GIÁO ÁN CHỦ ĐỀ NGỮ VĂN 7: THIÊN NHIÊN VÀ CON NGƯỜI TRONG THƠ BÁC: Thể hiện qua 2 văn bản: Cảnh khuya và Rằm tháng giêng.

GIÁO ÁN DẠY THEO CHỦ ĐỀ MÔN NGỮ VĂN LỚP 7. THIÊN NHIÊN VÀ CON NGƯỜI TRONG THƠ BÁC. Thể hiện qua 2 văn bản: Cảnh khuya và Rằm tháng giêng.Bước 1: Xác định vấn đề cần giải quyết. Tên chủ đề: Vẻ đẹp người thi sĩ và người chiến sĩ trong thơ Bác. Từ kĩ năng đọc, hiểu một số bài về thiên nhiên,con người của Bác thuộc SGK lớp 7, dạy học theo chủ đề giúp học sinh hình thành một hệ thống về chủ đề người thi sĩ và người chiến sĩ (Giá trị nội dung tư tưởng, nghệ thuật…) nhờ đó, Gv không chỉ bồi dưỡng những kĩ năng cảm thụ vẻ đẹp thiên nhiên mà còn bồi dưỡng sự phong phú trong tâm hồn cho các em về vẻ đẹp người thi sĩ và người chiến sĩ. Thời gian thực hiện: 2 tiết. Địa điểm: lớp 7a. Tại phòng học của nhà trường. Chuẩn bị của giáo viên và học sinh. + Giáo viên: PP, kĩ năng dạy học, máy tính, tư liệu khác liên quan đến nội dung bài. + Học sinh: đọc, soạn bài, sưu tầm thêm các bài thơ về trăng, đồ dùng học tập …Bước 2: Xây dựng nội dung chủ đề dạy học.Gồm các bài thơ: Cảnh khuya và Rằm tháng giêng.Tích hợp với các phép tu từ: ẩn dụ, so sánh, điệp từ, cảm thụ vẻ đẹp người thi sĩ, người chiến sĩ qua việc tạo lập một đoạn văn biểu cảm.Chủ đề gồm 2 tiết. Thực hiện vào tiết 40, 41 tuần10.+ Tiết 40: Tác giả, tác phẩm, tìm hiểu chung 2 bài thơ.+ Tiết 41: Tìm hiểu vẻ đẹp thiên nhiên và con người qua 2 bài thơ.Bước 3: Xác định mục tiêu bài học.1. Kiến thức: Giới thiệu sơ lược về tác giả. Cảm nhận được tình yêu thiên nhiên gắn với tình yêu nước và phông thái của Bác(hòa quyện giữa người chiến sĩ với người thi sĩ). Nắm được thể thơ và nét đặc sắc nghệ thuật cảu hai bài thơ trữ tình hiện đại. Tích hợp được với một số bài thơ về trăng.2. Kĩ năng: Kĩ năng sử dụng máy tính có kết nối internet để tra cứu, tìm hiểu các nội dung liên quan đến bài học dựa trên định hướng, câu hỏi của GV. Rèn luyện, củng cố và hình thành ở mức độ cao hơn các kĩ năng cần thiết trong việc tìm hiểu, thưởng thức các tác phẩm cùng thể loại. Nhận diện, phân tích tâm trạng, tình cảm của nhân vật trữ tình trong thơ. So sánh sự giống nhau và khác nhau giữa nguyên tác với bản dịch trong bài Rằm tháng giêng. Nhận diện và phân tích các biện pháp nghệ thuật: so sánh, ẩn dụ,... qua các văn bản.3. Thái độ: Làm việc nhóm một cách nghiêm túc có hiệu quả. Yêu thiên nhiên, con người, yêu Tổ quốc. Sống có lí tưởng cao đẹp, có trách nhiệm đối với đất nước trong hoàn cảnh hiện tại.4. Năng lực chủ yếu cần hình thành: NL tự học biết cách tìm hiểu các bài chung thể loại và tích hợp được kiến thức qua các môn học khác. Biết cảm thụ từ thực tế cuộc sống kết hợp vào văn bản. NL hợp tác biết hợp tác thông qua HĐ nhóm. NL giải quyết vấn đề và sáng tao: nhận định đúng vấn đề và tìm cách giải quyết hợp lí đạt hiệu quả cao. NL giao tiếp được rèn kĩ năng nghe, nói, kĩ năng tạo lập văn bản, trình bày văn bản. NL thẩm mỹ nhận ra được vẻ đẹp, rung cảm trước cái đẹp, bày tỏ được tình cảm về cái đẹp.Bước 4: Xác định và mô tả các loại câu hỏi theo mức độ nấc thang năng lực:

