...Nguyễn Phương Thảo.pdf

...Nguyễn Phương Thảo.pdf tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực ki...

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI

KHOA MÔI TRƯỜNG

==========

NGUYỄN PHƯƠNG THẢO

ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

TRONG KHÔNG KHÍ TỚI ĐA DẠNG SINH HỌC

ĐỊA Y TẠI HÀ NỘI

HÀ NỘI, 2014

==========

NGUYỄN PHƯƠNG THẢO

ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

TRONG KHÔNG KHÍ TỚI ĐA DẠNG SINH HỌC

ĐỊA Y TẠI HÀ NỘI

Ngành : Công nghệ kỹ thuật môi trường

Mã ngành : 52510406

NGƯỜI HƯỚNG DẪN: TS HOÀNG NGỌC KHẮC

HÀ NỘI, 2014

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đồ án này là thành quả của bản thân tôi trong suốt thời gian vừa qua

Những kết quả, những số liệu sử dụng trong đồ án là trung thực, đúng với quá trình nghiên cứu của bản thân tôi Những kết luận, kiến nghị được rút ra sau quá trình nghiên cứu, không sao chép của bất ký tác giả nào

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu và hoàn thành đồ án này tôi xin chân

thành cảm ơn thầy Hoàng Ngọc Khắc, người đã tận tình hướng dẫn chỉ bảo, tạo điều

kiện giúp đỡ để tôi có thể hoàn thành đồ án

Bên cạnh đó, tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn tới các thầy cô giáo khoa Môi

trường, trường Đại học Tài Nguyên và Môi trường Hà Nội đã tạo mọi điều kiện tốt

cho tôi hoàn thành đồ án

Cuối cùng xin chân thành cảm ơn gia đình và bạn bè đã động viên và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian thực hiện đồ án

Hà Nội ngày 20 tháng 02 năm 2014

Sinh viên

Nguyễn Phương Thảo

MỤC LỤC

DANH MỤC BẢNG

DANH MỤC HÌNH

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 3

1.1Tổng quan về tình hình nghiên cứu địa y trên thế giới và ở Việt Nam 3

1.1.1Đặc điểm hình thái, cấu tạo của địa y 3

1.1.2 Tổng quan về tình hình nghiên cứu địa y trên Thế giới 6

1.1.3 Tổng quan về tình hình nghiên cứu địa y tại Việt Nam 7

1.2 Một số nét khái quát về khu vực nghiên cứu 7

1.2.1Điều kiện tự nhiên 7

1.2.1.1Vị trí địa lý 7

1.2.1.2Đặc điểm địa hình 8

1.2.1.3Đặc điểm khí hậu thủy văn 9

1.2.2Điều kiện kinh tế - xã hội 10

1.2.2.1Tình hình kinh tế xã hội 10

1.2.2.2Dân số và lao động 10

1.2.2.3Y tế và giáo dục 11

1.2.2.4Giao thông 11

1.2.3 Hiện trạng ô nhiễm không khí ở Hà Nội 12

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 15

2.1Đối tượng nghiên cứu 15

2.2Địa điểm nghiên cứu 15

2.2.1 Khu vực I: quận Hoàn Kiếm Địa điểm: chợ Đồng Xuân 15

2.2.2Khu vực II: quận Thanh Xuân Địa điểm: đường Nguyễn Trãi 16

2.2.3 Khu vực III: quận Hoàng Mai Địa điểm: Công viên Yên Sở 17

2.2.4 Khu vực IV: huyện Từ Liêm Địa điểm: khu sinh thái vườn quả Từ Liêm 18

2.3 Thời gian nghiên cứu 18

2.4Phương pháp nghiên cứu 18

2.4.1 Phương pháp độ che phủ 18

2.4.1.1Dụng cụ lấy mẫu 18

2.4.1.2Lấy mẫu 19

2.4.1.3Cách lấy mẫu 19

2.4.2Phương pháp đo NO2 trực tiếp bằng máy 20

2.4.3Phương pháp thu thập, kế thừa tài liệu 21

2.4.5Phương pháp phân tích số liệu 21

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 22

3.1Thành phần loài địa y 22

3.2Sự phân bố loài địa y theo các sinh cảnh 26

3.3Chất lượng môi trường không khí vùng nội thành Hà Nội 35

3.4Xác định mối tương quan giữa môi trường và địa y 38

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 41

TÀI LIỆU THAM KHẢO 42 PHỤ LỤC I

PHỤ LỤC II

DANH MỤC BẢNG

Trang

Bảng 3.1 Thành phần loài địa y được tìm thấy ở 4 khu vực trong nội thành Hà

Nội 22 Bảng 3.2Số lớp,họ, bộ, giống, loài địa y được tìm thấy tại các khu vực lấy mẫu 25 Bảng 3.3Sự đa dạng thành phần loài địa y tại mỗi khu vực 26 Bảng 3.4 Mức độ che phủ của loài địa y trên các cây nghiên cứu khu vực chợ

Đồng Xuân 28 Bảng 3.5Mức độ che phủ của loài địa y trên các cây nghiên cứu khu vực đường

Nguyễn Trãi 29 Bảng 3.6 Mức độ che phủ của loài địa y trên các cây nghiên cứu khu vực hồ Yên

