Văn học - Tin tức máy Tổng hợp thơ 12

Văn học - Tin tức máy Tổng hợp thơ 12 tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các...

2 Hoàn cảnh sáng tác bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng

– Tây Ti n vừ hỉ h ớng hành quân, vừ là tên m t n vị quân i thành l p

ầu n m 1947

– Tây Ti n nhiệm vụ phối h p với i Lào, ảo vệ iên giới Việt –Lào, ng thời nh tiêu hao lự l ng quân i Ph p ở Th ng Lào ũng nh ở mi n tây Bắ

B Việt Nam Đị àn ng quân và ho t ng ủ oàn quân TT h r ng nh ng hủ

y u là ở iên giới Việt – Lào Chi n s Tây Ti n phần ông là thanh niên, họ sinh, trí thứ Hà N i, hi n u trong những hoàn ảnh gian hổ thi u thốn v v t h t, ệnh sốt rét hoành hành dữ d i Tuy v y, họ sống r t l quan và hi n u r t dũng ảm – Quang Dũng là i i tr ởng ở n vị Tây Ti n từ ầu n m 1947, r i huyển sang

n vị h Rời n vị ũ h bao lâu, t i Phù L u Chanh, Quang Dũng vi t ài th Nhớ Tây Ti n Khi in l i, t giả ổi tên ài th là Tây Ti n Tây Ti n là m t ài th

xu t sắ , thể xem là m t iệt t ủ Quang Dũng, xu t hiện ngay trong thời gian

ầu ủ u h ng hi n hống thự dân Ph p

3 Cảm hứng lãng mạn và tinh thần bi tráng

– Cảm hứng lãng mạn: T phẩm ày t m h ảm x tràn tr ủ i tôi trữ tình

– n i nhớ n ng nàn o ọ ả ài th dụng nhi u hình ảnh gây n t ng m nh,

ph t huy cao trí t ởng t ng hi n ho ài th nhi u so s nh liên t ởng

o Đối t ng miêu tả nhi u nét phi th ờng, thiên nhiên Tây Bắ vừ hùng v , dữ

d i, vừ th m ng trữ tình, ho ng s mà m p, ng ời lính Tây Ti n hào ho , m ng

m , l ng m n dụng r ng r i thủ ph p ối l p: ối l p v hình ảnh, th nh iệu, tính

th ng y hàm hứ những nét p hùng Bi mà hông luỵ C i bi thể hiện ằng m t giọng iệu, âm h ởng, màu sắ tr ng lệ, hào hùng

– Ch t l ng m n hoà h p với h t bi tr ng, t o nên vẻ p o ủ ài th

4 Nội dung và nghệ thuật của bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng

a Nội dung:

– Bứ tranh thiên nhiên vùng Tây Bắ tổ quố ta vừ tr ng lệ, hùng v vừ nên th , trữ tình

– Khẳng ịnh, ca ng i vẻ p m h t bi tr ng v hình ảnh ng ời lính Tây Ti n: tâm

h n l ng m n, hí ph h anh hùng, lí t ởng cao ả Vẻ p ủ hi n s Việt Nam trong h ng hi n hống Ph p

– Thể hiện tình yêu, sự gắn , ni m tự hào ủ t giả v trung oàn Tây Ti n và quê

h ng Tây Bắ trong những n m h ng hi n hống Ph p

Kiến thức cơ bản về bài Tây Tiến – Quang Dũng

* Đo n 1: N i nhớ ủ t giả và con ờng hành quân ủ trung oàn Tây Ti n:

― ông M xa r i Tây Ti n i!…………M i Châu mù em th m n p xôi‖

n i rừng Tây Bắ gần gũi , thân th ng với t giả và khi xa thì Tây Bắ , Tây Ti n trở thành m t ― mảnh tâm h n‖ ủ t giả

– T giả r t thành ông trong việ s dụng nghệ thu t iệp từ ― nhớ ― và từ l y ― h i

v i‖, t giả ― nhớ h i v i‖ n i nhớ y hông x ịnh h t ối t ng , nhớ sông

M , nhớ Tây T n, nhớ n i rừng Tây Bắ , … nhớ t t ả Những n i trung oàn Tây

Ti n i qua, những ng i từng gắn ,…t t ả u trở thành ỉ niệm hông thể nào quên.Chính vì th mà khi xa Tây Ti n, xa Tây Bắ trong tâm h n t giả trào dâng

ài Khao s ng l p oàn quân m i

M ờng L t hoa v trong êm h i

Mai Châu mù em th m n p xôi

+ Ở ài Khao thì s ng nhi u nh muốn che l p ả oàn quân hi n cho oàn quân

m i mệt Đ ũng hính là những gian hổ mà hi n s phải v t qua

+ N u nh ở ài Khao oàn quân phải v t vả, mệt nhọ thì khi v M ờng L t th t m

p, l ng m n ởi ― hoa v trong êm h i‖ ― Ho ‖, ― h i‖ là hai hình ảnh làm cho ứ tranh M ờng L t thêm gần gũi, trìu m n

+ V Pha Luông thì m rừng th t th vị, vừ hành quân vừ ngắm ảnh v t d ới m

th t l ng m n, trữ tình

+ C l ― m l ng‖ nh t là khi hành quân v vùng Mai Châu , h ng vị ặ sản ― n p xôi‖ ủ vùng t y hi n anh hi n s dẫu xa ũng hông thể nào quên

