ĐỀ TÀI KHKT MẪU NGÂM DIỆT MUỖI

Để hỗ trợ, bổ sung vào các phương án diệt muỗi, ngăn ngừa tác hại có nguồn gốc từ muỗi, nhóm đề tài quyết định đi vào khai thác nội dung sử dụng một số mẫu thực vật ngâm có hoạt tính diệ

Trang 1

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VĨNH PHÚC

TRƯỜNG THPT LIỄN SƠN

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

PHÁT TRIỂN MỘT SỐ MẪU NGÂM THỰC VẬT

DIỆT ẤU TRÙNG MUỖI

NGƯỜI THỰC HIỆN: HÀ KIM CHUNG

và Cộng sự:

1 PHẠM THỊ MỸ LINH - Học sinh

2 LÊ THỊ HƯƠNG - Học sinh

Vĩnh Phúc, tháng 12 năm 2014.

Trang 2

LỜI CẢM ƠN

Đề tài xây dựng đã cơ bản thực hiện được các mục tiêu đặt ra, sản phẩm thực tiễn của đề tài là các chế phẩm từ thực vật có khả năng diệt được

ấu trùng muỗi, ngăn ngừa sự phát triển của muỗi.

Tôi xin được gửi lời cảm ơn trân thành tới BGH Nhà trường, cảm ơn tới quý Thầy giáo – Cô giáo trường THPT Liễn Sơn đã tạo điều kiện thuận lợi nhất để tôi được nghiên cứu và hoàn thiện đề tài khoa học này.

Chúng tôi đã được tạo động lực nghiên cứu, được tạo mọi điều kiện tốt

về cả tinh thần và vật chất trong quá trình thực hiện đề tài Đề tài là sự phát triển đầu tiên trong lĩnh vực khoa học này, nhất định sẽ không tránh khỏi những thiếu xót

Rất mong được sự đóng góp xây dựng của quý Thầy – Cô giáo, bạn bè

và bạn đọc để đề tài hoàn thiện và có thể đi vào ứng dụng rộng rãi trong thực tiễn mang lại hiệu quả thiết thực cho cuộc sống xanh – sạch – đẹp.

TÁC GIẢ

HÀ KIM CHUNG

Trang 3

MỤC LỤC

PHẦN NỘI DUNG

I Sơ lược các phương pháp diệt muỗi đang được ứng dụng 3

1 Phương pháp sinh học

2 Phương pháp vật lý

3 Phương pháp hóa học

3 3 3 II Phát triển một số mẫu ngâm thực vật diệt ấu trùng muỗi 4 1 Chuẩn bị kiến thức về tính năng một số loài thực vật có khả năng diệt trùng

2 Tiến hành thu, ngâm mẫu và thử nghiệm dung dịch ngâm

3 Tiến hành định lượng mẫu ngâm/ thể tích nước chứa ấu trùng

4 Tiến hành thí nghiệm với một số động vật thủy sinh như cá, tôm, cua và một số

5 Tiến hành thực nghiệm thực tế ở ngoài tự nhiên, đánh giá kết quả và so sánh kết quả thực tiễn và trong phòng thí nghiệm

4 5 6 11 12 III Mô tả phân loại 15 mẫu thực vật ngâm có hoạt tính diệt ấu trùng muỗi 13 1 Cây Na

2 Cây Hoa cúc

3 Cây Xuyến chi

4 Cây Ba mươi

5 Cây Xoan

6 Cây Đào

7 Trầu không

8 Cây Cổ yếm

13 13 13 14 14 14 14 14

Trang 4

9 Cây Cối xay

10 Cây Khổ sâm

11 Cây Ngũ gia bì

12 Cây Thuốc cá

13 Cây Thuốc lá

14 Cây Củ đậu

15 Cây Cà chua

15 15 15 15 15 16 16

PHỤ LỤC MỘT SỐ HÌNH ẢNH MINH HỌC 18

Trang 5

PHẦN CHUNG

1 Lí do chọn đề tài.

Ở Việt Nam, vào mùa hè và mùa mưa hàng năm, sự phát triển của muỗi thường xuyên gây nên các dịch bệnh làm tử vong nhiều bệnh nhân Để ngăn ngừa sự tai hại của muỗi mang đến con người đã có nhiều cách thức khác nhau Ví thử như dùng hóa chất diệt muỗi, dọn dẹp môi trường hạn chế khu vực muỗi có thể sinh sản

