MOT SO KIEN THU'C CO' BAN L Tom tit ket qua phep lai mt c«p tinh tr,ng Menden tien h�nh lai a nhung c�p bo me thuan chting.. Duoi day Ia ket qua thu duqc a m¢t so phep Iai : --Tu ket q
Trang 4PHAN I:
Chuong 1.:
A LAI MQT CAP TINH TRANG - on·�H LU!T DONG
TINH VA DJNH �U!T PI-IAN LI
I MOT SO KIEN THU'C CO' BAN
L Tom tit ket qua phep lai m()t c«)p tinh tr,ng
Menden tien h�nh lai a nhung c�p bo me thuan chting
Duoi day Ia ket qua thu duqc a m¢t so phep Iai :
Tu ket qua cua cac phep lai neu tren va cua nhieu phep lai khac, Menden
· rut ra ket lu�n chung, do la FI d6ng loc;lt xuat hi(:n tinh trc;lng cua m<}t ben bo ho�c m� va F 2 luon cho ti I(: kieu hinh rut gQn xap xi 3 : I (hay 75% : 25%) Tren co so do, Menden khai quat djnh lu�t dong tinh va dinh lu�t p.han Ii
2 Nc}i dung djnh lu�H dong tinh va djnh lu�t phan Ii
a N(,i dung djnh IUt;it d6ng tinh
Khi lai hai ca the bo m� thuan chting khac nhau ve m¢t c�p tinh trc;tng tuong phan, thi cac co the lai a the M F 1 d6ng loc;tt xuat hi(:n tinh trc;1ng ctia m¢t ben bo ho�c ffiE;
(Tinh tr�mg xuat hi(:n a F 1 la tinh trc;1ng tr¢i va tinh tn�ng �on lc;li khong duqc
bieu hi(:n a FI la tinh l�n)
5
Trang 6FI lai voi nhau :
FI : Aa (hoa hong) x Aa (hoa hong)
F 2 : I AA : 2 Aa : 1 aa
Kieu hinh : 1 hoa do : 2 hoa hong : 1 hoa trcing
6 Cac SO' d6 lai c6 the gap khi lai mc)t c(ip tinh tr�ng theo djnh lu�t Menden
F 1
·, _, i -, -·-( l tr(>i : I trung gian)
(d6ng tinh trung gi�n) ( 1 tr<)i : 2 trung gian : I l�n)
Cac ket qua v� kieu hinh con lai duqc neu trong dau ngo�c cu.a bang tren
duqc ap dt,mg rieng cho truang hqp tfnh tr(>i khong hoan toan
7 Cac ki hi�u thuong su di.mg
8
P : the M bo mE:
F : the he con lai
(F1 : the M con lai thu nhat; F2 : the M con lai thu hai )
G : giao tu
(GP : giao tu cu.a P; GF1 : giao tu cu.a F1 ••• )
Dau nhan (x) : chi SlJ lai giong
cf': dIJC
Q: cai
II CAC· DANG BAI TAP
Ta thuang g�p hai d,.mg bai tc}p, t9m gqi la bai to<in thugn va bai to<in ngh/ch.
II 1• BAI TOAN THU�N
Day la d9ng bai toan da biet tinh tr(>i, ·tinh l�n, kieu hinh cu.a bo mE: Tu
d6 xac djnh kieu gen, kieu hinh cua con va lc}p so d6 l�i
Bai toan thuc}n thuang c6 ba buoc giai :
(J mqt loai thIJc v�t cho biet hq.t trcm la tinh tr9ng tr<)i so voi h9t dai
Hay xac dinh ket q,ua ()' cay lai FI neu cho cay hq.t trcm giao phan voi cay hq.tdai
HUONG DAN GIAI Theo d� bai, qui uoc gen :
A : h9t trcm, a : h9t dai Xac djnh kieu gen cu.a bo mE: (P)
Ket qua ()' cay lai FI duqc xac djnh qua hai so do lai sau day :
Trang 8HUONG DAN GIAI
d Sa d6 lai tir P den F 2
- Theo de bai, qui UO'C :
Gen A : qua trcm trqi khong hoan loan so VO'i gen a : qua daL
Ta c6 AA : qua tron, aa : qua dai
Aa : qua bau dl)C (tinh tr<;1ng trung gian) Kieu gen cua P
Kieu hinh : 1 qua tron : 2 qua bau dl)c : 1 qua dai
b Cho F 1 n6i tren lai phan tich
F 1 la Aa (qua bau dl,lc) lai phan tich la lai voi cay mang tinh l�n qua dai (aa).