Sở 30 Bảng 3.7 Mức độ che phủ của loài địa y trên các cây nghiên cứu khu vực Khu

sinh thái Vườn quả Từ Liêm 32 Bảng 3.8 Biểu đồ sự phân bố của loài địa y ở các khu vực khác nhau tại Hà

Nội 36 Bảng 3.9 Bảng kết quả đo NO2 trực tiếp tại các khu vực lấy mẫu 38 Bảng 3.10 Mối quan hệ giữa nồng độ ô nhiễm NO2 và thành phần loài địa y 41

DANH MỤC HÌNH

Trang

Hình 1.1 Cấu tạo và sinh sản của địa y 3

Hình 1.2 Các dạng địa y 4

Hình 1.3 Bản đồ Hà Nội 8

Hình 1.4 Giản đồ so sánh mức độ ô nhiễm giữa tám quận nội thành Hà Nội về mùa đông và mùa hè (2008) 14

Hình 2.1 Bản đồ khu vực lấy mẫu 15

Hình 2.2 Dụng cụ lấy mẫu – bìa bóng kính 19

Hình 2.3 Cách đếm số ô che phủ 20

Hình 2.4 Máy đo khí Quintox KM9106 20

Hình 3.1 Biểu đồ số loài địa y thuộc các lớp được tìm thấy ở các khu vực nghiên cứu trong vùng Hà Nội 25

Hình 3.2Biểu đồ sự phân bố của loài địa y ở các khu vực khác nhau tại Hà Nội 36 Hình 3.3Nồng độ NO2 phụ thuộc vào thời gian tại trạm Láng 37

Hình 3.4Diễn biến nồng độ của SO2 (a) và NO2 (b) từ 2001 – 2004 38 Hình 3.5 Bản đồ ô nhiễm không khí NO2 khu vực nội thành Hà Nội năm 2007 40

MỞ ĐẦU

Đặt vấn đề

Như chúng ta đã biết không khí có vai trò rất quan trọng trong cuộc sống, nó

là một yếu tố không thể thiếu đối với sự sinh tồn và phát triển của sinh vật trên trái đất.Cùng với sự phát triển kinh tế và quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa, trong những năm gần đây vấn đề ô nhiễm không khí ngày càng trở nên trầm trọnghơn đặc biệt ở những thành phố lớn Ô nhiễm môi trường không khí và ảnh hưởng của nó đến sức khỏe con người đã và đang ngày càng hiện hữu rõ nét Hà Nội chính là một trong những tâm điểm của tình trạng này

Hà Nội là một thành phố lớn của Việt Nam, với mức độ lưu thông của các phương tiện giao thông cao, sinh hoạt của người dân cùng các hoạt động kinh tế đã gây ảnh hưởng khá nghiêm trọng đến môi trường không khí xung quanh,ảnh hưởng đến con người và hệ sinh thái tự nhiên một cách quy mô và dài hạn Chính

vì vậy vấn đề đặt ra ở đây là cần phải có giải pháp hay những nghiên cứu cụ thể nhằm xác định sự ảnh hưởng của ô nhiễm tới sinh thái tự nhiên tại thành phố lớn như Hà Nội

Ngày nay để quan trắc chất lượng môi trường không khí người ta có thể dùng nhiều phương pháp khác nhau ví dụ như sử dụng các trạm giám sát môi trường vận hành thủ công, sử dụng các trạm hoạt động liên tục theo thời gian với các thiết bị tự động, cũng có thể sử dụng các sinh vật làm chỉ thị môi trường Trong đó việc sử dụng sinh vật làm chỉ thị môi trường không khí được xem là một phương pháp hiệu quả dựa trên tính mẫn cảm của sinh vật với thành phần của môi trường Phương pháp này có các ưu điểm như dễ phân loại, dễ thu mẫu, tính thích nghi cao, phân bố rộng… ngoài ra còn tiết kiệm về kinh tế so với các phương pháp khác

Địa y được xem là một trong những loài thực vật được sử dụng làm chỉ thị môi trường không khí tốt nhất vì địa y không có rễ nên không thể lấy chất dinh dưỡng trực tiếp từ đất mà phải qua bề mặt hấp thụ các chất khoáng, nước và không

khí.Dođó chúng phản ánh chất lượng khí quyển, chất lượng không khí dựa vào tính nhạy cảm của chúng đối với các chất ô nhiễm

Với những lý do trên chúng tôi tiến hành: “Nghiên cứu ảnh hưởng của ô nhiễm

NO 2 trong không khí tới đa dạng sinh học địa y tại vùng nội thành Hà Nội”

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Nghiên cứu sự ảnh hưởng của ô nhiễm NO2 trong không khí tới thành phần loài của địa y trong khu vực Hà Nội

Xác định sự tương quan giữa hàm lượng NO2 trong không khí và sự phân bố, thành phần loài địa y

Nội dung nghiên cứu

• Điều tra thành phần loài địa y

• Xác định sự phân bố loài địa y

• Đánh giá hiện trạng ô nhiễm NO2 trong không khí khu vực nội thành Hà Nội

• Xác định mối tương quan giữa thành phần loài, sự phân bố địa y và hàm lượng

NO2 trong không khí khu vực nội thành Hà Nội