Về kiến thức: - Trình bày được những bước phát triển thăng trầm của nền kinh tế Nhật Bản trong mười năm đầu sau chiến tranh và tác động của nó đối với tình hình chính trị xã hội.. - Hiểu
Trang 1TIẾT 15 - BÀI 14: NHẬT BẢN GIỮA HAI CUỘC CHIẾN TRANH
THẾ GIỚI (1918 - 1939)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Về kiến thức:
- Trình bày được những bước phát triển thăng trầm của nền kinh tế Nhật Bản trong mười năm đầu sau chiến tranh và tác động của nó đối với tình hình chính trị xã hội
- Hiểu được tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế 1929 - 1933 và quá trình quân phiệt hóa bộ máy nhà nước của giới cầm quyền Nhật Bản, đưa đất nước Nhật Bản trở thành một lò lửa chiến tranh ở châu Á và thế giới
2 Kỹ năng:
- Rèn luyện khả năng sử dụng tài liệu, tranh ảnh lịch sử
- Tăng cường khả năng so sánh, nối kết lịch sử dân tộc với lịch sử khu vực và thế giới
3 Thái độ:
- Giúp HS hiểu rõ bản chất phản động, tàn bạo của phát xít Nhật
- Giáo dục tinh thần chống chủ nghĩa phát xít
II.THIẾT BỊ VÀ TÀI LIỆU DẠY HỌC
1.Giáo viên
- Lược đồ Châu Á sau Chiến tranh thế giới thứ nhất
- Tranh ảnh, tư liệu về Nhật Bản trong những năm 1918 – 1939
2 Học sinh: SGK, vở ghi
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ:
(?) Nêu các GĐPT của LS nước Mĩ trong giai đoạn giữa hai cuộc CTTG 1918 -1939
(?) Em hãy nêu nội dung và tác động của Chính sách mới của Rudơven?
3 Vào bài mới:
Nhật Bản là nước “sinh sau đẻ muộn” nhưng đã vươn lên nhanh chóng trong thế giới tư bản Sau CTTG I, Nhật Bản là nước thứ hai sau Mĩ thu được
Trang 2nhiều nguồn lợi mà hầu như không mất mát gì Cùng với Mĩ, Nhật Bản cũng
bước qua nhiều bước thăng trầm, nhưng liệu Nhật có duy trì được sự phát triển
của CNTB như Mĩ không? Nước Nhật có xuất hiện tài năng kiệt xuất như
Rudơven không? để trả lời câu hỏi trên chúng ta cùng tìm hiểu bài học
4 Dạy bài mới:
Hoạt động 1: Tập thể - cá nhân
- GV treo lược đồ để HS xác định vị trí của
NB trong khu vực Châu Á và thế giới
- GV hướng dẫn HS học SGK để làm rõ
nhận định: CTTG I là CT tốt nhất trong LS
NB
- HS nêu một vài nét về NB sau CTTG I:
Nền KT phát triển nhanh trong chiến tranh
Khác với nước Mĩ, sự phát triển này tồn tại
18 tháng, sau đó khủng hoảng Nguyên
nhân: hậu quả của trận động đất ở Tôkyô
(9/1923: 140000 nguời chết, hàng tỉ đô la
tài sản bị tiêu tan)
+ mức tăng dân số nhanh
+ tàn dư PK còn tồn tại
(?) Hậu quả của sự khủng hoảng?
- HS dựa vào SGK trả lời GV nhấn mạnh
“Bạo động lúa gạo” - phong trào đấu tranh
mang tính quần chúng rộng lớn (10 triệu)
(?) Tình hình NB những năm 1924 –
1929?
- HS dựa vào SGK trả lời
(?) Tại sao sau CT, cùng có lợi như nhau
mà KT Nhật phát triển bấp bênh, không
ổn định còn kinh tế Mĩ phát triển ổn địn?.