GIÁO ÁN DẠY THEO CHỦ ĐỀ - MÔN NGỮ VĂN LỚP 7.

THIÊN NHIÊN VÀ CON NGƯỜI TRONG THƠ BÁC.

Thể hiện qua 2 văn bản: Cảnh khuya và Rằm tháng giêng Bước 1: Xác định vấn đề cần giải quyết.

- Tên chủ đề: Vẻ đẹp người thi sĩ và người chiến sĩ trong thơ Bác

- Từ kĩ năng đọc, hiểu một số bài về thiên nhiên,con người của Bác thuộc SGK lớp 7, dạy học theo chủ đề giúp học sinh hình thành một hệ thống về chủ đề người thi sĩ và người chiến sĩ (Giá trị nội dung tư tưởng, nghệ thuật…) nhờ đó, Gv không chỉ bồi dưỡng những kĩ năng cảm thụ vẻ đẹp thiên nhiên mà còn bồi dưỡng sự phong phú trong tâm hồn cho các em về vẻ đẹp người thi sĩ và người chiến sĩ

- Thời gian thực hiện: 2 tiết

- Địa điểm: lớp 7a Tại phòng học của nhà trường

- Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

+ Giáo viên: PP, kĩ năng dạy học, máy tính, tư liệu khác liên quan đến nội dung bài

+ Học sinh: đọc, soạn bài, sưu tầm thêm các bài thơ về trăng, đồ dùng học tập …

Bước 2: Xây dựng nội dung chủ đề dạy học.

- Gồm các bài thơ: Cảnh khuya và Rằm tháng giêng

- Tích hợp với các phép tu từ: ẩn dụ, so sánh, điệp từ, cảm thụ vẻ đẹp người thi

sĩ, người chiến sĩ qua việc tạo lập một đoạn văn biểu cảm

- Chủ đề gồm 2 tiết Thực hiện vào tiết 40, 41 tuần10

+ Tiết 40: Tác giả, tác phẩm, tìm hiểu chung 2 bài thơ

+ Tiết 41: Tìm hiểu vẻ đẹp thiên nhiên và con người qua 2 bài thơ

Bước 3: Xác định mục tiêu bài học.

1 Kiến thức:

- Giới thiệu sơ lược về tác giả

- Cảm nhận được tình yêu thiên nhiên gắn với tình yêu nước và phông thái của Bác(hòa quyện giữa người chiến sĩ với người thi sĩ)

- Nắm được thể thơ và nét đặc sắc nghệ thuật cảu hai bài thơ trữ tình hiện đại

- Tích hợp được với một số bài thơ về trăng.

2 Kĩ năng:

- Kĩ năng sử dụng máy tính có kết nối internet để tra cứu, tìm hiểu các nội dung liên quan đến bài học dựa trên định hướng, câu hỏi của GV

- Rèn luyện, củng cố và hình thành ở mức độ cao hơn các kĩ năng cần thiết trong việc tìm hiểu, thưởng thức các tác phẩm cùng thể loại. Nhận diện, phân tích tâm trạng, tình cảm của nhân vật trữ tình trong thơ

- So sánh sự giống nhau và khác nhau giữa nguyên tác với bản dịch trong bài Rằm tháng giêng

- Nhận diện và phân tích các biện pháp nghệ thuật: so sánh, ẩn dụ, qua các văn bản

3 Thái độ:

- Làm việc nhóm một cách nghiêm túc có hiệu quả

- Yêu thiên nhiên, con người, yêu Tổ quốc

- Sống có lí tưởng cao đẹp, có trách nhiệm đối với đất nước trong hoàn cảnh hiện tại

