1. Cá Mè trắng: Cá Mè trắng có thân dẹp, dài thon, vảy rất nhỏ, có màu trắng, trong cơ thể có những tuyến tiết ra một chất có mùi tanh. Cá mè trắng sống ở tầng nước giữa và trên, cá thích sống ở 2. Cá Mè hoa: Là một loài cá mè. Nó có một cái đầu không vảy lớn, một cái miệng lớn, và đôi mắt nằm rất thấp trên đầu. Cá trưởng thành thường có một đốm màu xám bạc.
Trang 1Một số loại cá nước ngọt đang được nuôi tại các hộ gia đình mang lại lợi ích kinh tế
cho bà con nông dân.
Cá mè trắng
1 Cá Mè trắng:
Cá Mè trắng có thân dẹp, dài thon, vảy rất nhỏ, có màu trắng, trong cơ thể có những tuyến tiết ra một chất có mùi tanh Cá mè trắng sống ở tầng nước giữa và trên, cá thích sống ở vùng nước tĩnh Điều kiện môi trường thích họp cho cá mè trắng sinh trưởng và phát triển
là nhiệt độ nước 20-30 độ C, độ Ph= 7-7,5, hàm lượng ô xy trên mg/lít
Cá mè trắng ăn thực vật phù du, sau khi nở được 3-4 ngày, thức ăn chủ yếu là động vật phù da và luân trùng cá từ 2,5- 3 cm trở lên, chuyển sang ăn thực vật phù du là chính
Cá mè trắng sinh trưởngtương đối nhanh, trong tự nhiên cá 1 tuổn nặng 780-885 gam, cá 2 tuổi nặng 1,4-1,5 kg nuoi dày trong ao, cá mè trắng 1 tuổi nặng 0,5-0,7 kg; 2 tuổi năng 1,5-1,9 kg
Cá mè trắng cái 3+ tuổi, các đực 2 + tuổi thành thục sinh dục Trongtự nhiên mùa vụ sinh sản từ tháng 5-6 Nuôi trong ao, cá thành thục sớm Mùa vụ sinh sản nhân tạo từ tháng 4
và có thể cho đẻ nhiều lần trong năm
2 Cá Mè hoa:
Trang 2Là một loài cá mè Nó có một cái đầu không vảy lớn, một cái miệng lớn, và đôi mắt nằm rất thấp trên đầu Cá trưởng thành thường có một đốm màu xám bạc Cá trưởng thành có thể là khá lớn Trọng lượng kỷ lục đôi khi đạt mức 65 kg và có tổng chiều dài 145 cm, một kích thước này đã được ghi nhận ở của hồ chứa nước nhân tạo Furnas, bang Minas Gerais, Brazil, trong năm 2006, nhưng hầu hết các nơi ở lưu vực sông Mississippi, cá mè hoa có trọng lượng hơn 40 lb (18 kg) được coi là rất lớn
Cá mè hoa thích sống ở tầng nước giữa và tầng nước trên, tính hiền, thích nhảy hơn cá mè trắng ở hồ chứa nước mới hình thành tốc độ lớn của cá nhanh: cá 1 tuổi năng 2,8 Kg, cá 2 tuổi nặng 5,2 Kg Cá lớn nhất có thể đạt tới 35-40 kg cá mè hoa nuôi thích hợp ở cá sông,
hồ mặt nước lớn, cá nuôi trong ao nhỏ thì chậm lớn hơn
Cá mè hoa đẻ ở sông vào tháng 5-6, nuôi trong ao thành thục sinh dục sớm, co thể cho đẻ vào tháng 4 và đẻ nhiều lần trên năm Cá cái 3 tuổi, cá đực 2 tuổi tham gia sinh sản lần đầu
3 Cá Trắm cỏ:
Cá Trắm cỏ Thân cá trắm cỏ thon dài và có dạng hình trụ, bụng tròn, thót lại ở gần đuôi; chiều dài lớn gấp 3,6-4,3 lần chiều cao của thân và gấp 3,8-4,4 lần của chiều dài đầu; chiều dài của đuôi lớn hơn chiều rộng của nó; đầu trung bình; miệng rộng và có dạng hình cung; hàm trên dài rộng hơn hàm dưới, phần cuối của nó có thể sát xuống phía dưới mắt; không có xúc tu;