So do lai
F1 : Aa (bau dl,lc) x aa (dai)
a
l Aa: 1 aa Kieu hinh : 1 qua bau dl)C : 1 qua dai
11 2 • BAI TOAN NGHJCH
Day la dijng bai loan dlJa vao ket qua lai · de xac dinh kieu gen, kieu
hinh ctla born� va l�p so do lai
1 Truong hqp 1 : D�mg bai toan nghfch va de bai da xac dfnh day du ket
qua ve ti I� kieu hinh o con lai.
Oijng nay c6 hai buck giai
Neu de bai chua cho biet tinh tri;'>i, Unh l�n; thi c6 the dva vao ti It rut gQn
6 con lai trong bu6c I n6i tren de xac dinh va qui uac gen
> Thi dlJ I
Cho biet 6 ruoi giam, gen qui djnh tinh trijng nam tren nhiem sac the thuong
va canh dai trqi so voi canh ngc\n
Trang mqt phep lai giua c�p bo m� deu c6 canh dai, thu duqc con lai deu mang canh dai
Hay giai thich de xac dfnh kieu gen ctla bo m� va cac con lai
HUONG DAN GIAI
Theo de bai, qui uoc :
A : canh dai, a : canh ngc\n
Bo m� deu c6 canh dai, kieu gen M ho�c Aa
- Con lai deu mang canh dai � con lai d6ng tinh tr(>i (A-) Suy ra it nhat m(>t' CO the bo ho�c m� t<:lO in(>t IO<:li giao tu mang A; kieu gen ' ctla co the d6 la AA lai voi to the con lai mang kieu gen M hoc)c Aa
Kieu gen cua cac con duqc xac djnh qua mc)t trong hai so d6 lai sau
Trang 10·1'
> Thi di! 2
Giao phan giua � cay, F
I xuat hi¢n ca h;;it tron va h;;it dai
Biet h9t tron la tinh trc;1ng tr(>i hoan toan
Xac dinh bo m� va l�p so do lai trong moi truang hqp sau day :
a Bo va m� c6 cung kieu gen
b Bo va m� mang kieu gen khac nhau
HUONG DAN GIAI
Theo de bai, qui UO'C:
A : hc;1t tron, a : h9t dai Xet FI c6 hc;1t dai la tinh l�n, kieu gen (aa) Suy ra 2 cay bo va m� deu t;;io
duqc giao tu a, tuc c6 kieu gen Aa hoc}c aa
a feu bo m{! c6 cimg kieu gen.:
Bo va m� deu 'mang Aa, tuc c6 'h<,1t tron
GP: A, a
F1 : I AA: 2 Aa: I aa
Aa (h;;it tron) A,a
Kieu hinh 3 h9t trcm : I h<,1t dai
b Neu bo m{! mang kieu gen khcic nhau :
Bo m� c6 I cay mang Aa (h;;it tron) va cay con l;;ii'la aa (h;;it dai)
�ieu hinh 50% h�t tron : 50% h;;it dai
(J nguai tinh tr�ng nhom mau do m(>t gen qui dinh va bieu hi¢n bang
4 kieu hinh c6 the tim thay la : mau A, mau B, mau AB va mau 0
each giai bai toan thu{m va bai toan nghich cung gi6ng nhu nhung
hu6ng dan da neu o phan ·� va ·�·
> Thi di, I
16
(J nguai, biet rang
Gen 18 qui dinh nh6m mau B
�\ ·'
Gen IA va gen 18 tr(>i hoar:i loan so v6i gen 1°
b Hay xac djnh kieu gen, kieu hinh cua con cho moi gia dinh sau
Bo mau A, m� mau B
HUONG DAN GIAI
a Kieu gen qui dinh mt,; nh6m m<iu :
- Mau A : kieu gen IAIA ho<}c IAIO
- Mau B : kieu gen 1818 ho<}c 181°
- Mau AB : kieu gen 1A18
- Mau O : kieu gen 1°1°
b Kieu gen, kieu hinh cua con :
* Gia dinh I :
- Bo mau A : kieu gen 1A1A hoc}c 1A1°
- M� mau B : kieu gen 1818 ho<}c -1816
C6 4 kha nang c6 -the xay ra
p : IAIA x 1818 p : IAJO x 1818
p : IAIA X 181°
• Kha riang I :
P : 1A1A (mau A) GP: IA
Trang 12Minh h<;,a:
M
A Kieu gen Aa
chin mu(>n
aa
a
Kieu hinh 100% chin som (dong tinh)
Aa
chin mu(>n
F1 : Kieu gen 1 Aa : 1 aa
Kieu hinh 1 chin som : 1 chin mu(m
(Phan tinh 2 kieu hinh)
aa
a
b So d6 lai P den F2 :
Cay P thuan chung chin som, kieu gen AA
Cay P chin mu<}n, kieu gen aa
So do lai :
F1 : Kh�u gen Aa
Kieu hinh I 00% chin s6m
F : 1 • Aa (chin som) x Aa (chin som)
F 2 : Kieu gen I M : 2 Aa : 1 aa
Kieu hinh 3 chin som : · 1 chin muc)n
Iii 2 : O' m(,t thu bi, tinh tr�mg qu� trcm tr(>i so val tinh tr,ng qua
dai; qua bi\u d1:1c · 1a tinh tr,ng trung gian cua hai tinh tr,ng tren
a Hay 1,p qui UO'C gen va viet kMu gen tuong ung val m6i kieu hinh
tren.·
b Neu cho lai ngAu nhien giiia cac cay mang cac kieu gen n�i tren
Hay 1,p cac SO' d6 lai co the co.