Qua nghiên cứu đặc điểm các đặc điểm liên quan tới muỗi, khi sinh sản muỗi thường đẻ trứng tập trung ở vị trí nhất định, tại những vị trí đó có sô lượng ấu trùng tạo ra rất lớn, khi trưởng thành muỗi sẽ phát tán khắp nơi trong môi trường để tìm kiếm thức ăn Từ cơ sở đó, nhóm đề tài thiết nghĩ việc ngăn ngừa muỗi gây hại cách tốt nhất là diệt ngay muỗi từ khi còn là ấu trùng

Để hỗ trợ, bổ sung vào các phương án diệt muỗi, ngăn ngừa tác hại có nguồn gốc từ muỗi, nhóm đề tài quyết định đi vào khai thác nội dung sử dụng một số mẫu thực vật ngâm có hoạt tính diệt được ấu trùng muỗi

2 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của dự án.

Việc sử dụng dung dịch ngâm một số mẫu thực vật có hoạt tính diệt ấu trùng muỗi là một phương án thay thế hiệu quả cho hoạt động diệt muỗi và ấu trùng muỗi bằng chất hóa học độc hại

Mặt khác, các mẫu thực vật sử dụng trong đề tài là các loài cây phổ biến trong tự nhiên, rất dễ tìm kiếm Người dân có thể lấy và tạo dung dịch ngâm một cách dễ dàng với nước Từ đó vừa tiết kiệm kinh tế vừa không độc hại với môi trường sống

3 Mục tiêu nghiên cứu.

Qua nghiên cứu vòng đời của muỗi, tác hại của muỗi đối với đời sống con người Đề tài xác định mục tiêu nghiên cứu là tìm ra phương pháp diệt muỗi mới ngay từ giai đoạn còn là ấu trùng

Trang 6

Đó chính là các mẫu ngâm thực vật có hoạt tính diệt ấu trùng muỗi, vừa mang lại hiệu quả cao vừa thân thiện với môi trường mặt khác người dân có thể tìm kiếm mấu thực vật để tiến hành ngâm tạo dung dịch diệt muỗi một cách dễ dàng

4 Phạm vi nghiên cứu.

Đề tài mong muốn tìm ra nhiều mẫu ngâm thực vật có hoạt tính diệt ấu trùng nhưng không gây độc hại tới cuộc sống của con người và vật nuôi Từ

đó người dân ở nhiều địa phương có thể lựa chọn được mẫu thực vật phù hợp

mà nơi mình sống để tạo được một loại dung dịch diệt ấu trùng muỗi có hiệu quả nhất, bảo vệ cuộc sống của chính mình và xã hội

5 Phương pháp nghiên cứu.

Sử dụng phương pháp thực nghiệm và định lượng Căn cứ trên kết quả thí nghiệm để xác định mẫu ngâm có hoạt tính hay không Những mẫu ngâm

có hoạt tính tiếp tục được tiến hành thí nghiệm bằng phương pháp định lượng với lượng ml dịch ngâm/ ml nước chứa ấu trùng Sau đó ứng dụng trên thực tiễn, so sánh với kết quả thí nghiệm Nhận xét, đánh giá đề tài và đưa ra kết luận

6 Nội dung nghiên cứu.

Khai thác một số mẫu thực vật có hoạt tính diệt ấu trùng muỗi, mang lại cho con người một cách thức diệt muỗi vừa hiệu quả vừa thân thiện với môi trường Trong đó mỗi mẫu dung dịch đề tài xác định phân loại bằng hình ảnh mẫu để dễ nhận biết và thu lấy, cách thức làm mẫu ngâm và đặc biệt là liều lượng sử dụng, thời gian sử dụng của mỗi mẫu ngâm

