van khan cung nha tho ho tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực kin...
Trang 1Văn khấn cúng tại nhà thờ họ
BÀI KHẤN TỔ TIÊN DÒNG HỌ TẠI NHÀ THỜ HỌ
Nam mô Nhật Nguyệt Quang Minh Phật
Nam mô Địa Vương Mẫu Phật
Nam mô Ta bà Giáo chủ Bổn sư Thích ca Mâu Ni Phật
Nam mô Mười phương chư Phật, Chư Phật mười phương
Nam mô Chư vị Bồ Tát
Kính lạy: Hội đồng Thánh Mẫu
Kính lạy: Ngọc Hoàng Thượng Đế
Kính lạy: Chư Tiên, Chư Thánh, Chư Thần
Kính lạy: Thổ Thần, Thần Linh, Thổ Địa, Táo Phủ Thần Quân, Ngũ phương Địa mạch,Tiếp dẫn Tài Thần, Tiếp dẫn Lộc Thần, Tiền Hậu địa chủ, Chúa Bà bản cảnh, các tiểu Thần trong khu vực
Kính lạy: Cửu huyền Thất Tổ, Thất Tổ Cửu Huyền
Cao Cao tằng Tổ khảo, Cao Cao tằng Tổ tỷ, Cao tằng Tổ khảo, Cao tằng Tổ tỷ, Hiền khảo, Hiền tỷ, Bá, Thúc, Đệ, Huynh, Cô, Dì, Tỷ, Muội
Cộng đồng nội - ngoại Gia tiên dòng họ
Kính lạy: Chầu Tổ Cô, Hoàng Tổ Mãnh, Bà Cô, Ông Mãnh dòng họ
Hôm nay là Ngày… Tháng… Năm…
Con tên là:
Đang cư ngụ tại địa chỉ:
Trang 2Đại diện cho con cháu dòng họ
Xin kính dâng lễ vật, cầu xin bề trên chấp lễ chấp bái
Chúng con cầu xin các vị Gia tiên Tiền Tổ dòng họ độ trì dạy bảo dẫn dắt cho tất cả con cháu trong dòng họ để mọi gia đình trong dòng họ : Già được mạnh khỏe, trẻ được bình an Con cháu hiếu thảo với Ông Bà Cha Mẹ
Chúng con cầu xin, gia tiên tiền tổ độ trì để toàn thể con cháu trong dòng họ : Cầu tài đắc tài, cầu lộc đắc lộc, cầu sức khỏe được sức khỏe, cầu tiến tới được tiến tới, cầu con được con, cầu cháu được cháu Để cho toàn bộ dòng họ chúng ta ngày càng đông đúc, phú quí, giàu sang, nhà cửa khang trang, hiển vinh mãi mãi
Chúng con xin hứa: Luôn luôn ghi lòng tạc dạ công ơn sinh thành dưỡng dục của Tổ tiên Giữ vững được truyền thống nội ngoại thương yêu, đoàn kết, sống
có tôn ti trật tự trên kính dưới nhường Phát huy được truyền thống vẻ vang, cần cù lao động, siêng năng học tập của cha ông tiên tổ
Ý nghĩa cúng giỗ họ
Quan hệ huyết thống của người Việt khá phức tạp Gia đình chỉ là một đơn vị độc lập tương đối bởi vì giữa các gia đình trên một phạm vi nào đó lại tồn tại một quan hệ ràng buộc tức là họ hàng, dòng tộc Và theo quy định “huyết thống
ấy, nhiều gia đình sẽ họp thành một họ Mỗi họ có một ông tổ chung
Vì vậy, ngoài ngày giỗ tổ tiên tại gia đình, người Việt còn có ngày giỗ họ Trưởng tộc là người được hưởng hương hoa của tổ tiên nên có trách nhiệm phải
lo việc làm giỗ họ Trong ngày giỗ họ, con cháu đều phải góp giỗ Mỗi họ đều
có một cuốn gia phả ghi chép họ tên, chức tước, ngày tháng sinh tử của tổ tông
và người trong họ theo thứ tự để mọi người cùng dòng họ vấn tổ tầm tông Và đương nhiên cuốn gia phả của dòng họ sẽ do người trưởng tộc giữ
Con cháu trong một họ lập tự đường để thờ vị Thủy tổ Trên bàn thờ ấy có bài
vị Thủy tổ của dòng họ Xưa kia, bài vị thường được ghi bằng Hán tự, ngày nay
