chu n C TH TRUNG I Vn K11

chu n C TH TRUNG I Vn K11 tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực ki...

CHỦ ĐỀ THƠ TRUNG ĐẠI VIỆT NAM

(Ngữ văn: 11)

I XÁC ĐỊNH CHUẨN KIẾN THỨC KĨ NĂNG

- Hiểu được những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của những bài thơ trong chủ đề

- Hiểu một số đặc điểm cơ bản của thơ trung đại Việt Nam

- Bước đầu nhận diện được một số phong cách thơ trung đại ở một số phương diện như: đề tài, cảm hứng, thể loại và ngôn ngữ

- Biết cách đọc hiểu một văn bản thơ trung đại

- Vận dụng được những hiểu biết về thơ trung đại Việt Nam vào đọc hiểu những văn bản tương tự ngoài chương trình SGK

Từ đó có thể hình thành các năng lực sau:

+ Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản

+ Năng lực giải quyết những tình huống đặt ra trong các văn bản

+ Năng lực đọc hiểu thơ trung đại Việt Nam theo đặc điểm thể loại

+ Năng lực trình bày suy nghĩ cảm nhận của cá nhân về ý nghĩa của văn bản + Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận về nội dung và nghệ thuật của văn bản

II.BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ ĐÁNH GIÁ CHỦ ĐỀ "THƠ TRUNG ĐẠI VIỆT NAM" THEO ĐỊNH HƯỚNG NĂNG LỰC

Vận dụng thấp Vận dụng cao

- Nêu thông tin về

tác giả (cuộc đời,

con người, phong

cách nghệ thuật),

tác phẩm (xuất xứ,

hoàn cảnh ra đời)

- Vận dụng hiểu biết về tác giả (cuộc đời, con người), hoàn cảnh

ra đời của tác phẩm để lí giải nội dung và nghệ thuật của bài thơ

- Vận dụng đặc điểm phong cách nghệ thuật của nhà thơ vào hoạt động tiếp nhận và đọc hiểu văn bản

- Nhận ra đề tài

cảm hứng và thể

thơ

- Hiểu được cội nguồn nảy sinh cảm hứng

Hiểu được đặc điểm cơ bản của thể thơ

- Vận dụng hiểu biết về đề tài, cảm hứng thể thơ vào phân tích, lí giải giá trị nội dung và nghệ thuật

- Từ đề tài, cảm hứng, thể thơ…tự xác định được con đường phân tích một văn bản mới cùng thể tài (thể

loại, đề tài).

- Nhận diện chủ

thể trữ tình, đối

tượng trữ tình, thế

giới hình

tượng( thiên

nhiên, cảnh vật,

không gian, thời

gian…) trong bài

thơ

- Hiểu được tâm trạng, tình cảm của nhân vật trữ tình trong bài thơ

- Phân tích được ý nghĩa của thế giới hình tượng đối với việc thể hiện tình cảm, cảm xúc của nhân vật trữ tình

- Giải thích được tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bài thơ

- Biết đánh giá tâm trạng, tình cảm của nhân vật trữ tình

- Khái quát hoá về đời sống tâm hồn nhân cách của nhà thơ

- So sánh cái “tôi”

trữ tình của các nhà thơ, trong các bài thơ

- Giải thích được tâm trạng, cảm xúc của tác giả

- Biết bình luận, đánh giá đúng đắn những ý kiến nhận định về các tác phẩm thơ đã được học

- Liên hệ với những giá trị sống hiện tại của bản thân và những người xung quanh

- Biết cách tự nhận diện, phân tích và đánh giá thế giới hình tượng và tâm trạng của nhân vật trữ tình trong những bài thơ khác, tương tự, cùng thể tài

- Phát hiện các chi

tiết, biện pháp

nghệ thuật đặc sắc

(từ ngữ, biện pháp

tu từ, câu thơ,

hình ảnh, nhịp

điệu, bút pháp…)

- Lí giải ý nghĩa, tác dụng của biện pháp nghệ thuật

- Đánh giá giá trị nghệ thuật của tác phẩm

- Khái quát giá trị đóng góp của tác phẩm đối với thể loại, nghệ thuật thơ, xu hướng hiện đại hóa văn học nói chung và thơ ca nói riêng

- Tự phát hiện và đánh giá giá trị nghệ thuật của các tác phẩm tương tự không có trong chương trình