GIAI
a Qui UUC gen Va Viet kieu gen :
GQi gen A qui djnh qua tr:on, la gen trc:)i khong hoan toan so voi gen a qui
dinh qua dai
20
Theo d� bai, suy ra kieu gen tuong ung voi moi kieu hinh la
M : qua tron; Aa : qua bau d1,1c; aa : qua dai
b Ujp cac so d6 lai :
Neu cho ca� cay mang cac kieu gen tren lai voi nhau, co 6 so d6 lai co the
co la:
P : M (qua tron) x M (qua tron)
P : AA (qua tron) x Aa (qua bau d1,1c)
P : AA (qua tron) x aa (qua dai)
P : Aa (qua bau d1,1c) x Aa (qua bau d1,1c)
P : Aa (qua bau d1,1c) x aa (qua dai)
P : aa ( qua dai) x aa ( qua dai)
F1: 1 M: 1 Aa
Kieu hinh 1 qua tron : I qua bau dt,1c
F
1: Aa
Kieu hinh 100% qua bau d1,1c
P : Aa (qua bau ·d1,1c) x Aa (qua bau d1,1c) GP: A, a
F1: l M : 2 Aa : A, a 1 aa Kieu hinh 1 qua trcm : 2 qua bau d1,1c : 1 qua dai
Kieu hlnh I qua bau d1,1c : I qua dai
Trang 14So do lai: p : thuan chung than cao x thuan chung than thap
b Cho F1 lai vai nhau:
F 1 : 1 AA : 2 Aa : 1 aa
Kieu hinh 3 than thap : 1 than cao
c Cho F1 lai phcin tich :
F1 : Aa (than thap) x aa (than cao)
Kieu hinh 1 than thap : l_ than cao
Bil 5 : Khi cho cac ciy FI giao phi:n voi nhau, nguoi ta thu duqc F 2
co 450 ciy co htt den va 150 ciy co htt niu
a Hay d11a vao m(>t djnh Iott di truy�n nao do cu.a Menden d� xac
djnh tinh tr(>i, tinh ltn va ltp qui ooc gen
b l.4p SO' do giao phi:n cu.a F 1•
c Stiy ra cl)p P di lai tto ra cac ciy FI noi tren va ltp sa do minh hqa
GIAI
a X<ic djnh tinh trl)i, Linh l(i.n va qui uac gen :
Xet ket qua thu duqc a F 2 co :
450 hc;1t den : 150 hc;it nau = 3 hc;it den : l hc;it nau
F 2 co ti I� kieu hinh ctia d!nh lu�t phan tinh Dlla vao dtnh lu�t nay, suy ra
tinh trc,lng hc,lt den tn';,i hoan toan so voi tinh trc,lng hc;lt nau
Qui uoc: Gen A : hc,lt den, gen a : hc,lt nau
b So do giao phan cua F1
F 2 co ti l� 3 trc)i : 1 lc)n Suy ra FI deu co kieu gen di hqp Aa, kieu hinh h9t lien
So do lai ·:· F1 : Aa (hc;1t den) x Aa (hc;1t den)
F2 : 1 AA : 2 Aa : 1 aa Kieu hinh 3 hc;1t den : 1 -hc.ll nau
c Kieu gen, ki€u t,inh cua P :
FI deu di hqp Aa Suy ra cc)p p mang lai phai thuan chung Ve cc}p tinh trc;1ng
tuong phan Vf}.y kieu gen, kieu hinh cu.a hai cay P la.:
24
- Mc)t cay mang kieu gen M, kieu hinh h9t den
- MOt cay mang kieu gen aa, kieu hinh h9t nau
a D(i.c diem di truy�n va so d6 lai :
- ,
P : mat den x mat nau -F 1 deu c6 mAt xam Suy ra mau mat di truyen theo hi¢n tuqng tinh tr<)i khong hoan loan Mau mat den la tiph lrc,lng trc)i khong hoan toan so voi mau mat nau va mat xam la tinh trc,lng trung gian
