Tài liệu môn Tư tưởng HCM - lopcaocapchinhtrik67b27 ď Giao an bai CNXH

Tài liệu môn Tư tưởng HCM - lopcaocapchinhtrik67b27 ď Giao an bai CNXH tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án,...

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI VÀ XÂY DỰNG CHỦ NGHĨA

XÃ HỘI Ở VIỆT NAM

TS LÝ VIỆT QUANG VIỆN HỒ CHÍ MINH VÀ CÁC LÃNH TỤ CỦA ĐẢNG

Tư tưởng Hồ Chí Minh về CNXH

Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam

Vận dụng và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về CNXH và XD CNXH trong

sự nghiệp đổi mới hiện nay

1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về CNXH

1.1 Phương thức tiếp cận của Hồ Chí Minh về tính tất yếu của CNXH

- CNXH - Con đường phát triển tất yếu của lịch sử xã hội loài người

+ Lịch sử xã hội loài người là một quá trình tự nhiên của sự thay thế lần lượt các phương thức sản xuất

+ Có “những lý do lịch sử cho phép chủ nghĩa cộng sản thâm nhập vào châu Á dễ dàng hơn là ở châu Âu”

Đó là tư tưởng đại đồng trong Nho giáo; chế độ ruộng công làng xã; “sự tàn bạo”, “sự bóc lột đê tiện của một bọn TD lòng tham không đáy”.

- Chủ nghĩa xã hội - kết quả tất yếu của quy luật vận động nội tại của cách mạng Việt Nam

Tại sao CM Việt Nam phải tiến lên XD CNXH ?

+ Về lý luận, Hồ Chí Minh đã kế thừa quan điểm của V.I.Lênin phát triển tư tưởng CM không ngừng của C.Mác, Ph.Ăngghen, luận chứng một cách toàn diện khả năng đi tới CNXH, bỏ qua giai đoạn phát triển TBCN của các dân tộc thuộc địa, có nền kinh tế lạc hậu, kém phát triển

+ Về phương diện thực tiễn - lịch sử, khẳng định của Hồ Chí Minh về con đường đi lên CNXH ở Việt Nam được xuất phát từ thực tiễn cách mạng Việt Nam từ khi Đảng ta

ra đời

- Từ tính tất yếu, Hồ Chí Minh đã có những sáng tạo đặc sắc trong cách tiếp cận về CNXH:

+ Tiếp thu lý luận về chủ nghĩa xã hội khoa học của học thuyết Mác - Lênin trước hết

là từ khát vọng giải phóng dân tộc Việt Nam.

+ Hồ Chí Minh tiếp cận chủ nghĩa xã hội ở một phương diện nữa là đạo đức, hướng tới giá trị nhân văn, nhân đạo mácxít

+ Bao trùm lên tất cả là tiếp cận CNXH từ văn hóa.

1.2 Quan niệm của Hồ Chí Minh về đặc trưng của chủ nghĩa xã hội

- Chủ nghĩa xã hội là một chế độ xã hội do nhân dân làm chủ

- CNXH là một chế độ xã hội có nền kinh tế phát triển cao, gắn liền với sự phát triển của KH - KT

- CNXH là công bằng, hợp lý, làm theo năng lực, hưởng theo lao động, không làm không hưởng.

- CNXH là một chế độ xã hội tạo điều kiện cho con người phát triển cao về văn hóa, đạo đức, lối sống

- CNXH bảo đảm sự đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau giữa các dân tộc trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam; đồng thời có sự hợp tác hữu nghị với các dân tộc trên thế giới

- CNXH do nhân dân tự xây dựng dưới sự lãnh đạo của Đảng

1.3 Quan niệm Hồ Chí Minh về mục tiêu và động lực của CNXH

- Mục tiêu của CNXH

- Các động lực của CNXH

Muốn xây dựng CNXH, cần phải có những động lực nào ?