+ C n ghê r n nh t là khi v M ờng Hị h, i âm thanh ph t ra từ n i rừng y th t là

hi n cho con ng ời ảm gi t an : ― ọp trêu ng ời‖

M i vùng t trung oàn Tây Ti n i qua u ể l i d u n trong tâm h n, tuy nhi u gian nan, v t vả nh ng ũng r t l ng m n, trữ tình

– Con ờng hành quân ủ trung oàn Tây Ti n t giả h i qu t rõ nh t qua

o n th :

Dố lên h huỷu dố th m thẳm

Heo h t n mây s ng ng i trời

Ngàn th ớ lên cao, ngàn th ớ xuống

…

Chi u hi u oai linh th gầm thét

Đêm êm M ờng Hị h ọp trêu ng ời

Đo n th ngắn nh ng thể hiện nét t tài hoa ủ Quang Dũng Ông thành ông trong việ s dụng ngôn từ, hình ảnh, t ph p,…

+ Hàng lo t từ l y g i hình ảnh, ảm x ― h huỷu‖, ― th m thẳm‖, ― Heo h t‖ + Hình ảnh vừ hiện thự vừ t o o, phi th ờng nh dố cao hi n s ng h m trời –

― s ng ng i trời‖, dố lên bao nhiêu thì xuống y nhiêu ― ngàn th ớ lên cao , ngàn

th ớ xuống‖

+ K t h p hình ảnh với những âm thanh ặ sắ nh ― th gầm thét‖, ― ọp trêu

ng ời‖

+ dụng nhi u thanh Trắ

+ Đo n th m khuynh h ớng s thi và ảm hứng l ng m n

Nét t tài hoa ủ Quang Dũng v l i con ờng hành quân- hi n u ủ trung oàn Tây Ti n trong những n m h ng hi n hống Ph p , con ờng y th t gian

hổ, hiểm nguy với èo cao , dố hiểm và th rừng dữ t n nh ng ũng th t l ng m n,

Qua con ờng hành quân ủ trung oàn Tây Ti n ta ảm nh n vẻ p riêng

ủ n i rừng Tây Bắ và trung oàn Tây Ti n Tây Bắ vừ hùng v , tr ng lệ vừ nên

th , trữ tình Chi n s Tây Ti n iên ờng, t hu t, sẵn sàng v t gian lao th

th h ể thự hiện nhiệm vụ trong hoàn ảnh t n ớ hi n tranh

– Và trên con ờng hành quân, hi n u , ũng những hi n s hông n ủ sứ

ể ti p tụ nhiệm vụ, lí t ởng ủ mình:

Anh n d i dầu hông ớ nữ

Gụ lên s ng mũ quên ời!

Hai âu th g i i bi, sự m t m , u th ng Nh ng dẫu anh ― hông ớ

nữ ‖, ― quên ời ― thì vẫn trong t th ầm s ng M t số hi n s Tây Ti n hông

ti p tụ sự nghiệp , lí t ởng ởi l sứ iệt C anh sống và hi n u trong i u iện thi u thốn thuố men, l ng thự , l i ị những n sốt rét rừng hoành hành nên hông n ủ sứ ể ti p ớ Đây là hiện thự u th ng h tr nh h i trong những n m h ng hi n nên Quang Dũng ũng hông ngần ng i khi nhắ n sự ra i

ủ ng i là m t m hông thể nào quên ủ i i tr ởng Quang Dũng T giả nhắ n ể t ởng nhớ, u n th ng , tự hào v ng i ủ mình và càng thôi th tinh thần hi n u ể giành l y sự ình yên, h nh ph , l p, tự do

Đo n mở ầu ài th ― Tây Ti n‖ da di t n i nhớ ng i , nhớ n i rừng Tây Bắ ủ

t giả Quang Dũng Qua n i nhớ, con ờng hành quân ủ trung oàn Tây Ti n và

ứ tranh n i rừng Tây Bắ hiện v h rõ nét

Đ ũng hính là i ―Tình ― mà Quang Dũng dành cho Tây Ti n ,Tây Bắ : Yêu m n, gắn và tự hào

( Ch Lan Viên : Khi ta ở , hỉ là n i t ở

Khi ta i, t ng h tâm h n )

* Đo n 2: Những ỉ niệm p ủ trung oàn Tây Ti n trong những n m h ng hi n hống Ph p

―Do nh tr i ừng lên h i uố ho ……….Trôi d ng n ớ lũ hoa ong ‖

* Kỷ niệm p m t thời tr n m trở thành hành trang ủ ng ời lính Tây Ti n

Đ ng v y, hi n s Tây Ti n ũng nh hính t giả ũng hông thể nào quên những ỉ niệm trong những n m h ng hi n ùng ng i, quân dân Kỉ niệm h quên nh t l là những êm liên hoan l tr i:

Doanh tr i ừng lên h i uố ho …….Nh v Viên Ch n xây h n th

+ Đêm ― h i uố ho ‖ là êm liên hoan l tr i giữ hi n s Tây Ti n với ng ào ( Tây Bắ , Lào)

