Thực hành : tập tính của động vật

Tập tính động vật là chuỗi những phản ứng trả lời lại các kích thích của môi trường bên trong cũng như bên ngoài cơ thể nhờ đó mà động vật tồn tại và phát triển.. Đó cũng là một cách th

Líp 11A2

Tr êng THPT NguyÔn ThÞMinh Khai

Tập tính động vật là chuỗi những phản ứng trả lời lại các

kích thích của môi trường (bên trong cũng như bên ngoài cơ thể) nhờ đó mà động vật tồn tại và phát triển.

Ví dụ:

Phản ứng trà lời kích thích bên ngoài: động vật ăn cỏ

thường sống và đi kiếm ăn theo bầy đàn Đó cũng là một

cách thức tự vệ trước những động vật ăn thịt như hổ, báo…

Phản ứng trả lời kích thích bên trong: tập tính ăn Tập tính được gây ra

do sự kết hợp kích thích ngoài và kích thích trong: tập tính xã

hội (lối cư xử) của loài vật là do bản năng tự nhiên của

chúng và do sự di truyền

Dựa vào các đặc điểm của tập tính động vật, có thể phân biệt thành 2 nhóm tập tính chính là :

hỏi, rèn luyện, mang tính

bản năng, được di truyền

từ bố mẹ, không thay đổi

và không chịu ảnh hưởng

của điều kiện và hoàn

do học tập hoặc do có sự bàn giao gữa các cá thể cùng loài.

Ví dụ: Tập tính chống lại những động vật định ăn trộm thức ăn của nó

Ở những nhóm động vật càng cao, càng tiến hóa, loại tập tính đó học được càng nhiều, do đó chúng càng dễ thích nghi với điều kiện và hoàn cảnh sống

Ngoài ra, có thể kể loại tập tính thứ ba là tập tính hỗn hợp (bao gồm cả tập tính bẩm sinh lẫn tập tính thứ sinh.

1/ Tập tính cư trú:

Mỗi loài có tập tính cư trú khác nhau Tập tính cư trú ở động vật được hình thành do nhiều yếu tố như ánh sáng, nhiệt độ, độ pH,

nguồn thức ăn…

Ví dụ: Đối với những sinh vật sống dưới nước: có loài sống ở đáy , có lòai sống ở vùng giữa, có loài sống ở gần mặt nước; có loài sống ở nước ngọt, loài sống ở nước lợ, loài sống ở nước mặn, cũng có loài thích ứng rộng với độ mặn, sống được ở cả nước ngọt,

nước lợ, nước mặn như cá chình

Ví dụ:

Loài ong vò vẽ là một loài ong sống hoàn toàn đơn độc

Trong tập tính hôn phối, sau khi giao phối, con cái bắt đầu xây dựng tổ Trong tổ con cái sẽ đẻ một quả trứng Một vài con sâu sau khi đã bị làm tê liệt, được mang đến tổ làm thức

ăn cho ong con đang phát triển Cuối cùng, tổ được gắn lại

và con cái bay đi để xây dựng tổ mới Trong trình tự giao phối, làm tổ, đẻ trứng, săn mồi mang về tổ được thực hiện

mà không cần phải dạy hay học từ trước, đó là tập tính bẩm sinh; còn tìm đưa sâu đưa vào tổ là tập tính thứ sinh (ong

vò vẽ học được rằng sâu bị tê liệt có thể làm thức ăn cho

ong con).

2/ Tập tính kiếm ăn + săn mồi:

mẹ hoặc đồng loại hoặc

qua trải nghiệm của bản

thân.

Ví dụ: hổ mẹ dạy hổ con

săn mồi

Đàn chó sói đuổi theo con linh dương châu Phi đang cố chạy dù chân sau của nó đã

bị xé nát Chó sói là những sát thủ đáng

sợ,

có thể giết chết và ăn thịt con mồi trong thời gian rất ngắn Sói luôn duy trì tôn ti trật tự trong đàn Chúng mang mồi về cho con non sau những chuyến đi săn, chăm sóc những con già, ốm hoặc

bị thương

Cảm nhận xung điện sinh học ở cá mập

®ừng bao giờ chơi trò trốn tìm với cá mập vì chắc chắn bạn sẽ thua Cá mập có những tế bào đặc biệt trong não, cho phép

chúng nhận biết trường điện từ phát đi từ động vật khác Ở một số loài

cá mập, khả năng này hoàn hảo đến nỗi chúng có thể phát hiện ra những con mồi ẩn nấp dưới cát thông qua những tín hiệu điện yếu sinh ra từ hoạt động co giật cơ của con mồi.

Và bây giờ chúng ta hãy cùng xem thêm một vài hình ảnh về tập tính kiếm ăn săn mồi của động vật: – săn mồi của động vật:

Từ những con hổ hung dữ lao theo mồi

đến con cụn trựng nhỏ xớu rỡnh bắt

"miếng ngon", thế giới thiờn nhiờn

hoang dó là một chuỗi thức ăn tuõn

theo quy luật "cỏ lớn nuốt cỏ bộ".