Trang 7

PHẦN NỘI DUNG

NỘI DUNG 1 Chuẩn bị kiến thức về tính năng một số loài thực vật có khả năng diệt trùng bằng cách nghiên cứu qua các trang mạng internet, sách báo và

kinh nghiệm của người dân

Sau khi khai thác từ các nguồn trên, nhóm đề tài thống kê các mẫu thực vật có thể sử dụng làm thí nghiệm là: Trầu Không, Thài lài tía, Tre, Cổ yếm, Táo, Na, Hoa cúc, Bạc Hà, Bách bộ, Bạch đàn, Bách hợp, Bí ngô, Bình vôi,

Bồ công anh, Cây xuyến chi, Cây đại, Cây gạo, Cây rau dền, Cây xấu hổ,

Chè, Chó đẻ răng cưa, Cỏ mần trầu, Cỏ nhọ nồi, Cỏ sữa, Cối xay, Cơm cháy,

Cúc tần, Ké hoa vàng, Dâm bụt, Dâu tằm, Đinh lăng, Ba mươi, Đỗ trọng, Dứa dại, Gấc, Gừng, Hành, Xẻ ba, Húng quế, Xoan, Huyết dụ, Ké đầu ngựa, Khế, Đào, Khổ sâm,

NỘI DUNG 2 Tiến hành thu mẫu thực vật, ngâm mẫu và thử nghiệm dung dịch ngâm đối với đối tượng ấu trùng muỗi, chọn các mẫu dung dịch có tác dụng

diệt được ấu trùng muỗi.

* Cách tạo mẫu ngâm chung:

- Dùng kéo hoặc dao cắt nhỏ mẫu thực vật, lưu ý mẫu càng được cắt nhỏ thì mẫu ngâm tác dụng càng nhanh

- Cho mẫu đã cắt nhỏ vào lọ đựng, đánh dấu vị trí thể tích mẫu thực vật chứa trong đó

- Dùng nước sạch rót vào gấp 2 lần thể tích mẫu ngâm có trong lọ đựng sau đó bịt kín mẫu ngâm dung dịch lại

Trang 8

* Cách sử dụng dung dịch ngâm chung:

- Trước khi lấu dung dịch lắc nhẹ lọ đựng mẫu ngâm

- Xác định thể tích dung dịch mẫu cần sử dụng trước khi lấy để khi lấy

đủ dung dịch cần bịt kín mẫu ngâm ngay

- Khi mẫu ngâm bị hở hoặc hết hạn sử dụng thì dung dịch sẽ có mùi khó chịu, lúc này không sử dụng được dung dịch ngâm nữa cần đổ bỏ và vệ sinh lọ ngâm

Giai đoạn 1: Thu 15 mẫu thực vật và tiến hành ngâm dung dịch, thử

nghiệm tác dụng diệt ấu trùng muỗi, gồm: Cây đại, Cây gạo, Cây rau dền, Cây xấu hổ, Chè, Na, Hoa cúc, Bạc Hà, Bách bộ, Bạch đàn, Bách hợp, Bí ngô, Bình vôi, Bồ công anh, Cây xuyến chi.

Kết quả thu được 03 mẫu dung dịch diệt được ấu trùng muỗi của: Na, Hoa cúc, Cây xuyến chi.

nghiệm tác dụng diệt ấu trùng muỗi, gồm: Trầu Không, Thài lài tía, Tre, Cổ

yếm, Táo, Chó đẻ răng cưa, Cỏ mần trầu, Cỏ nhọ nồi, Cỏ sữa, Cối xay, Cơm cháy.

Kết quả thu được 03 mẫu dung dịch diệt được ấu trùng muỗi của: Trầu Không, Cổ yếm, Cối xay.

nghiệm tác dụng diệt ấu trùng muỗi, gồm: Ké hoa vàng, Dâm bụt, Dâu tằm, Đinh lăng, Ba mươi, Đỗ trọng, Dứa dại, Gấc, Gừng, Hành, Xẻ ba, Húng quế, Xoan, Huyết dụ, Ké đầu ngựa, Khế, Đào, Khổ sâm.