― Doanh tr i ừng lên ― – t giả s dụng từ ― ừng lên‖ th t hay, làm ừng s ng và

t h i m cho hông gian êm h i Đêm h i nh s ng, h i m ủ ― uố ho ‖,

ti ng hèn, iệu nh và ― m‖ trong trang phụ xiêm o ng yểu iệu , th ớt tha ,

e p, dịu dàng ― Em‖ ở ây là ô g i, thể là ô g i mi n n i Tây Bắ n ớ ta, thể là ô g i Lào ự xu t hiện ủ ô g i làm cho êm h i thêm vui vẻ, m

p và quy n rũ, say l ng ng ời

+ Chi n s Tây Ti n phần là những hàng trai Hà N i hào hoa, l ng m n và h t tình nên khi ô g i xu t hiện trong nh l , ti ng hèn iệu nh hi n anh

ng nhiên , thí h th , say mê Ni m vui, th i thí h th ủ anh t giả diễn tả ở từ ― Kì ‖ Phải h ng anh ng nhiên vì n i n i rừng y l i những ―

ho ‖ say l ng ng ời n th

+ Say mê , thí h th trong êm h i ể v ― xây h n th ‖ hi n s xây m ng với

ô g i C hi n s th t là l ng m n

+ Tài hoa ủ Quang Dũng trong o n th là t h p hài h hình ảnh, âm thanh, nh

s ng,… Đo n th là ứ tranh êm h i uố hoa th t vui vẻ , m p , l ng m n Và ũng hính là m t trong những ỉ niệm hông thể nào quên ủ trung oàn Tây Ti n, minh hứng cho tình ảm ng i, tình quân dân n ng nàn, thắm thi t Giây ph t vui

vẻ, h nh ph ùng ng ào, tình ảm quân dân thắm thi t là hành trang ủ

Ng ời i Châu M hi u s ng y….Trôi d ng n ớ lũ hoa ong

Bốn âu th theo d ng h i t ởng ―trôi‖ v mi n t l , là Châu M thu tỉnh n

La, n i những i t ng t mênh mông, d y n i Pha Luông cao 1884 mét ,

n i ản Pha Luông sầm u t ủ ng ời Th i Quang Dũng h m ph ra bao vẻ ì

th ủ mi n Châu M N m th ng i qua và mi n t y trở thành m t mảnh trong tâm h n ủ bao ng ời

― Khi ta ở, hỉ là n i t ở

Khi ta i, t ng h tâm h n‖ ( Ch Lan Viên )

+ ―Chi u s ng y‖ là hi u thu n m 1947 , s ng trắng phủ mờ n i rừng hi n khu làm cho ảnh, ng ời àng thêm th m ng, trữ tình Buổi hi u thu ầy s ng y in

m h n ng ời hi n cho hoài niệm thêm mênh mang Chữ ― y‖ ắt vần với hữ ―

th y‖ t o nên m t vần l ng giàu âm iệu, nh m t ti ng h h i ― th y‖ t lên trong l ng

+ ― H n l u‖ là h n mù thu, hoa lau nở trắng, l lau xào x trong gi thu n i ờ sông ờ suối―nẻo n ờ‖

Với tâm h n thi s tài hoa, Quang Dũng ảm nh n vẻ p th m ng ủ thiên nhiên Châu M qua ảnh sắ ― hi u s ng‖ và ― h n lau nẻo n ờ‖

+ Điệp ngữ ― th y‖, ― nhớ‖ làm cho hoài niệm v hi u s ng Châu M thêm phần man m , âng huâng Trong chia phôi n nhớ , nhớ ảnh r i nhớ n

ng ời ― C nhớ‖ con thuy n m và d ng ng ời hèo thuy n m ? ― C nhớ‖ hình ảnh ―ho ong ‖ trên d ng n ớ lũ ? ― Hoa ong ‖ là hoa rừng ong làm duyên trên d ng n ớ hay là hình ảnh ẩn dụ g i tả ô g i mi n Tây Bắ xinh p l i thuy n duyên d ng, uyển huyển nh những ông hoa rừng ng ong

trên d ng suối? Và n u là hình ảnh g i tả ô g i Tây Bắ thì ô g i y phải

―t y l i ra ho ‖ mới thể ― ong ‖ nh v y Quang Dũng th t tài tình và con ng ời Tây Bắ th t tài hoa!

Bốn âu th là những d ng h i t ởng v ảnh sắ và con ng ời n i Tây Bắ , n i cao nguyên Châu M Với t ph p tài hoa và tâm h n l ng m n , Quang Dũng v l i ứ tranh tuyệt p v thiên nhiên và con ng ời Tây Bắ

+ Thuở y, n i rừng Tây Bắ th t hoang vu, là hốn rừng thiêng n ớ nh ng t giả h m ph ra nét p th t th m ng, l ng m n ủ ảnh và ng ời Nhà th gắn với ảnh v t, với con ng ời Tây Bắ , vào sinh ra t với ng i mới những

ỉ niệm p và sâu sắ nh v y, mới thể vi t nên những vần th s ng gi n nh

th

Bứ tranh hi u s ng Châu M và êm h i uố hoa nh m t ứ tranh s n mài

ủ m t danh họ mang vẻ p màu sắ ổ iển và l ng m n, t h p hài h tính thời

i và hiện i trong m u l hi n tranh

Bứ tranh hi u s ng Châu M và êm h i uố hoa là tài n ng , tâm h n và sự gắn sâu nặng ủ Quang Dũng với trung oàn Tây Ti n, với n i rừng Tây Bắ và với quê h ng t n ớ trong những n m h ng hi n hống Ph p

* Đo n 3 : hân dung hi n s Tây Ti n với hí ph h anh hùng, tâm h n l ng m n trong m u l hi n tranh

TâyTi n oàn binh hông mọ t ……… ông M gầm lên h hành

* Trên những nẻo ờng hành quân , hi n u , v t qua bao èo cao dố hiểm , oàn quân Tây Ti n hiện ra giữ n i rừng trùng trùng iệp iệp vừ iêu hùng vừa