2/ Tập tính kết đôi, hôn phối

3/ Tập tính kết đôi, hôn phối

• Tập tính kết đôi, hôn phối thường diễn ra vào

mùa sinh sản Đây luôn là một vấn đề hết sức thú vị của thế giới động vật

• Quá trình kết đôi được bắt đầu bằng các tín

hiệu như âm thanh, màu sắc, mùi…

• Ở côn trùng, ếch và chim thì

các tín hiệu âm thanh đóng

vai trò quan trọng trong tập

tính kết đôi Con cái chỉ trả

lời lại âm thanh do con đực

cùng loài phát ra

• Tiếng hót rất quan trọng

đối với chim đực khi chúng cần tìm bạn tình và răn đe những kẻ định xâm phạm lãnh thổ Một nghiên cứu gần đây cho thấy tiếng ồn ảnh hưởng tới đời sống tình dục của chim.

• Trong mùa sinh sản, các loài chim thường bay lượn trên không trung để khoe phần lông sặc sỡ dưới

ếch ,nhái kêu để gọi bạn tình

ếch ,nhái phát ra tiếng kêu để gọi bạn tình, công đực thì xoè bộ lông đuôi sặc sỡ để thu hút con cái

Sự gặp gỡ của chuồn chuồn đực và chuồn chuồn cái

trong mùa sinh sản.

Ngửi mùi "tình yêu" của bướm đêm

•Với loài bướm, cụm từ

"tình yêu nằm trong không khí" là một thuật ngữ được hiểu theo nghĩa đen Loài côn trùng này thường phát tán một số hóa chất đặc biệt, được gọi

là pheromone, khi cần tìm bạn tình Bướm đực có thể ngửi được pheromone của một con bướm cái cách nó tới 10 km Một số nghiên cứu cho thấy con người cũng có khả năng phát hiện ra pheromone bằng khứu giác.

Được coi là diva của thế giới chim muông, những con chim này

có bộ lông dài thướt tha, sặc sỡ, dùng để trưng diện trong những màn tán tỉnh tinh tế.

Mét sè h×nh ¶nh vÒ chim thiªn ® êng

Còn đây là một con chim thiên đường màu xanh biếc, với

phần đầu màu đen

Bạn có thể

nhìn thấy đuôi

của con chim

thiên đường

này đang uốn

cong lại, với

Để gây ấn tượng với các cô nàng chim mái hay kén chọn, những con chim trống cố gắng hết mình trong việc trình diễn

lấy lòng người đẹp Các động tác, xòe cánh, nhảy múa, vẫy đuôi, được chim

trống thể hiện một cách say xưa, với bộ lông quyến rũ

4/ Tập tính sinh sản + chăm sóc con:

Phần lớn các tập tính sinh sản là tập tính bẩm

sinh, mang tính bản năng Thường khởi đầu là

do một kích thích của môi trường ngoài như thời tiết (nhiệt độ, độ ẩm ), ánh sáng, âm thanh… tác động vào các giác quan hay do kích thích của môi trường bên trong do tác động của hoocmon sinh dục gây nên hiện tượng chín sinh dục và chuẩn bị cho sự sinh sản, được thể hiện bằng các hành

động ve vãn, khoe mẽ, tỏ tình, xây tổ, ấp trứng, chăm sóc, bảo vệ con non ….

* Có một số loài chim không tự ấp trứng mà luôn có tập tính

đẻ trứng “trộm” vào ổ các chim khác để nhờ ấp hộ Các chim được “gửi trứng ấp” cũng không hề hay biết

* Chim chích có thể ấp nhầm trứng tu hú to hơn trứng của nó

và khi trứng tu hú nở nó vẫn mớm mồi cho chim tu hú non, mặc dù con này đẩy cả trứng của chim chích ra ngoài tổ, tập tính này gọi là “Tập tính nhầm”.

* Ở một số loài côn trùng như kiến và ong, hầu hết các cá thể

đều không sinh sản mà dành toàn bộ sức lực để nuôi nấng bảo

* Chim chào mào (chim đầu rìu) cũng có khả năng tiết

ra mùi hôi Khả năng này bình thường được giữ kín,

nhưng đến lúc sinh đẻ, nhằm giúp cho con cái ra đời

bình an, chim mẹ đã thông qua tuyến hôi ở đuôi tiết ra

một dịch lỏng màu nâu đen có mùi khó ngửi Trong một

khoảng thời gian, tổ chim có mùi khó thở Dù rằng có

một số động vật chuyên ăn trộm trứng chim, nhưng khi

đối mặt với hoàn cảnh tồi tệ như vậy cũng phải rút lui

Con yªu , mÑ ®ang ë bªn c¹nh con ,chóng

ta cïng xuèng n íc nhÐ !

"- Mẹ, mẹ, Mẹ đã về"

"- Hôn tạm biệt mẹ nào con yêu, ngoan và đợi

mẹ đi kiếm thức ăn cho con"!