Vừa gắn vào lục địa châu Á, vừa mở ra biển Đông nên tự nhiên nước ta mang tính biển sâu sắc, làm tăng cường tính chất gió mùa ẩm của tự nhiên nước ta.. a Đặc điểm hình dạng lãnh thổ n
Trang 1ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP ĐỊA 8 HK II 2012-1013
1 Trình bày hiệp hội các nước ASEAN?
Thành lập ngày 8/8/1967, gồm 5 quốc gia (Thái Lan, Malaysia, Inđônêxia, Singapo, Philipin)
Mục tiêu thay đỗi theo thời gian
Năm 1999, Hiệp hội các nước ĐNÁ có 10 thành viên Hợp tác để phát triển đồng đều, ổn định, trên tinh thần tự nguyện và tôn trọng chủ quyền của nhau
2 Trình bày Việt Nam trong ASEAN?
Việt Nam tích cực tham gia mọi lĩnh vực kinh tế-xã hội
Có nhiều cơ hội phát triển kinh tế
Tuy nhiên cũng có nhiều khó khăn cần xóa bỏ, nhiều thách thức cần vượt qua
3 Trình bày đặc điểm nổi bật của vị trí địa lí tự nhiên nước ta ? Nêu ảnh hưởng của vị trí địa lí đến việc hình thành môi trường tự nhiên của nước ta
a ) Đặc điểm nổi bật của vị trí địa lí nước ta
Vị trí nội chí tuyến
Vị trí gần trung tâm khu vực Đông Nam Á
Vị trí cầu nối giữa đất liền và biển , giữa các nước Đông Nam Á đất liền và Đông Nam Á hải đảo
Vị trí tiếp xúc của các luồng gió mùa và các luồng sinh vật
b ) Ảnh hưởng của vị trí đến môi trường tự nhiên
Làm cho nước ta vừa có đất liền, vừa có vùng biển rộng lớn
Nằm trong vùng nội chí tuyến, ở khu vực gió mùa nên tự nhiên nước ta mang tính nhiệt đới gió mùa ẩm
Vừa gắn vào lục địa châu Á, vừa mở ra biển Đông nên tự nhiên nước ta mang tính biển sâu sắc, làm tăng cường tính chất gió mùa ẩm của tự nhiên nước ta
4 Hình dạng lãnh thổ nước ta có đặc điểm gì ? Hình dạng ấy đã ảnh hưởng như thế nào tới các điều kiện
tự nhiên và hoạt động giao thông vận tải ở nước ta?
a ) Đặc điểm hình dạng lãnh thổ nước ta
Phần đất liền
Phần đất liền nước ta kéo dài theo chiều Bắc – Nam tới 1650 km ( 15 vĩ độ )
Bề ngang hẹp Nơi hẹp nhất theo chiều tây – đông , thuộc Quảng Bình chưa đầy 50 km
Đường bờ biển uốn cong hình chữ S dài 3260 km ,
Đường biên giới dài 4550 km
Phần biển
Mở rộng về phía Đông , Đông nam
Có nhiều đảo và quần đảo
b ) Ảnh hưởng
Đối với tự nhiên : Làm cho thiên nhiên nước ta trở nên đa dạng , phong phú và sinh động cảnh quan thiên nhiên nước ta có sự khác biệt rõ rệt giữa các vùng , các miền tự nhiên Ảnh hưởng của biển vào sâu trong đất liền , tăng cường tính chất nóng ẩm của thiên nhiên nước ta
Đối với giao thông vận tải : Hình dạng lãnh thổ cho phép nước ta phát triển nhiều loại hình vận tải : đường
bộ, đường biển , đường hàng không …
Mặt khác giao thông vận tải nước ta cũng gặp không ít trở ngại , khó khăn , nguy hiểm do hình dạng địa hình lãnh thổ kéo dài , hẹp ngang , nằm sát biển Các tuyến đường dễ bị chia cắt bởi thiên tai , địch hoạ Đặc biệt là tuyến giao thông bắc – nam thường bị bão lụt , nước biển phá hỏng gây ách tắc giao thông
5 Vị trí giới hạn lãnh thổ nước ta? Diện tích?
Cực Bắc: 23023’B - 105020’Đ
Cực Nam: 8023’B - 104040’Đ
Cực Tây: 22022’B - 102010’Đ
Cực Đông: 12040’B - 109024’Đ
Diện tích: 329,247 km2
6 Trình bày đặc điểm chung của vùng biển Việt Nam?
Diện tích biển Đông là 3 447 000 Km2
Khí hậu các đảo gần bờ biển thì giống như đất liền
Chế độ gió, hướng gió Đông Bắc chiếm ở tháng 7 (tháng 10-4) Gió hướng Đông Nam tháng 5-9
Trang 2 Nhiệt độ trung bình là 230C
Mưa trên biển ít hơn ở đất liền (1100-1300mm)