Cac kieu gen :
GP:
M : mat den; Aa : mat xam; aa : mat nau
F1: Aa
Kieu hinh 100% mat xam
b Bifn lu(i.n va so d6 lai :
Mc}t co the P c6 mat den, kieu gen AA tc;10 1 Ioc;1i giao tu duy nhat mang A (J
F1 co 50% mat den : 50% mat nau
- FI xuat hi¢n mat den, kieu gen AA ==> ca the P con l9i tc;10 duqc giao tu A
- FI xuat hi�n mat xam, kieu gen Aa "=} co the p con lc;1.i t<;10 duqc giao tu a
To hqp lc;ii, suy ra ca the P con lc.li tc;10 duqc hai loc;ti giao tu A va a, nen c6 kieu gen Aa, kieu hinh mat xam
F1 : Kieu gen 500/o'M: 50% Aa Kieu hinh 50% mat den: 50% mat xam
25
Trang 161, I
Theo de bai, tong so to hqp giao tu tc;10 ra tu hai phep lai la 6 Ta co :
= (2 giao tu x 2 giao tu) + (2 g1ao tu x 1 g1ao tu)
• Ca the dt rc tham gia vao hai phep lai Suy ra, ca the dt rc tc;10 hai loc;1i giaotu tuc phai co kieu gen Aa, kieu hinh long xam
Trong hai ca the cai c6 m(>t ca the t9o hai lmii giao tu va m(>t ca the t90mc)t loc;1i gia0 tu
Theo de bai so loc;1i giao tu cua ca the cai thu nhat nhieu hon, suy ra :
• Ca the cai thu nhat t�o hai loc;1i giao tu, tuc c6 kieu gen Aa, kieu hinh long
xam
• Ca the cai thu hai ti;lO mf)t loc;1i giao tu, tuc c6 kieu gen AA (kieu hinh long ·
xam) ho�c aa (kieu hinh long den)
b So d6 cha m6i phep lai :
28
* Phep lai giiia ca the dl!C vii cd the cai th(r nhat :
p : dt rc Aa (long xam) x cai Aa (long xam)
F1 : 1 AA: 2 Aa: 1 aa Kieu hinh 3 long xam : 1 long den
* Phep lai gilia ca the dt rc va ca the cai thu hai :
Truong hc;,p I : neu ca the cai thu hai ma�g AA :
F '· 1 AA: I Aa 1 Kieu hinh I 00% long xam
- Truong hc;,p 2 : neu ca the cai thu hai mang aa :
Kieu hinh I long xam : 1 long den
Bili 9 Lai giua' hai cay P ve m<)t c�p tinh tr�ng, thu duqc cac ciy f 1
deu giong nhau Tiep tt}C cho F I gh! '.} phan, F 2 thu duqc 4 to hqp
a Hay bi�n lu(ln de xac dfnh d*c diem v� kieu gen cua P va clia F 1 • <
b Ti, neu thi dt;1 va l(lp sa d6 lai tu P den F2 cho m6i truoog hqp sau:
- F2 co 2 kieu hinh
- F2 co 3 kieu hinh
GIAI
a D(ic dii!m � kieu gen cua P vii cua F1
Do F 2 thu duqc ban to hqp va FI deu giong nhau, ta co
4 to hqp = 2 giao tu x 2 giao tuSuy ra ca hai cay F, deu ti;lO duqc hai loi;li giao tu, tuc deu mang kieu gen dihqp (Aa}
Do FI deu di hqp, chung to cc}p p mang lai phai thuan chung ve c<}p gen tuongphan (m(>t co the mang AA, co the con lc;1i mang aa)
b. Thi di! va sa d6 lai :
* N�u f 2 c6 2 kieu hinh :.