4 Năng lực chủ yếu cần hình thành:

- NL tự học biết cách tìm hiểu các bài chung thể loại và tích hợp được kiến thức qua các môn học khác Biết cảm thụ từ thực tế cuộc sống kết hợp vào văn bản

- NL hợp tác biết hợp tác thông qua HĐ nhóm

- NL giải quyết vấn đề và sáng tao: nhận định đúng vấn đề và tìm cách giải quyết hợp

lí đạt hiệu quả cao

- NL giao tiếp được rèn kĩ năng nghe, nói, kĩ năng tạo lập văn bản, trình bày văn bản

- NL thẩm mỹ nhận ra được vẻ đẹp, rung cảm trước cái đẹp, bày tỏ được tình cảm về cái đẹp

Bước 4: Xác định và mô tả các loại câu hỏi theo mức độ nấc thang năng lực: Nhận biết Thông hiểu Vận dụng

Vận dụng thấp Vận dụng cao

Nắm được

những nét

chính về tác

Chỉ ra những biểu hiện về con người tác

Nêu những hiểu biết thêm về tác giả qua việc đọc hiểu bài thơ

Nắm được

hoàn cảnh sáng

tác bài thơ

Nhận biết bố

cục văn bản

Nhận ra cách

chuyển ý giữa

cảnh sang tình

giả được thể hiện trong tác phẩm

Hiểu được đặc điểm chung thể thơ

Nêu được những biện pháp nghệ thuật sử dụng trong bài thơ

Hiểu cách kết hợp giữa câu 2 với câu 3 qua một biện pháp

tu từ

Cảm nhận được tác dụng của các yếu tố nghệ thuật và dụng ý của tác giả

Sưu tầm các bài thơ cùng đề tài

So sánh với các bài thơ khác cùng thể loại để nhận ra sự giống và khác nhau

Vận dụng các PTBĐ để nêu cảm xúc của mình

về thiên nhiên và phẩm chất của người thi sĩ và người chiến sĩ

Bước 5: Biên soạn bài tập – câu hỏi theo các mức độ.

Nhận biết Thông hiểu Vận dụng

Vận dụng thấp Vận dụng cao

- Biết một vài nét

về tác giả

- Biết hoàn cảnh

sáng tác 2 bài

thơ

- Biết bài thơ

- Hiểu được Hồ Chí Minh là người thế nào

Bút danh gắn với thời

kì nào của dân tộc

- Hiểu 2 bài thơ được viết theo thể thơ nào

Xác định được vần, nhịp, niêm, luật

- Có thể chia bố cục

Bài thơ giúp em hiểu thêm gì về tác giả

- Từ ngữ nào trong bài thể hiện rõ biện

được viết bằng

ngôn ngữ nào

- Nhận diện được

nhân vật trữ tình

trong bài thơ là

ai

- Phát hiện ra các

miêu tả cảnh của

2 bài thơ

- Em ấn tượng

với từ ngữ nào

trong câu thơ

- Nhận ra các

biện pháp tu từ

nào được sử dụng

trong 2 câu thơ

- Phát hiện ra

Câu thơ thứ 3

chuyển ý

- Tư tưởng được

thể hiện rõ nhất ở

câu/ cặp thơ nào

- Cảm nhận vẻ

đẹp nào của Bác

theo mấy cách

- Hiểu cách dùng từ ngữ trong bài thơ giúp

em nhận ra nhân vật trữ tình

- Hình ảnh ấy hiện lên trong cách miêu tả cảnh

- Chỉ ra tác dụng của biện pháp tu từ

- Nhân vật trữ tình ý thức điều gì với thực tại

- Cảm nhận được vẻ đẹp của cách chuyển ý

- Thế nào là vẻ đẹp của người thi sĩ, chiến sĩ

pháp tu từ

- Cảm hứng chủ đạo của nhân vật trữ tình hai trong bài thơ là gì

- Nêu cách hiểu của

em về nội dung của

2 câu thơ đầu

- Đánh giá như thế nào về ý thức đó

- So sánh bài Rằm tháng giêng giữa bản phiên âm với bản dịch để nhận thấy sự giống và khác nhau

- Cảm nhận được tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bài thơ

- Nhận xét nhan đề bài thơ với 2 câu đầu của bài thơ

- Cảm nhận về phong thái, tinh thần của Bác

- Cần học tập điều

gì ờ Bác

Bước 6: Thiết kế tiến trình bài học.