có nhiều người dùng chữ Quốc ngữ để đề bài vị Ngoài Thần chủ đồ thờ còn
Trang 3đối (trên đó ghi lại công đức của tổ tông) Đây là những đồ không thể thiếu trong gian thờ Có nhiều họ không xây từ đường thì xây một đại lộ thiên, dựng bia đá, ghi tên thụy hiệu các tổ tiên Mỗi khi có giỗ hoặc có tế tự thì cả họ ra đó cúng tế
Mặc dầu đã có hương hỏa, nhưng đến ngày giỗ tổ, con cháu tùy thứ hạng cấp
mà góp giỗ, gửi giỗ Tiền cúng giỗ còn thừa sẽ dùng để mua sắm tự khí, hay tu sửa nhà thờ Ngày giỗ họ, các trưởng ngành, chi họ đều phải có mặt, trường hợp bất khả kháng mới có thể vắng mặt
Chuyện góp giỗ và tổ chức giỗ họ hàng năm được chuẩn bị rất chu đáo Theo phong tục chỉ có đàn ông trên 18 tuổi mới phải góp giỗ ( được gọi là tính theo đinh) Có nhiều họ theo quan niệm “con gái là con người ta” nên không cho con gái dự giỗ họ nhưng con dâu “mới đúng là con mua về” thì được tham dự Ngày nay, quan niệm ấy đã dần được xóa bỏ Ngày giỗ họ không được mời khách khứa, chỉ có con cháu trong họ tập trung cúng giỗ và ăn uống Các ngày rằm, mồng một, ngày lễ, ngày tết việc lễ bái sẽ do trưởng họ lo Đến tháng chạp thì cả họ lại họp nhau lại như ngày giỗ tổ
Những dòng họ lớn, khá giả, trong ngày giỗ họ ngoài nghi thức cún lễ giỗ do tộc trưởng thực hiện, con cháu còn có thể mời phường bát âm tới tế lễ
Đã bao thế kỷ trôi qua, cung cách và quan niệm thờ phụng tổ tiên của người Việt Nam xét theo góc độ nào đó đã có nhiều thay đổi nhưng ý nghĩa lớn nhất thì vẫn giữ nguyên Người Việt Nam coi việc thờ phụng tổ tiên là một trong những nguyên tắc đạo đức làm người Đó là hình thức thể hiện sự hiếu thuận và lòng biết ơn của con cháu đối với các bậc sinh thành
Nghi thức tế tự trong họ
Lễ nghi bao gồm việc tế lễ đối với thần linh, đối với người cõi âm và cả việc giao tiếp, chào hỏi, thiết đãi đối với người đang sống Lễ nghi đối với phần âm cũng như đối với phần dương phải tùy thời đại, tùy cảnh ngộ, tùy đối tượng, tùy phong tục, địa phương mà vận dụng thích hợp
Trang 4Nói riêng về tế lễ về tế tự đối với gia phần, gia tiên, từng nhà, từng họ, thời nay
đã khác xưa nhiều: từng nhà thì phổ biến làm nghi thức thắp hương, khấn vái thay cho hưng vái, phần hương, sái tử, điểm trà, đọc chúc văn…đối với họ thì phạm vi rộng lớn hơn, uy nghi hơn Thời xưa lễ tổ còn phải dùng điển tế (nghi thức tế cao hơn lễ) Tế phải có nhạc, có trống chiêng, có quỳ bái điền đọc, có
sơ hiến, có á hiến, tam hiến tuần, mọi động tác phải tuân theo đúng lời xướng
và tiếng trống, tiếng chiêng Thời gian hành lễ, phải một đến hai tiếng đồng hồ mới xong nhiệm vụ của người chủ tế và bồi tế, chưa kể thời gian từng chi một,
từ lớp thúc phụ đến lớp con cháu lần lượt vào vái lạy, mỗi người bốn lạy, ba vái
