao dịch Bitcoin, bao gồm: Bangladesh, Bolivia, Ecuador Một số quốc gia như Mỹ, Nhật, Thụy Điển cho phép giao dịch Bitcoin nhưng bắt buộc các sàn giao dịch phải tuân thủ một số quy định trong ngân hàng như KYC/AML và kiểm toán nội bộ Phần lớn các quốc gia còn lại (bao gồm Việt Nam) đều để Bitcoin ở trạng thái không quản lý hoặc không rõ ràng Việc thiếu quản lý và không rõ ràng trong luật pháp đã làm cho thông tin về tiền ảo nói chung trở nên mơ hồ, để xảy ra tình trạng tồn tại những quan điểm ngờ vực về Bitcoin và tạo ra các lỗ hổng cho những mô hình lừa đảo Ponzi khai thác