Tiết 1.

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt.

I.Hoạt động: HĐ khởi động(10’).

Gv cho hs nghe một số bài hát hay về

trăng rằm

- Hình thức: phát vấn, động não, thảo

luận

Bước 1: Nêu nhiệm vụ.

? cảm nhận của em về đêm trăng

? em hãy kể tên một số bài thơ viết về

trăng mà em biêt

? đọc thuộc lòng và diễn cảm bài thơ về

trăng của Bác Hồ

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ.

- kể tên:+ Tĩnh dạ tứ - Lý Bạch.

+ Người về chiếc bóng năm canh

Kẻ đi muôn dặm một mình xa xôi

Vầng trăng ai xẻ làm đôi

Nửa in gối chiếc nửa soi dặm trường

(Kiều - Nguyễn Du)

+ Muốn làm thằng cuội – Tản Đà

- Hs: tự bộc lộ cảm xúc của mình

Bước 3+ 4: GV nhận xét và chốt ý.

Các em vừa được nghe một số bài

thơ và câu thơ viết về ánh trăng Điều đó

khẳng định trăng là đề tài muôn thuở của

các thi sĩ ở nhiều thời kì xã hội khác

nhau Trăng được cảm nhận ở nhiều cung

bậc tình cảm khác nhau Nhưng có điều

khác biệt mà các em cũng phần nào nhận

ra đó là ánh trăng trong thơ Bác không

phải chỉ đơn thuần là tình yêu thiên nhiên

mà còn là tinh thần của thời đại

Với cấu trúc đó cô trò ta đi tìm hiểu

con người thi sĩ và chiến sĩ qua 2 bài thơ

của HCM

II.Hoạt động: Hình thành kiến thức

(20’).

Bước 1: Giao nhiệm vụ.

? Giới thiệu một vài nét về tác giả

? Cho biết hoàn cảnh sáng tác 2 văn bản

? Tìm hiểu cách đọc của 2 bài thơ

? Xác định vần, nhịp, niêm luật của bài

thơ

? Nhận xét được thể thơ

? So sánh thể thơ, nội dung giữa phiên âm

và phần dịch thơ trong bài RTG

? Bố cục bài thơ chia như thế nào

Bước 2 + 3: Học sinh thực hiện nhiệm

vụ và báo cáo kết quả.

- Học sinh hoạt động cá nhân và nhóm

Nhóm trưởng phân công cụ thể cho thành

viên trong nhóm

Thư kí ghi chép ý kiến

- Làm phiếu học tập xác định vần, nhịp,

niêm luật của 2 bài thơ

I Tìm hiểu chung.

1 Tác giả.

- Nguyễn Tất Thành(1890 - 1969), quê

Nghệ An

- Là vị lãnh tụ vĩ đại của cách mạng VN

và dân tộc VN

2 Tác phẩm.

- Hoàn cảnh sáng tác: cả 2 bài thơ được viết tại chiến khu VB trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống TD Pháp

3 Đọc, tìm hiểu khái quát văn bản.

- Thể thơ: thất ngôn tứ tuyệt

- Bố cục: 2 câu đầu

2 câu cuối

N1.N2: Cảnh khuya.

N3.N4: Rằm tháng giêng

- Cử nhóm trưởng hoặc bất kì các thành viên trong nhóm báo cáo kết quả HĐ của nhóm mình

Bước 4: Đánh giá công việc.

Gv nhận xét kết quả của từng nhóm và chốt kiến thức chung cho cả lớp

Gv nhận xét ưu nhược điểm của các nhóm bằng thái độ tích cực

Bước 5: Gv dặn dò.