Trang 3các nếp mang ngắn và thưa thớt (15-19); vảy lớn và có dạng hình tròn Hậu môn gần với vây hậu môn; màu cơ thể: phần hông màu vàng lục nhạt, phần lưng màu nâu sẫm; bụng màu trắng xám nhạt
Sống ở tầng nước giữa và dưới, thích những vùng nước ven hồ có nhiều thực vật thuỷ sinh, Cá có thể phát triển trong nước lợ có độ muối 7-11o%
Thức ăn chủ yếu của cá trắm cỏ là các loại rong ở dưới nước và trên cạn ở giai đoạn cá bột, cá ăn động vật phù du, luân trùng như các loài cá khác Cá từ 2,5-3 cm trở lên có thể
ăn bèo tấm, bèo trứng hoặc rong, rau bèo thái nhỏ Cá từ 8-10 cm có thể ăn rong rau, cỏ trực tiếp như cá trưởng thành Nuôi trong ao, cá ăn tạp kể cả thức ăn động vật như giun đất Nuôi tốt, cá trắm cỏ 1 tuổi nặng 1 kg, 2 tuổi có thể nặng từ 2-9 kg, 3 tuổi nặng từ 9-12 kg
Trong tự nhiên, mùa vụ đẻ bắt đầu từ tháng 5-6 Nuôi trong ao có thể cho đẻ nhân tạo sớm
từ tháng 3 và đẻ nhiều lần/ năm cá trắm cỏ cái 3 tuổi, cá đực 2 tuổi bắt đầu thành thục sinh dục
Cá chép
4 Cá Chép:
Có nguồn gốc ở châu Âu và châu Á, loài cá này đã được đưa vào các môi trường khác trên toàn thế giới Nó có thể lớn tới độ dài tối đa khoảng 1,2 mét và cân nặng tối đa 37,3 kg cũng như tuổi thọ cao nhất được ghi lại là 47 năm Những giống sống trong tự nhiên hoang dã có xu hướng nhỏ và nhẹ hơn khoảng từ 20 - 33% các kích cỡ và khối lượng cực đại Theo một số địa phương ở Việt Nam, cá chép còn được gọi là cá gáy
Mặc dù cá chép có thể sống được trong nhiều điều kiện khác nhau, nhưng nói chung nó thích môi trường nước rộng với dòng nước chảy chậm cũng như có nhiều trầm tích thực
Trang 4vật mềm (rong, rêu) Là một loại cá sống thành bầy, chúng ưa thích tạo nhóm khoảng từ 5
cá thể trở lên Nguyên thủy, chúng sinh trưởng ở vùng ôn đới trong môi trường nước ngọt hay nước lợ với pH khoảng 7,0 - 7,5, độ cứng của nước khoảng 10,0 - 15,0 dGH và khoảng nhiệt độ lý tưởng là 3-24 °C (37,4 - 75,2 °F
Có nhiều loại cá chép như: chép vẩy, chép kính, chép trần, chép gù, chép đỏ Loài nuôi phổ biến ở nước ta là chép vẩy (còn gọi là chép trắng) Từ năm 1972 đến nay, nước ta đã nhập thêm các loài cá chép kính, chép trần, chép vảy, từ các nước Hunggari, Inđonêxia, Pháp? cho lai tạo với cá chép Việt Nam
Cá chép thường được sống ở tầng đáy và giữa, trong các loại mặt nước ao, hồ, đầm, sông, ruộng cá có khả năng chịu đựng ngưỡng ôxy thấp hơn cá mè trắng
Cá chép ăn động vật đáy là chính như giun, ấu trùng, côn trùng, nhuyễn thể, giáp xác? ngoài ra cá còn ăn thêm hạt củ, mầm thực vật Nuôi trong ao cá ăn tạp ở giai đoạn cá bột,
