bài 25 khởi nghĩa Tây Sơn (tiết 4)

Tõy sơn đỏnh tan quõn Thanh I/ Mục tiêu: - Kiến thức: Học sinh nắm đợc tài thao lợc quân sự của Quang Trung và danh tớng Ngô Thì Nhậm; những sự kiện lớn trong chiến dịch phá quân Thanh

Tuần: 29

Tiết: 58

NS: 22/02/2009

ND: 11/03/2009

BÀI 25: PHONG TRÀO KHỞI NGHĨA TÂY SƠN

IV Tõy sơn đỏnh tan quõn Thanh

I/ Mục tiêu:

- Kiến thức:

Học sinh nắm đợc tài thao lợc quân sự của Quang Trung và danh tớng Ngô Thì Nhậm; những sự kiện lớn trong chiến dịch phá quân Thanh đặc biệt là đại thắng ở trận Ngọc Hồi - Đống Xa xuân 1789

- Tư tưởng:

- Giáo dục lòng yêu nớc và tự hào về trang sử vẻ vang của dân tộc ta trong đại phá quân Thanh xâm lợc

- Cảm phục thiên tài Nguyễn Huệ

- Kỹ năng:

+ Sử dụng lợc đồ thuật lại cuộc đại phá quân Thanh

+ Đánh giá tầm vóc lịch sử của sự kiện xuân Kỉ Dậu 1789

II/ C huẩn bị :

1 Tài liệu tham khảo:

- SGK sử 7 + SGV + cỏc triều đại phong kiến Việt Nam

2 Phương phỏp giảng dạy:

- GV sử dụng phương phỏp nờu vấn đề, phương phỏp thảo luận nhúm, phương phỏp tớch hợp, phõn tớch

3 Đồ dựng dạy học:

- Lợc đồ Tây Sơn khởi nghĩa chống các thế lực phong kiến và chống quân xâm lợc nớc ngoài

- Lợc đồ diễn bíen trận đánh Ngọc Hồi - Đống Đa

III/ Tiến trình dạy - học.

1 Tổ chức:

- Kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra:

- Nêu vai trò của Nguyễn Huệ trong phong trào Tây Sơn ?

- Yếu tố nào giúp Tây Sơn lật đổ đợc chính quyền phong kiến Trịnh - Nguyễn

3 Bài mới :

* Sau khi nghĩa quõn Tõy Sơn đó lật đổ chớnh quyền họ Trịnh bước đầu đó xõy dựng nền tảng cho sự thống nhất đất nước Song sự xõm lược của quõn Thanh đó đưa

nhõn dõn và quõn của quõn tõy sơn bước sang thời kỳ mới Với những yếu tố này là điều kiện tất yếu cho quõn Tõy Sơn tiến hành khỏng chiến chống quõn xõm lược Thanh

Sau khi Nguyễn Huệ thu phục đợc Bắc Hà, vua

Lê Chiêu Thống đã có hành động gì?

Nhà Thanh có bỏ cơ hội này không?

Nhân cơ giúp vua Lê Chiêu Thống Càn

Long thực hiện âm mu xâm lợc nớc ta: năm

1788 cử…

Giáo viên giới thiệu kí hiệu trên lợc đồ H57

* Giáo viên chỉ lợc đồ H57 (mũi tên trắng)

* Giáo viên diễn giảng việc Lê Chiêu Thống

đón rớc quân xâm lợc:

1788 nhà Thanh cử Tôn Sĩ Nghị đem 29

vạn quân tiến vào nớc ta - chia làm 4 đạo (chỉ

theo mũi tên)

-> Tuần phủ Quảng Tây là: Tôn Vĩnh

Thanh tâu lên vua Càn Long:"Chi bằng đóng

quân không đánh, đợi cho Lê + Tây Sơn đánh

nhau, cả hai cùng mệt mỏi, bấy giừo ta sẽ thừa

cơ chiếm lấy cũng cha muộn"

- Cuối cùng Càn Long tán thành ý kiến của Tôn

Sĩ Nghị "…Nếu phục hng cho vua Lê rồi (!) ta

sẽ đặt th binh mà giữ lấy mối thế là vừa phụ tụn

nhà Lê lại vừa đợc đất An Nam, Thật là đợc cả

hai việc"

Em có nhận xét gì về sự chuẩn bị của quân

Thanh cho cuộc xâm lợc này?

Học sinh suy nghĩ trả lời:

- Lực lợng mạnh gồm bộ binh, kị binh,

thuỷ binh

- Đợc bè lũ Lê Chiêu Thống dẫn đờng ủng

hộ lơng thực, quân nhu, quân dụng

- Tớng giặc giỏi, hiếu chiến, hăm hổ muốn

"lập công lớn"

Em có suy nghĩa gì về bè lũ Lê Chiêu

Thống?