- Đọc diễn cảm toàn bộ tác phẩm (thể hiện được tình cảm, cảm xúc

- Đọc sáng tạo (không chỉ thể hiện tình cảm, cảm xúc của tác

của nhà thơ trong tác phẩm)

giả mà còn bộc lộ những cảm nhận, cảm xúc, trải nghiệm riêng của bản thân)

- Đọc nghệ thuật (đọc có biểu diễn)

- Viết bài bình thơ, giới thiệu thơ

- Sưu tầm những bài văn hay, tương

tự của tác giả và của giai đoạn văn học này

- Sáng tác thơ

- Viết bài tập nghiên cứu khoa học

- Tham gia các câu lạc bộ thơ, ngày hội thơ

III.CÂU HỎI-BÀI TẬP MINH HOẠ

Bài thơ “Tự tình” (II) (Hồ Xuân Hương)

- Nêu những nét

chính về cuộc đời

của nhà thơ Hồ

Xuân Hương?

- Nêu những hiểu

biết của em về

phong cách thơ Hồ

Xuân Hương?

- Kể tên những tập

thơ tiêu biểu của Hồ

Xuân Hương?

- Bài thơ Tràng

Giang được tác giả

"Tự tình" (II) sáng

tác trong hoàn cảnh

nào?

- Bài thơ được sáng

tác theo thể thơ

nào? Hãy chỉ ra

những biểu hiện của

thể thơ đó?

- Xác định nhân vật

trữ tình trong bài

thơ?

- Chỉ ra các thủ

pháp nghệ thuật

được tác giả sử

sụng trong bài thơ?

-Thời gian và không gian nghệ thuật trong bài thơ có tác dụng nghệ thuật gì?

-Giá trị biểu cảm của

các từ ngữ:văng vẳng, dồn,trơ,cái hồng nhan, say lại tỉnh?

-Mối tương quan giữa hình tượng

"trăng bóng xế" mà vẫn "khuyết chưa tròn" với thân phận

nữ sĩ?

-Hiệu quả nghệ thuật của phép đảo ngữ và các động từ mạnh trong hai câu thơ 5

và 6?

-Hình tượng thiên nhiên trong hai câu 5

và 6 góp phần diễn tả tâm trạng, thái độ của nhà thơ như thế nào ?

-Hiệu quả nghệ thuật

của từ xuân,từ lại;nghệ thuật tăng tiến: Mảnh tình-san sẻ-tí-con con trong

việc diễn tả tâm sự của tác giả ở 2 câu kết?

- Căn cứ vào những hiểu biết về tác giả

Hồ Xuân Hương và

bài thơ "Tự tình"

,giải thích ý nghĩa nhan đề "Tự tình" ?

-Phân tích hoàn cảnh

và tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bốn câu thơ đầu ?

-Phân tích "tinh thần

nổi loạn" của Hồ

Xuân Hương qua bốn câu thơ cuối bài thơ?

-Phân tích tài năng

sử dụng ngôn ngữ của Hồ Xuân Hương trong bài thơ "Tự tình?

-Đọc diễn cảm bài

thơ "Tự tình"?

-Viết bài văn ngắn giới thiệu về phong cách thơ "Bà chúa thơ Nôm" Hồ Xuân Hương?

-Bằng hiểu biết của bản thân về cuộc đời và thơ Hồ Xuân Hương,hãy viết đoạn văn ngắn về

chủ đề:"Nỗi buồn thân phận"

-Có ý kiến cho rằng

Hồ Xuân Hương là

"đứa con ngỗ ngược của chế độ phong kiến''.Hãy

bình luận và kiến giải ?

-Bài thơ ("Tự tình" )nói lên bi kịch duyên phận vừa cho thấy khát vọng sống,khát vọng hạnh phúc của

Hồ Xuân Hương.

(Ngữ văn 11,tập 1,tr.19)Hãy phân tích để làm sáng tỏ

nhận định trên.

-Đọc nghệ thuật (ngâm thơ kết hợp

biểu diễn)

IV.ĐỀ KIỂM TRA CHO CHỦ ĐỀ "THƠ TRUNG ĐẠI VIỆT NAM"

Ma trận đề kiểm tra

Mức độ

Chủ đề

Nhận biết Thông

hiểu

I Đọc

-hiểu

-Xác định chủ thể trữ tình trong bài thơ?

