Như tâm lý của người tham gia k ổn định gây khó khăn cho cq bhxh -để đbao tính cân đối trong quản lý thu hài hòa giữa tinh hợp lý và ổn định đòi hỏiqtr xác định phí phải dựa trên tính to
Trang 1CÂU HỎI ÔN TẬP MÔN BHXH 2
1. Phân tích các nguyên tắc và cơ sở định phí BHXH?
• Nguyên tắc định phí
+ Đảm bảo cân đối thu chi
Xác định phí bảo hiểm sao cho đb dc các khoản chi của hệ thốngđặc biệt là khoảnchi trả trợ cấp.tổng thu phí = chi trợ cấp+chi quản lý
- khi xác định phí cq bh phải xác định tách biệt cho từng chế độ từng loại trợ cấp
+ nguyên tắc đảm bảo tính hợp lý
- phí bh không quá cao và không quá thấp
phí thấp thì khả năng chi trả trợ cấp, khả năng cân đối quĩ thấp mức hưởng trợ cấpthấp gánh nặng cho ngân sách nhà nước
phí cao: các hành vi vi phạm pháp luậtvề đóng góp bhxh sẽ tăng
Trang 2-tạo ra phần quĩ tạm thời nhàn dỗi phải đảm bảo tương đối khả năng hấp thụ vốnđầu tư của nền kinh tế
+ đảm bảo tính ổn định
-phí dc xd để đảm bảo tính ổn định càng lâu càng tốt.tránh dc các biến dạng về quĩ.
Như tâm lý của người tham gia k ổn định gây khó khăn cho cq bhxh
-để đbao tính cân đối trong quản lý thu hài hòa giữa tinh hợp lý và ổn định đòi hỏiqtr xác định phí phải dựa trên tính toán thống kê đầy đủ và thận trọng hoặc khi điềuchỉnh mức đóng góp phải điều chỉnh từ từ
- đảm bảo phù hợp với các mục tiêu kinh tế xã hội
• Cơ sở định phí
+ mức sống dân cư tiền lương thu nhập của người lao động
-chức năng cơ bản của BHXH là đảm bảobù đắp thay thế1 phần thu nhập chongười lao động do đótiền lương,thu nhập của người ao đọng là cơ sở quan trọngtrong việc xác định mức đóng góp
-đối với các cđo dài hạn thìcan cứ vào tiền lương hiện tai hoặc tiền lương thu nhậptrong tương lai của người lao động
-tiền lương là căn cứđể tính toánvà xác định phí bh sẽ cómối quan hệ trặt trẽ vàphụthuộc vào tiền lương thu nhập của 1 quốc gia
+ đặc điểm dân số và nguồn lao động
Đứng trên quan điểmtc của bhxh đặc điểmdân số cho phép tinh toán ước lượng qui
mô quĩ và khả năng cân đối quĩ
-cq bhxh có thểdựa trên cơ sở số liệu về đặc điểm dân sốtoàn quốc hoặc đặc điểmdân số của 1 khu vực nhất định mà bhxh hướng tới
-thông tin về đặc điểm dân số và nguồn lao động có thể có dc từ các cuộc tổng điều
Trang 3tra trên phạm vi quốc gia hoặc từ kinh nghiệm triển khai của bhxh hoặc từ cácnghiên cứu quốc tế
+cơ chế tài chính:
Là phương thức cân bằngtài chính giữa các khoản đóng gópcủa hệ thống BHXH mỗi cơ chế tài chính thực hiện 1 phương pháp xác địnhmức đóng gópđể đảm bảocân đối thu chi nhất định
Pphap xác định mức đóng góp bao gồm :
-ngắn hạn:cơ chế tài chính không có đầu tư tích lũy
-dài hạn: cơ chế tài chính có đầu tư tích lũy
+ dự báo thống kê:
Dựbáo luồng tiềnvào ra
Phải có phân tích đánh giá ktra định kỳ để điều chỉnh kịp thời
- Theo cơ chế PAYG
- Theo cơ chế tài chính có đầu tư
+ Cơ chế xác định Pbq chung (đầu tư tích luỹ toàn bộ)
+ Cơ chế xác định P bậc thang (đầu tư tích luỹ 1 phần)
3. Trình bày các nhân tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn cơ chế tài chính BHXH?Các nhân tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn cơ chế tài chính
(1) Diện bảo vệ của BHXH.
