...Phạm Văn Phương.pdf

...Phạm Văn Phương.pdf tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực kinh...

KHOA KHÍ TƯỢNG THỦY VĂN

ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG CÁC NỘI DUNG KHUNG THỰC HIỆN QUẢN

LÝ TỔNG HỢP TÀI NGUYÊN NƯỚC LƯU VỰC SÔNG CẢ

Sinh viên thực hiện: Phạm Văn Phương

Giáo viên hướng dẫn: TS Bùi Du Dương

Hà Nội, năm 2014

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình học tập và hoàn thành đề tài niên luận này, em đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ quý báu của các thầy cô, các anh chị, gia đình và các bạn Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc em xin được bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới:

Trước hết, em xin được bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới quý thầy cô khoa Khí tượng Thủy văn và quý thầy cô khoa Tài nguyên nước, Trường Đại Học Tài Nguyên & Môi Trường Hà Nội đã cùng với tri thức và tâm huyết của mình để truyềnđạt vốn kiến thức quý báu cho chúng em trong suốt thời gian học tập tại trường và hoàn thành đề tài niên luận này

Đặc biệt, em xin được bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới Tiến sĩ Bùi Du Dương

Kỹ Sư Nguyễn Sơn Tùng hai người thầy kính mến đã hết lòng giúp đỡ, dạy bảo, động viên và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho em trong suốt quá trình học tập và hoàn thành

đề tài niên luận

Mặc dù có nhiều cố gắng, nhưng do thời gian có hạn, lĩnh vực nghiên cứu còn mới mẻ, kiến thức của bản thân còn nhiều hạn chế nên đề tài niên luận này của em không tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót Rất mong được sự đóng góp, chỉ bảo, bổ sung thêm của thầy cô và các bạn

Cuối cùng em kính chúc quý Thầy, Cô dồi dào sức khỏe và thành công trong sự

nghiệp cao quý

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 6 năm 2014

Sinh viên

Phan Văn Phương

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN 1

DANH MỤC HÌNH VÀ BẢNG BIỂU 5

DANH MỤC CÁC TỪ VIÊT TẮT 6

DẪN LỜI NHẬN XÉT CỦA NGƯỜI HƯỚNG 7

DẪN LỜI NHẬN XÉT CỦA NGƯỜI PHẢN BIỆN 8

PHẦN MỞ ĐẦU 9

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ TỔNG HỢP TÀI NGUYÊN NƯỚC 11