Nước ta có nhiều chế độ thủy triều nhưng chủ yếu đó là chế độ Nhật triều
Độ mặn của biển là 33%
7 Chứng minh biển Việt Nam có tài nguyên phong phú ?
Thềm lục địa và đáy biển: có khoáng sản như dầu khí, kim loại, phi kim loại
Lòng biển : Có nhiều hải sản như tôm, cá, rong biển
Mặt biển : thuận lợi giao thông với các nước bằng tàu thuyền
Bờ biển : nhiều bãi biển đẹp, nhiều vũng vịnh sâu rất thuận lợi cho du lịch và xây dựng hải cảng
8 Trình bày lịch sử phát triển của tự nhiên nước ta?
Lịch sử phát triển của tự nhiên nước ta chia làm 3 giai đoạn
a Giai đoạn Tiền Cambri ( tạo lập nền móng sơ khai của lãnh thổ )
Cách đây 570 triệu năm
Đại bộ phận nước ta còn là biển
Trên lãnh thổ Việt Nam lúc này chỉ có 1 số mảng nền cổ nằm rải rác
Các loài sinh vật có rất ít và đơn giản Bầu khí quyển có rất ít ô xi
b Giai đoạn Cổ kiến tạo ( phát triển , mở rộng và ổn định lãnh thổ )
Cách đây ít nhất 65 triệu năm, kéo dài 500 triệu năm
Có nhiều cuộc vận động tạo núi lớn trên thế giới làm thay đổi hẳn hình thể nước ta so với trước
Phần lớn lãnh thổ trở thành đất liền
Giới sinh vật giai đoạn này đã phát triển mạnh mẽ Đây là thời kì cực thịnh của bò sát khủng long và cây hạt trần
Giai đoạn này để lại những khối đá vôi hùng vĩ và những bể than đá lớn
Cuối Trung Sinh ngoại lực chiếm ưu thế =>Địa hình bị san bằng
c Giai đoạn Tân kiến tạo ( nâng cao địa hình , hoàn thiện giới sinh vật và còn đang tiếp diễn )
Cách đây 25 triệu năm
Là giai đoạn có ý nghĩa quan trọng nhất đối với sự phát triển lãnh thổ Việt Nam hiện nay
Vận động tạo núi Hi-ma-lay-a diễn ra rất mạnh mẽ, nay vẫn còn tiếp diễn
Làm núi non sông ngòi trẻ lại
Hình thành các cao nguyên ba dan , các đồng bằng phù sa trẻ
Mở rộng biển Đông, tạo các bể dầu khí lớn, bô xít, than bùn …
Giới sinh vật phát triển phong phú, hoàn thiện
Loài người xuát hiện
9 Nêu đặc điểm chung của địa hình nước ta? Chứng minh địa đồi núi là bộ phận quan trọng nhất của cấu trúc địa hình VN?
a ) Địa hình nước ta có các đặc điểm cơ bản
Đồi núi là bộ phận quan trọng nhất của cấu trúc địa hình việt Nam: chiếm ¾ diện tích lãnh thổ, chủ yếu là đồi núi thấp ( 85% ), núi cao ( 1 % ), địa hình đồng bằng chiếm ¼ diện tích lãnh thổ đất liền
Địa hình nước ta được nâng lên trong giai đoạn Tân kiến tạo và tạo thành nhiều bậc kế tiếp nhau
Hướng nghiêng chung của địa hình là Tây Bắc – Đông Nam, thấp dần từ nội địa ra biển Hướng núi chính là Tây Bắc – Đông Nam và hướng vòng cung
Địa hình nước ta mang tính chất nhiệt đới gió mùa và chịu sự tác động của con người
Mang tính nhiệt đới: đất đá bị phong hoá, địa hình cacxtơ nhiệt đới …
Tác động của con người: chặt phá rừng, xây dựng các công trình kiến trúc đô thị …
b ) Chứng minh
Đồi núi chiếm ¾ diên tích phần đất liền, nhưng chủ yếu là đồi núi thấp: núi thấp dưới 1000m chiếm 85%, núi cao trên 2000m chỉ chiếm 1 %
Đồi núi tạo thành 1 cánh cung lớn, mặt lồi hướng ra biển Đông dài 1400 km, nhiều vùng núi lan sát biển hoặc bi nhấn chìm thành các quần đảo ( Vịnh Hạ long)
Đồng bằng chỉ chiếm ¼ lãnh thổ Có 2 đồng bằng lớn là ĐBSH và ĐBSCL
Đồng bằng miền trung nhỏ hẹp, ít phì nhiêu, bị đồi núi ngăn cách thành nhiều khu vực nhỏ
10 Đặc điểm chung của khí hậu nước ta là gì? Nét độc đáo của khí hậu nước ta thể hiện ở những mặt nào?