ảm ng Ng ời hi n binh với quân trang màu xanh ủ l rừng, với n ớ da phong

s ng vì sốt rét rừng, thi u thuố men, l ng thự ,…

TâyTi n oàn binh hông mọ t

uân xanh màu l dữ oai hùm

– Hai âu th trần trụi nh hiên thự hi n tranh những n m th ng h ng hi n hống

Ph p Hình ảnh oàn quân ― hông mọ t ‖ vừ g i nét bi hài vừ phản nh i hố liệt ủ hi n tranh

C i hình hài hông l y gì làm p ― hông mọ t ‖, ― xanh màu l ‖ t ng phản với nét― dữ oai hùm‖ Với t ph p tài hoa, Quang Dũng làm t hí hí hiên ngang , tinh thần quả ảm xung tr n ủ hi n binh Tây Ti n từng làm quân giặ hi p s – ― Dữ oai hùm‖ là hình ảnh ẩn dụ n i lên hí hí ủ ng ời lính Tây Ti n , tuy

hi n s gầy, xanh nh ng hông h y u, hí hí ủa ng ời lính vẫn nh con hổ n i rừng xanh C i tài ủ Quang Dũng là hắ họ hân dung ên ngoài ủ hi n s Tây

Ti n tuy gầy , xanh nh ng vẫn to t lên i oai phong, hí ph h ủ ng ời lính

ụ H

* C hi n s Tây Ti n tuy hành quân, hi n u trong muôn vàn gian hổ, thi u thốn, ệnh t t,…nh ng vẫn những gi m , gi m ng r t p:

Mắt trừng g i m ng qua iên giới…….Đêm m Hà N i d ng i u th m

C hi n s Tây Ti n m ng và m g i v hai phí hân trời : iên giới và Hà N i, iên giới là n i n ầy ng giặ , Hà N i là n i n những ỉ niệm, những ng ời thân th ng,…

– Mắt trừng – hình ảnh g i tả nét dữ d i, oai phong lẫm liệt, tinh thần ảnh gi , tỉnh

t o ủ ng ời lính trong h i l liệt , ―g i m ng qua iên giới‖ là m ng tiêu diệt

ẻ thù, ảo vệ iên ng , l p nên hi n ông nêu cao truy n thống anh hùng ủ oàn quân Tây Ti n, ủ hi n s ụ H

– C hi n s Tây Ti n l i những gi m ng p v Hà N i ,v ― d ng i u th m‖ Chi n s Tây Ti n vốn là những thanh niên Hà N i ― X p t nghiên theo việ o, ung‖, họ là những hàng thanh niên trẻ hào hoa, l ng m n và h t tình Khi xa

Hà N i, ti n v Tây Bắ ể thự hiện nhiệm vụ thì hi n s luôn ―Ngàn n m

th ng nhớ t Th ng Long‖ ống giữ hi n tr ờng liệt nh ng tâm h n anh luôn h ớng v Hà N i , m v Hà N i Đ ng v y, làm sao anh thể quên hàng me, hàng s u, phố ổ tr ờng x ? ,… Làm sao anh quên những tà o trắng, những ô g i thân th ng,… những ―d ng i u th m‖ từng h h n,…? Hình ảnh ― d ng i u th m‖ ủ Quang Dũng m n cho ng ời ọ nhi u i u th vị , ngôn từ vốn trong th l ng m n thời ―ti n hi n‖ nh ng d ới ng i t ủ Quang Dũng n trở nên h n, ặ tả h t lính trẻ trung, hào hoa, l ng m n ủ binh oàn Tây Ti n trong tr n m

Vi t v ―m ng‖ và ― m ― ủ trung oàn Tây Ti n , Quang Dũng ca ng i tinh thần

l quan, yêu ời ủ ng i Đ ũng hính là nét h m ph ủ nhà th khi v hân dung ng ời lính ụ H xu t thân từ tầng lớp tiểu t sản trong những n m h ng

hi n hống Ph p

* Bốn âu th ti p theo tô m hân dung hi n s Tây Ti n:

– Trong gian hổ hi n tr n , bao ng i ng xuống trên mảnh t mi n Tây, họ nằm l i n i hân èo g n i :

―Rải r iên ng m viễn xứ…… Chi n tr ờng i hẳng ti ời x nh‖

Câu th ―Rải r iên ng m viễn xứ‖ ể l i trong l ng ta nhi u th ng ảm , i t

n, tự hào,… Câu th g i i bi, n u ứng m t mình thì n g i m t ứ tranh x m

l nh, ảm m, hiu hắt ,…và m n cho ng ời ọ nhi u x t th ng Nh ng c i tài

ủ Quang Dũng là t o cho n m t v n ảnh, ti p theo sau là ―Chi n tr ờng i hẳng ti ời x nh‖ Khi nằm trong v n ảnh y thì âu th àng thể hiện hí hí, tinh thần ủ ng ời lính Tây Ti n ―Đời x nh‖ là ời trai trẻ, tuổi xuân ―Chi n tr ờng

i hẳng ti ời x nh‖ là họ sẵn sàng ra tr n vì lí t ởng cao p: ảo vệ iên ng, tiêu diệt ẻ thù, giành l p tự do,… Họ là những thanh niên Hà N i, họ ti n v

mi n Tây ủ Tố quố vì ngh lớn ủ hí hí làm trai Dẫu th y i h t tr ớ mắt

họ vẫn hông s , họ coi i h t nh nh lông h ng Họ sẵn sàng ― quy t t cho Tố quố quy t sinh‖