cá ăn động vật phù du như các loài cá khác Cá từ 8 cm trở lên ăn như cá trưởng thành
Cá chép lai (Việt x Hung) có tốc độ sinh trưởng nhanh hơn cá chép trắng Việt Nam cá chép lai f1 một tuổi nặng 0,5 - 1 kg
Cá chép thành thục sinh dục sau 1 năm cá đẻ tự nhiên trong ao, hồ, đầm, sông, ruộng Nhiệt dộ đẻ trứng thích hợp từ 20 – 220C Cá đẻ trứng dính bám vào rong, bèo, cỏ trong nước Cá chép thường đẻ tập trung vào 2 vụ chính: Vụ xuân từ tháng 2 - 4 và vụ thu từ tháng 8 - 9
Trang 5Cá Lăng chấm
5 Cá Lăng chấm:
Là tên gọi một loài cá trong chi Cá lăng (Hemibagrus) của họ Cá lăng (Bagridae), bộ Cá
da trơn Cá lăng là một trong những loài cá nước ngọt lớn nhất, trong tự nhiên đã bắt được những con từ 40 - 50 kg
Ở Việt Nam chúng chỉ có mặt ở một vài con sông ở miền núi và chỉ có ở những đoạn nhiều ghềnh thác, dòng chảy mạnh, chúng có rất nhiều ở sông Đà, sông Lô vùng Phú Thọ, Tuyên Quang
Là một loài cá không có xương dăm, thịt rất ngon nên rất được ưa chuộng Chả cá Lã Vọng ở Hà Nội trở nên nổi tiếng cũng nhờ làm từ loài cá này Ở vùng Phú Thọ cá lăng hiện diện ở hầu hết các nhà hàng cá sông, nhiều nhà hàng chỉ bán độc nhất các món ăn chế biến từ cá lăng
Hiện nay Cá Lăng chấm được bà con nuôi trong Lồng bè trên các sông, suôi
6 Cá Trôi:
Phân bố nhiều ở các sông, suối lớn miền núi Cá sống ở tầng nước giữa và dưới, thích nước chảy,
ưa hoạt động; tuy nhiên chúng chịu lạnh kém, ở nhiệt độ 10 độ C, cá ít hoạt động
Cá trôi
Trang 6Cá trôi chủ yếu ăn mùn bã hữu cơ, các loại rêu, tảo bám đáy, thức ăn thích hợp là tảo Silic, tảo sợi, nuôi trong ao cá ăn tạp
Cá trôi 1 tuổi nặng 100-200 g, 2 tuổi nặng 200-320 g, 3 tuổi nặng 400-600g, 4 tuổi nặng 600-800 g cá trôi cái 3 + tuổi, các đực 2+ tuổi bắt đầu thành thục sinh dục Mùa sinh sản kéo dài từ tháng 5 đến tháng 9 Cá
thường đẻ vào ban đêm hoặc sáng
sớm Trong sinh sản nhân tạo, ở
miền Bắc nước ta chua ổn định, một
số nơi chỉ đẻ thành công vào tháng
6-7, có nơi cho đẻ cuối tháng 8 và
đầu tháng 9 vẫn có kết quả
7 Cá Rô phi:
Cá có nguồn gốc từ châu Phi Trong họ cá rô phi có nhiều loài> ở nước ta đến nay cũng nhập nhiều chủng rô phi khác nhau như:
- Rô phi đen: Đã được nhập về từ năm 1951, loài cá này chậm lớn và đẻ dày, hiện nay kông được quan tâm
- Rô phi vằn: Được nhập từ Đài Loan vào nước ta từ năm 1973 Loài cá này lớn nhanh, đẻ thưa, nhưng lâu nay đã bị lai với rôphi đen nên sức lớn cũng bị chậm lại rất hiếm nơi còn giữ được giống thuần chủng
- Rô phi vằn GIFT (Philipin), rô phi vằn chủng Ai cập và chủng Thái Lan là những loài rô phi thuần chủng có sức lớn nhanh, chất lượng thịt thơm ngon, mới được nhập vào nước ta năm1994, đang được phát triển nuôi rộng rãi