1 Quân Thanh xâm lợc nớc ta.

a) Hoàn cảnh:

+ Lê Chiêu Thống cầu cứu nhà Thanh

- Cuối năm 1788, nhà Thanh cử Tôn Sĩ Nghị

đem 29 vạn quân chia làm 4 đạo tiến vào nớc ta

- Đạo 1: do Tôn Sĩ Nghị chỉ huy từ Quảng Tây qua Lạng Sơn tiến vào

- Đạo 2: Theo đờng Cao Bằng do Sầm Nghi

Đống chỉ huy

- Đạo 3: theo đờng Tuyên Quang

- Đạo 4: theo đờng Quang Ninh tiến vào Hải Dơng

- Vua bán nớc  hèn, nhục nhã

- Vì lợi ích cá nhân  bán rẻ tổ quốc

* Trớc thế giặc mạnh, quân Tây Sơn đã

hành động nh thế nào?

* Giáo viên chỉ bản đồ H57 (123) giới

thiệu phòng tuyến Tam Điệp Biện Sơn (vị trí

-đặc điểm)

- Quân bộ đóng ở Tam Điệp (Ninh Bình)

- Quân Thuỷ ở Lạng Sơn

Vì sao ta phải rút khỏi Thăng Long ? Có ý kiến

cho rằng quân Tây Sơn rút khỏi Thăng Long vì

hèn nhát, em có đồng ý với ý kiến đó không?

- Đây là kế hoạch sáng suốt, chu đáo

- Bảo toàn lực lợng (quân Thanh đong,

hung hăng)

- Chờ thời cơ

Nhìn trên bản đồ, quan sát phòng tuyến

Tam Điệp, Biện Sơn, em có nhận xét gì?

- Phòng tuyến có chiều sâu, liên kết thuỷ

bộ vững chắc

- Là bàn đạp cho quân Tây Sơn hội quân và

tấn công ra Thăng Long diệt quân Thanh

Thái độ quân Thanh khi vào nớc ta?

Dựa SGK trả lời (chủ quan, kiêu ngạo)

Nguyễn Huệ đã làm gì khi đợc tin quân

Thanh xâm lợc nớc ta?

- Tại sao lúc lấy đợc chính quyền từ tay họ

Trịnh, Nguyễn Huệ không lên ngôi mà bây giờ

mới lên ngôi?

- Khi ra Bắc lấy khẩu hiệu "Phù Lê diệt

Trịnh"

- Lúc này: vua Lê bán nớc, quân Thanh

xâm lợc  Nguyễn Huệ lên ngôi là hợp lòng

dân

- Việc Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế có ý

nghĩa gì?

- Tập hợp đợc lòng dân  tăng ngời, tạo

sức mạnh đoàn kết

- Khẳng định chủ quyền dân tộc cho quân

b) Chuẩn bị của nghĩa quân

- Rút khỏi Thăng Long

- Lập phòng tuyến Tam Điệp, Biện Sơn

2 Quang Trung đại phá quân Thanh (1789)

* Tháng 11-1788 Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế niên hiệu: Quang Trung

* Thần tốc tiến quân ra Bắc đến Nghệ An Quang Trung tuyển thêm quân mở cuộc duyệt binh lớn

- Tời Thanh Hoá tiếp tục tuyển quân

- Ra Tam Điệp mở tiệc khao quân và tuyên

bố " Nay hãy ăn tết trớc, đến sang xuân vào Thăng Long mồng 7 sẽ mở tiệc lớn"

Thanh biết nớc ta có chủ.

* Giáo viên chỉ bản đồ H57

- Mũi tên màu xanh

- Từ Phú Xuân  Tam Điệp, Quang Trung

vừa hành quân, vừa bổ sung lực lợng vừa động

viên binh sĩ

* Giáo viên chỉ địa danh Nghệ An, nơi

Quang Trung mở cuộc duyệt binh lớn

Vì sao Quang Trung lại mở cuộc duyệt

binh lớn ở Nghệ An ?

Để lấy khí thế, tinh thần cho lính

* Giáo viên chỉ địa danh Thanh Hoá - nơi

Quang Trung đọc lời tuyên thề

(Giáo viên giải nghĩa từng câu cho học

sinh hiểu)

"Hiếu dụ chiến sĩ"

- Nhận xét lời tuyên thề của Quang Trung?

Thể hiện tinh thần quan tâm chống giặc,

bảo vệ độc lập dân tộc

* Giáo viên chỉ dãy núi Tam Điệp:

Tại đây Quang Trung đã động viên tớng sĩ,

ca ngợi kế hoạch của Ngô Thì Nhậm

Quang Trung dự định đánh quân Thanh

vào thời gian nào? Vì sao vậy?

Tết Kỉ Dậu  quân Thanh chủ quan lơ là

không đề phòng

* Quang Trung chuẩn bị cho cuộc đại phá

quân Thanh nnh thế nà?