F 2 c6 bon to hqp cho hai kieu hinh Suy ra tinh tr9ng di truyen theo hi�ntliqng tinh trc)i hoan toan
Thi dt.1:
Cho giao phan giua cay d�u Ha Lan co h#t vang thuan chung voi cay cohc;1t xanh thuan chung thu duqc FI deu c6 hc;1t vang Cho thtJ phan F 1 voinhau, F 2 c6 ti l� kieu hinh 3 h9t vang : 1 hi;it xanh
- Sa d6 lai : Qui uoc A : hc;,.t vang, a : h9t xanh
A
Aa Kieu hinh lOOOA> hi;J.t vang
F1 : Aa (h9t vang) x Aa (h9t vang)
F 2 : I M : 2 Aa : 1 aa Kieu hinh 3 hc;1t vang : 1 hr,it xanh
* Neu F 2 c6 ba kieu hinh :
a
F2 c6 bon to hqp voi ba kieu hinh Suy ra tinh tr9ng di truyen theo hi¢ntuqng tinh tr(>i khong hoan �oan
Thi dl,l:
hoa trang, FI deu c6 hoa hong ThtJ phan FI voi nhau, F 2 c6 ti I� I hoa do :
2 hoa h&ng : I hoa trAng
- Sa d6 lai : Qui u6c AA : h?a do; Aa : hoa h6ng; aa : hoa tr6.ng
Aa Kieu hinh 100% hoa hong
29
Trang 18Neu b6 mang kieu gen aa
Kieu hinh 1 tam voe thap : 1 tarn voe cao
Con trai duqc d� c�p la aa
Bii 12: O' nguoi gen qui djnh d,ng toe nAm tren NST thuoog
a O' gia dinh thu nhat b6 va m� d�u co toe xoan sinh duqc dua con
gai c6 toe thAng
Hay giai thich de xac djnh tinlt tr,ng tr<)i, tinh tr,ng l�n, qui UO'f:
gen va l�p sa d6 lai minh hQa
b O' gia thu hai m� co toe thAng sinh duqc m(,t dua con trai t6c xoan
va m<)t dua con gai toe thing
Giai thich va l�p SO' do lai
&����������������
dinh thu hai Hay xac djnh kieu gen, kieu hinh cua the h� tiep theo
.GIAI
a Qui UUC geR Va SO d6 /ai :
Theo d� bai bo m� d�u co toe xoan, sinh dua con gai c6 toe thang
Con xuat hi�n kieu hinh khac bo, m� chung to kieu hinh toe thang o con la
tinh tr9ng 1c}.n va toe xoan la tinh tr9ng tr<')i
Con tQC thang, kieu gen aa Suy ra b6 va m� d�u co t6c xoan (A-) tc;l.O duqc
giao tu a, ,nen c6 kieu gen Aa
GP: A, a
Kieu hinh 3 t6c xoan : 1 toe thang Con gai toe thang la aa
b Xet gia dinh thu hai :
M� co toe thang, kieu gen aa, t<;tO 1 lo<;ti giao tu mang a
Con trai c6 toe xoan (A-) va con gai co t6c thang (aa)
Suy ra b6 t<;10 duqc hai lo9i giao tu A va a Vf}.y b6 mang kieu gen Aa, kieu
hinh toe xoan
- 1 con trai toe xoan (Aa)
- 1 con gai toe thang (aa}
a
c Kieu gen, kieu hinh cua the' h¢ tie'p lh ( � O :
Con· gai cua gia dinh thu nhat mang kieu 2en aaC�� trai cua gia dinh thu hai mang kieu g:n Aa K1eu gen, kieu hinh clia the M tiep theo duoc xac dinh qua so d � I GFF · I aa oc t ang (t , h � ) x Aa (toe xoan) · · o a1 sau .
F 2 : Kieu gen I Aa : I aa Kieu hinh I toe xoan : I toe tha.ng Bai 13 : o mot , · , DOI ga, gen qui djnh mau long nam tren NST thmmg Biet:
AA : long den; Aa : long xam; aa : long nau
Duoi d�r la ket qua ve so con lai Fl ctia m(H so phep lai (thong kA
a Ph�p la� I : F 1 : co 52 ga long den va 50 ga long xam
, b.c Phep Ph�p la� la1 3 : 2 : Fi FI co c6 25 ga 60 ga long den, Umg xam : 64 52 ga long xam va 23 ga long nau
ga long nau Bi�n lu�n va l�p so do cho m6i ph�p Iai
a Phep lai J : F , 52 ga long denI CO , • , Xap XI - :�.:: :: : I long· den