Diện bảo vệ của BHXH có thể hiểu là phần dân số được hệ thống BHXH bảo vệ Chúng ta biết rằng, tổng chi tiêu và ảnh hưởng của chi tiêu trong một hệ thống
Trang 4BHXH phụ thuộc vào cơ cấu trợ cấp và đặc điểm của những người được bảo hiểm của hệ thống Lúc này, vấn đề cần xem xét là diện bảo vệ chỉ bao gồm những người lao động hưởng lương hay toàn bộ những người lao động; thu nhập và mức sống thay đổi như thế nào; và các đặc điểm dân số khác.
(2) Các nguyên tắc xác định phí BHXH.
Cơ chế tài chính của hệ thống BHXH được lựa chọn phải đảm bảo sự cân đối hài hoà các nguyên tắc xác định phí BHXH Chẳng hạn, cơ chế tài chính không chỉ chú ý đế sự cần thiết phải duy trì một tỷ lệ phí BHXH tương đối ổn định mà còn phải cân nhắc tới sự cần thiết phải thiết lập được các tỷ lệ phí BHXH sao cho không trở thành gánh nặng đối với cả người sử dụng lao động và người lao động
(3) Môi trường đầu tư
Nhân tố này thường được quan tâm để xác định lựa chọn có nên áp dụng cơ chế tài chính có đầu tư hay không Nhìn chung, cơ chế tài chính có đầu tư thường chỉ được lựa chọn khi các yếu tố kinh tế quan trọng có liên quan chặt chẽ đến hoạt động đầu tư đã được giải quyết như tự do hoá nền kinh tế; tốc độ và mức độ tư nhân hoá; hạ tầng cơ sở của hệ thống tài chính,…
4. Sự cần thiết khách quan và vai trò của công tác thanh tra, kiểm tra BHXH?
• Khái niệm
Thanh tra về BHXH là hoạt động được tiến hành bởi CQ QLNN có thẩmquyền nhằm xem xét, đánh giá, xử lý đối với việc thực hiện các quy định PL vềBHXH của các tổ chức, cá nhân có liên quan
Kiểm tra về BHXH là họat động được tiến hành bởi chính CQ BHXH về cáchoạt động theo chức năng nhiệm vụ được giao trong nội bộ hệ thống
Trang 5+t o s tin t ạ ự ưở ng vào h th ng pháp lu t ệ ố ậ
Là công cụ hữu hiệu góp phần đảm bảo cho các kế hoạch BHXH được thực hiệntốt nhất
Nhằm hoàn thiện các quyết định quản lý trong việc thực hiện CS BHXH, thẩmđịnh tính đúng sai của đường lối, chiến lược, kế hoạch, tính phù hợp của phươngpháp quản lý đang áp dụng
Giúp cơ quan BHXH theo sát và có biện pháp đối phó kịp thời với những sự thayđổi của môi trường, về các điều kiện KT-CT-XH, Quốc tế
5. Trình bày các cơ sở của công tác thanh tra, kiểm tra BHXH?
6. Yêu cầu đối với công tác thanh tra, kiểm tra BHXH?
Căn cứ trên cơ sở pháp lí, tuân theo quy chế, chuẩn mực đã được ban hành
Cần được xem xét một cách tổng thể
Công khai, chính xác và khách quan
Phù hợp với tổ chức, con người và các nguồn lực khác trong hệ thống
Linh hoạt và có độ đa dạng hợp lý
Đảm bảo tính hiệu quả 15/03/2013
7. Trình bày nội dung cơ bản của công tác thanh tra, kiểm tra BHXH?
- Thực hiện thu nộp BHXH
Trang 6Chủ yếu được thực hiện đối với NSDLĐ
Hoặc tiến hành đối với CQ BHXH:
o Nhằm tránh thất thoát tiền thu BHXH,
o Đảm bảo tiền thu BHXH được chuyển vào TK chuyên thu theo đúng quyđịnh
- Thực hiện xét hưởng và chi trả các chế độ BHXH
Nội dung TKT:
oTKT hồ sơ chi trả
oTKT hệ thống sổ sách quản lý đối tượng oTKT việc lưu giữ và quản lý hồ
sơ ĐTH oTKT công tác quản lý chi trả
- Hoạt động đầu tư bảo toàn và tăng trưởng quỹ BHXH
Nội dung TKT:oDanh mục đầu tư
oQuy trình ra quyết định đầu tư: lập kế hoạch, lên đề án, thẩm định.v.v.oTỷ lệ giữ lại, tỷ lệ vốn đầu tư theo danh mục oSử dụng tiền lãi từ họat độngđầu tư.v.v
- Thực hiện chi quản lý
Tài liệu phục vụ cho TKT chi quản lý BHXH như:
o Bảng chấm công tính W cho CBNV,
o Giấy đề nghị và thanh toán tiền tạm ứng,
o Sổ kho, sổ TSCĐ,
o Sổ theo dõi kinh phí cấp trong hạn mức, sổ phân phối hạn mức kinh phí
- Thực hiện chế độ thống kê, hạch toán kế toán và quản lý tài chính trong hệthống BHXH
Nội dung TKT:
oHệ thống chứng từ kế toán
Trang 7oQuy trình HTKT thông qua hệ thống tài khoản và sổ sách kế toán
oHệ thống các báo cáo tài chính
8. Quy trình thanh tra, kiểm tra BHXH?
4 b ướ c
b1.Ra qdinh tkt
C quan có th m quy n ra quy t nh tkt trong 1 s TH sau ơ ẩ ề ế đị ố
TH1: TKT nh k theo k ho ch, c n c theo k ho ch ho t g c a toàn đị ỳ ế ạ ă ứ ế ạ ạ đ ủ
b h th ng ộ ệ ố
TH2:ra qd TKT độ t xu t khi phát ki n có d u hi u c a ch ng c v hvi ấ ệ ấ ệ ủ ứ ứ ề
vi ph m PL c a BHXH ạ ủ
TH3: ra wd tkt khi có đơ n khi u n i t cáo (l n ế ạ ố ầ đầ u) ho c ặ đươ ng s ã ự đ
có đơ n khi u n i t cáo c quan BHXH c p d ế ạ ố ở ơ ấ ướ i nh ng ko ch p nh n ư ấ ậ
kq phán xét => ti p t c n p ế ụ ộ đơ n lên c quan BHXH c p trên ơ ấ để TKT l i ạ
2 Chu n b TKT ẩ ị
- Xây d ng ự đề án, bi n pháp và hình th c TKT phù h p cho t ng n i ệ ứ ợ ừ ộ
dung TKT ã ghi trong quy t nh đ ế đị
- Phân công nvu cho t ng thành viên trong oàn và th ng nh t v l l i ừ đ ố ấ ề ề ố
làm vi c cho c oàn ệ ả đ
- G i thong báo v qd TKT cho ử ề đố i tg TKT để cbi d ướ ạ i d ng v n b n ă ả
gi i trình v các n i dung TKT c ghi trong qdinh ả ề ộ đ
3.Ti n hành TKT ế
- C s : ơ ở
Trang 8oàn TKT làm vi c vs lãnh o , th tr ng c a i tg TKT yc gi i
trình, báo cáo b ng v n b n nh n c ằ ă ả ậ đ
-ktra h th ng ch ng t , h s , s sách c a ệ ố ứ ừ ồ ơ ổ ủ đố ượ i t ng TKT ( òi h i ph i đ ỏ ả
có nhi m v chuyên sâu) ệ ụ
-L p biên b n s c th c hi n vs t ng n i dung ậ ả ẽ đ ự ệ ừ ộ
-g i báo cáo v cquan ra qd TKT cho phép b sung v n i dung, kéo dài ử ề ổ ề ộ
tg ti n hành hdg TKT khi phát hi n vde sai sót trong 1 ph m vi r t r ng ế ệ ạ ấ ộ
4 L p báo cáo kq TKT ậ
- Tr ưở ng oàn TKT l p biên b n t ng th v kq TKT và có đ ậ ả ổ ể ề đầ đủ y ch ữ
ký c a các bên liên quan N u tg TKT ko th ng nh t vs kq TKT thì ủ ế đ ố ấ
ph i ghi rõ ho c ính kèm nh ng vde ko th ng nh t (có gi i trình vì sao ả ặ đ ữ ố ấ ả
Trang 9không v ượ t quá m c cao nh t c a khung ph t ti n ã ứ ấ ủ ạ ề đ đượ c quy nh đị
Hình th c x ph t b sung: t ch thu tang v t, ph ứ ử ạ ổ ị ậ ươ ng ti n ệ đượ ử ụ c s d ng
Chính sách BHXH là nh ng ch trữ ủ ương, đường l i ố để ả gi i quy t các v n ế ấ đề xã h i ộ
liên quan đến m t t ng l p ông ộ ầ ớ đ đảo người lao động được nhà nước quan tâm có
m i quan h bi n ch ng v i chính sách kích thích phát tri n kinh t t ng th i k ố ệ ệ ứ ớ ể ế ừ ờ ỳ
Chính sách BHXH là b ph n quan tr ng trong h th ng chính sách kinh t - xã h i ộ ậ ọ ệ ố ế ộ
