LỜI NÓI ĐẦU Quy hoạch xây dựng đô thị và điểm dân cư nông thôn là một vấn đề khoa học tổng hợp thuộc nhiều lĩnh vực kinh tế, xã hội, nhân văn, địa lý, tự nhiên, kỹ thuật.. Nghiên cứu vấn
Trang 1BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN & MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI
**********************
GIÁO TRÌNH QUY HOẠCH XÂY DỰNG ĐÔ THỊ
VÀ ĐIỂM DÂN CƯ NÔNG THÔN
Người biên soạn:
Ths Nguyễn Thị Hải Yến
Hà nội - 2011
Trang 2LỜI NÓI ĐẦU
Quy hoạch xây dựng đô thị và điểm dân cư nông thôn là một vấn đề khoa học tổng hợp thuộc nhiều lĩnh vực kinh tế, xã hội, nhân văn, địa lý, tự nhiên, kỹ thuật Nghiên cứu vấn đề này
để tìm ra những giải pháp cụ thể nhằm xây dựng một đô thị hợp lý, hài hoà giữa sự phát triển của con người, xã hội và thiên nhiên trong sự phát triển bền vững nói chung Ngoài ra quy hoạch xây dựng đô thị và điểm dân cư nông thôn còn tạo cơ sở vật chất thuận lợi cho việc triển khai các hoạt động sản xuất, cũng như tổ chức cuộc sống của người dân lao động trong xã hội ở nông thôn
Trong điều kiện công nghiệp hoá, đô thị hoá diễn ra mạnh mẽ, với sự chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường hiện nay, các đô thị đang phát triển một cách nhanh chóng thiếu sự quy hoạch
và sự quản lý của nhà nước; phương thức tổ chức các hoạt động sản xuất ở nông thôn thì hết sức
đa dạng, yêu cầu tổ chức cuộc sống trong xã hội nông thôn cũng xuất hiện nhiều yếu tố mới Do
đó, phương thức quy hoạch xây dựng đô thị và phát triển các điểm dân cư nông thôn cần được nghiên cứu sửa đổi bổ sung cho phù hợp với thực tế của xã hội nước ta trong giai đoạn hiện nay, cũng như xu thế phát triển trong tương lai Có như thế, chúng ta mới có thể đẩy nhanh sự phát triển các đô thị hiện đại, các điểm dân cư nông thôn phù hợp với quan điểm phát triển bền vững, toàn diện, góp phần giảm dần sự khác biệt giữa đô thị và nông thôn
Xuất phát từ yêu cầu nói trên và nhằm đáp ứng kịp thời việc nghiên cứu, giảng dạy và học tập của sinh viên, học sinh và những người quan tâm, nhằm trang bị những kiến thức cơ bản trong lĩnh vực này cho sinh viên các ngành có liên quan trong các trường đại học Đồng thời, cũng là tư liệu tham khảo cho các cán bộ chuyên môn và quản lý trong việc triển khai công tác nghiên cứu thiết kế quy hoạch, quản lý xây dựng đô thị và các điểm dân cư nông thôn ở nước ta, Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội tổ chức biên soạn cuốn giáo trình Quy hoạch xây dựng đô thị và điểm dân cư nông thôn dùng cho sinh viên trình độ Cao đẳng ngành Quản lý đất đai do Ths Nguyễn Thị Hải Yến chủ biên cùng với sự tham gia của tập thể giáo viên và những người làm công tác khoa học biên soạn
Cấu trúc của cuốn giáo trình gồm 4 chương:
Chương 1 Đô thị và quá trình phát triển đô thị
Chương 2 Quy hoạch xây dựng đô thị
Chương 3 Điểm dân cư nông thôn và quá trình phát triển
Chương 4 Quy hoạch xây dựng điểm dân cư nông thôn
Chúng tôi xin trân trọng cám ơn Hội đồng khoa học Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, các phòng ban và đặc biệt là tập thể giáo viên Khoa Quản lý đất đai cùng các đồng nghiệp đã đóng góp nhiều ý kiến quý báu, tạo điều kiện trong quá trình hoàn thiện cuốn sách
Do thời gian và trình độ còn hạn chế, vì thế cuốn sách không tránh khỏi những thiếu sót, chúng tôi rất mong nhận được các ý kiến đóng góp của bạn đọc để tiếp tục hoàn thiện cuốn giáo trình này
Tác giả
Ths Nguyễn Thị Hải Yến
Trang 3LỜI NÓI ĐẦU 5
Chương 1 ĐÔ THỊ VÀ QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ 7
1.1 KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI ĐÔ THỊ 7
1.1.1 Khái niệm đô thị và điểm dân cư đô thị 7
1.1.2 Phân loại đô thị 9