Câu th ―Chi n tr ờng i hẳng ti ời x nh‖ vang lên nh m t lời th thiêng liêng, cao ả C anh quy t m x ng m u ảo vệ Tổ quố , ảo vệ l p tự do cho dân

t Tinh thần ủ ng ời lính Tây Ti n ũng nh quy t tâm sắt ủ dân t ta trong những n m h ng hi n hống Ph p:‖ h ng ta thà hi sinh t t ả hứ nh t ịnh hông hịu m t n ớ , nh t ịnh hông hịu làm nô lệ‖

– Cảnh tr ờng bi tr ng giữ chi n tr ờng mi n Tây thuở y t giả ghi l i ở hai

âu uối ủ o n th :

Áo ào thay hi u anh v t

ông M gầm lên h hành

C hi n s ngày x giữ hốn sa tr ờng l y da ngự ọ thây làm ni m iêu h nh

C hi n s Tây Ti n với hi chi u n s , với t m o ào ình dị y ―v với t‖

M t sự ra i th t nh nhàng, thanh thản ! Anh gi t giặ vì quê h ng, anh ng xuống

là ― v t‖ , nằm trong l ng M tổ quố thân th ng Nhà th hông dùng từ ― h t‖,

― hi sinh‖ mà dùng từ ― v t‖ ể ca ng i sự hi sinh cao ả mà ình dị, thầm lặng mà thanh thản ủ ng ời lính Tây Ti n Chi n s Tây Ti n sống và hi n u

cho quê h ng, hi sinh cho quê h ng, ― nh v t‖ ằng t t ả t m l ng thủy chung son sắt với Tố quố Vì th mà ― ông M gầm lên h hành‖

Đây là âu th hay, g i tả hông hí thiêng liêng, trang trọng ng thời t o âm iệu trầm hùng, th ng ti ― ông m gầm lên ― hay h n thiêng sông n i ng t u lên

h nh tiễn linh h n anh v n i an nghỉ ùng t M

* Đo n th vi t v hân dung hi n s Tây Ti n là o n th o nh t trong ài

Đo n th m khuynh h ớng s thi và ảm hứng l ng m n , t h p v n dụng s ng

t o trong miêu tả và iểu l ảm x t o nên những âu th h n và hắ họ

vẻ p bi tr ng ủ hi n s Tây Ti n C hi n s Tây Ti n sống anh hùng và h t

vẻ vang Chính vì th mà hình ảnh ng ời lính Tây Ti n, ng ời lính ụ H m i m i là

m t t ng ài nghệ thu t bi tr ng in sâu vào tâm h n dân t :

― Anh vệ quố quân i

Sao mà yêu anh th !‖ ( Tố Hữu )

* Khắ họ hân dung hi n s Tây Ti n m h t bi tr ng Quang Dũng hẳng ịnh ,

ng i ca tinh thần yêu n ớ , hủ ngh anh hùng ủ hi n s Tây Ti n, hi n s Việt Nam trong h ng hi n hống Ph p Đ ng thời qua thể hiện nét t tài n ng và tình ảm yêu m n, gắn , tự hào v trung oàn Tây Ti n ủ Quang Dũng

b Nghệ thuật:

– Ngôn từ giàu hình ảnh, ảm x ; nhi u từ ngữ H n Việt ; từ ngữ hỉ ị danh

– dụng nhi u thủ ph p nghệ thu t ặ sắ nh nhân h , ối l p, iệp,

– Hình ảnh ặ sắ , m h t th h t nh

– K t h p giữ ảm hứng l ng m n và t ph p bi tr ng

Nét t tài hoa ủ Quang Dũng

- Việt Bắ là n ứ ị vững hắ ủ h m ng Việt N m từ ầu những n m h

m ng tới hi t th u h ng hi n hống Ph p N i ây ng ời dân Việt Bắ h

hở, ùm ọ và s t nh ên i, n ể giành và ảo vệ n n l p dân

t

- u hi n thắng lị h s Điện Biên Phủ, u h ng hi n hống Ph p t th thắng

l i, th ng 10/1954, qu n trung ng ủ Đảng và hính phủ từ iệt n ứ ị Việt Bắ trở v Hà N i M t lo t những v n ặt r trong ời sống tình ảm ủ dân

t : liệu những ng ời hi n sỹ giữ t m l ng thủy hung với ng ào Việt

Bắ và quê h ng C nhớ những th ng ngày gi n hổ, hào hùng và sâu nặng ngh tình trong h ng hi n? Việt Bắ s vị trí nh th nào trong sự nghiệp xây dựng và

ph t triển t n ớ thời ỳ mới?

- Nhân sự iện thời sự tính lị h s y, Tố Hữu s ng t Việt Bắ Bài th g m 2 phần: Phần ầu t i hiện hình ảnh ủ h m ng và h ng hi n ở Việt Bắ , phần s u

g i r viễn ảnh t i s ng ủ t n ớ và ng i ông n ủ Đảng, ủ B H ối với dân t u , nhà th thể hiện ngh tình thắm thi t với Việt Bắ - quê

h ng h m ng, với t n ớ và nhân dân, với u h ng hi n n y trở thành

ỷ niệm hi n ni m vui trong hiện t i luôn gắn t với ngh tình trong qu hứ và

ni m tin ở t ng l i Bài th là h h t tâm tình ủ on ng ời Việt N m trong

h ng hi n mà hi u sâu ủ n là truy n thống ân ngh , là o lý thủy hung ủ dân t

2.3 C u tứ hung ủ ài th :

- Bài th ặt vào trong hoàn ảnh ặ iệt ủ m t u hi t y ầy nhớ th ng

l u luy n giữ những on ng ời từng gắn lâu dài, từng hi sẻ mọi ngọt ùi y ắng N y trong giờ ph t hi t y ùng nh u g i l i những ỷ niệm p trong qu