Kết quả thu được 03 mẫu dung dịch diệt được ấu trùng muỗi của: Ba mươi, Xoan, Đào.

Tổng kết: Thu được 09 mẫu ngâm có hoạt tính diệt ấu trùng muỗi.

Trang 9

NỘI DUNG 3 Tiến hành định lượng mẫu ngâm/ thể tích nước chứa ấu trùng

* Tiến hành thu lại 09 mẫu ngâm có hoạt tính diệt ấu trùng muỗi:

- Đợt 1, thu 03 mẫu: Na, Hoa cúc, Cây xuyến chi.

- Đợt 2, thu 03 mẫu: Ba mươi, Xoan, Đào.

- Đợt 3, thu 03 mẫu: Trầu Không, Cổ yếm, Cối xay.

* Tiến hành ngâm mẫu: Tiến hành tương tự cách làm mẫu ngâm chung, nhưng để xác định lượng mẫu ngâm với thể tích nước dùng bằng tính toán có thể căn cứ vào 1 trong 2 cách sau:

- Dùng nước sạch rót vào gấp 2 lần thể tích mẫu ngâm có trong lọ đựng sau đó bịt kín mẫu ngâm dung dịch lại

- Mỗi mẫu ngâm thực hiện lấy 100g mẫu thực vật + 500 ml thể tích nước – tỉ lệ 1/5, tạo thành dung dịch ngâm Tỉ lệ ngâm 1/5 cố định với 09 mẫu thực vật

* Tiến hành thí nghiệm dung dịch ngâm/ thể tích nước chứa ấu trùng

- Trong mỗi đợt thí nghiệm, đối với mỗi loại dung dịch ngâm tiến hành thí nghiệm: cho một lượng dung dịch ngâm vào một thể tích nước chứa ấu trùng theo các tỉ lệ:

+ 10ml dung dịch/ 200ml nước chứa ấu trùng – Tỉ lệ 1/ 20

Trang 10

- Tiến hành thí nghiệm theo tỉ lệ này ở các ngày sau đó kể từ khi làm dung dịch cho tới khi dung dịch hết hoạt tính diệt ấu trùng Mục đích xác định:

+ Mẫu ngâm nào hoạt tính cao nhất

+ Tỉ lệ lượng dung dịch/ thể tích nước chứa ấu trùng nào phù hợp và hiệu quả nhất

+ Xác định thời gian cho mỗi dung dịch ngâm: bắt đầu có tác dụng, có hoạt tính cao nhất và hết tác dụng diệt ấu trùng muỗi

* Kết quả thu được sau thí nghiệm.

- Đợt 1, thu 03 mẫu: Na, Hoa cúc, Cây xuyến chi.

Bảng 1.

Mẫu Ngày TN

Tỉ lệ ấu trùng chết với tương ứng với tỉ lệ lượng dung

dịch/ thể tích nước chứa ấu trùng

Na

Hoa

cúc

Cây

xuyến

chi

- Đợt 2, thu 03 mẫu: Ba mươi, Xoan, Đào.

Trang 11

Bảng 2.

Mẫu Ngày TN

Ba

mươ

i

Xoa

n

Đào

- Đợt 3, thu 03 mẫu: Trầu Không, Cổ yếm, Cối xay.

Bảng 3.