FI c6 long den, kieu gen M Va c6 long xam, kieu gen AaSuy ra
1 gf p chi t<;lo mc>t Io<;ti giao tu A, nen co kieu gen M, kieu hinh long den.:a: p tqo duqc hai loc,li gi.ao tu A va a, nen co kieu gen Aa, kieu hinh long
GP: A
IM: I Aa
A, a
b Phep lai 2 : Kieu hinh I long den : I Jong xam
FI co 25 long den : 52 long xam : 23 long nauXap xi 1 long den : 2 long xam : I long nau
F1 co 4 t6 hqp = 2 giao tu x 2 giao tu:
lon!u:a� hai ga p deu tq.o hai loc;i.i giao tli, nen co kieu gen dj hqp Aa, kieu hinh So d6 lai : P : Aa (long xam)
GP: A, a
F1: IM: 2 Aa: I aa
A, a Kieu hinh I long den : 2 long }tam : I long nau
Trang 20i
b Xac dinh kieu gen cua cac ca the :
36
- 86 (1) va m� (2) deu c6 long nau sin.h con (3) long trang
==> Kieu gen so (;3) long trang la aa va b6 m� deu lq.O duqc giao tu a Vf>_y (1)
va (2) long nau deu co kieu gen Aa
- Xet (3) x (5) sinh ra (6) :
• (3) long trang mang aa lq.O giao tu a Cho COO la (6)
• (6) c6 iong nau nMn a tu (3), nen (6) co kieu gen Aa va nMn giao tu A
tu cs)
• (5) long nau tq.o A cho con (6) ==> (5) mang kieu gen M ho<}c Aa
- Xet (4) x (7) sinh ra (8) : (4) long nau sinh ra (8) long trang
Suy ra:
• (8) long trcing mang kieu gen aa, nMn giao tu a tu C 4)
• ( 4) long nau tq.O duqc a, nen c6 kieu gen Aa
• (7) long trang mang kieu gen aa
1111 16 : O ru6i giam, tinh trf,lng d�c diem cua long do gen nam tren �ST
thmmg qui dfnh Long mem la tinh trc)i hoan toan so voi long cung
Cho' giao phoi giua hai m6i P, thu dtrQ'C F •
Tiep tuc cho cac ru6i F giao phoi v&i nhau, thay xay ra 3 truong hqp I
sau day:
., Truong hqp l :
- Truong hqp 2 :
F1 : long m�n x long m�m
F · 180 moi deu c6 long m�m 2 •
F 1 : Umg m�m x long cung
F 2 : 190 moi d�u co long mem
- Truong hqp 3 : F 1 : long mem x 16ng mem
F 2 : c6 210 ruoi long mem va 72 ruoi long cung
a Hay g.iai thich ket qua va l�p so d6 lai tir F1 den F2 cho m6i trmmg hqp tren.
b Rut ra ket 'lu.n ve kieu gen, kieu hinh cua P va l�p SO' d6 lai minh hQa.
GIAI
Theo de bai, ta co qui u6c gen : A : long mem, a : long cung
a Giiii thich va sa d6 lai F1 den F2 :
* TruonghQ'p I : F1 : long mem (A-) x long mem ·(A-)
F2 : c6 180 ruoi deu c6 long mem F2 �6ng, ti�? tr(>i (A-! Suy raft nhat co m<>t ca the chi tq.o duy nhat m(>t loq.i giao
tu A, tu� co kl� U gen dong hqp M Ca the p con lc;ti long mem Ia M hoi.ic Aa
C6 hai SO' do lai
- Sa do lai I :
- Sa do lai 2 :
FI : AA (long mem) G�I :A
F2: AA
x M (long mem)
A Kieu hinh I 00% long mern
FI : AA (long rnem) x Aa (Jong mem)
F2: IM I Aa Kieu hinh I 00% long mem
* Truonghgp 2: F1 : long mem (A-) x long ctrng (aa)
F2 : 190 ruoi deu c6 long mem
F2 dong tinh tr(>i (A-) Suy ra ru6i F1 long rnem mang lai chi tc;to duy nhat rn(>t loc;ti giao tu A, c6 kieu gen AA
Sa do lai : F 1 : M (Jong mem) x aa (long cung)
* Truonghgp 3 :
F2: AaKieu hinh I 00% long mem
F1 : long mem (A-) x long rnem (A-)
F2 : 210 long rnem : 72 long cung
F2 co ti I� xap xi 3 long mem : l long cung, la ti J� cua djnh lu�t phan tinh.