hứ, hẳng ịnh ngh tình n hặt, sự thủy hung và h n ớ v t ng l i

- Nh ng ây l i là m t u hi t y r t ặ iệt vì ng ời r i th h t l i là ng ời trở v , uối hặng ờng ủ ng ời i hông phải là hân trời g ể x xôi mà là tổ

m gi ình, là thủ ô ho lệ, là u sống h ình…, và vì th trong l ng ng ời ở

l i, ngoài n i nhớ th ng n là ni m tr n trở v sự thủy hung ủ ng ời i

- Hình ảnh này th ờng dùng ể diễn tả những tình ảm riêng t nh tình n, tình yêu…, n y thể hiện những ngh tình thiêng liêng lớn l o ủ h m ng C h u tứ

ặ iệt này hi n huyện ngh tình h m ng, h ng hi n diễn tả ằng ngôn ngữ và giọng iệu ngọt ngào ủ tình yêu, ng ời ọ vào hoảnh hắ x ng

ủ ân tình l u luy n, ủ h i t ởng và hoài niệm, ủ tin t ởng và ớ vọng… Đây ũng là nét riêng ặ sắ trong phong h th Tố Hữu

- Với h i nhân v t trữ tình là ng ời i - ẻ ở, ài th t u th o hình thứ ối

p tự nh những âu h t gi o duyên trong d o x Thự r , ên trong lớp ối tho i ủ t u là lời tho i ủ tâm tr ng: ẻ ở - ng ời i, âu h i lời p ũng

hỉ là sự phân thân ủ hủ thể trữ tình, là thủ ph p ể nhà th l n i ni m tâm

tr ng, t o r sự hô ứng, ng vọng, v ng ngân… Để thể hiện sự phân thân y, ài th

s dụng s ng t o và tinh t h i i từ ―mình‖ và ―t ‖ Trong ti ng Việt, ―mình‖ thể là i từ nhân x ng ngôi thứ nh t ể hỉ ản thân ng ời n i, ũng thể là ngôi thứ h i ể hỉ những ối t ng gi o ti p thân yêu, gần gũi, th ờng h y xu t hiện trong

qu n hệ tình yêu, v h ng Trong ài th Việt Bắ , ―mình‖ l i hủ y u dùng ở ngôi thứ h i ho th y sự gắn thân thi t vô ùng giữ h i nhân v t ối p -

―mình‖ thể là ng ời r i trong âu h i ủ ng ời ở l i: ―Mình v nhớ t ‖,

hi là ng ời ở l i trong những x o xuy n ủ ng ời i: ―T v mình nhớ t ‖; tuy nhiên ―mình‖ ũng l huyển h ngh , vừ là ng ời i, vừ là ng ời ở l i trong sự h nh p, gắn t: ―mình i mình nhớ mình?‖ Đ i từ ―t ‖ ũng s dụng r t linh ho t, o hủ y u ở ngôi thứ nh t - ng ời ph t ngôn, nh ng nhi u

hi l i dùng ể hỉ hung ng ời i, ẻ ở với ngh ― h ng t ‖ nh ―rừng ây, n i ,

t ùng nh tây‖…

B TÌM HIỂU BÀI THƠ:

Bình giảng 24 âu ầu trong ài th Việt Bắ ủ Tố Hữu

I/ M bài:

- T giả, t phẩm

- Đo n th ình giảng nằm ở phần ầu ài th Việt Bắ , hủ y u thể hiện n i ni m tâm tr ng ủ ng ời ở l i trong sự th u hiểu, ng ảm, ng vọng ủ ng ời r i,

qu hẳng ịnh tình ảm son sắt ủ ng ời dân Việt Bắ với h ng hi n ũng nh

sự thủy hung ủ những ng ời n h ng hi n với Việt Bắ

II/ Thân bài:

1 Bốn âu ầu: Là h d o ầu ân tình thủy hung và ni m nhớ th ng ầy tr n trở

ủ ng ời ở l i với ng ời r i

- N i dung hủ y u trong 2 ặp âu lụ t này là h i âu h i l y l i d di t:

―Mình v mình nhớ t

… Mình v mình nhớ hông?‖

- ―Mình‖ và ―t ‖ là những i từ nhân x ng qu n thu trong d o x , là lối x ng

hô ình dị, th ng m n vô ùng ủ tình yêu ôi lứ H i âu h i trong o n mở ầu

g i nhắ tới những âu d o n i v ảnh hi t y ịn rịn, nhớ nhung ủ ôi lứ :

―Mình v mình nhớ t h ng

T v t nhớ hàm r ng mình ời‖

Hoặ :

―Mình v t dặn âu này

Dặn d m âu nhớ, dặn vài âu th ng‖

Tố Hữu m n m t hình thứ ngôn từ qu n thu ủ v n họ dân t ể g i gắm những n i dung tình ảm lớn l o ủ thời i mới, những âu ngọt ngào ủ tình yêu trở thành những âu h i x o xuy n ủ ngh tình h m ng, thể hiện n i nhớ nhung ủ ng ời ở l i với ng ời v xuôi

