Vẽ biểu đồ thích hợp thể hiện sự chuyển dịch cơ cấu lao động phân theo khu vực kinh tế của nước ta trong thời kì 1989 – 2003.. + Trường hợp học sinh tính sai tỉ lệ trong phần xử lí bảng
Trang 1ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI CẤP HUYỆN
NĂM HỌC 2010 - 2011 Thời gian: 120 phút (Không kể thời gian giao đề)
Câu 1 (2 điểm): Lễ khai mạc Đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội được tổ chức long
trọng tại Hà Nội vào lúc 8 giờ sáng ngày 10/10/2010 Giả sử: có 1 nhà báo ở tại New York (Hoa Kì) muốn đến Hà Nội đúng vào lúc 8 giờ để dự lễ khai mạc thì nhà báo này cần phải xuất hành bằng máy bay tại New York vào lúc mấy giờ? Ngày nào? Biết rằng New York nằm trong múi giờ thứ 19 và máy bay phải bay mất 12 giờ mới đến Hà Nội
Câu 2 (4 điểm): Dựa vào bảng số liệu sau đây, hãy cho biết địa điểm A, B nằm trong
kiểu khí hậu nào? Ở bán cầu nào? Vì sao?
ĐỊA ĐIỂM A
ĐỊA ĐIỂM B
Nhiệt độ ( 0 C) -50 -30 -20 -10 5 14 10 3 -7 -18 -35 -45
Câu 3 (4 điểm ) Em hãy trình bày những đặc điểm đặc trưng của khí hậu ba miền địa lí
tự nhiên của nước ta Vì sao Miền Bắc và Đông Bắc Bộ tính chất nhiệt đới bị giảm sút?
Câu 4 (5 điểm) Cho bảng số liệu:
Giá trị sản xuất ngành trồng trọt của nước ta từ năm 1990 đến 2005.(đơn vị tỉ đồng)
Cây ăn quả, rau đậu và cây khác 9622,1 11923,6 18459,4
a Vẽ biểu đồ cột chồng thể hiện cơ cấu giá trị sản xuất ngành trồng trọt từ năm 1990 đến năm 2005
c Dựa vào biểu đồ đã vẽ, hãy nhận xét và giải thích?
Câu 5 (5 điểm) Cho bảng số liệu:
Cơ cấu lao động phân theo khu vực kinh tế của nước ta thời kì 1989 – 2003.(Đơn vị: %)
Năm Nông – lâm – ngư nghiệp Công nghiệp – xây dựng Dịch vụ
a Vẽ biểu đồ thích hợp thể hiện sự chuyển dịch cơ cấu lao động phân theo khu vực kinh tế của nước ta trong thời kì 1989 – 2003
b Nhận xét và giải thích biểu đồ
HẾT
Trang 2ĐÁP ÁN VÀ HƯỚNG DẪN CHẤM THI HỌC SINH GIỎI ĐỊA LÍ LỚP 9
CẤP HUYỆN NĂM HỌC 2010-2011
http://violet.vn/nguyenthienhuongvp77 tài nguyên giáo dục
Câu 1: ( 2 điểm) Tính giờ:
- Việt Nam ở múi giờ thứ 7, New York ở múi giờ thứ 19 cách múi giờ gốc là 5 múi giờ về phía tây (0,5đ)
New York cách Việt Nam là 5 + 7 = 12 múi giờ (0,5đ)
- Do đó khi Hà Nội là 8 giờ ngày 10/10/2010 thì ở New York là 8 – 12 = - 4 tức là 20 giờ ngày 9/10/2010 (0,5đ)
