Bài 5. Tóm tắt văn bản tự sự

Bài 5. Tóm tắt văn bản tự sự tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực...

Trang 1

12/15/17 HOÀNG - GIANG

NĂM HỌC 2015-2016 TIẾT 18:

TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ

Trang 2

KIỂM TRA BÀI CŨ:

- Em hãy nêu tác dụng của việc liên kết các đoạn văn trong văn bản ? Có mấy cách liên kết các đoạn văn trong văn bản?

- Khi chuyển từ đoạn văn này sang đoạn văn khác, cần sử

dụng các phương tiện liên kết để thể hiện quan hệ ý nghĩa của chúng.

- Các phương tiện liên kết chủ yếu:

a) Dùng từ ngữ có tác dụng liên kết:

+ Liên kết các đoạn có quan hệ liệt kê: trước hết, đầu tiên, sau cùng, cuối cùng

+ Liên kết hai đoạn có ý nghĩa đối lập, tương phản :

nhưng, trái lại, ngược lại, thế mà

+ Liên kết hai đoạn có ý nghĩa bổ sung, giải thích cho

nhau : đó, này,

+ Liên kết mang ý nghĩa tổng kết, khái quát : nói tóm lại, tóm lại, nhìn chung

Trang 3

ý nghĩa

Trang 4

* Văn bản 1 Tục truyền đời Hùng Vương thứ sáu, ở làng Gióng (1) có hai vợ chồng ông lão chăm làm ăn

và có tiếng là phúc đức Hai ông bà ao ước có một đứa con Một hôm bà ra đồng trông thấy một vết chân to quá, liền đặt bàn chân mình lên ướm thử để xem thua kém bao nhiêu

Không ngờ về nhà bà thụ thai và mười hai tháng sau sinh một thằng bé mặt mũi rất khôi ngô Hai vợ chồng mừng lắm Nhưng lạ thay! Đứa trẻ cho đến khi lên ba vẫn không biết nói, biết cười, cũng chẳng biết đi, cứ đặt đâu thì nằm đấy.

Bấy giờ có giặc Ân đến xâm phạm bờ cõi nước ta Thế giặc mạnh, nhà vua lo sợ Bèn truyền cho sứ giả đi khắp nơi tìm người tài giỏi cứu nước Đứa bé nghe tin, bỗng dưng cất tiếng nói: "Mẹ ra mời sứ giả vào đây"

Sứ giả vào, đứa bé bảo: "Ông về tâu vua sắm cho ta một con ngựa sắt, một cái roi sắt và một tấm áo giáp sắt, ta sẽ phá tan lũ giặc này".Sứ giả vừa kinh ngạc, vừa mừng rỡ, vội vàng

về tâu vua Nhà vua truyền cho thợ ngày đêm làm gấp những vật chú bé dặn.

Càng lạ hơn nữa, sau hôm gặp sứ giả, chú bé lớn nhanh như thổi Cơm ăn mấy cũng không

no, áo vừa mặc xong đã căng đứt chỉ Hai vợ chồng làm ra bao nhiêu cũng không đủ nuôi con, thành thử phải chạy nhờ bà con, hàng xóm Bà con đều vui lòng gom góp gạo thóc nuôi chú bé, vì ai cũng mong chú giết giặc, cứu nước.

Giặc đã đến chân núi Trâu (2) Thế nước rất nguy, người người hoảng hốt Vừa lúc đó, sứ giả đem ngựa sắt, roi sắt, áo giáp sắt đến Chú bé vùng dậy, vươn vai một cái bỗng biến

thành một tráng sĩ mình cao hơn trượng, oai phong lẫm liệt Tráng sĩ bước lên vỗ vào mông ngựa Ngựa hí dài mấy tiếng vang dội Tráng sĩ mặc áo giáp, cầm roi nhảy lên mình ngựa Ngựa phun lửa, tráng sĩ thúc ngựa phi thẳng đến nơi có giặc, đón đầu chúng đánh giết hết

Trang 5

Đám tàn quân giẫm đạp nhau chạy trốn, tráng sĩ đuổi đến chân núi Sóc (Sóc Sơn) (3) Đến đấy, một người một ngựa, tráng sĩ lên đỉnh núi cởi giáp sắt bỏ lại, rồi cả người lẫn ngựa từ từ bay lên trời.Vua nhớ công ơn, không biết lấy gì đền đáp, phong là Phù Đổng Thiên Vương (4) và lập đền thờ ngay ở quê nhà.

Hiện nay vẫn còn đền thờ ở làng Phù Đổng, tục gọi là làng Gióng Mỗi năm đến tháng tư làng mở hội to lắm Người ta kể rằng những bụi tre đằng ngà (5) ở huyện Gia Bình vì ngựa phun lửa bị cháy mới ngả mầu vàng óng như thế, còn những vết chân ngựa nay thành những hồ ao liên tiếp Người ta còn nói khi ngựa thét lửa, lửa đã thiêu cháy một làng, cho nên làng đó về sau gọi là làng Cháy (6).