+ Con người là động lực quan trọng nhất

+ Nhà nước

+ Đảng

+ Động lực kinh tế

+ Động lực tinh thần: văn hóa, khoa học, giáo dục, đặc biệt là chủ nghĩa yêu nước, tinh thần độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường, ý thức dân chủ

+ Động lực bên ngoài: kết hợp với sức mạnh thời đại, tăng cường đoàn kết quốc tế,

sử dụng tốt những thành quả khoa học - kỹ thuật thế giới …

+ Lưu ý, cảnh báo và ngăn ngừa các yếu tố kìm hãm, triệt tiêu nguồn năng lượng vốn

có của chủ nghĩa xã hội

2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH

ở Việt Nam

2.1 Quan niệm của Hồ Chí Minh về thời kỳ quá độ và đặc điểm xây dựng CNXH ở nước ta

- Quan điểm của các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác – Lênin về thời kỳ quá độ.

- Quan điểm của Hồ Chí Minh: con đường cách mạng Việt Nam là tiến hành GPDT, hoàn thành cách mạng DTDCND, tiến dần lên CNXH.

- Đặc điểm của thời kỳ quá độ

+ Về quốc tế:

Thứ nhất là sự hình thành hệ thống XHCN thế giới.

Thứ hai là sự chống phá của chủ nghĩa đế quốc.

+ Về trong nước:

Thứ nhất là từ một nước nông nghiệp lạc hậu tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội không

phải kinh qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa

Thứ hai là trong điều kiện đất nước vừa có chiến tranh, vừa có hòa bình.

Thứ ba là phải trải qua quá trình lâu dài.

Thứ tư là không phải trải qua một cuộc đảo lộn chính trị, giành chính quyền.

- Nhiệm vụ lịch sử của thời kỳ quá độ lên CNXH

+ Xây dựng nền tảng vật chất - kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội, xây dựng các tiền đề về kinh tế, chính trị, văn hóa, tư tưởng cho chủ nghĩa xã hội

+ Cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới, kết hợp cải tạo và xây dựng, trong đó lấy xây dựng làm trọng tâm, làm nội dung cốt yếu nhất, chủ chốt, lâu dài

2.2 Quan điểm Hồ Chí Minh về nội dung xây dựng CNXH trong thời kỳ quá độ

- Trong lĩnh vực chính trị, nội dung quan trọng nhất là phải giữ vững và phát huy vai

trò lãnh đạo của Đảng

Củng cố và mở rộng Mặt trận DTTN, nòng cốt là liên minh công - nông - trí, do Đảng lãnh đạo; củng cố và tăng cường sức mạnh toàn bộ hệ thống chính trị cũng như từng thành tố của nó

- Trong lĩnh vực kinh tế: tăng năng suất lao động, trên cơ sở tiến hành công nghiệp hóa

XHCN

Đối với cơ cấu kinh tế, Hồ Chí Minh đề cập cơ cấu ngành và cơ cấu các thành phần kinh tế, cơ cấu kinh tế vùng, lãnh thổ.

- Trong lĩnh vực văn hóa - xã hội, nhấn mạnh đến vấn đề xây dựng con người mới

Đặc biệt đề cao vai trò của văn hóa, giáo dục và khoa học, kỹ thuật trong xã hội XHCN

2.3 Bước đi và các biện pháp xây dựng chủ nghĩa xã hội

2.3.1 Về bước đi

- Hồ Chí Minh đề ra hai nguyên tắc có tính phương pháp luận:

Một là, cần quán triệt các nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, có thể tham

khảo, học tập kinh nghiệm của các nước anh em

Hai là, chủ yếu xuất phát từ điều kiện thực tế, đặc điểm dân tộc, nhu cầu và khả năng

thực tế của nhân dân

- Hồ Chí Minh xác định phương châm thực hiện bước đi trong xây dựng CNXH: Dần dần, từ thấp đến cao, không chủ quan nôn nóng

Vì sao ?

