bai 3

Về kiến thức - Hiểu rõ khái niệm vận động, nhận thức đợc vận động là phơng thức tồn tại của sự vật hiện tợng - Hiểu rõ khái niệm phát triển, nhận thức đợc phát triển là khuynh hớng chun

Bài 3 :

Sự vận động và phát triển của thế giới vật chất Ngày soạn : 02-10-2007

Tiết PPCT : 5

A - Mục tiêu bài học

Hs cần đạt đợc

1 Về kiến thức

- Hiểu rõ khái niệm vận động, nhận thức đợc vận động là phơng thức tồn tại của sự vật hiện tợng

- Hiểu rõ khái niệm phát triển, nhận thức đợc phát triển là khuynh hớng chung của quá trình vận động của sự vật hiện tợng

2 Về kĩ năng :

Phân loại đợc năm hình thức vận động cơ bản của thế giới vật chất

So sánh đợc sự giống nhau và khác nhau giữa vận động và phát triển của sự vật, hiện tợng

3 Về thái độ :

Xem xét sự vật, hiện tợng trong sự vận động và phát triển của chúng, khắc phục thái độ cứng nhắc, thành kiến, bảo thủ trong cuộc sống

B - Phơng pháp- hình thức tổ chức dạy học

- Giảng giải, đàm thọai

- Thảo luận nhóm

- Kích thích t duy

C - Tài liệu và phơng tiện

- SGK 10 , SGV

- Bài tập tình huống

- Giấy A3, bút dạ

- Sơ đồ

D - Tiến trình dạy học

1 Kiểm tra bài cũ

- Gọi 1 hs làm bài tập 4 ở SGK

- Con ngời có thể nhận thức và cải tạo đợc thế giới khách quan hay không?

2 Dạy bài mới

Hoạt động 1: Mở đầu bài học

Gọi 1 hs đọc phần mở đầu bài học

GV : Phần mở đầu bài học cung cấp cho

các em những thông tin gì ?

- Thế giới vật chất biểu hiện sự tồn tại của

mình bằng vận động Phát triển là khuynh

hớng tất yếu của quá trình vận động của sự

vật hiện tợng

Hoạt động 2: Tìm hiểu mục 1

Mục tiêu : HS nắm đợc khái niệm vạn

động, vận động là phơng thức tồn tại của

vật chất

Cách tiến hành : Sử dụng PP đàm thoại,

kích thích t duy

GV: Em có nhận xét gì về trạng thái của

các sự vật hiện tợng sau đây:

- Lá rụng xuống gốc

- Nớc chảy

- Tàu rời bến

- Lá trên cây đang bị úa vàng

- Nớc bốc hơi

- Quả xoài đang chín trên cây

- Học sinh đang chăm chú nghe giảng

HS : Nhận xét các ví dụ

GV : Nh vậy tất cả các sự vật, hiện tợng

nêu trên đang không ngừng biến đổi,

chuyển hoá -> nó không ngừng làm cho sự

vật thay đổi

GV cho cả lớp nhận xét : Em thấy các

quan niệm sau đây đúng hay sai ?

- Cái bàn đứng im vì thế nó không vận

động

- Bạn A ngồi im một chỗ nên bạn ấy không

vận động

- Quả xoài nằm im trong giỏ vì thế nó

không vận động

1- Thế giới vật chất luôn luôn vận động

a) Thế nào là vận động

Ví dụ : Nớc chảy

- Chim bay

- Quạt đang chạy

- Xã hội phát triển qua 5 giai đoạn

=> Mọi sự vật hiện tợng biến đổi

HS trả lời

GV nhận xét và kết luận : Những quan

niệm nói trên đều sai Vì tất cả các sự vật,

hiện tợng nêu trên nó đang không ngừng

vận động, biến đổi ngay trong nội tại của

nó

Qua các ví dụ trên HS rút ra định nghĩa

vận động theo nghĩa triết học là gì ?

Hoạt động 3: Thảo luận nhóm tìm hiểu vận

động là phơng thức tồn tại của vật chất

GV : Chia lớp thành 4 nhóm và nêu câu hỏi

các nhóm

N1: Hãy tìm trong giới tự nhiên và đời

sống xã hội các sự vật, hiện tợng nào theo

em là không vận động.

N2: Theo các em, tất cả thế giới này sẽ ra

sao nếu trái đất ngừng quay, dòng sông

ngừng chảy, cây cối ngừng quang hợp, con

ngời ngừng thở, tim ngừng đập

N3 : Vận động là thuộc tính tự có của sự

vật hiện tợng hay là do đợc áp đặt từ bân

ngoài ?

N4 : Nhờ đâu mà có 4 mùa xuân, hạ ,

thu , đông? nhờ đâu mà xã hội đang

không ngừng phát triển ?

- GV Từ những thảo luận trên cho chúng

ta có thể kết luận nh thế nào về vai trò

của vận động đối với SV,HT ?

-HS trả lời

- GV : Kết luận bất kỳ sự vật hiện tợng nào

cũng luôn vận động Bằng vận động và

thông qua vận động mà sự vật hiện tợng tồn

tại và thể hiện đặc tính của mình

-GV chuyển ý : thế giới vật chát rất phong

phú và đa dạng, vì vậy, hình thức vận động

của nó cũng rất phong phú và đa dạng

- Có mấy hình thức vận động cơ bản ?