1.1.3 Quản lý đô thị 13
1.2 ĐÔ THỊ HOÁ VÀ QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ 15
1.2.1 Khái niệm về đô thị hoá 15
1.2.2 Sự phát triển của đô thị hoá 15
1.2.3 Sơ lược quá trình phát triển đô thị thế giới 17
1.2.4 Quá trình phát triển đô thị Việt nam 20
1.3 XU THẾ VÀ QUAN ĐIỂM VỀ QUY HOẠCH PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ 24
1.3.1 Một số lý luận về quy hoạch đô thị 24
1.3.2 Một số định hướng phát triển đô thị Việt Nam 28
1.3.3 Định hướng phát triển đô thị Việt Nam đến năm 2050 28
Chương 2 QUY HOẠCH XÂY DỰNG ĐÔ THỊ 34
2.1 MỤC TIÊU, NHIỆM VỤ, NỘI DUNG CỦA QUY HOẠCH CHUNG XÂY DỰNG ĐÔ THỊ 34
2.1.1 Mục tiêu quy hoạch chung xây dựng đô thị 34
2.1.2 Nhiệm vụ quy hoạch chung xây dựng đô thị 34
2.1.3 Nội dung đồ án quy hoạch chung xây dựng đô thị 34
2.2 XÂY DỰNG CÁC TIỀN ĐỀ PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ 35
2.2.1 Tính chất của đô thị 35
2.2.2 Dân số đô thị 36
2.2.3 Đất đai đô thị 38
2.2.4 Cơ sở kinh tế kỹ thuật phát triển đô thị 40
2.2.5 Các thành phần đất đai trong quy hoạch xây dựng đô thị 40
2.3 ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN KHÔNG GIAN ĐÔ THỊ 41
2.3.1 Những nguyên tắc cơ bản phát triển không gian đô thị 41
2.3.2 Cơ cấu chức năng đất đai phát triển đô thị 42
2.3.3 Bố cục không gian kiến trúc đô thị 46
2.4 QUY HOẠCH XÂY DỰNG CÁC KHU CHỨC NĂNG TRONG ĐÔ THỊ 46
2.4.1.Quy hoạch xây dựng khu công nghiệp 46
2.4.2 Quy hoạch đất khu kho tàng 50
2.4.3 Quy hoạch đất khu dân dụng đô thị 51
2.4.4 Quy hoạch hệ thống giao thông đô thị 60
2.4.5 Quy hoạch khu cây xanh đô thị 67
2.4.6 Khu đất đặc biệt 68
2.5 QUY HOẠCH CẢI TẠO ĐÔ THỊ 68
2.5.1 Ý nghĩa, mục đích 68
2.5.2 Phương pháp quy hoạch cải tại 69
2.5.3 Nội dung quy hoạch cải tạo đô thị 70
Chương 3 ĐIỂM DÂN CƯ NÔNG THÔN VÀ QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN 71
3.1 XÃ HỘI NÔNG THÔN VIỆT NAM VÀ QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN KIẾN TRÚC LÀNG XÃ 71
3.1.1 Khái quát về xã hội nông thôn Việt nam 71
3.1.2 Quá trình phát triển điểm dân cư nông thôn 73
3.1.3 Kiến trúc truyền thống làng xã 74
3.2 CƠ CẤU TỔ CHỨC ĐIỂM DÂN CƯ NÔNG THÔN 76
3.2.1 Phân loại điểm dân cư nông thôn 76
3.2.2 Cơ cấu dân số, lao động của điểm dân cư nông thôn 78
3.2.3 Cơ cấu đất đai trong điểm dân cư nông thôn 80
Trang 43.2.4 Kết cấu hạ tầng cơ sở điểm dân cư nông thôn 83
Chương 4 QUY HOẠCH XÂY DỰNG ĐIỂM DÂN CƯ NÔNG THÔN 86
4.1 MỤC TIÊU, NHIỆM VỤ, NỘI DUNG QUY HOẠCH XÂY DỰNG ĐIỂM DÂN CƯ NÔNG THÔN 86
4.1.1 Mục tiêu quy hoạch xây dựng điểm dân cư nông thôn 86
4.1.2 Nhiệm vụ quy hoạch xây dựng điểm dân cư nông thôn 86
4 1 3 Nội dung quy hoạch xây dựng điểm dân cư nông thôn 86
4.2 XU THẾ PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI CỦA CÁC ĐIỂM DÂN CƯ NÔNG THÔN 87
4.2.1 Khả năng phát triển hình thức trang trại gia đình 87
4.2.2 Khả năng phát triển ngành nghề, công nghiệp nông thôn 87
4.3 QUY HOẠCH MẠNG LƯỚI ĐIỂM DÂN CƯ NÔNG THÔN 89
4.3.1 Xác định tính chất, quy mô điểm dân cư nông thôn 89
4.3.2 Xác định cơ cấu hợp lý cho điểm dân cư nông thôn 91
4.3.3 Quy hoạch xây dựng điểm dân cư nông thôn 94
4.4 QUY HOẠCH PHÁT TRIỂN HẠ TẦNG KỸ THUẬT CÁC KHU DÂN CƯ THEO VÙNG ĐẶC TRƯNG 112
4.4.1 Khu dân cư vùng đồng bằng 112
4.4.2 Khu dân cư vùng trung du, miền núi 113
4.4.3 Khu dân cư ven biển 114
4.4.4 Khu dân cư ven đô thị lớn 114
TÀI LIỆU THAM KHẢO 116
*****************************
Cảm ơn bạn đã truy cập cổng Thông tin Thư viện Điện tử Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội Đây là tài liệu nội bộ của Nhà trường Để có nội dung đầy đủ của tài liệu, mời bạn liên hệ trực tiếp với Trung tâm Thông tin Thư viện
Điện thoại: (04) 37630167