c a Nhà nủ ước vì:
- M c ích ch y u c a chính sách BHXH nh m ụ đ ủ ế ủ ằ đảm b o ả đờ ối s ng cho người lao
ng và gia ình h khi ng i lao ng b gi m ho c m t thu nh p do b gi m ho c
m t kh n ng lao ấ ả ă động, m t vi c làm Bên c nh ó thì c ng t o i u ki n ch m sócấ ệ ạ đ ũ ạ đ ề ệ ă
s c kh e, y t cho các thành viên trong xã h i Do ó giúp ngứ ỏ ế ộ đ ười lao động tái hòa
nh p vào th trậ ị ường lao động
- Vai trò c a quan tr ng c a BHXH còn ủ ọ ủ được th hi n qua ch c n ng thay th , bù ể ệ ứ ă ế
p ph n thu nh p b m t ho c gi m cho ng i lao ng và thân nhân gia ình khi
người lao động b m t ho c gi m thu nh p Cùng v i ó là vi c phân ph i và phân ị ấ ặ ả ậ ớ đ ệ ố
ph i l i thu nh p gi a nh ng ngố ạ ậ ữ ữ ười tham gia BH ( phân ph i gi a ngố ữ ườ ử ụi s d ng lao động và người lao động, phân ph i l i gi a nh ng ngố ạ ữ ữ ười lao động v i nhau) ớ
Do đượ đảc m b o quy n l i mà t ó ngả ề ợ ừ đ ười lao động c m th y yên tâm h n ả ấ ơ để
h ng hái tham gia lao ă động, s n xu t t ó mà n ng su t lao ả ấ ừ đ ă ấ động cá nhân t ng lên ă
d n ẫ đến n ng su t lao ă ấ động xã h i c ng ộ ũ được c i thi n Mâu thu n gi a ngả ệ ẫ ữ ười lao
ng và ng i s d ng lao ng ã ph n nào c gi i quy t khi các ch
Trang 10BHXH được th c hi n hi u qu do ó mà l i ích gi a 2 bên ự ệ ệ ả đ ợ ữ được g n bó sâu s c ắ ắ
h n.ơ
- H n n a ây là chính sách áp d ng ơ ữ đ ụ đố ới v i người lao động- là đố ượi t ng tr c ti p ự ế
óng góp t o c a c i, v t ch t t o s n nh kinh t , chính tr i t ng này
chi m t tr ng l n ế ỷ ọ ớ đố ớ ơ ấi v i c c u dân s do ó nh hố đ ả ưởng l n ớ đến chính sách XH,
do ó là b ph n c u thành quan tr ng trong h th ng chính sách qu c gia nđ ộ ậ ấ ọ ệ ố ố Ở ước
ta BHXH n m trong h th ng các chính sách xã h i c a ằ ệ ố ộ ủ Đảng và nhà nước Th c ự
ch t ây là m t trong nh ng lo i chính sách ấ đ ộ ữ ạ đố ới v i con người nh m áp ng m t ằ đ ứ ộ
trong nh ng quy n và nhu c u hi n nhiên c a con ngữ ề ầ ể ủ ười, nhu c u an toàn v vi c ầ ề ệ
làm, an toàn lao động, an toàn xã h i…ộ
- Chính sách BHXH còn th hi n trình ể ệ độ ă v n minh, ti m l c và s c m nh kinh t : ề ự ứ ạ ế
qu BHXH l n hay không, có thâm h t hay không, m c hỹ ớ ụ ứ ưởng, óng góp ; kh đ ả
n ng t ch c và qu n lý c a m i qu c gia: thu, chi: úng, ă ổ ứ ả ủ ỗ ố đ đủ, nhanh chóng; cân
b ng thu chi c a qu ; ằ ủ ỹ đầ ư ố đố ượu t ; s i t ng tham gia; s ố đố ượi t ng ch ế độ ự th c hi n.ệ