- H i âu th lụ t tới ốn hữ ―mình‖ và hỉ m t hữ ―t ‖ T ng qu n ngôn

từ y m l i ảm gi hình ảnh ng ời r i tràn ng p hông gi n và ầy ắp trong n i nhớ ủ ng ời ở l i ng thời ũng g i m t h t n ôi, lặng thầm ho ng ời ở l i

n i n i rừng ho ng vắng, hắt hiu…

- Đo n th s dụng phép lặp qu n thu trong d o hi n n i nhớ trở nên miên

m n d di t hông thể nguôi ngo i, ũng ng thời t o nên âm h ởng d y dứt, tr n trở, thể hiện m t trong những ảm hứng hủ o ủ ài: liệu những ng ời hi n thắng giữ t m l ng thủy hung, m i nhớ t t ả những ng ời g p phần

t o nên hi n thắng

- Câu h i thứ nh t h ớng v thời gi n, là ―m ời l m n m y…‖ Trong ti ng Việt,

i từ ― y‖ luôn hi n những d nh từ hỉ thời gi n ứng tr ớ n ị ẩy v m t qu

hứ th t x x m, trở thành những thời gi n g i n i nhớ th ng, ng m ngùi, ti nuối… Câu th ũng ng thời g i liên t ởng n âu Ki u ằm thắm v : ―m ời l m

n m y i t o nhiêu tình‖ C n trong âu th ủ Việt Bắ , ―m ời l m n m y‖ là những thời gi n từ ―… hi thắng Nh t, thuở Việt minh‖ và s u là những n m th ng

h ng hi n, là những thời gi n Việt Bắ trở thành n ứ ị ủ C h m ng, trở thành thủ ô h ng hi n Đ ũng là những thời gi n ―thi t th mặn n ng‖, là thời

gi n mà ―t ‖ và ―mình‖ từng gắn , hi ngọt sẻ ùi với ― i t o nhiêu tình‖, i t

o ân sâu ngh nặng

- N u âu h i thứ nh t ―mình v mình nhớ t ‖ làm x o xuy n l ng ng ời ởi sự phảng ph t giọng iệu những âu v tình yêu, thì âu h i thứ h i ―mình v mình nhớ hông‖ l i hi n on ng ời phải tr n trở, suy ngẫm vì sự th thi t và nghiêm nghị trong giọng iệu âu th Câu h i này h ớng n hông gi n:

―Nhìn ây nhớ n i, nhìn sông nhớ ngu n?‖

+ H i v ủ âu th n x n những hình ảnh ủ ả mi n xuôi nh ― ây‖, ―sông‖ và

mi n n i nh ―n i‖, ―ngu n‖ N i nhớ và sự gắn h ng hít trong l ng ng ời nh hiện hữu ng y trong sự n x n ngôn từ ―Nhìn ây… nhìn sông‖ là thự t hắ hắn trong t ng l i hi ng ời h ng hi n v xuôi, sống với quê h ng, với

ng ằng n ―nhớ n i‖, ―nhớ ngu n‖ là ể tâm h n trở v với qu hứ, với Việt

Bắ , i u này xảy r h y hông n tùy thu vào sự thủy hung ủ ng ời r i

Câu th ti m ẩn mối t ng qu n giữ thự t và mong i, nh ti m ẩn m t hữ ― ‖

ầy tr n trở: ―nhìn ây nhớ n i, nhìn sông nhớ ngu n?‖

+ Trong âu h i thứ h i, ên nh n i nhớ nhung và ni m tr n trở, ý th n m n những suy ngẫm sâu x v ngh tình o lý, v i ngu n hung thủy, v nét p trong ời sống t t ởng ủ m t dân t luôn nhắ nh u ―uống n ớ nhớ ngu n‖ Đây ũng là m t l sống o ả, m t tình ảm lớn nhi u lần xu t hiện trong th Tố Hữu:

―Ngọt ùi nhớ l ắng y

R sông nhớ suối, ngày nhớ êm‖

K t lu n: Với những âu h i tu từ d di t, những hình thứ iệp từ, iệp ngữ, iệp u

tr , những h v n dụng tinh t và s ng t o d o tụ ngữ dân gi n…, o n th ầu thể hiện ân tình sâu nặng ủ ng ào mi n Bắ với i, n h ng hi n trong giờ ph t hi t y ầy l u luy n

2 Bốn âu ti p: Miêu tả ảnh tiễn âng huâng trong n i l u luy n, nhớ nhung

ủ ng ời i ẻ ở

- Câu th ầu nhắ tới ―ti ng i th thi t ên n‖ ho th y những nhớ nhung x o xuy n, những d y dứt tr n trở trong l ng ng ời ở l i g i gắm trong 4 âu th trên

ng ời r i th u hiểu ảm nh n ―Ai‖ hính là ng ời ở l i nh ng tính h t phi m

hỉ trong ụm từ ti ng i m l i ảm gi những âu h i th thi t trong 4 âu ầu

là ti ng ủ i h nhìn rõ mặt, mới hỉ nh những âm th nh vọng từ ây n i rừng, suối sông Việt Bắ , là ti ng l ng ủ ng ời ở l i, tuy nhiên sự tri âm tri ỷ

hi n họ th u hiểu l ng nh u, ng ời ở l i ―thi t th ‖, ng ời r i ―th thi t‖, hô ứng,

ng ảm, ng vọng…

- Những âm th nhh y ứ qu n quýt v ng v n th o từng ớ hân hi n ng ời i:

―Bâng huâng trong d , n h n ớ i‖

+ ự ng ối trong 2 v âu th g p phần thể hiện sự ng ối, ng iệu trong

ảm x ủ on ng ời

+ ―Bâng huâng‖ là từ l y g i r những tr ng th i ảm x m h h tả ởi sự n

x n u n vui, luy n ti nhớ nhung…, hi n on ng ời nh ng ngẩn… ―B n h n‖

là tâm tr ng th p th m nôn n o hi n on ng ời hông yên Tuy ũng là từ l y miêu

tả tr ng th i ảm x nh ng ― n h n‖ hông dừng l i ở những n i ni m trong tâm

t ởng mà n thể ngo i hiện trong nh mắt, d ng vẻ h y hành ng… Vì th âu

th hông hỉ thể hiện n i ịn rịn nhớ nhung trong l ng mà n g i tả ả những ớ hân ng p ngừng l u luy n ủ ng ời i