- Rô phi hồng: cá có màu sắc rực rỡ như màu cá vàng, mới nhập từ Malaysia vào nước ta năm 1975, cũng là loài cá thuần , có sức lớn nhanh, màu sắn đẹp, thịt ngon, rất được ưa chuộng
Sau đây là tập tính chung của các chủng rô phi thuần nói trên:
Cá Rô phi
Trang 7- Cá rô phi có thể nuôi trong ao hồ nước ngọt và ao đầm nước lợ (nếu nuôi trong nước lợ, chất lượng lại càng thơm ngon), vì cá có khả năng chịu được độ mặn tới 32%
- Nhiệt độ thích hợp cho cá phát triển là: 25-35o C chúng không có khả năng chịu rét Nhiệt độ nước xuống 20o C cá đã ngừng ăn, xuống 12o C cá chết
Rô phi là loài cá ăn tạp, bao gồm; Động thực vật phù du, giun đất, ấu trùng , côn trùng động vật sống dưới nước chúng còn ăn rau bèo, mùn bã hữu cơ, cả phân hữu cơ và các thực phẩm phế thải Nếu nuôi cá rô phi trong lồng bè theo hình thức nuôi công nghiệp thì cho thức ăn nhân tạo
Ở giai đoạn cá hương, rô phi ăn chủ yếu động vật phù du và 1 số loại thực vật phù du Từ giai đoạn cá giống đến trưởng thành, cá chủ yếu ăn mùn bã hữu cơ và thực vật phù du vì chúng có khả năng tiêu hoá được tảo lam, tảo lục
Tốc độ sinh trưởng của cá phụ thuộc vào điều kiện khí hậu từng miền và khả năng chăm sóc ở các tỉnh phía Nam, khí hậu ẩm nóng, nuôi cá được quanh năm Nói chung sau 4 tháng nuôi, kể từ giai đoạn cá hương (2g/con) cá đạt bình quân 160-170 g/con Cá nuôi 1 năm với điều kiện nuôi dưỡng tốt có thể đạt 600-800 g/con
8 Cá Rô đồng:
Cá rô đồng (gọi đơn giản là cá rô) (danh pháp hai phần: Anabas testudineus) là loại cá sống ở môi trường nước ngọt, nước lợ Chúng có thịt béo, thơm, dai, ngon, có giá trị thương phẩm cao tuy rằng hơi nhiều xương Kích thước cực đại của chúng có thể tới 250 mm
Cá rô có màu xanh từ xám đến nhạt, phần bụng có màu sáng hơn phần lưng, với một chấm màu thẫm ở đuôi và chấm khác ở sau mang Các gờ của vảy và vây có màu sáng Nắp mang cá có hình răng cưa Chúng có một cơ quan hô hấp đặc biệt dưới mang là mang phụ, cho phép chúng có thể hấp thụ được ôxy trong không khí Chúng có răng chắc, sắc, xếp thành dãy trên hai hàm, trên hai hàm còn có răng nhỏ nhọn: hàm răng ở giữa to hơn hai bên và răng có trên xương lá mía
Trang 8Cá rô thường sinh sống được ở các loại hình mặt nước: ruộng lúa, ao, mương, rãnh, hào, đầm, sông rạch Trên thế giới, cá rô phân bố trong khoảng vĩ độ 28° bắc - 10° nam, chủ yếu ở miền nam Trung Quốc, Việt Nam, Lào, Campuchia, Thái Lan, Miến Điện, Ấn Độ, Philippines, châu Phi và các quần đảo giữa Ấn Độ và châu Úc là những khu vực có nhiệt
độ trung bình thích hợp cho sự sinh trưởng (từ 22 - 30 °C) Độ sâu sinh trưởng: - 0 m Chúng được biết đến với khả năng di cư từ ao hồ này sang ao hồ khác bằng cách vượt cạn (cá rô rạch), nhất là trong mùa mưa và thông thường diễn ra trong đêm