Thời nay nhiều họ đã đổi mới Buổi lễ tế tổ hàng năm rất uy nghi rầm rộ, tất cả con cháu xa gần, trai gái, dâu rể, nội ngoại đều đến dự đông vui Thay thế nghi thức lễ tế ngày xưa (như đã nói trên) bằng nghi thức tưởng niệm công đức tổ tiên: trình bày tiểu sử và công trạng Thủy tổ cùng các vị thiên tổ làm lễ rưng hương hoa và mặc niệm Kết thúc buổi lễ, tộc trưởng đọc lời chúc tụng các vị cao lão trọng họ, trình bày chủ trương kế hoạch năm sau và phát lời kêu gọi dặn dò con cháu Những năm gần đây có một số họ, một số địa phương theo xu hướng phục cổ tiến hành lễ tế có quỳ bái điển đọc như xưa, tất nhiên không thể
uy nghiêm như lớp ông cha ta tiến hành trước đây, song cũng khá cầu kì tốn kém
Vấn đề hiện nay nhiều người nhiều nơi còn bàn cãi lại: họ ta nên tế tổ theo nghi thức cũ hay mới? Theo quan niệm của các cụ ngày xưa: tế thần như thần tạ Khi tế tổ phải tưởng tượng như các vị là từ Thủy tổ đến các vị tiên tổ các đời đang ngồi trên bàn thờ nhìn con cháu Các họ tiến hành theo lệ cũ cũng có ý nghĩa nhắc lại cho con cháu đời nay biết không khí trang nghiêm mà cha ông ta
đã tiến hành ngày trước
Trong nghi thức cũng có những động tác có tính chất biểu tượng mà thôi Thí dụ: trước khi vào tế, chủ tế và bồi tế phải làm lễ rửa tay (quán tẩy sở), chủ tế phải cùng với hai người chất sự đi lễ vật xem ấm chén, mâm, bàn đã trang
Trang 5Người chất sự đi kèm với chủ tế đem một đĩa trong đó có đựng sẵn vài cái lông (bò, gà, lợn) cùng với một chút huyết đã để sẵn trên bàn thờ đem xuống vứt bỏ
đi, coi như đó là vật uế tạp phai vứt đi trước khi hành lễ Trong bài xướng liaiju
có mục “ẩm phước, thụ tộ” sau ba tuần rượu cúng xong với ý nghĩa thần linh hay Thủy tổ, tiên tổ đã hưởng lễ xong nay ban cho con cháu được hưởng lộc Người chủ tế sau khi nghe xướng “ẩm phước, thủ tộ”, bước lên quỳ trước hương án, hai người chất sự hai bên bước lên nhận một chén rượu và miếng thịt vai (tộ) đặt sẵn ở bàn thờ cao nhất, đi xuống quỳ dâng cho chủ tế, chủ tế cầm vái một cái và uống liền ăn liền, có nghĩa là uống cho thần linh chứng kiến, (phong tục này ảnh hưởng của Trung Quốc) Chén rượu và miếng thịt vai là hai thứ quý nhất trong lễ vật, (Việt Nam dùng miếng trầu thay cho miếng thịt, vì ăn thịt nhai nhồm nhoàm trong khi đang cũng rất bất tiện, hơn nữa trong văn hóa dân tộc ta miếng trầu có vị trí cao quý) Tất cả những động tác trên chỉ là động tác thành kính
Việc theo nghi thức cũ hay mới là tùy từng họ Những năm gần đây có đội hành lễ chuyên nghiệp do toàn phụ nữ đóng, có áo mũ hài hốt rất đẹp, động tác lên xuống quỳ bái rất chuẩn, rất hợp tình, hợp điển, hợp nhạc chuyên phục vụ
lễ hội các địa phương Nhiều dòng họ cầu kì còn mời những đội này tế lễ trong ngày dỗ tổ Tế theo nghi thức cũ thì phải có chủ tế, bồi tế, điển, độc, người đánh trống đánh chiêng… phải có khoảng một hai chục người chấp sự trong họ biết làm Song quan trọng nhất vẫn phải phổ biến giáo dục cho con cháu biết ý nghĩa buổi lễ, đừng để lớp trẻ coi như làm trò diễn kịch mà giảm lòng thành kính mất đi không khí trang nghiêm