Suy ra hai ruoi F1 deu co kieu gen di hqp Aa
Sa d6 lai : F 1 : Aa (long rnem) x Aa (long mem)
F 2 : I M : 2 Aa : 1 aa Kieu hinh 3 long mem : I long cung
b Kieu gen kieu hinh cua P : ., Xet cac CO' the FI tu ket qua tren ta thay FI xuat hi�n dli 3 kieu gen : M, Aa
va aa
37
Trang 22To hqp l9i, suy ra kieu gen, kieu hinh cua bo, m� la :
Bo IAIO (mau A) va m� 181° (mau B) ho�c nguqc l<;ti
Sa do lai : p : 1A1° (mau A) x 181° (mau B)
FI : Kieu gen 1A1B : IAIO : 181° : 1°1°
Kieu hinh : 1 mau AB : 1 mau A
1 mau B : I mau O
Con c6 dua co long mi dai va co <lua long mi ngc:ln
X_et con ·co l��g mi ngan, kieu gen aa Suy ra bo va m� deu tao duoc giao
Xet con c�}ong mi dai (A-) ==> it �hat co I co the bo m� t<;1.o duqc giao tu
�an�, A, k1eu ge� Aa ?,o con xu�t hi�n kieu hinh long mi ngan (aa) nen
ca bo va m� khong the mang kieu gen M
b X<ic djnh cha m(;! cua con : Xet dua eon mang mau 0, kieu gen 1°1° ==> ca bo va m� deu t9o duqc giao To hqp l<;ti suy ra kieu gen, kieu hinh cua bo m� la m<)t ttong hai truong hqp sau:
tu 1° Dua con nay khong the duqc sinh ra tu cc}p bo my mau A va AB, vi nguoi
c6 mau AB (kieu gen IAI8 ) khong t90 duqc giao tu 1°
Vf}.y : - Con mau O la ctia bo m� mau O va A
- Con mau A la ctla bo m� A va AB
c * Neu chi dl!a Vito kiell hinh bo m� :
Khong chic chan luc nao cling xac dinh dung dua con Thi dl,l : co hai
dua tre, mc)t dua mang mau A va dua con lai rnang mau B, hai cc}p bo m�,
m¢t cc}p c6 mau A Va B va cc}p con l9i co mau AB va 0
P : Aa (long mi dai) x Aa (long mi dai) Hoc}c P : Aa (long mi dai) x aa (long mi ngan)
So do lai I : P : AGP: A,a a (long mi dai) x Aa (long mi dai)
A,a
- So do lai 2:
F 1 : I AA : I Aa : I aa Kieu hinh : 3 long mi dai : I long mi ngan
F1 : I Aa : I aa
* Khong cdn xet nghi�m mau cua cha : b Xet gia dinh 2 : Kieu hinh I long mi dai : I long mi ngan
Thi du · Con c6 long mi dai (A-) ==> bo phai t� long mi ngan mang kieu gen aa, chi tc;to m<)t loc;ti giao tti duy nhat mang a ao d I · · ·
C6 hai dua con mang mau AB va mau Ova hai nguoi m� cung co mau ABkieu gen M h � A d"' , UQ'C Oi:,ll g1ao tu mang A Vf).y bo mang
Bai 19 : a nguoi, long mi dai la tinh tr('>i hoim toan so vm long mi
ngan va gen tren NST thuong
Xac dfnh kieu gen, kieu hinh cu.a bo m� va l�p SO' d6 lai cho m6i gia
dinh sau day :
a Gia dinh I : sinh duqc con co dua co long mi dai va co dua co long
mi ngin.
b_ Gia dinh 2 : m� co lcmg mi ngAn sinh duqc dua con co long mi did.
c Gia dinh 3 : m� co long mi dai, sinh duqc con c6 long mi ngin.
GIAI Theo de bai, qui llO'C
Gen A : long mi dai, gen a : long mi ngan
a Xet gia dinh I
� Xet gia dinh 3 : - I co long mi ngan
:enc�� c6 long mi ngan, kieu gen aa ==> b6 va m� deu t<;to duqc giao tu mang
Bo lc;t� �UQ'C � ma ,ng kieu gen Aa (long mi dai) ho<;ic aa (long mi ngan).M� co long m1 ngan t<;1.o duqc a nen mang kieu gen Aa (long mi dai)
41
Trang 24. -· - Lam the nao de chQn duqc ru6i }1 co than xam la thuan 1thung de·
mang lai ? Giai thich va minh hQa '!
- ' L�p SO' do tu P den f 2 cho phep lai tren.
b Neu cho Fl thu dUQ'C trong phep lai tren lai phan tich thi ket qua
kieu hinh t�o ra se nhu the nao ?
D.S:
a - Dung phep lai phan tich (HQc sinh llf giai thich va minh hQa.)
- p : BB x bb FI : Bb x Bb
b Ket qua : 1 than xam : 1 than den
Bai 1 : Khi cho giao phoi giua ga trong long tr.ing voo ga mai long
den d�u thuan chung, ngum ta thu dUQ'C cac con lai f I d�u co mau
long xanh da troi
Biet gen qui djnh tinh tr�ng m\m tren NST thuO'Ilg va long den tr<)i so
voi long tring
a Giai thich ket qua va l�p s·a do lai.
b Neu t,ep tt.ic cho ga F1 giao ph6i voi nhau thi ket qua thu dtrQ'C O'
f 2 se nhu the nao ?