- Mặt khác: máy bay phải bay mất 12 giờ mới đến Hà Nội Nên để đến Hà Nội đúng
vào giờ khai mạc Đại lễ thì nhà báo phải xuất phát tại New York là 20 – 12 = 8 giờ ngày
9/10/2010 (0,5đ)
Câu 2: (4 điểm) Xác định địa điểm A,B nằm ở các kiểu khí hậu:
* Địa điểm A nằm trong kiểu khí hậu cận nhiệt Địa Trung Hải, bán cầu Bắc (0,5đ) Vì:
+ Các tháng mùa hè: nhiệt độ khá cao từ 220C đến 290C, cao nhất là tháng VII (290C) (phù hợp với mùa hè ở bán cầu Bắc.); lượng mưa thấp, thấp nhất vào tháng VII (10mm) Mùa hè nóng, khô (0,75đ)
+ Các tháng mùa đông: nhiệt độ thấp hơn nhưng không thấp lắm từ 100C đến 150C, thấp nhất là tháng I (100C) (phù hợp với mùa đông ở bán cầu Bắc) Mùa đông
ấm áp (0,75đ) + Mưa tập trung vào các tháng X đến tháng II (mùa thu - đông) (0,25đ)
* Địa điểm B nằm trong kiểu khí hậu cận cực, bán cầu Bắc (0,5đ) Vì: nhiệt độ trung bình rất thấp và cực đoan (0,25đ) Từ tháng XII đến tháng III, nhiệt
độ rất thấp từ - 200C đến – 500C (phù hợp với mùa đông ở bán cầu Bắc) (0,5đ), nhiệt cao nhất là tháng VI (140C) (phù hợp với mùa hè ở bán cầu Bắc) (0,5đ)
Câu 3 (4 điểm):
* Miền Bắc và Đông bắc bắc bộ: (1đ )
+ Mùa đông: Lạnh giá , mưa phùn , mùa đông đến sớm kết thúc muộn
+ Mùa hạ: Nóng ẩm và mưa nhiều ,kèm theo hiện tượng mưa ngâu
* Miền Tây Bắc và bắc trung bộ : (1đ )
+ Mùa đông: Đến muộn và kết thúc sớm , chỉ có 3 tháng lạnh nhiệt độ dưới 180 C + Mùa hạ: Khô nóng , mùa mưa chuyển dần sang thu đông
* Miền Nam trung bộ và nam bộ : Nóng quanh năm , nhiệt độ trung bình năm cao (250C - 270C) , biên độ nhiệt năm nhỏ.Có một mùa khô sâu sắc kéo dài 6 tháng (1đ )
* Giải thích : (1đ) Miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ tính chất nhiệt đới giảm sút mạnh
mẽ vì:
- Miền nằm ở vị trí cận chí tuyến
- Miền có địa hình thấp, 4 cánh cung mở ra ở phía Bắc nên gió mùa Đông Bắc tác động mạnh mẽ
Trang 3Câu 4: (5 điểm)
a Vẽ biểu đồ: (2đ)
- Xử lí bảng số liệu: Cơ cấu giá trị trồng trọt qua các năm: (%) (1đ)
Cây ăn quả, rau đậu và cây khác 19,4 18,0 17,1
(Nếu học sinh tính sai tỉ lệ thì tuỳ theo mức độ để cho điểm)
- Vẽ biểu đồ cột chồng: (1,5đ) Yêu cầu:
+ Chia tỉ lệ và khoảng cách năm và vẽ chính xác, bảng chú thích, Tên biểu đồ,
số liệu đầy đủ
Chú ý::
+ Vẽ thiếu chính xác trừ 0,75điểm, thiếu tên biểu đồ hoặc chú thích trừ 0,25 điểm.