I Nhật Bản trong những năm 1918 -1929
1 Nhật Bản trong những đầu sau chiến tranh (1918 - 1923)
- KT:
+ Là nước thu nhiều lợi sau chiến tranh
+ 1914 – 1919, kinh tế phát triển vượt bậc
- CT – XH: Tàn dư phong kiến còn tồn tại, ĐS của người LĐ không được cải thiện
=> PTĐT của công nhân, nông dân lên cao
- 7/1922 Đảng Cộng sản Nhật thành lập
2 Nhật Bản những năm ổn định
1924 - 1929
- Kinh tế: ổn định tạm thời, sau đó lâm
vào khủng hoảng
Trang 3+ Mĩ : chú trọng cải tiến kỹ thuật, đổi mới
quản lý sản xuất, sức cạnh tranh cao,
nguyên liệu dồi dào, vốn lớn
+ Nhật: nguyên liệu, nhiên liệu khan hiếm
phải nhập khẩu quá mức, sức cạnh tranh
yếu, công nghiệp không được cải thiện, NN
trì trệ lạc hậu, sức mua của người dân thấp
Hoạt động 2: Tập thể - cá nhân
(?) Khủng hoảng kinh tế thế giới đã tác
động đến nền kinh tế Nhật như thế nào?
- HS dựa vào SGK trả lời
(?) Hậu quả của khủng hoảng KT ở
Nhật?
- GV nhấn mạnh hậu quả đã đè lên vai
người lao động => mâu thuẫn xã hội gay
gắt
(?) Vì sao Nhật Bản lại quân phiệt hóa bộ
máy nhà nước? Quá trình đó diễn ra như
thế nào?
- HS trả lời, GV chốt ý: Giống nước Đức,
Nhật là nước TB trẻ, chậm trễ trong cuộc
chạy đua xâm lược thuộc địa Nhật lại khan
hiếm nguyên liệu, sức mua trong nước rất
thấp Ở Nhật vốn có truyền thống quân
phiệt hiếu chiến, nhu cầu thị trường thuộc
địa rất lớn Để thoát khỏi khủng hoảng giới
cầm quyền Nhật chủ trương quân phiệt hóa
bộ máy nhà nước, gây chiến tranh xâm
+ NN: gặp nhiều khó khăn
+ CN: phải nhập khẩu nguyên nhiên liệu, sx suy giảm
- Chính trị - xã hội:
+ Trước năm 1927, thi hành nhiều chính sách tiến bộ
+ Từ năm 1927, thực hiện đối nội phản động, đối ngoại hiếu chiến
+ XH: nạn thất nghiệp tăng nhanh, đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn
II Khủng hoảng kinh tế (1929 – 1933) và quá trình quân phiệt hóa
bộ máy nhà nước ở Nhật Bản
1 Khủng hoảng kinh tế ở Nhật Bản
- 1929, KT NB khủng hoảng nghiêm trọng
- Hậu quả: nông dân phá sản, CN thất nghiệp
=> Mâu thuẫn xã hội gay gắt
2 Quá trình quân phiệt hóa bộ máy nhà nước
- Để khắc phục những khó khăn, chính quyền Nhật đã quân phiệt bộ máy nhà nước
- Đặc điểm: quân phiệt bộ máy nhà nước với xâm lược thuộc địa (kéo dài suốt thập niên 30)
- Tăng cường chạy đua vũ trang, đẩy mạnh xâm chiếm Trung Quốc
Trang 4- GV yêu cầu HS đọc SGK phần chữ nhỏ
để thấy được đặc điểm của quá trình quân
phiệt hóa ở Nhật
- GV khai thác kênh hình 38: quân đội Nhật
chiếm Mãn Châu
(?) Cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa quân
phiệt của nhân dân Nhật Bản?
- GV gợi ý: về mức độ? hình thức đấu
tranh? lãnh đạo? mục đích đấu tranh? lực
lượng tham gia? tác động?
- HS trả lời, GV nhận xét và chốt ý
=> NB trở thành lò lửa chiến tranh ở Châu Á và thế giới
3 Cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa quân phiệt của nhân dân Nhật Bản
- Mức độ: sôi nổi
- Hình thức: Phong phú (Biểu tình, bãi công, thành lập Mặt trận nhân dân)
- Lãnh đạo: Đảng Cộng sản
- Mục đích: phản đối chính sách xâm lược hiếu chiến của chính quyền Nhật
- Lực lượng: Công nhân, nông dân, binh lính, một bộ phận của giai cấp tư sản
- Tác động: làm chậm quá trình quân phiệt hóa ở Nhật Bản
5 Củng cố, dặn dò:
- GV nêu một số câu hỏi để củng cố bài học:
+ Khủng hoảng 1929 - 1933 ở Nhật và hậu quả của nó?
+ Đặc điểm của quá trình quân phiệt hóa ở Nhật?
- Dặn dò: HS học bài cũ, xem trước bài mới, và làm bài tập
- BTVN: Em có nhân xét gì về việc giải quyết hậu quả của cuộc khủng hoảng
của 3 nước Đức, Mĩ, Nhật?