a ) Đặc điểm chung của khí hậu nước ta là
Trang 3 Tính chất nhiệt đới gió mùa ẩm Biểu hiện: Số giờ nắng cao từ 1400 – 3000 giờ/ năm Lượng bức xạ Mặt trời rất lớn 1 triệu kilôkalo/m2 Nhiệt độ trung bình năm của không khí đều vượt 210C trên cả nước và tăng dần từ Bắc vào Nam
Khí hậu chia thành 2 mùa rõ rệt, phù hợp với 2 mùa gió: Mùa đông lạnh khô với gió mùa đông bắc và mùa hạ nóng ẩm với gió mùa tây nam
Gió mùa mang đến cho nước ta lượng mưa lớn ( 1500- 2000mm ) và độ ẩm không khí rất cao ( trên 80% )
Tính chất đa dạng và thất thường
Tính chất đa dạng thể hiện ở sự phân hoá theo không gian và thời gian hình thành nên các miền và vùng khí hậu khác nhau: Miền khí hậu phía Bắc; Miền khí hậu đông Trường sơn; Miền khí hậu phía Nam; miền khí hậu biển Đông Việt Nam Sự phân hoá khí hậu từ Đông sang Tây: sườn đón gió mưa nhiều, sườn khuất gió mưa ít; sự thay đổi tính chất của gió mùa theo từng miền, theo độ cao
Tính chất thất thường: Năm rét sớm năm rét muộn, năm mưa nhiều năm khô hạn, năm bão, áp thấp nhiệt đới nhiều năm ít …
b) Nét độc đáo của khí hậu nước ta là có mùa đông lạnh ở phía Bắc và lượng mưa ẩm lớn trên nền khí hậu
nhiệt đới Có thể nói trong vòng đai nhiệt đới không đâu lại có 1 mùa đông giá rét và mưa, ẩm như ở nước ta
11 Trình bày đặc điểm sông ngòi Việt Nam?
a Nước ta có mạng lưới sông ngòi dày đặc, phân bố rộng khắp cả nước.
Số lượng sông gồm 2360 dòng sông, trong đó chiếm 93% là sông nhỏ và ngắn
Đặc điểm mạng lưới dày đặc và phân bố rộng
Sông lớn như Sông Hồng và Sông Cửu Long
b Sông ngòi nước ta chảy theo hai hướng TB-ĐN và vòng cung.
Sông điển hình cho các hướng
+ TB-ĐN: sông Hầu, sông Đà, sông Hậu, sông Tiền và một số sông khác
+ Vòng Cung: sông Lô, sông Cầu, sông Gâm, sông Thương, sông Lục Nam…
c Sông ngòi nước ta có hai mùa nước, mùa lũ và mùa cạn khác nhau rõ rệt.
Chênh lệch lượng nước giữa các mùa rõ rệt
Mùa lũ nước tới 70%-80% lượng nước cả năm, mùa cạn thì ngược lại
d Sông ngòi nước ta có lượng phù sa lớn.
Hàm lượng phù sa lớn, trung bình 223g/m3
Tổng lượng phù sa 200 triệu tấn/năm
Sông Hồng: 120 triệu tấn/năm (60%)
Sông Cửu Long: 70 triệu tấn/năm (35%)
12 Trình bày các hệ thống sông lớn ở nước ta?
a Sông ngòi Bắc Bộ
Mạng lưới sông dạng nan quạt với nhiều phụ lực hợp vào dòng chảy chính
Thủy chế thất thường
Hệ thống sông chính là Sông Hồng
Lũ lên nhanh và kéo dài từ tháng 8 đến tháng 10, cao nhất vào tháng 8
b Sông ngòi Trung Bộ
Sông ngắn và dốc
Lũ lên nhanh và đột ngột
Mùa lũ từ tháng 9 đến tháng 12, cao nhất vào tháng 11
c Sông ngòi Nam Bộ
Với nhiều chi lưu phân nhánh từ dòng chảy chính
Chế độ nước tương đối điều hòa
Mùa lũ từ tháng 7 đến tháng 11, cao nhất vào tháng 10
d Thuận lợi và khó khăn do lũ gây ra ở ĐBSCL?
Thuận lợi
Lũ bồi đắp phù sa, mở rộng diện tích đồng bằng
Tháu chua rửa mặn đất đồng bằng
Đánh bắt thuỷ sản tự nhiên trên sông, trên đồng
Giao thông đường thuỷ tiện lợi, phát triển du lịch trên kênh rạch và rừng ngập mặn
Khó Khăn
Gây ngập lụt diện rộng và kéo dài
Gây ô nhiễm môi trường, gây dịch bệnh
Trang 4 Gây thiệt hai người, gia súc, nhà cửa, mùa màng.