f>.S :
a Mau long di truy�n theo hi�n tuqng tinh tr(>i khong hoan toan
M : long den; Aa : long xarih da troi;
aa : long tning
P : M (den) x aa (tnfog)
b Ket qua : 1 long den : 2 long xanh da troi : 1 long trang
Bai 8 : Cho biet & m(>t loai d�u, h�t xam tr(,i hoan toan so vm h�t tring
Du&i day la bang thong ke iY m{>t so phep lai :
Kieu hinh cu.a p So cay<>' F 1
Bai 9 : Biet & trau, mau long den tr(>i hoan toan so voi mau long tr.ing
va gen, qui dinh tinh tr�ng m\m tren NST thuong
M(>t trau tr.ing (1) giao phoi voi m(>t trau den (2), de Ian thu nhat duoc m<)t ngp.e tr.ing (3) va bin thu hai duQ'c m<)t nghe den ( 4) Con nghe d�n nay Ion len giao phoi vm m<)t trau den (5), sinh ra m<)t nghe tr&ng (6)
Hay bi�n lu�n de xac dinh kieu gen cua sau con trau noi tren�
f>.S :
(1) : aa(4) : Aa
A : long den, a : long trang
a M<)t trong hai cay d�u P co h.;tt nhan, cac cay F 1 co cay cho h�t tron,
co cay cho h�t nhan.
b Hai cay bo m� lai vm nhau, F 1 gom co 87 cay cho h�t tran va 30 cay cho h�t nhan.
c M<)t trong hai cay d�u P co h�t nhan Cac cay F 1 d6ng lo�t cho h;;tt tran.
f>.S : A : hc.1t tron; a : h�t nhari
a P : Aa x aa; b P : Aa x Aa; c P : M x aa
Bai 11 : Biet a m(>t loai :
AA : qua trim, Aa : qua d�t, aa : qua dai Xac dtnh kieu gen, kieu hinh cu.a P va l�p SO' d6 lai cho m6i ket qua sau day:
a F 1 c6 25% qua trim : 50% qua d�t : 25% qua dai
b F 1 co 50% qua trim : 50% qua d�t
c F 1 co 50% qua d�t : 50% qua dai
Trang 26FI : Kieu gen AaBb
Kieu hinh 100% hc.1t vang trcm
F1 : AaBb ( vang tran) x AaBb ( vang tron)
GF1 : AB,Ab, aB, ab AB, Ab, aB, ab
3 A - bb 3 h<;tt vang, nhan
1 aaBB
}
2 aaBb 3 aaB ·· 3 hc.1t xanh, tran
I aabb I aabb 1 hc,1.t xanh, nhan
ab AaBb vang, tran Aabb vang, nhan aaBb xanh, tran aabb xanh, nhan
5 Hi�n tuQ'ng trc)i khong hoan toan trong toan lai hai c�p tinh tr;,1ng
M�c du trong cac thi nghi¢m ctia minh, Menden khong phat hi�n ra hi�n tuqng
tinh tn'.)i khong hoan toan Hi¢n tuqng nay ve sau nguai ta moi phat hi¢n va duqc
xem Ia hi�n tuqng b6 sung cho cac djnh lu�t di truyen ctia Menden Va cung giong
nhu a ba.i loan lai 1 tinh, hit';:n tuqng tf nh tn'.)i kh6ng hoan toan Va.f f duqc I6ng trong
bai loan lai 2 tinh do each giai thich, CO che Vil ca SO" Clia n6 cO.ng giong nhu O' hi�h
tuqng trQi hoan toa.n; chi khac a SIJ bieu hi�n kieu hinh con lai
H CIC 01.um BIU ilP
c Bi�t tfnh tr.qi, ti�'.'h I�n, kfeu hln� ctia bo rn� j1m�on.lai : -· - _ ]
48
Ca.ch giai tuong lt! nhu a bai toan thu�n cua phep lai mQt c�p tinh tr<;1ng Gorn
ba buck sau :
- Qui UO'C gen (neu de bai chua CO qui UO'C)
- Xac djnh kieu gen cua bo m�
- Lc}p so do lai
>- Thi dlJ I (J lua, than thap tn)i hoan toan so voi than cao : hc.1t chin som trQi hoan toan
so voi hc.1t chin mu9n
Cho cay lua thuan chung c6 than thap, hc.1t chin mu9n giao phan voi cay thuanchung co than cao, hc.1t chin som thu duqc f 1 • Tiep tvc cho giao phan f I voinhau Lc}p so do lai de xac djnh ket qua ve kieu gen, kieu hinh, cua con FI va
F 2• Biel cac tinh trc.1ng di truyen dc)c lc}p voi nhau
HU'O'NG DAN GIAI
- Theo de bili, qui UO'C : A : than thap, a: than cao
B : hc.1t chin som, b : h�t chin muc)n (J p co:
Cay thuan Chung than thap, chin muc)n mang kieu gen AAbb Cay thuan chung than cao, chin som mang kieu gen aaBB
I MBB : 2 AaBB : 2 AABb : 4 AaBb
1 AAbb: 2 Aabb: I aaBB: 2.aaBb: I ·aabb
9 A - B - 9 than thap, chin SO'ffi
3 A- bb
3 aaB
1 aabb
3 than thap, chin mu(>n
3 than cao, chin som
I than cao, chin m.u¢n