TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI KHOA TRẮC ĐỊA – BẢN ĐỒ ĐẶNG THÁI SƠN ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP NGHIÊN CỨU MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TOÁN TRẮC ĐỊA THUẬN VÀ NGHỊCH TRÊN MẶT EL
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI
KHOA TRẮC ĐỊA – BẢN ĐỒ
ĐẶNG THÁI SƠN
ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP
NGHIÊN CỨU MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TOÁN TRẮC ĐỊA THUẬN VÀ NGHỊCH
TRÊN MẶT ELLIPSOID TRÁI ĐẤT
HÀ NỘI, 2016
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI
KHOA TRẮC ĐỊA - BẢN ĐỒ
ĐẶNG THÁI SƠN
ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP
NGHIÊN CỨU MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TOÁN TRẮC ĐỊA THUẬN VÀ NGHỊCH
TRÊN MẶT ELLIPSOID TRÁI ĐẤT
Ngành : Kỹ thuật Trắc địa – Bản đồ
Mã ngành : D520503
NGƯỜI HƯỚNG DẪN: ThS NGUYỄN XUÂN THỦY
HÀ NỘI, 2016
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Trong đồ án này đã có sự tham khảo các tài liệu trong nước và ngoài nước,
đã được ghi chú, chú thích đầy đủ Tôi xin đảm bảo đây là kết quả của quá trình nghiên cứu do chính bản thân tôi thực hiện
Tác giả đồ án
ĐẶNG THÁI SƠN
Trang 4MỤC LỤC
LỜI CAM KẾT
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT, KÝ HIỆU TIẾNG ANH
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
LỜI MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG 1: HÌNH HỌC VI PHÂN TRÊN ELLIPSOID TRÁI ĐẤT 3
1.1 Ellipsoid trái đất và các hệ tọa độ 3
1.1.1 Ellipsoid trái đất 3
1.1.2 Các hệ tọa độ trái đất 4
1.2 Các bán kính cong tại một điểm trên ellipsoid Trái đất 8
1.2.1 Các cung pháp tuyến chính và bán kính cong chính 8
1.2.2 Bán kính cong của cung kinh tuyến 9
1.2.3 Bán kính của cung vòng thẳng đứng thứ nhất 9
1.2.4 Bán kính cong của một cung pháp tuyến bất kì 10
1.2.5 Bán kính cong trung bình 10
1.3 Tính chiều dài cung và diện tích trên mặt ellipsoid Trái đất 11
1.3.1 Chiều dài cung vĩ tuyến 11
1.3.2 Chiều dài cung kinh tuyến 12
1.3.3 Tính diện tích trên mặt Ellipsoid 13
1.4 Cung pháp tuyến thuận nghịch 14
1.4.1 Khái niệm về cung pháp tuyến thuận nghịch 14
1.4.2 Góc giữa hai cung pháp tuyến thuận nghịch 14
1.4.3 Khoảng xa giữa hai cung pháp tuyến thuận nghịch 15
1.5 Đường trắc địa 15
1.5.1 Khái niệm và định nghĩa 15
1.5.2 Phương trình vi phân của đường trắc địa 16
1.5.3 Định lý Klero 17
1.5.4 Hình dáng của đường trắc địa trên mặt Ellipsoid 18
Trang 51.5.5 Góc giữa cung pháp tuyến thuận và đường trắc địa 19
1.6 Các công thức vi phân 20
1.6.1 Các công thức vi phân loại 1 20
1.6.2 Các công thức vi phân loại hai 22
CHƯƠNG 2: MỘT SỐ BÀI TOÁN TRÊN ELLIPSOID TRÁI ĐẤT 24
2.1 Các công thức lượng giác cầu thường dùng 24
2.1.1 Khái niệm chung về tam giác cầu 24