-Xác định các biện pháp nghệ thuật đựơc

sử dụng trong bốn câu cuối bài thơ?

-Phân tích hiệu quả của các thủ pháp nghệ thuật đó?

-Bằng hiểu biết của bản thân

về cuộc đời và thơ

Hồ Xuân Hương,hãy viết đoạn văn ngắn

về chủ

đề:"Nỗi buồn thân phận"

Số câu

Số điểm:

Tỷ lệ

2 2,0 20%

1 1,0

1 1

4 4 40%

10% 10%

II Làm

văn

- Những nét chính

về tác giả

Hồ Xuân Hương,tác phẩm Tự tình

- Phân tích được hoàn cảnh tâm trạng của nhân vật trữ tình trong

4 câu thơ đầu

-Phân tích được khát vọng sống, khát vọng nổi loạn của nhà thơ ở bốn câu cuối

-Những đặc sắc trong nghệ thuật của bài thơ về mặt:thể loại ,thủ pháp nghệ thuật, ngôn ngữ…

- Trình bày nhận xét,đánh giá, quan điểm của mình về ý kiến cần NL

- Liên hệ một số bài thơ khác của Hồ Xuân Hương và cùa nhà thơ khác

có chung

đề tài -Biết liên

hệ với vấn

đề mang tính thời đại

Số điểm:

Tỷ lệ

1 10%

4 40%

1 10%

6 60%

Tổng chung:

Số điểm:

Tỷ lệ

3,0 30%

1,0 10%

5,0 50%

1,0 10%

10 100%

V.ĐỀ KIỂM TRA

(Thời gian làm bài: 90 phút)

Phần I: Đọc – hiểu (4 điểm)

Đọc bài thơ sau và trả lời câu hỏi nêu ở bên dưới:

"Tự tình"(II)

Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn, Trơ cái hồng nhan với nước non

Chén rượu hương đưa say lại tỉnh, Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn, Xiên ngang mặt đất, rêu từng đám

Đâm toạc chân mây, đá mấy hòn

Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại,

Mảnh tình san sẻ tí con con!

-Câu 1: Xác định chủ thể trữ tình trong bài thơ?

Câu 2: Chỉ ra các thủ pháp nghệ thuật được sử dụng trong bốn câu thơ cuối? Câu 3: Phân tích hiệu quả nghệ thuật của các thủ pháp nghệ thuật được sử dụng trong bốn câu thơ cuối?

Câu 4: Bằng hiểu biết của bản thân về cuộc đời và thơ Hồ Xuân Hương,hãy viết đoạn văn ngắn về chủ đề:"Nỗi buồn thân phận"

II.Phần 2: Tự luận( 6 điểm)

Bài thơ ("Tự tình" II )nói lên bi kịch duyên phận vừa cho thấy khát vọng sống,khát vọng hạnh phúc của Hồ Xuân Hương.(Ngữ văn 11,tập 1,tr.19)

Hãy phân tích để làm sáng tỏ nhận định trên.

_HẾT

VI.HƯỚNG DẪN CHẤM,BIỂU ĐIỂM.

1.Hướng dẫn chấm

Thí sinh có thể cảm nhận viết theo những cách khác nhau ,nhưng cần thuyết phục, đảm bảo theo yêu cầu của thể loại và đề bài

-Cần khuyến khích những bài viết có chiều sâu,sáng tạo

2.Biểu điểm

I a Yêu cầu về kĩ năng:

hiểu

- Học sinh có kĩ năng đọc hiểu văn bản

- Diễn đạt rõ ràng, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp

b Yêu cầu về kiến thức:

1 Chủ thể trữ tình trong bài thơ là người phụ nữ trong xã hội phong

kiến đầy rẫy những bất công,éo le (Có thể là chính bản thân nhà thơ).Khi tuổi xuân đang trôi đi mà hạnh phúc lứa đôi vẫn chưa trọn

vẹn.