Biện Pháp
Đắp đê bao để hạn chế lũ
Tiêu lũ ra các kênh rạch nhỏ
Xây dựng nơi cư trú ở vùng đất cao hay làm nhà nổi, làng nổi
13 Đặc điểm đất Việt Nam?
Đất Việt Nam rất đa dạng và phức tạp
Có nhiều yếu tố tác động đến sự hình thành đất như: Đá mẹ, sinh vật, địa hình, khí hậu, nguồn nước và sự tác động của con người
Nước ta có 3 nhóm đất chính
a Nhóm đất Feralit trên miền đồi núi thấp
Chiếm 65% diện tích lãnh thổ
Chua, nghèo mùn, nhiều sét
Có màu đỏ, vàng
Dễ bị xói mòn và hiện tượng “Đá ong hóa”
Giá trị kinh tế: trồng cây công nghiệp, rừng và phát triển chăn nuôi
b Nhóm đất mùn núi cao
Chiếm khoảng 11% diện tích lãnh thổ
Xốp, giàu mùn
Có màu đen hoặc nâu
Phân bố ở địa hình núi cao trên 2000m
Giá trị kinh tế: phát triển lâm nghiệp để bảo vệ rừng đầu nguồn
c Nhóm đất bồi tụ phù sa sông và biển
Chiếm 24% diện tích lãnh thổ
Tơi xốp, ít chua, giàu mùn
Độ phì nhiêu cao, dễ canh tác và làm thủy lợi
Đất phù sa mới phân bố ở đồng bằng ven biển lớn nhất là đồng bằng sông Hồng chiếm 15 000 Km2, đồng bằng sông Cửu Long chiếm 40 000 Km2
Đất phù sa cổ phân bố ở miền Đông Nam Bộ và Tây Tây Nguyên
Giá trị kinh tế: trồng lúa, hoa màu, cây ăn quả, cây công nghiệp ngắn ngày
14 Đặc điểm chung sinh vật Việt Nam?
Rất phong phú và đa dạng về thành phần loài, gen di truyền, kiểu hệ sinh thái, công dụng của các sản phẩm sinh học
Phân bố khắp nơi trên lãnh thổ Việt Nam và phát triển quanh năm
15 Chứng minh rằng sinh vật việt Nam rất phong phú và đa dạng?
Đa dạng về thành phần loài: 14600 loài thực vật, 11200 loài và phân loài động vật
Đa dạng về hệ sinh thái
+ Hệ sinh thái đất ngập nước ( cửa sông, ven biển, đầm phá ) đặc biệt là hệ sinh thái rừng ngập mặn + Hệ sinh thái đồi núi với các biến thể như rừng kín thường xanh, rừng thưa rụng lá, rừng tre nứa, rừng ôn
đới núi cao
+ Hệ sinh thái rừng nguyên sinh, hệ sinh thái thứ sinh
+ Hệ sinh thái nông nghiệp
16 Đặc điểm chung của tự nhiên Việt Nam?
a Việt Nam là một nước nhiệt đới gió mùa ẩm
Tính chất nhiệt đới gió mùa ẩm là tính chất nền tản của thiên nhiên nước ta
Thể hiện trong tất cả thành phần tự nhiên, rõ nhất là môi trường khí hậu nóng ẩm mưa nhiều
b Việt Nam là một nước ven biển
Biển Đông ảnh hưởng đến toàn bộ thiên nhiên nước ta
Biển Đông duy trì và tăng cường tính chất nóng ẩm gió mùa của thiên nhiên nước ta
c Việt Nam là xứ sở cảnh quan đồi núi
Đồi núi chiếm 3/4diện tích lãnh thổ phần đất liền
Địa hình đa dạng tạo nên sự phân hóa mạnh của các điều kiện tự nhiên
Vùng núi nước ta có nhiều tài nguyên, khoáng sản, lâm sản, du lịch, thủy văn
d Thiên nhiên nước ta phân hóa đa dạng, phức tạp
Trang 5 Phân hóa theo không gian: Từ Bắc xuống Nam, từ Đông sang Tây, từ Thấp lên Cao.
Phân hóa theo thời gian và các mùa khác nhau
17 Hãy vẽ biểu đồ hình tròn thể hiện cơ cấu diện tích ba nhóm đất chính? Nhận xét?
Nhận xét
Đất ở nước ta có tính đa dạng, phức tạp và nhiều màu sắc thể hiện cụ thể qua ba nhóm đất
Đất Feralit chiếm diện tích nhiều nhất (65%), gấp 5.9 lần so với đất mùn núi cao
Đất phù sa đứng vị trí thứ hai (24%), gấp 2.1 lần so với đất mùn núi cao
Đất mùn núi cao chiếm diện tích nhỏ nhất (24%)