2.1.2 Số dư mặt cầu 25
2.1.3 Các định lý trong tam giác cầu thường 26
2.1.4 Các định lý trong tam giác cầu thường dùng 27
2.2 Các bài toán trắc địa thuận và nghịch trên Ellipsoid trái đất 28
2.2.1 Các phương pháp giải bài toán trắc địa thuận trên Ellipsoid trái đất 28
2.2.1.1 Phương pháp sử dụng điểm phụ 28
2.2.1.2 Phương pháp sử dụng đối số trung bình 32
2.2.1.3 Phương pháp Bessel 34
2.2.1.4 Phương pháp Vincenty 37
2.2.1.5 Theo định lý Klero và các phương trình vi phân 38
2.2.2 Các phương pháp giải bài toán trắc địa nghịch trên Ellipsoid trái đất 40
2.2.2.1 Phương pháp sử dụng đối số trung bình 40
2.2.2.2 Phương pháp Bessel 41
2.2.2.3 Phương pháp Vincenty 41
2.2.2.4 Giải bài toán trắc địa nghịch trong hệ địa diện chân trời 43
CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM 46
3.1 Kết quả bài toán trắc địa thuận trên Ellipsoid Trái đất 46
3.1.1 Phương pháp Vincenty 46
3.1.2 Theo định lý Klero và các phương trình vi phân 52
3.2 Kết quả bài toán trắc địa nghịch trên Ellipsoid trái đất 61
3.2.1 Phương pháp sử dụng đối số trung bình 61
3.2.2 Phương pháp Vincenty 65
Trang 63.2.3 Giải bài toán trắc địa nghịch trong hệ địa diện chân trời 73 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 7DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT, KÝ HIỆU TIẾNG ANH
Trang 8DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Bảng 1.1 Bảng kết quả phương pháp Vincenty(TĐ thuận) 52
Bảng 1.2 Bảng kết quả phương pháp Klro và các phương trình vi phân 60
Bảng 1.3 Bảng kết quả phương pháp đối số trung bình 64
Bảng 1.4 Bảng kết quả phương pháp Vincenty(TĐ nghịch) 72 Bảng 1.5 Bảng kết quả trong bài toán trắc địa nghịch trong hệ địa diện chân trời 80
Trang 9DANH MỤC HÌNH VẼ
Hình 1.1 Hình Ellip kinh tuyến 3
Hình 1.2 Hệ tọa độ trắc địa 4
Hình 1.3 Hệ tọa độ trên mặt phẳng kinh tuyến 5
Hình 1.4 Độ vĩ địa tâm 5
Hình 1.5 Độ vĩ quy hóa 6
Hình 1.6 Hệ toạ độ vuông góc không gian địa tâm 7
Hình 1.7 Hệ tọa độ vuông góc không gian địa diện chân trời 8
Hình 1.8 Các cung pháp tuyến chính 8
Hình 1.9 Cung kinh tuyến và bán kính cong cung kinh tuyến 9
Hình 1.10 Cung vĩ tuyến 11
Hình 1.11 Diện tich hình thang (cong) trên Ellipsoid 13
Hình 1.12 Cung pháp tuyến thuận - nghịch 14
Hình 1.13 Góc và khoảng xa giữa hai cung pháp tuyến thuận-nghịch 15
Hình 1.14 Vi phân ds của đường trắc địa 16
Hình 1.15 Mối quan hệ QH và B 17
Hình 1.16 Hình dáng đường trắc địa trên Ellipsoid 18
Hình.1.17 Các cung pháp tuyến thuận, nghịch và đường trắc địa 19
Hình 2.1 Tam giác cầu ABC 24
Hình 2.2 Các yếu tố của tam giác cầu ABC 24
Hình 2.3 Mặt cầu bán kinh R 25
Hình 2.4 Tam giác cầu vuông 28
Hình 2.5 Quy tắc Nepe 28
Hình 2.6.Tam giác cực trên mặt Ellipsoid 29
Hình 2.7 Đường trắc địa với điểm chính giữa 32