Vận động là mọi sự biến đổi(biến hoá) nói chung của các sự vật và hiện tợng trong giới tự nhiên và đời sống xã hội

b) Vận động là phơng thức tồn tại của vật chất.

- Ví dụ: + Trái đất tồn tại khi quay xung quanh mặt trời

+ Cây tồn tại khi có trao đổi chất

- Vận động là thuộc tính vốn có, là phơng thức tồn tại của sự vật hiện tợng

- Các hình thức vận động có đặc điểm gì ?

- Từ nội dung bài học em rút ra đợc bài

học gì trong thực tiễn ?

c) Các hình thức vận động cơ bản của thế giới vật chất.

Có 5 hình thức vận động từ thấp đến cao:

- Vận động cơ học;

- Vận động vật lý;

- Vận động hóa học;

- Vận động sinh học;

- Vận động xã hội

=> Các hình thức vận động có mỗi quan hệ hữu cơ với nhau và trong những điều kiện nhất định có thể chuyển hóa cho nhau

* Bài học:

- Tuân theo sự vận động của quy luật tự nhiên, xã hội

- Nhìn nhận sự vật hiện tợng trong sự vận

động

Hoạt động 3: tìm hiểu khái niệm phát triển

Cách tiến hành : Sử dụng PP kích thích t

duy

GV : Cho HS trả lời bài tập ở SGK

em hãy nghĩ xem, sự biến hóa nào sau đây

đợc coi là sự phát triển :

- Sự biến hóa của sinh vật từ đơn bào đến

đa bào

- Sự thoái hóa của một loài động vật

- Nớc bị đun nóng bốc thành hơi nớc, hơi

nớc gặp lạnh ngng tụ thành nớc

HS : Rút ra nhận xét

- Có phải mọi sự vận động đều đợc xem là

sự phát triển không ?

- Khi nói đến sự phát triển là nói đến

những vận động theo những chiều hớng

nào ?

- Nếu không có sự vận động thì có sự phát

triển hay không?

- Ngoài những ví dụ trên em hãy lấy một

số ví dụ khác để minh họa trong các lĩnh

2- Thế giới vật chất luôn phát triển.

a) Thế nào là phát triển?

Phát triển chỉ khái quát những vận động theo chiều hớng tiến lên từ thấp đến cao, từ

đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện

đến hoàn thiện hơn, cái mới ra đời thay thế cái cũ, cái tiến bộ ra đời thay thế cái lạc hậu

- Vận động và phát triển có mối quan hệ mật thiết với nhau Không có sự vận động

sẽ không có sự phát triển nào cả

- Sự phát triển diễn ra phổ biến trong tất cả

vực tự nhiên, xã hội và t duy ?

- Nh vậy sự phát triển chỉ diễn ra trong

một lĩnh vực nhất định hay tất cả các lĩnh

vực?

GV: Sự vận động và phát triển của sự vật,

hiện tợng có mối quan hệ mật thiết với

nhau không có sự vận động thì không có

sự phát triển nào cả Sự vận động đi theo

những vhiều hớng khác nhau , song vận

động tiến lên vẫn là khuynh hớng của sự

phát triển

- Quá trình phát triển của SV, HT diễn ra

nh thế nào ?

- Vận dụng quan điểm trên , em hãy phân

tích cuộc đáu tranh giải phóng dân tộc

của nớc ta từ giai đoạn 1930-1945?

- Qua phần đã học em rút ta đợc bài học

gì ?

các lĩnh vực của tự nhiên, xã hội và t duy

b) Phát triển là khuynh hớng tất yếu của thế giới vật chất.

- Quá trình phát triển của sự vật và hiện t-ợng không diễn ra một cách đơn giản, thẳng tắp mà diễn ra một cách quanh co, phức tạp, đôi khi có những bớc thụt lùi tạm thời

- Khuynh hớng tất yếu của quá trình phát triển là cái mới ra đời thay thế cái cũ, cái tiến bộ thay thế cái lạc hậu

4 Phần củng cố

Tổ chức cho học sinh giải bài tập SGK

Hình thức : GV chuẩn bị phiéu học tập

HS : Trao đổi, cho 2 hs trả lời

5 Dặn dò

HS làm các bài tập còn lại ở SGK

Chuẩn bị bài mới

Nhóm1: Hãy tìm trong giới tự nhiên và đời sống xã hội các sự vật, hiện tợng nào theo em là không vận động.

Nhóm 2: Theo các em, tất cả thế giới này sẽ ra sao nếu trái đất ngừng quay, dòng sông ngừng chảy, cây cối ngừng quang hợp, con ngời ngừng thở, tim ngừng đập ?

Nhóm 3 : Vận động là thuộc tính tự có của sự vật hiện tợng hay là do

đ-ợc áp đặt từ bên ngoài ?

Nhóm 4 : Nhờ đâu mà có 4 mùa xuân, hạ , thu , đông? nhờ đâu mà xã hội đang không ngừng phát triển ?