01

2 Các thủ pháp nghệ thuật được sử dụng trong bốn câu cuối

-Đảo ngữ:Xiên ngang mặt đất /rêu từng đám

Đâm toạc chân mây/đá mấy hòn

-Biện pháp tăng tiến :Mảnh tình-san sẻ-tí-con con

-Kết hợp với cách dùng động từ mạnh:xiên ngang,đâm toạc;Cách

dùng từ lại,từ xuân

01

3 Hiệu quả nghệ thuật:

-Đảo ngữ:Xiên ngang mặt đất /rêu từng đám

Đâm toạc chân mây/đá mấy hòn

Kết hợp với cách dùng động từ mạnh:xiên ngang,đâm toạc.Nhấn

mạnh khát vọng nổi loạn,khát vọng sống và hạnh phúc lứa đôi của

nhà thơ Góp phần tô đậm cá tính của tác giả

-Biện pháp tăng tiến :Mảnh tình-san sẻ-tí-con con.Cách dùng từ

lại,từ xuân diễn tả bi kịch của nhà thơ,khát vọng đáng trân trọng cuối

cùng vẫn bị xã hội chà đạp ,vùi dập

01

4 Học sinh có nhiều cách viết khác nhau,nhưng cần làm rõ những ý

sau:

-Người phụ nữ trong xã hội xưa không có quyền làm chủ bản thân mình.Số phận của họ do kẻ khác định đoạt("ba chìm bảy nổi với nước non","rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn")

-Những khát vọng sống,khát vọng hạnh phúc đáng trân trọng nhưng đều bị xã hội chà đạp và vùi dập

01

II

Là

m

a Yêu cầu về kĩ năng:

- Học sinh biết cách làm bài nghị luận văn học kết hợp với nghị luận

xã hội

văn - Vận dụng tốt các thao tác lập luận.

- Không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp

- Khuyến khích những bài viết sáng tạo

b Yêu cầu về kiến thức:

- Giới thiệu khái quát về tác giả Hồ Xuân Hương, tác phẩm Tự Tình (II)

-Khái quát về bi kịch duyên phận và khát vọng sống,khát vọng hạnh phúc của nhà thơ

0,5

*Bốn câu thơ đầu:Hoàn cảnh và tâm trạng

-Không gian :đêm khuya,lúc nửa đêm về sáng khi vạn vật chìm trong bóng tối

-Âm thanh:tiếng trống canh dồn đập,gợi cảm nhận sự trôi chảy của thời gian.Từ láy "văng vẳng" tô đậm sự im lặng ,nhờ thủ pháp lấy động tả tĩnh

-Cảm nhận thân phận qua những từ ngữ như:"trơ" (sự bẽ bàng),cách gọi "cái hồng nhan" (tự trào mỉa mai,chua xót cho bản thân);Thủ pháp đối lập giữa Cái hồng nhan/với nước non nhấn mạnh sự cứng

cỏi,tư thế kiêu hãnh của người phụ nữ cô đơn buồn tủi

-Tâm trạng cô đơn,chán chường,tìm đến rượu như một sự cứu cánh nhưng kết cục vẫn bế tắc.Vọng nguyệt muốn tìm tri âm ,nhưng chỉ

thêm bẽ bàng khi liên tưỏng đến thân phận"khuyết chưa tròn".

*Bốn câu cuối:Khát vọng sống,khát vọng hạnh phúc

-Hình ảnh bé nhỏ:''rêu từng đám",'đá mấy hòn" gợi sự hèn mọn,nhỏ

bé về thân phận

-Nỗi niềm căm phẫn,không cam chịu số phận.Qua nghệ thuật đảo

ngữ và cách dùng động từ mạnh"xiên ngang" và "đâm toạc"nhấn

mạnh khát vọng nổi loạn

-Tiềm tàng khát vọng sống và hạnh phúc lứa đôi.Từ "ngán" cho thấy

sự bất mãn,chán chường.Nhận thức sự tuần hoàn của mùa xuân đất trời và sự hữu hạn của tuổi xuân con người

02

02

-Trở lại bi kịch bẽ bàng ,thấm thía qua thủ pháp tăng tiến :Mảnh tình-san sẻ-tí-con con.Mảnh tình vốn đã bé nhỏ lại bị san sẻ chỉ còn lại tí con con đầy chua chát.

* - Liên hệ một số bài thơ khác của Hồ Xuân Hương và của nhà thơ khác có chung đề tài

-Biết liên hệ ,mở rộng những vấn đề mang tính thời đại

01

Qua bài thơ ta thấy được bản lĩnh Hồ Xuân Hương được thể hiện qua tâm trạng đầy bi kịch: vừa buồn tủi vừa phẫn uất trước tình cảnh éo

le, vừa cháy bỏng khao khát hạnh phúc

0,5

Hết