Mẫu Ngày TN

Trầu

Khôn

g

Trang 12

Cối

xay

Nhận xét, đánh giá:

- Nhận thấy tỉ lệ ấu trùng chết 100% chỉ xuất hiện ở ngày thứ 2 và 3 sau khi ngâm mẫu và ở tỉ lệ lượng dung dịch/ thể tích nước chứa ấu trùng là 3/20

và 4/ 20 Trừ mẫu Cổ yếm và Hoa cúc đạt 90% ấu trùng chết ở tỉ lệ và thời gian tương tự

- Các tỉ lệ 1/ 20 và 2/ 20 - lượng dung dịch/ thể tích nước chứa ấu trùng

có tác dụng diệt ấu trùng nhưng tỉ lệ chết thấp

- Ngày thứ 3 tác dụng diệt ấu trùng của tất cả các mẫu dung dịch bắt đầu giảm, ngày thứ 4 các dung dịch đều mất hoạt tính

NỘI DUNG 4 Tiến hành thí nghiệm với một số động vật thủy sinh như cá, tôm, cua và một số động vật nuôi như gà, chó, chim bồ câu, thỏ Từ đó xác định tính

an toàn của mẫu dung dịch ngâm với các sinh vật khác.

* Với các động vật thủy sinh

- Tiến hành thí nghiệm cho các mẫu dung dịch vào lượng nước chứa động vật thủy sinh với tỉ lệ tưng ứng là 3/ 20 và 4/ 20 Mẫu dung dịch được sử dụng ở ngày thứ 2 và 3 sau khi tạo dung dung dịch

- Kết quả số động vật thủy sinh vẫn sống bình thường

Trang 13

* Với gia cầm, gia súc.

- Tiến hành thí nghiệm cho các mẫu dung dịch vào lượng nước với tỉ lệ tưng ứng là 3/ 20 và 4/ 20 Cho làm nguồn nước uống của gà, chó, chim bồ câu, thỏ

- Kết quả số động vật này vẫn sống bình thường

NỘI DUNG 5 Tiến hành thực nghiệm thực tế ở ngoài tự nhiên, đánh giá kết quả và so

sánh kết quả thực tiễn và trong phòng thí nghiệm

- Tiến hành ngâm 09 mẫu chọn tạo thành dung dịch với số lượng lớn, mỗi mẫu 5 lít dung dịch

- Xác định vị trí tiến hành thực nghiệm ngoài thực tế là các hộ nhà dân

có địa điểm muỗi sinh sản như chậu cây cảnh có nước đọng, mương rãnh có nước đọng, bể nước rửa xe máy,

- Tiến hành xác định tương đối lượng nước chứa ấu trùng ngoài thực tế

mà sử dụng lượng dung dịch tương ứng thích hợp

- Kết quả thu được là nhiều vị trí ấu trùng chết với số lượng lớn gần đạt 100%, số vị trí khác ấu trùng không còn nhiều Đặc biệt là sau vài quan sát không còn thấy ấu trùng xuất hiện trở lại ở những vị trí đó

Trang 14

PHẦN KẾT LUẬN KHOA HỌC

Bằng một số thành phần chất có trong mẫu ngâm thực vật vừa có tác dụng diệt được ấu trùng muỗi vừa thân thiện với môi trường Mặt khác, các loại dung dịch ngâm thực vật này vừa dễ kiếm tìm vừa dễ tiến hành ngâm tạo dung dịch, sử dụng và đặc biệt không tốn kinh phí mà hiệu quả đạt được cao

Đề tài muốn phát triển ở cấp độ cao hơn nữa để mỗi người dân đều có thể nhận biết được các mẫu thực vật có thể sử dụng tạo dung dịch diệt ấu trùng muỗi, bảo vệ chính cuộc sống của mình và của toàn xã hội

Trang 15

PHỤ LỤC MỘT SỐ HÌNH ẢNH MINH HỌC

12 loài thuộc họ Cúc Cây Cổ Yếm

Trang 16

Cây Xuyến Chi Cây Na

Môi trường có nước và muỗi có thể sinh sản là rất đa dạng

Trang 17

Hoạt động làm mẫu ngâm thực vật

Tiến hành thí nghiệm và kết quả thu được

Thực nghiệm ở khu dân cư và báo cáo đề tài cấp trường

Trang 18

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Giáo sư - Tiến sĩ Đỗ Tất Lợi (2004), Những cây thuốc vị thuốc việt nam,

Định dạng
Số trang	18
Dung lượng	25,92 MB