1.1 GIỚI THIỆU CHUNG 11

1.2 LỢI ÍCH CỦA QUẢN LÝ TỔNG HỢP TÀI NGUYÊN NƯỚC 13

1.2.1 Làm nền tảng cho tiến triển thích ứng với biến đổi khí hậu 13

1.2.2 Lợi ích đến các ngành kinh tế liên quan: 13

1.2.3 Lợi ích đến mục tiêu phát triển kinh tế xã hội: 15

1.3 TÌNH HÌNHQUẢN LÝ TỔNG HỢP TÀI NGUYÊN NƯỚCHIỆN NAY 15

1.3.1 Trên Thế giới: 15

1.3.2 Ở Việt Nam 16

1.4 CÁC THÁCH THỨC CHÍNH ĐỐI VỚI HÌNHQUẢN LÝ TỔNG HỢP TÀI NGUYÊN NƯỚC 16

1.5 CÔNG CỤ KỸ THUẬT HỖ TRỢ 17

1.6 THỂ CHẾ CHÍNH SÁCH TÀI NGUYÊN NƯỚC 18

1.6.1 Chính sách và pháp luật 18

1.6.2 Phân tích các bên liên quan 19

1.6.2.1 Các cơ quan quản lý nhà nước: 19

1.6.2.2 Các tổ chức quốc tế 19

1.6.2.3 Các tổ chức nghiên cứu và đào tạo 21

1.6.2.4 Các công ty và các doanh nghiệp tự quản 21

1.6.2.5 Các tổ chức phi chính phủ và tổ chức xã hội dân sự 21

1.6.3 Chiến lược quản lý và quy hoạch Tài nguyên nước 22

1.6.4 Chính sách tài chính 23

1.6.5 Các văn bản pháp luật liên quan 25

CHƯƠNG 2: GIỚI THIỆU VỀ LƯU VỰC SÔNG CẢ 27

2.1 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN LƯU VỰC SÔNG CẢ 27

2.1.1 Vị trí địa lý tự nhiên 27

2.1.1.1 Vị trí địa lý 27

2.1.1.2 Phạm vi hành chính 28

2.1.2 Đặc điểm địa hình 28

2.1.3 Đặc điểm khí hậu 30

2.1.3.1 Chế độ nhiệt 30

2.1.3.2 Độ ẩm 31

2.1.3.3 Bốc hơi 31

2.1.3.4 Gió, bão 31

2.1.3.5 Chế độ mưa 33

2.2 MẠNG LƯỚI QUAN TRẮC 34

2.3 TÀI NGUYÊN NƯỚC LƯU VỰC SÔNG CẢ 38

2.3.1 Tài nguyên nước mưa 38

2.3.2 Tài nguyên nước mặt 40

2.3.3 Tài nguyên nước ngầm 41

2.4 CHẤT LƯỢNG NƯỚC 42

2.5 TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU TRÊN LƯU VỰC SÔNG CẢ 44

CHƯƠNG 3: NHU CẦU SỬ DỤNG VÀ KHAI THÁC NƯỚC LƯU VỰC SÔNG CẢ 45

3.1 THỰC TRẠNG KHAI THÁC NGUỒN NƯỚC 45

3.1.1 Nước dùng cho sinh hoạt 45

3.1.2 Nước dùng cho Công nghiệp 46

3.1.3 Nước dùng cho Nông nghiệp 49

3.2 NHU CẦU SỬ DỤNG NƯỚC TRÊN LƯU VỰC SÔNG CẢ 51

3.2.1 Nhu cầu sử dụng nước cho sinh hoạt 51

3.2.2 Nhu cầu nước cho Nông nghiệp 52

3.2.3 Nhu cầu nước cho Nuôi trồng Thủy sản 54

3.2.4 Nhu cầu nước cho Năng lượng 55

3.2.5 Nhu cầu nước cho Chăn nuôi 57

3.3.6 Tổng nhu cầu nước trên lưu vực sông Cả 58

3.3 CÁC CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC ĐỐI VỚI QUẢN LÝ TỔNG HỢP TÀI NGUYÊN NƯỚC 59

CHƯƠNG 4: NỘI DUNG KHUNG THỰC HIỆN QUẢN LÝ TỔNG HỢP TÀI NGUYÊN NƯỚC LƯU VỰC SÔNG CẢ 62

4.1 NGUYÊN TẮC CHUNG 62

4.2 NỘI DUNG KHUNG THỰC HIỆN 62

4.2.1 Chuẩn bị 62

4.2.2 Xác định mục tiêu chung 63

4.2.3 Chiến lược hành động 64

4.2.4 Lập kế hoạch triển khai 64

4.2.5 Thực hiện và giám sát 65

4.3 MÔ HÌNH QUẢN LÝ TỔNG HỢP TÀI NGUYÊN NƯỚC LƯU VỰC SÔNG CẢ 66 4.3.1 Cơ cấu tổ chức trong Quản lý tổng hợp tài nguyên nước 66

4.3.2 Vai trò nhà quản lý và hoạch định chính sách 68

4.3.3 Vai trò nhà chuyên môn 69

4.3.4 Vai trò cộng đồng 70

4.3.5 Công cụ kỹ thuật hỗ trợ (mô hình mô phỏng, GIS, viễn thám ) 70

CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 72

5.1 KẾT LUẬN 72

5.2 KIẾN NGHỊ 72

TÀI LIỆU THAM KHẢO 74

DANH MỤC HÌNH VÀ BẢNG BIỂU

A DANH MỤC HÌNH

Hình 2 - 1: Bản đồ lưu vực sông Cả trên lãnh thổ Việt Nam 27

Hình 2 - 2: Mạng lưới quan trắc khí tượng thủy văn lưu vực sông Cả 35

Hình 2 - 3: Biểu đồ lượng mưa trung bình tháng lưu vực sông Cả 39

Hình 3 - 1: Tổng nhu cầu nước trên lưu vực sông Cả cho tới năm 2020 58

Hình 4 - 1: Sơ đồ cơ cấu tổ chức cơ quan quản lý nhà nước 19

Hình 4 - 2: Biểu đồ thể hiện nguồn vốn ODA viện chợ cho Việt Nam 20

Hình 5 - 1: Các bước thực hiện trong nội dung khung 62

Hình 5 - 2: Sơ đồ mô hình QLTHTNN lưu vực sông Cả 66

Hình 5 - 3: Sơ đồ cơ cấu tổ chức QLTHTNN lưu vực sông cả 67

B DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2 - 1 Thống kê lưới trạm đo thuỷ văn và thời kỳ đo đạc 36

Bảng 2 - 2: Bảng Tổng lượng mưa tháng và năm TBNN 38

Bảng 2 - 3: Bảng tổng lượng dòng chảy năm trên lưu vực sông Cả 40

Bảng 2 - 4: Bảng tổng hợp kết quả đánh giá trữ lượng các vùng trên lưu vực sông Cả 42

Bảng 3 -1: Các nhà máy cấp nước trên lưu vực. 45

Bảng 3 - 3 : Bảng về diện tích đã được tưới bằng công trình lưu vực sông Cả và khu hưởng lợi. 50