Lê Trí Viễn (thuật) ? Nêu nội dung của

Trang 6

Tiết 18: TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ

I THẾ NÀO LÀ TÓM TẮT

VĂN BẢN TỰ SỰ:

1 Bài tập

* Cậu bé Gióng ra đời

* Gióng lơn lên kì diệu

* Gióng gặp sứ giả xin đi đánh giặc.

* Cả làng nuôi Gióng

* Gióng đánh giặc cứu nước

* Tráng sĩ Gióng bay về trời.

* Vết tích còn lại của Gióng

? Sự việc nào là sự việc chính? Vì sao em xác định như vậy?

* Gióng gặp sứ giả xin đi đánh giặc

* Gióng đánh giặc cứu nước

? Nhân vật nào là nhân

vật chính ?

* Thánh Gióng

Trang 7

* Văn bản 2: Về thời Hùng Vương thứ 6, nước Văn Lang

bị giặc Ân xâm lược Vua cho sứ giả đi rao người tài giỏi

ra giúp nước Ở làng Phù Đổng, có một cậu bé 3 tuổi nghe tiếng sứ giả bèn vươn thành người cao lớn, xin vua rèn ngựa sắt, nón sắt, roi sắt để đánh giặc Đuổi xong giặc Ân chàng cưỡi ngựa bay lên trời Vua Hùng phong là Phù Đổng Thiên Vương, lập miếu thờ ngay ở quê nhà Hiện nay những vết tích của Gióng vẫn còn.

nhau giữa chúng?

•Văn bản 1: Nội dung chi tiết, lời văn của người kể chuyện, một văn bản dài, có cả nhân vật chính và nhân vật phụ

•Văn bản 2: Nội dung là sự việc chính, sử dụng lời văn khác, đoạn văn ngắn gọn, chủ yếu là nhân vật chính

Nếu ta muốn ghi lại nội dung chính của văn bản trên để sử dụng hoặc thông báo cho người khác biết thì

ta sử dụng văn bản nào? Vì sao

Trang 8

- Từ bài tập trên, theo em thế nào là tóm tắt văn bản tự sự? Suy nghĩ và lựa chọn câu trả lời đúng nhất

trong các câu sau : a) Ghi lại đầy đủ mọi chi tiết của văn bản tự sự b) Ghi lại một cách ngắn gọn, trung thành những nội dung chính của văn bản tự sự.

c) Kể lại một cách sáng tạo nội dung của văn bản

tự sự d) Phân tích nội dung, ý nghĩa và giá trị của văn bản tự sự.

I THẾ NÀO LÀ TÓM TẮT

VĂN BẢN TỰ SỰ:

b

Ghi nhớ: Tóm tắt văn bản tự sự là dùng lời văn của mình trình bày một cách ngắn gọn nội dung chính (bao gồm sự việc tiêu biểu và nhân vật quan trọng) của văn bản đó.

2 Ghi nhớ 1/SGK

1 Bài tập

Trang 9

? Lấy ví dụ một văn bản tóm tắt em đã

được học ?

- Nhứng này thơ ấu.

- Tắt đèn

Trang 10

Từ đó hàng năm Thủy Tinh dâng nước đánh Sơn Tinh nhưng đều thất bại.

a) Văn bản tóm tắt trên kể lại nội dung của văn bản nào?

Dựa vào đâu mà em nhận ra điều đó?

- Văn bản Sơn Tinh, Thủy Tinh

Văn bản tóm tắt trên có nêu được nội dung chính của văn bản ấy không?

Trang 11

số lượng nhân vật sự việc, về lời

văn ?

Vua Hùng thứ mười tám có một người con gái đẹp tên là Mị Nương Nhà vua muốn kén một chàng rể xứng đáng Sơn Tinh và Thủy Tinh cùng đến một lúc cầu hôn Cả hai người đều có tài, vua Hùng không biết gả con cho ai,bèn ra điều kiện thách đố để dễ bề lựa chọn Sơn Tinh thắng cuộc, cưới Mị Nương rồi đưa về núi Thủy Tinh tức giận dâng nước đánh Sơn Tinh nhưng bị thua

Trang 12

-Văn bản tóm tắt cần phản ánh trung thành nội dung của văn bản được tóm tắt.

- Đáp ứng đúng mục đích và yêu cầu cần tóm tắt.

- Đảm bảo tính hoàn chỉnh và tính cân đối.