- Về nhà đọc thuộc lòng và diễn cảm 2 bài thơ

- Các nhóm phân công chuẩn bị tìm hiểu

vẻ đẹp thiên nhiên và con người của Bác qua 2 bài thơ

III Hoạt động luyện tập(5’)

- Hs nghe nghệ sĩ nhân dân Trần Thị Tuyết ngâm bài thơ Nguyên Tiêu

- Hs hát bài hát của thiếu nhi về đề tài trăng

IV Hoạt động vận dụng(8’)

- Viết một đoạn văn ngắn trình bày cảm

nghĩ của em về ánh trăng đêm rằm tháng

giêng

V Hoạt động tìm tòi, mở rộng(2’)

- Về nhà sưu tầm các bài thơ chữ Hán của

các nhà thơ viết về đề tài ánh trăng

Rút kinh nghiệm

Tiết 2

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt.

I.Hoạt động: HĐ khởi động(5’).

Bước 1: Nêu nhiệm vụ.

? Đọc thuộc lòng và diễn cảm 2 bài thơ

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ.

- Hs làm việc cá nhân

Bước 3+ 4: GV nhận xét và chốt ý.

II.Hoạt động: Hình thành kiến thức

(30’).

Bước 1: Giao nhiệm vụ.

I Tìm hiểu chung.

II Tìm hiểu chi tiết.

1 Vẻ đẹp của thiên nhiên

a Cảnh khuya.

- tiếng suối như tiếng hát xa

? Tìm hiểu những chi tiết tả cảnh ở 2 câu

thơ đầu trong bài Cảnh khuya, Rằm tháng

giêng

? Tìm hiểu chi tiết nghệ thuật được sử

dụng trong 2 câu thơ đó Nêu tác dụng

? Cảm nhận như thế nào về vẻ đẹp đêm

trăng ở núi rừng VB

? Câu thơ thứ 3 có gì đặc biệt Ý nghĩa

của câu thơ đó

? Nghệ thuật sử dụng trong 2 câu thơ

cuối

? Nhận xét gì về nội dung của câu thơ

cuối

? Trong đêm trăng đó tác giả đang làm gì

? Em có nhận xét gì về phong thái của tác

giả

? Em có suy nghĩ gì về phong cách của

Bác vừa cổ điển nhưng cũng rất hiện đại

Bước 2 + 3: Học sinh thực hiện nhiệm

vụ và báo cáo kết quả.

- Học sinh hoạt động cá nhân và nhóm

- trăng lồng bóng lồng

-> so sánh, điệp từ => gần gũi, ấp áp

=> cảnh: lung linh, huyền ảo

b Rằm tháng giêng.

- lồng lộng

- (sông, nước, trời) xuân

-> so sánh, điệp từ => cao, rộng, trong trẻo ánh trăng

=> nhấn mạnh vẻ đẹp và sức sống mùa xuân

2 Vẻ đẹp của con người.

- vẻ đẹp thi sĩ: say sưa ngắm trăng

- vẻ đẹp người chiến sĩ: lo cho dân, cho nước

-> dù nỗi lo việc nước bộn bề nhưng Bác hòa mình với thiên nhiên

=> phong thái ung dung Tinh thần lạc quan, niềm tin thắng lợi

Nhóm trưởng phân công cụ thể cho thành viên trong nhóm

Thư kí ghi chép ý kiến

N1.N2: Cảnh khuya

N3.N4: Rằm tháng giêng

- Cử nhóm trưởng hoặc bất kì các thành viên trong nhóm báo cáo kết quả HĐ của nhóm mình

Gv theo dõi, hỗ trợ cho từng nhóm

Bước 4: Đánh giá công việc.

Gv nhận xét kết quả của từng nhóm và chốt kiến thức chung cho cả lớp

Gv nhận xét ưu nhược điểm của các nhóm bằng thái độ tích cực

Bước 5: Gv dặn dò.

- Về nhà đọc thuộc lòng và diễn cảm 2 bài thơ

- Chuẩn bị bài tiếp theo

III Hoạt động luyện tập(7’)

? Nêu cảm nhận của em về hình ảnh

“nguyệt mãn thuyền”

IV Hoạt động vận dụng(2’)

- Về nhà : Viết bài phát biểu cảm nghĩ

của em về đêm rằm trung thu

V Hoạt động tìm tòi, mở rộng(1’)

- Về nhà sưu tầm những bài ca dao, dân

ca về đề tài ánh trăng

Rút kinh nghiệm

………

………

………