* Giáo viên chỉ bản đồ H 59 (mũi tên xanh)

* Giáo viên chỉ H59 - cung Tây Long

 nhấn mạnh: quân Thanh + Tôn Sĩ Nghị

đang chúi đầu vào yến tiệc…

* Giáo viên tờng thuật theo lợc đồ

Giáo viên chỉ nơi quân ta tập kết ở phía

nam Hà Hồi (cánh đồng cung) trên bản đồ 

chuẩn bị đánh Ngọc Hồi

* Giáo viên chỉ cánh quân Đô Đốc Bảo tập

kết ở Đại áng - phía Tây nam Ngọc Hồi

Bịt hớng đông Bắc bằng cánh quân nghi

* Từ Tam Điệp vua Quang Trung chia quân làm 5 đạo tiến ra Bắc

- Đạo chủ lực: do Quang Trung trực tiếp chỉ huy tiến thẳng hớng Thăng Long

- Đạo thứ hai, thứ ba đánh vào Tây Nam Thăng Long và yểm hộ cho đạo chủ lực

- Đạo thứ ta tiến ra phía Hải Phòng

- Đạo thứ năm tiến lên Lạng Giang chăn đ-ờng rút lui của địch

- Đêm 30 tết vợt sông Giám khẩu, tiêu diệt ở

đồn Tiển Tiêu

- Đêm mồng 3 tết: vây thành Hà Hồi

- Ngày 5 tết đánh phía nam Ngọc Hồi

 diệt gần nh toàn bộ quân địch

- Sáng 5 tết đạo quân của Đô Đốc Long tấn công đồn Khơng Thợng - Đống Đa

 quân Tây Sơn giáp chiến thiêu cháy doanh trại giặc Sầm Nghi Đống tự tử

* Kết quả: Quét sạch 29 vạn quân Thanh

3 Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử.

a ý nghĩa

Lật đổ các tập đoàn phong kiến (Nguyễn -Trịnh - Lê)

- Lập lại thống nhất đất nớc (xoá bỏ chia cắt)

binh mở hớng Tây Bắc cho giặc chạy vào Đầm

Mục

* Giáo viên chỉ mũi tên rút chạy của quân

Thanh

- Tại Đầm Mục quân của Đô Đốc Bảo bỗ

trí vây ép giặc ở mặt Bắc - Nam tiêu diệt gần

nh toàn bộ quân địch

* Giáo viên nhấn mạnh cách tạo tấm lá

chắn bằng gỗ quấn rơm tẩm nớc để bảo vệ bộ

binh

Chiến thắng Ngọc Hồi có ý nghĩa gì?

- Là vị trí quan trọng của địch ở Nam

Thăng Long

- Đánh bất ngờ giặc hoảng loạn

 Ta khí thế nh vũ bão

* Giáo viên chỉ bản đồ H59 - Tờng thuật

Tại sao quân Tây Sơn tấn công đồng loạt

vào ngày mồng 5 tết?

- Chỉ đạo của Quang Trung: hiệp đồng tác

chiến  Tôn Sĩ Nghị bối rối không kịp điều

quân tiếp viện

* Giáo viên chỉ bản đồ: hớng rút chạy của

Tôn Sĩ Nghị (làm cầu phao trốn sang Gia Lâm)

Kết quả của chiến thắng?

* Giáo viên kể chuyện vua Quang Trung

gửi cành đào vào Phú Xuân cho Công chúa

Ngọc Hân

Suốt 17 năm (1771-1789) chiến đấu phong

trào Tây Sơn đã thu đợc kết quả nh thế nào?

-Vì sao Tây Sơn lại giành đợc thắng lợi nh

vậy?

- Nhận xét về Quang Trung?

- Kế hoạch tiến hành cuộc hồng quần thần

tốc

- Tuyên đoán mồng 7 khao quân

- Nghệ thuật chỉ đạo CT: thần tốc, bất ngờ,

táo bạo, chỉ đạo tổ chức chiến đấu cơ động  ta

phát huy trong khởi nghĩa chống thực dân Pháp,

đế quốc Mĩ

- Đánh đuổi ngoại xâm (Xiêm - Thanh)

b Nguyên nhân:

- Nhân dân ủng hộ

- Quang Trung, bộ chỉ huy lãnh đạo tài tình

Giáo viên nhấn mạnh: thắng lợi của đại

phá quân Thanh: giữ vững độc lập dân tộc, đạp

tan cuồng vọng xâm lợc của các thế lực quân

chủ phơng Bắc

4 Củng cố:

- Nguyờn nhõn nào dẫn đến quõn Thanh xõm lược nước ? Quõn ta chuẩn bị chiến đấu chống quõn thanh như thế nào?

- Diễn biến của quỏ trỡnh Quang Trung đại phỏ quõn thanh như thế nào?

5 H ướng dẫn bài tập về nhà :

- Lập niên biểu: Hoạt động của phong trào Tây Sơn từ năm 1771 - 1789

- Su tầm tranh ảnh, câu chuyện về Quang Trung

6 Rỳt kinh nghiệm:

………

………

………