Bảng 3 - 4: Nhu cầu nước cho dân sinh của các khu thủy lợi giai đoạn 2010 52

Bảng 3 - 5: Bảng nhu cầu nước cho nông nghiệp 2010 và 2020 53

Bảng 3 - 6: Nhu cầu nước cho Thủy sản 54

Bảng 3 - 7: Sơ đồ khai thác bậc thang thuỷ điện sông Cả năm 2001 55

Bảng 3 - 8: Bảng về các công trình khai thác lợi dụng tổng hợp trên dòng chính sông Cả 56 Bảng 3 - 9: Nhu cầu nước cho chăn nuôi 57

Bảng 4 - 1: Bảng về các tổ chức nghiên cứu và đào tạo về tài nguyên nước 21

DANH MỤC CÁC TỪ VIÊT TẮT BOD

GWP

KHCN&MT

NGO

NN&PTNN

QLTHTNN

SS

TCVN

TN&MT

TSS

UBND

UNESCO

: Biochemical Oxygen Demand (Nhu cầu oxy sinh hóa) : Global Water Partnership (Tổ chức Cộng tác vì nước toàn cầu) : Khoa học Công nghệ và Môi trường

:Non-governmental organization(Tổ chức phi chính phủ)

: Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn : Quản lý tổng hợp tài nguyên nước : Suspended Solid (Chất rắn lơ lửng) : Tiêu chuẩn Việt Nam

: Tài nguyên và Môi trường : Total Suspended Solid (Tổng lượng chất rắn lơ lửng) : Ủy ban nhân dân

: United Nations Educational Scientific and Cultural Organization (Tổ

chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hiệp quốc)

DẪN LỜI NHẬN XÉT CỦA NGƯỜI HƯỚNG

………

………

………

………

………

………

………

………

………

……… ………

DẪN LỜI NHẬN XÉT CỦA NGƯỜI PHẢN BIỆN

………

………

………

………

………

………

………

………

………

……… ………

PHẦN MỞ ĐẦU

Nước là tài nguyên đặc biệt quan trọng, là thành phần thiết yếu của sự sống và môi trường, quyết định sự phát triển của một dân tộc, hay một quốc gia, mặt khác nước cũng có thể gây tai họa cho con người và môi trường Tài nguyên nước là tài nguyên thiên nhiên có thể tái tạo được, nhưng cũng có thể cạn kiệt tùy vào tốc độ khai thác của con người và khả năng tái tạo của môi trường

Tài nguyên nước đã trở thành tài nguyên chiến lược thứ hai sau tài nguyên con người, điều này đã được khẳng định trong rất nhiều các diễn đàn quan trọng trên thế giới Tuy nhiên, quá trình công nghiệp hoá, đô thị hoá nhanh chóng trên phạm vi toàn cầu đã và đang làm suy thoái nguồn nước Việc sử dụng, quản lý và bảo vệ nguồn nước một cách bền vững đòi hỏi cần có sự quan tâm thỏa đáng và những hành động cụ thể không chỉ của các cơ quan quản lý mà còn cả của người dân

Ngày nay, việc sử dụng tài nguyên nước cho mọi hoạt động đã trở nên phổ biến.Tuy nhiên, việc khai thác sử dụng nguồn tài nguyên này gây ra những hậu quả, ảnh hưởng nghiêm trọng tới nguồn tài nguyên nước.Chất lượng nước bị suy giảm nghiêm trọng đã hủy hoại môi trường sống và đẩy con người đến gần các rủi ro nguy hiểm: Ô nhiễm môi trường, các mâu thuẫn xung đột từ nguồn nước gây nên các bất ổn

về xã hội,…

NƯỚC TRÊN TRÁI ĐẤT

Thực tế lượng nước trên thế giới có tới 97% là nước mặn vàchúng hầu hết được chứa ở đại dương, có 3% lượng nước trên thế giới là nước ngọt,trong đó: 68,7% là nằm trong tuyết và núi băng; 30,1% là nước ngầm, chỉ 0,3% lượngnước ngọt được chứa trong các hệ thống sông ngòi, hồ và hồ chứa và nguồn nước, 0,9% nước tồn tại dưới dạng khác, như đã thấy nguồn nước đã bịsuy giảm và ô nhiễm ở nhiều nơi trên thế giới

Từ thực tế đó, đòi hỏi nhà nước Việt Nam phải có một kế hoạch chiến lược cụ thể về tài nguyên nước sử dụng cho lâu dài, gắn với mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của quốc gia bao gồm các lĩnh vực: Công nghiệp, năng lượng, nông nghiệp, an ninh quốc phòng,…

Xuất phát từ những yêu cầu thực tiễn trên, nên em chọn đề tài “Nghiên cứu xây

dựng các nội dung khung thực hiện quản lý tổng hợp tài nguyên nước lưu vực sông Cả” với mục tiêu quản lý nguồn tài nguyên nước một cách hợp lý, từ đó góp phần nhỏ vào công cuộc quản lý và sử dụng nguồn tài nguyên nước của Việt Nam