Cá Rô đồng
Sinh sản
Cá rô đồng từ lúc nở đến lúc phát dục khoảng 7,5 - 8 tháng tuổi Trọng lượng cá bình quân khoảng 50 - 70gam/con Cá sẽ mang trứng vào khoảng tháng 11 Âm Lịch (với cá nuôi trong ao, khi trời trở lạnh) và tháng 4 tháng 5 Âm lịch (với cá tự nhiên) Phân biệt đực -cái: cá đực có thân hình thon dài hơn so với cá cái Cá đực phát dục có tinh dịch màu trắng, dùng tay vuốt nhẹ dưới ổ bụng từ vây ngực đến vây hậu môn, tinh dịch thoát ra có màu trắng sữa Đây là lúc chính muồi của sự thành thục, cá đã sẵn sàng cho việc sinh sản Với cá cái, khi mang trứng, bụng sẽ phình to, mềm Nếu dùng tay vuốt nhẹ, trứng sẽ vọt ra ngoài báo hiệu cá đang sẵn sàng cho việc sinh sản
Cá đẻ trong tự nhiên: tự bắt cặp sinh sản Sau những cơn mưa, hoặc mực nước thủy vực
Trang 9thay đổi (do thủy triều) là điều kiện ngoại cảnh thích hợp - kích thích cá sinh sản Hình thức sinh sản: bắt cặp sinh sản Do hưng phấn nên trong quá trình bắt cặp sinh sản, cả cá cái lẫn cá đực sẽ phóng lên khỏi mặt nước liên tục Bãi đẻ của cá là ven những bờ ao, bờ ruộng - kênh - mương, nơi nước nông - yên tĩnh và có nhiều cỏ - cây thủy sinh Cá cái sẽ
đẻ trứng vào trong nước, đồng thời với lúc trứng được đẻ ra cũng là lúc tinh trùng từ cá đực được phóng ra Trứng ngay lập tức được thụ tinh và nổi lên trên mặt nước nhờ vào những lớp ván dầu màu vàng được phóng ra cùng lúc với trứng
Do cá không có tập tính bảo vệ trứng sau khi sinh sản (ngược lại đôi khi còn quay lại ăn
cả trứng vừa đẻ ra) nên lượng trứng đẻ ra rất nhiều (bù trừ lượng hao hụt do không thụ tinh, do địch hại), thường > 3000 trứng/cá cái Trứng sau khi thụ tinh 15 giờ sẽ bắt đầu nở thành cá bột Thời gian nở phụ thuộc vào nhiệt độ: nhiệt độ từ 22 - 27 độ - phôi cá sẽ chết hoặc trứng nở sau 24h Nhiệt độ từ 28 - 30 độ: trứng sẽ nở hoàn toàn từ 15 - 22 giờ Nhiệt
độ >30 độ, phôi sẽ chết hoặc cá bột nở ra sẽ bị dị hình
Trong sinh sản nhân tạo: sau khi lựa chọn những cá thể bố mẹ đã thành thục, người ta tiêm kích dục tố mang tên LRHa và cho cá bố mẹ vào những bể sinh sản hoặc lu, khạp có đậy nắp Khi tiêm khoảng 8 giờ, cá sẽ sinh sản Mục đích tiêm kích dục tố: cá đẻ đồng loạt sẽ chủ động về số lượng con giống, kích cỡ động loạt, chất lượng con giống Cá bột sau khi
nở khoảng 12 giờ có thể tự kiếm mồi trong thủy vực Cá bố mẹ sau khi sinh sản khoảng 1,5 tháng có thể tái phát dục và tiếp tục sinh sản
Thức ăn
Cá rô là loài động vật ăn tạp Chúng có thể ăn cả các loài động vật thân mềm, cá con và thực vật, kể cả cỏ Chúng có thể ăn các chất hữu cơ và vô cơ được coi là "bẩn" trong nước
Nó có thể ăn lẫn nhau trong trường hợp đói Vì vậy phân cỡ rất quan trọng Cá rô đồng có nhiều ở các đồng ruộng khu vực phía Bắc