Trang 13

- Đọc kỹ tác phẩm được tóm tắt để nắm chắc nội dung, chủ đề của văn bản

- Xác định nội dung chính cần tóm tắt:

lựa chọn nhân vật quan trọng, những

sự việc tiêu biểu.

? Nhận xét của em về nội dung của văn bản tóm tắt so với văn bản được

tóm tắt ?

Trang 14

b Sơn Tinh thắng cuộc, cưới Mị Nương rồi đưa về núi Thủy Tinh tức giận dâng nước đánh Sơn Tinh nhưng bị thua Từ

đó hàng năm Thủy Tinh dâng nước đánh Sơn Tinh nhưng đều thất bại Vua Hùng thứ mười tám có một người con gái đẹp tên là Mị Nương Nhà vua muốn kén một chàng rể xứng đáng Sơn Tinh và Thủy Tinh cùng đến một lúc cầu hôn Cả hai người đều có tài, vua Hùng không biết gả con cho ai,bèn

ra điều kiện thách đố để dễ bề lựa chọn

So sánh cách sắp nội dung của hai

Trang 15

- Viết văn bản tóm tắt bằng lời văn của mình.

Bước thứ ba của quá trình tóm tắt văn bản tự sự là gì?

b.Ghi nhớ 3 /SGK

Trang 16

a Tóm tắt: Bánh chưng bánh giầy:

Hùng Vương thứ 6 muốn chọn con hiền tài, cho nối ngôi, mới ban lệnh thi cỗ

Các hoàng tử ra sức tìm kiếm sơn hào hải vị bày biện Riêng lang Liêu

không đi xa được, chàng nghĩ cách dùng gạo nếp thơm chế ra bánh chưng,

bánh giầy Vua thấy Lang liêu hiếu thảo siêng năng, sáng chế ra hai loại bánh

quí bèn truyền ngôi cho làm Vua Hùng thứ 7.

b Tóm tắt: Bánh chưng bánh giầy:

Hùng Vương thứ 6 muốn chọn con hiền tài, cho nối ngôi, mới ban lệnh thi cỗ

trong ngày lễ tiên vương Nếu ai làm vừa ý đức vua, ngài sẽ truyền ngôi cho Các hoàng tử ra sức lên rừng xuống biển tìm kiếm sơn hào hải vị bày biện Riêng lang Liêu quanh năm chỉ lo việc đồng áng, không đi xa được, chàng được thần mách bảo dùng gạo làm bánh Chàng nghĩ cách lấy gạo nếp thơm chế ra một loại bánh hình vuông và một loại bánh hình tròn Trong ngày lễ tiên vương nhà vua thấy hai thứ bánh của Lang liêu có ý nghĩa, liền đặt tên cho chúng và chọn làm lễ trời đất cùng tiên vương Lang Liêu siêng năng, thông minh, sáng tạo nên được nhà vua

Hai văn bản tóm tắt sau có gì khác nhau -Văn bản thứ nhất: tóm tắt khái quát

-Văn bản thứ 2: tóm tắt chi tiết

Trang 17

• Lưu ý: Có thể tóm tắt khái quát hoặc

tóm tắt chi tiết theo yêu cầu Tiết 18: TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ

Trang 18

vỡ bờ

Trang 19

Tóm tắt đoạn trích Tức nước vỡ bờ

Chị Dậu phải “ dứt tình” bán con gái đầu lòng cùng đàn chó để nộp sưu cao cho chồng, nào ngờ chị còn phải đóng thêm một suất sưu của chú Hợi - em chồng - đã chết từ năm ngoái Anh Dậu vẫn bị trói, đánh chết đi sống lại nhiều lần và bọn chúng ném trả anh cho chị Dậu trong tình trạng “ thập tử nhất sinh” Sáng hôm sau vừa tỉnh lại một lát, run rẩy kề bát vào miệng thì bọn cai lệ,người nhà lí trưởng hùng hổ xông vào định trói anh Dậu giải ra đình Lúc đầu chị Dậu còn cố van nài, nhưng đến khi giới hạn của sự chịu đựng bị phá vỡ “ tức nước vỡ bờ”, chị đã chống cự lại Sức mạnh của lòng căm thù, tình thương yêu chồng tha thiết đã tiếp thêm nghị lực để chị chiến thắng kẻ thù.

Trang 20

 Hoạt động tiếp nối:

*Học sinhTB- yếu- kém:Học ghi nhớ,nắm chắc nội dung bài, làm bài tập SBT, tìm chép những văn bản tóm tắt.

*Học sinh khá giỏi: Ngoài những yêu cầu trên làm BT 3, 4 SBT, Tóm tắt văn bản Con Rồng

cháu Tiên

* Chuẩn bị bài Luyên tập tóm tắt văn bản tự sự

Trang 21

Định dạng
Số trang	21
Dung lượng	361 KB