Thứ nhất, đây thực sự là một cuộc cách mạng làm đảo lộn mọi mặt đời sống xã hội Thứ hai, xuất phát điểm đi lên CNXH của nước ta thấp kém.

Thứ ba, trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, Đảng, Nhà nước và nhân dân ta

chưa có kinh nghiệm, nhất là trên lĩnh vực kinh tế

Thứ tư, sự nghiệp XD CNXH ở nước ta luôn bị các thế lực phản động trong và ngoài

nước tìm cách chống phá

2.3.2 Về biện pháp

- Thực hiện cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới, kết hợp cải tạo với xây dựng, lấy xây dựng làm chính.

- Kết hợp xây dựng và bảo vệ, đồng thời tiến hành hai nhiệm vụ chiến lược ở hai miền Nam - Bắc khác nhau trong phạm vi một quốc gia

- Xây dựng chủ nghĩa xã hội phải có kế hoạch, biện pháp, quyết tâm đề thực hiện thắng lợi kế hoạch

- Trong điều kiện nước ta, biện pháp cơ bản, quyết định, lâu dài trong xây dựng CNXH là đem của dân, tài dân, sức dân, làm lợi cho dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam

3 Vận dụng và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về CNXH và XD CNXH trong sự nghiệp đổi mới hiện nay

3.1 Giá trị lý luận và thực tiễn

- Giá trị lý luận

+ Chỉ ra con đường mang lại tự do, hạnh phúc thực sự cho dân tộc Việt Nam

+ Bổ sung và phát triển lý luận Mác – Lênin về CNXH và XD CNXH

+ Là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của Đảng để lãnh đạo sự nghiệp

XD CNXH

- Giá trị thực tiễn

Được kiểm chứng và khẳng định tính đúng đắn thông qua thực tiễn Việt Nam

3.2 Tình hình quốc tế và trong nước

- Tình hình quốc tế

+ Sự khủng hoảng, sụp đổ của CNXH ở Đông Âu và Liên Xô

+ Hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ, hợp tác và phát triển vẫn là xu thế lớn

+ Hợp tác, cạnh tranh, đấu tranh và sự tùy thuộc lẫn nhau giữa các nước, nhất là giữa các nước lớn ngày càng tăng

+ Các nước đang phát triển, nhất là những nước vừa và nhỏ đang đứng trước những cơ hội và khó khăn, thách thức lớn trên con đường phát triển.

+ Sự phát triển của cách mạng khoa học, công nghệ

+ Quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế tiếp tục được đẩy mạnh

+ Tình hình chính trị - an ninh thế giới thay đổi nhanh chóng, diễn biến rất phức tạp, khó lường

+ Châu Á - Thái Bình Dương, trong đó có khu vực Đông Nam Á, là trung tâm phát triển năng động, có vị trí địa kinh tế - chính trị chiến lược ngày càng quan trọng trên thế giới

- Tình hình trong nước

+ Thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử của sự nghiệp đổi mới đường lối đổi mới của Đảng là đúng đắn, sáng tạo; “con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của nước ta

là phù hợp với thực tiễn của Việt Nam và xu thế phát triển của lịch sử”.

+ Âm mưu chống phá của các thế lực phản động, thù địch, nhất là trên lĩnh vực văn hóa – tư tưởng

3.3 Nắm vững các đặc trưng, phương hướng và các mối quan hệ

Đảng nêu 8 đặc trưng, 8 phương hướng và 8 quan hệ:

- Có nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc;

- Con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện;

- Các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp nhau cùng phát triển;

- Có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân

do Đảng Cộng sản lãnh đạo;

- Có quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nước trên thế giới

* 8 phương hướng cơ bản:

- Một là, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước gắn với phát triển kinh tế tri thức, bảo vệ tài nguyên, môi trường

- Hai là, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

- Ba là, xây dựng nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; xây dựng con người, nâng cao đời sống nhân dân, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội

- Bốn là, bảo đảm vững chắc quốc phòng và an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội

- Năm là, thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hoà bình, hữu nghị, hợp tác

và phát triển; chủ động và tích cực hội nhập quốc tế

- Sáu là, xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, thực hiện đại đoàn kết toàn dân tộc, tăng cường và mở rộng mặt trận dân tộc thống nhất

- Bảy là, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân,

vì nhân dân

- Tám là, xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh

* 8 mối quan hệ lớn:

- Quan hệ giữa đổi mới, ổn định và phát triển;

- Giữa đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị;

- Giữa kinh tế thị trường và định hướng xã hội chủ nghĩa;

- Giữa phát triển lực lượng sản xuất và xây dựng, hoàn thiện từng bước quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa;

- Giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển văn hoá, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội;

- Giữa xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa;

- Giữa độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế;

- Giữa Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ;

=> Không phiến diện, cực đoan, duy ý chí

3.4 Các định hướng lớn về chính trị, kinh tế, xã hội

3.4.1 Kiên trì mục tiêu ĐLDT gắn liền với CNXH

- Chỉ có CNXH mới đáp ứng được khát vọng của dân tộc: Độc lập cho dân tộc, dân chủ cho nhân dân, cơm no áo ấm cho mọi người dân Việt Nam

- Đổi mới là quá trình vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh để nhận thức đúng đắn hơn về

CNXH, không phải là thay đổi mục tiêu ''Đi lên CNXH là khát vọng của nhân dân ta,

là sự lựa chọn đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh, phù hợp với xu thế phát triển của lịch sử”

- Trong quá trình phát triển luôn giữ vững định hướng XHCN, biết cách sử dụng thành tựu nhân loại phục vụ công cuộc XD CNXH, thực hiện tăng trưởng KT luôn đi liền với tiến bộ, công bằng XH, sự trong sạch, lành mạnh về đạo đức, tinh thần.

3.4.2 Phát huy quyền làm chủ của nhân dân, khơi dậy mạnh mẽ tất cả các nguồn lực, trước hết là nội lực để đẩy mạnh CNH, HĐH gắn với phát triển kinh tế tri thức

- CNH, HĐH gắn với phát triển kinh tế tri thức là con đường tất yếu phải đi của đất nước ta.

- CNH, HĐH đất nước gắn với phát triển kinh tế tri thức phải dựa vào nguồn lực trong nước là chính Trong nội lực, nguồn lực con người là quý nhất

3.4.3 Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại

- Ngày nay, sức mạnh của thời đại tập trung ở cuộc cách mạng khoa học, công nghệ, xu thế toàn cầu hóa

- Phải có đường lối chính trị độc lập, tự chủ

- Chủ động hội nhập kinh tế quốc tế phải gắn liền với nhiệm vụ trau dồi bản lĩnh và bản sắc văn hóa dân tộc, nhất là cho thanh, thiếu niên.

3.4.4 Chăm lo xây dựng Đảng vững mạnh, làm trong sạch bộ máy nhà nước, đẩy mạnh đấu tranh chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí, thực hiện cần kiệm liêm chính, chí công vô tư xây dựng CNXH

- Xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam cầm quyền, một Đảng "đạo đức, văn minh" Cán

bộ, đảng viên gắn bó mật thiết với nhân dân, vừa là người hướng dẫn, lãnh đạo nhân dân, vừa hết lòng hết sức phục vụ nhân dân, g ương mẫu trong mọi việc

- Xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN mạnh mẽ, sáng suốt của ND, do ND, vì ND; thực hiện cải cách nền hành chính quốc gia một cách đồng bộ để phục vụ đời sống ND.

- Phát huy vai trò của nhân dân trong cuộc đấu tranh chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí, giữ vững sự ổn định chính trị - xã hội của đất nước

- Giáo dục mọi tầng lớp nhân dân ý thức biết cách làm giàu cho đất nước, hăng hái đẩy mạnh tăng gia sản xuất kinh doanh gắn liền với tiết kiệm để xây dựng nước nhà

KẾT LUẬN