+ Trường hợp học sinh tính sai tỉ lệ trong phần xử lí bảng số liệu thì trừ điểm 1,0 điểm trong phần vẽ biểu đồ
b- Nhận xét và giải thích: (2,5đ)
* Nhận xét: (1đ)
- Tỉ trọng của các loại cây trồng có sự chênh lệch rất lớn: Trong mỗi năm, cây lương thực chiếm cao nhất (năm 2005 cây lương thực chiếm 59,2; còn cây công nghiệp chiếm 23,7%, cây ăn quả, rau đậu và các loại cây khác chiếm 17,1%) (0,5đ)
- Từ năm 1990 đến năm 2005: cơ cấu giá trị ngành trồng trọt có sự chuyển dịch:
Tỉ trọng cây lương thực giảm 7,9%, cây công nghiệp tăng nhanh nhất (10,2%) Tỉ trọng giá trị các cây khác giảm (2,3%) (0,5đ)
* Giải thích: (1,5đ)
+ Do nguồn tài nguyên thuận lợi cho ngành trồng cây lương thực rất phong phú, nhu cầu lương thực cho con người và nguyên liệu cho các ngành chế biến trong và ngoài nước rất cao, là ngành truyền thống của nhân dân Việt Nam Nên tỉ trọng cây lương thực chiếm khá cao (0,5đ)
+ Ngành nông nghiệp nước ta đang phát triển theo hướng sản xuất hàng hoá, nên nhà nước đã đầu tư nhiều hơn vào ngành trồng cây công nghiệp nhằm đáp ứng nhu cầu cung cấp nguyên liệu cho các ngành công nghiệp chế biến phục vụ trong nước, đặc biệt cho xuất khẩu Do đó tỉ trọng cây công nghiệp tăng nhanh, cây lương thực giảm (0,5đ)
+ Cây ăn quả, rau đậu và các loại cây khác tỉ trọng giảm là do nhiều nguyên nhân như: giá cả thị trường luôn biến động, việc bảo quản, vận chuyển gặp khó khăn, công nghệ chế biến còn thấp, nhiều vùng phát triển còn mang tính tự phát chưa tập trung (0,5đ)
Nếu học sinh tính sai tỉ lệ trong phần xử lí bảng số liệu nhưng vẫn nhận xét giải thích được những ý cơ bản thì phần nhận xét và giải thích chỉ đạt điểm tốt đa không quá 1,25điểm
Trang 4Câu 5: 5 điểm
a Vẽ biểu đồ: (2đ)
- Yêu cầu: + Vẽ biểu đồ dạng miền
+ Vẽ chính xác khoảng cách năm, tỉ lệ, có tên, có chú giải, sạch đẹp
Nếu học sinh: Vẽ thiếu chính xác trừ 0,75điểm, thiếu tên biểu đồ hoặc chú thích trừ 0,25 điểm
b- Nhận xét và giải thích: (3đ)
* Nhận xét: (2đ)
- Từ năm 1989 đến năm 2003: Cơ cấu lao động chuyển dịch theo hướng CNH – HĐH (0,5đ)
+ Giảm tỉ trọng lao động ở khu vực nông – lâm – ngư nghiệp từ 71,5 xuống 60,3 (giảm 11,2%) (0,25đ)
+ Tăng tỉ trọng ở các khu vực công nghiệp – xây dựng: tăng từ: 11,2% lên 16,5% ( tăng 5,3%); (0,25đ)
+ Lao đông trong ngành dịch vụ có biến động: Giai đoạn 1989 – 1996 tăng (tăng 2,4%), giai đoạn 1996 – 1992 giảm nhẹ (giảm 0,5%), giai đoạn 1999 – 2003 tăng nhanh (4,0%) (0,5đ)
- Sự chuyển dịch cơ cấu lao động theo khu vực kinh tế như trên là hợp lí nhưng còn chậm: (Trong vòng 14 năm, bình quân lao động trong ngành công nghiệp – xây dựng chỉ tăng 0,38% năm, còn lao động trong nông nghiệp chỉ giảm 0,8%) (0,5đ)
* Giải thích: (1đ)
- Do sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế kéo theo sự chuyển dịch cơ cấu lao động (0,25đ)
- Nước ta đang ở thời kì đầu của quá trình CNH – HĐH nên khả năng thu hút lao động trong công nghiệp – xây dựng và dịch vụ còn hạn chế (0,5đ)
- Dịch vụ ở nước ta có sự biến động về tỉ trọng do nhiều nguyên nhân từ đó kéo theo như cầu lao động trong dịch vụ bị biến động theo (0,25đ)
HẾT