11. Phân biệt chính sách BHXH với hệ thống các chế độ BHXH?
Chính sách BHXH là tổng thể các quan điểm, chuẩn mực, biện pháp mà NN sửdụng để giải quyết các vấn đề XH cơ bản liên quan đến NLĐ nhằm bảo đảm quyềnlợi cho họ, góp phần đảm bảo ASXH và phát triển KT quốc gia
Trang 11o Vừa thể hiện kế hoạch của các nhà HĐCS vừa bao gồm hành vi thựchiện kế hoạch
o Có phạm vi tác động lớn
o Gắn liền với đường lối chính trị của nhà cầm quyền
o Do NN với đại diện là cơ quan NN có thẩm quyền xây dựng và tổchức thực thi, có sự đóng góp ý kiến của các cơ quan, tổ chức và dânchúng
o Được cụ thể hóa dưới dạng các chế độ BHXH
o Luôn được bổ sung và hoàn thiện theo hướng:
- Ngày càng mở rộng ĐTG BHXH
- Hướng tới bình đẳng giới
- Giảm dần sự phụ thuộc tài chính vào NN
- Gia tăng quyền lợi cho NLĐ:
+ Đa dạng hoá các loại hình BHXH như: BHXH bắt buộc và tựnguyện; từng bước mở rộng các chế độ BHXH
+ Nâng cao mức TR v.v
Chế độ BHXH là sự cụ thể hoá chính sách BHXH, là hệ thống các quy định cụ thể
và chi tiết, là sự bố trí, sắp xếp các phương tiện để thực hiện BHXH với NLĐ Nóicách khác, đó là một hệ thống các quy định đc pháp luật hoá về đối tượng hưởngnghĩa vụ và mức đóng góp cho từng trường hợp BHXH cụ thể Chế độ BHXHthường được biểu hiện dưới dạng các vb PL và dưới luật, các thông tư, điều lệ…Tuy nhiên dù có cụ thể đến đâu thì các chế độ BHXH cũng khó có thể bao hàm đcđầy đủ mọi chi tiết trong qtrinh thực hiện CS BHXH Vì vậy, khi thực hiện mỗi chế
độ thường phải nắm vững những vấn đề mang tính cốt lõi của cs BHXH, để đảmbảo tính đúng đắn và nhất quán trong toàn bộ hệ thống các chế độ BHXH
Đặc điểm:
- Xd theo pháp luật mỗi nc,
- Mang tính chia sẻ rủi ro, chia sẻ tài chính
Trang 12- Mỗi chế độ đc chi trả đều căn cứ chủ yếu vào mức đóng góp của các bêntham gia BHXH
- Phần lớn các chế độ là chi trả định kì
- Đồng tiền đc sử dụng làm phương tiện chi trả và thanh quyết toán
- Chi trả BHXH như là quyền lợi của mỗi chế độ BHXH
- Mức chi trả phụ thuộc vào quỹ dự trữ Nếu quỹ dự trữ đc đầu tư có hiệu quả
và an toàn thì mức chi trả sẽ cao và ổn định
- Các chế độ BHXH cần phải đc điều chỉnh định kỳ để phản ánh hết sự thayđổi của đk kt-xh
1. Mối quan hệ của chính sách BHXH với các chính sách KTXH có liên quan?
• Giữa CS BHXH với CSXH khác
Chính sách xã hội là một vấn đề rộng lớn, được cụ thể hoá và thể chế hoá bằngpháp luật, phản ánh lợi ích và trách nhiệm của cộng đồng xã hội nói chung và từngnhóm xã hội nói riêng, nhằm mục đích cao nhất là thoả mãn những nhu cầu ngàycàng tăng về đời sống vật chất, văn hoá, tinh thần của nhân dân chính sách xã hộibao trùm lên mọi cuộc sống của con người Trong hệ thống các chính sách xã hộithì BHXH là một chính sách quan trọng Chính sách BHXH và các chính sách xãhội khác có mối quan hệ biện chứng với nhau, các chính sách này hỗ trợ lẫn nhau
để giải quyết các vấn đề xã hội Thực hiện tốt các chính sách xã hội sẽ góp phầnthực hiện tốt chính sách BHXH và ngược lại thực hiện tốt chính sách BHXH sẽgóp phần thực hiện tốt các chính sách xã hội khác Chẳng hạn như chính sách tiềnlương là cơ sở để xác định mức đóng BHXH, vì vậy mức tiền lương phải đảm bảo
đủ trang trải các nhu cầu cơ bản của người lao động và phần đóng BHXH do đóchính sách tiền lương hợp lí sẽ góp phần thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội Chính sách việc làm có liên quan đến chính sách BHXH được thể hiện khá rõ nét,
số người làm việc ngày càng nhiều và mức thu nhập ổn định sẽ tạo cho BHXH cónguồn thu ổn định; ngược lại chính sách giảm biên chế, chính sách giảm lao độnglàm việc trong các doanh nghiệp như quyết định 176/HĐBT, quyết định 111/CP dẫn đến tăng số người về nghỉ chế độ làm tăng nguồn chi BHXH như hiện nayngân sách hàng năm phải cấp bù rất lớn Ngoài ra chính sách BHXH cũng có tácđộng lớn đến chính sách dân số kế hoạch hoá gia đình, chính sách đối với nhữngngười tham gia chiến trường B,C,K
• MQH giữa CS BHXH với CSKT