- ự ng p ngừng thể hiện rõ nét trong hỉ ― ầm t y nh u‖ hứ h n ân tình

x ng; trong sự lặng im vì ― i t n i gì hôm n y…‖, hi mọi lời n i u t lự ,

u hông thể diễn tả những n i ni m ng trào dâng m nh liệt; sự ng p ngừng ặ iệt hiện r trong nhịp th 3-3-2 n h n, d y dứt th y th ho nhịp hẵn êm m thông th ờng ủ thể th lụ t:

―Cầm t y nh u i t n i gì hôm n y‖

- Trong giờ ph t hi ly, n u ―ti ng i‖ là những âm th nh m h vì thự r n là ti ng

l ng ủ ng ời ở l i, là ti ng vọng từ trong tâm t ởng, trong ảm nh n ủ ng ời r i thì hình ảnh hi ― o hàm‖ l i ụ thể n n o l ng:

―Áo hàm uổi phân ly‖

Đây là iểu t ng n s mà x ng v những ng ời dân Việt Bắ nghèo hổ, ngh tình ắ o hàm thể nh mờ trong h i s ng rừng n i nh ng s v nh viễn

in m trong n i nhớ th ng ủ ng ời v xuôi Hình ảnh ho n dụ v hi o hàm

vừ g i r tr ng phụ ặ tr ng ủ ng ời dân Việt Bắ , vừ hắ họ tính h m

m và t m l ng son sắt ủ họ với h m ng, với h ng hi n Câu th ng thời

ho th y ả sự x t x và ni m ảm phụ ầy th ng m n ủ những ng ời r i với

ng ào Việt Bắ

Đo n th miêu tả giờ ph t hi t y giữ những ng ời dân Việt Bắ với i, n

h ng hi n, từ n i âng huâng trong tâm tr ng, sụ ng p ngừng m i ớ hân i,

hỉ ― ầm t y nh u‖ thân th ng trìu m n, ho n ả sự im lặng hông lời xi t o

x ng… Bốn âu th vừ là sự ng vọng nhớ nhung ủ ng ời v xuôi với ng ời

ở l i, vừ t i hiện sinh ng ảnh tiễn ịn rịn, l u luy n, sâu nặng ngh tình trong ngày hi n thắng

3 M ời hai câu tiếp theo:

N u 2 âu h i ở phần ầu mới hỉ g i r hình ảnh h i qu t ủ hi n hu ―m ời l m

n m y‖ thì với những gắn thi t th ủ hi n hu Việt Bắ với ―n i‖, với ―ngu n‖ thân thu thì những âu h i trong o n th s u h ớng tới những ỷ niêm th t ụ thể, x ng

- Đo n th g m s u âu h i ủ ng ời ở l i với ng ời r i, những âu h i d n d p,

g p g p ởi n i nhớ trào dâng hi giờ ph t hi t y ng n gần ự ắp ổi nhịp nhàng trong iệp ngữ ủ âu 6 ―mình i nhớ… mình v nhớ…‖, sự ắp ổi trong 2 v ủ âu 8, là những y u tố t o nên nh iệu ngân ng , dìu dặt, ngọt ngào ho o n th Nh iệu trữ tình y g p phần thể hiện tinh t n i v n v ng,

x o xuy n, gi ng mắ trong l ng ẻ ở ng ời i, ể qu , qu hứ ầy ắp ỷ niệm

ào t trở v

- Trong những lời nhắ nhở th thi t ủ ng ời ở l i với ng ời r i, Việt Bắ hiện lên th t sống ng từ những hắ nghiệt ủ thiên nhiên với ―m ngu n, suối lũ, l u

x m, mây mù…‖ tới u sống h ng hi n gi n hổ thi u thốn với ―mi ng m

h m muối‖, từ những tr ng s hào hùng ― hi h ng Nh t, thuở Việt minh‖ tới những

sự iện trọng i ủ h m ng và h ng hi n n i ―Tân Trào, H ng Th i…‖

- Những âu h i th thi t ủ ng ời ở l i làm rõ i ngu n t o nên sự gắn sâu nặng giữ ―mình‖ và ―t ‖, giữ ng ào Việt Bắ và n h ng hi n Họ ùng

nh u hi sẻ từ những h m hổ thi u thốn hi nh ng nh u ―mi ng m h m muối‖

n những tâm t n i ni m hi hung nh u ―mối thù nặng v i‖; họ s t nh ên

nh u ùng vào sinh r t trong những n m th ng liệt hào hùng từ thời mặt tr n Việt Minh tới thời h ng hi n hống Ph p Những hi sẻ trong qu hứ t o nên sự gắn trong hiện t i và ngh tình thủy hung trong t ng l i Gi n truân v t vả hỉ làm ngời lên vẻ p trong tâm h n ủ những ng ời dân Việt Bắ nghèo hổ mà sắt son, trung h u, ngh tình, m t l ng với h m ng và h ng hi n

- Những gắn ân tình trong suốt ―m ời l m n m y‖ làm t ng thêm n i nhớ nhung và ảm gi trống vắng ho n i rừng hi hi iệt:

―Mình v rừng n i nhớ i