Hoàn thiện công tác quản lý các dự án đầu tư xây dựng tại thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên (LV thạc sĩ)

Hoàn thiện công tác quản lý các dự án đầu tư xây dựng tại thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên (LV thạc sĩ)Hoàn thiện công tác quản lý các dự án đầu tư xây dựng tại thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên (LV thạc sĩ)Hoàn thiện công tác quản lý các dự án đầu tư xây dựng tại thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên (LV thạc sĩ)Hoàn thiện công tác quản lý các dự án đầu tư xây dựng tại thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên (LV thạc sĩ)Hoàn thiện công tác quản lý các dự án đầu tư xây dựng tại thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên (LV thạc sĩ)Hoàn thiện công tác quản lý các dự án đầu tư xây dựng tại thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên (LV thạc sĩ)Hoàn thiện công tác quản lý các dự án đầu tư xây dựng tại thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên (LV thạc sĩ)Hoàn thiện công tác quản lý các dự án đầu tư xây dựng tại thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên (LV thạc sĩ)Hoàn thiện công tác quản lý các dự án đầu tư xây dựng tại thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên (LV thạc sĩ)Hoàn thiện công tác quản lý các dự án đầu tư xây dựng tại thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên (LV thạc sĩ)

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

PHẠM THỊ MAI TRANG

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG TẠI THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN,

TỈNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

THÁI NGUYÊN - 2017

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN HỮU TRI

THÁI NGUYÊN - 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc

Tác giả luận văn

Phạm Thị Mai Trang

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến giáo viên hướng dẫn khoa học PGS.TS Nguyễn Hữu Tri Thầy đã dành nhiều tâm huyết, tận tình hướng dẫn chỉ bảo tôi trong suốt quá trình nghiên cứu đề tài

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến các thầy, cô giáo Khoa quản lý kinh tế, Phòng Đào tạo đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi thực hiện đề tài này

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Quản lý các dự án đầu tư và xây dựng thành phố Thái Nguyên đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thu thập tài liệu cho đề tài

Trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài, tôi đã nhận được sự giúp

đỡ, động viên, khích lệ rất nhiều từ phía gia đình và bạn bè Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ và ghi nhận những tình cảm quí báu đó

Xin chân thành cảm ơn!

Tác giả luận văn

Phạm Thị Mai Trang

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC BẢNG BIỂU vii

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ viii

LỜI MỞ ĐẦU 1

1 Phần mở đầu 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

4 Ý nghĩa khoa học của luận văn 3

5 Kết cấu của luận văn 3

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG 4

1.1 Cơ sở lý luận về công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng 4

1.1.1 Khái niệm 4

1.1.2 Sự cần thiết phải tiến hành đầu tư theo dự án 4

1.1.3 Phân loại dự án đầu tư xây dựng 5

1.1.4 Đặc điểm của các dự án đầu tư xây dựng công trình 7

1.1.5 Nội dung quản lý dự án đầu tư xây dựng 10

1.1.6 Những nhân tố ảnh hưởng đến quản lý dự án đầu tư xây dựng 27

1.2 Kinh nghiệm quản lý dự án đầu tư xây dựng và bài học kinh nghiệm 28

1.2.1 Kinh nghiệm quản lý dự án đầu tư xây dựng 28

1.2.2 Bài học kinh nghiệm cho thành phố Thái Nguyên 32

Chương 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 34

2.1 Câu hỏi nghiên cứu 34

2.2 Phương pháp nghiên cứu 34

2.2.1 Phương pháp chọn điểm nghiên cứu 34

2.2.2 Phương pháp thu thập số liệu 34

2.2.3 Phương pháp tổng hợp số liệu, xử lý số liệu 36

2.2.4 Phương pháp phân tích thống kê 36

2.3 Các chỉ tiêu phân tích 37

Chương 3 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG TẠI THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN 38

3.1 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu 38

3.1.1 Địa điểm nghiên cứu 38

3.1.2 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu 38

3.2 Thực trạng công tác quản lý các dự án đầu tư xây dựng thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên 44

3.2.1 Quản lý trình tự, thủ tục lập, thẩm định, phê duyệt dự án đầu tư xây dựng 44

3.2.2 Quản lý công tác lựa chọn nhà thầu trong hoạt động xây dựng 49

3.2.3 Quản lý công tác thi công xây dựng 56

3.2.4 Quản lý thanh toán và quyết toán dự án đầu tư xây dựng 66

3.2.5 Quản lý nguồn nhân lực tham gia quản lý dự án đầu tư xây dựng 70

3.2.6 Công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát các dự án ĐTXD 73

3.3 Những thành quả đạt được, hạn chế, nguyên nhân trong công tác quản lý các dự án đầu tư xây dựng thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên 74

3.3.1 Những kết quả đạt được 74

3.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân 74

Chương 4 QUAN ĐIỂM, PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CHO THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN 79

4.1 Quan điểm và phương hướng phát triển 79

4.2 Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý các dự án đầu tư xây dựng thành

phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên 81

4.2.1 Cải tiến tổ chức quản lý dự án đầu tư xây dựng 81

4.2.2 Phát triển và đào tạo nguồn nhân lực phục vụ công tác quản lý điều hành dự án 83

4.2.3 Nâng cao chất lượng công tác quản lý dự án cho từng giai đoạn 84

4.2.4 Hoàn thiện cơ chế giám sát, kiểm tra 89

4.3 Một số kiến nghị 90

4.3.1 Đối với ban quản lý các dự án đầu tư và xây dựng thành phố Thái Nguyên 90

4.3.2 Đối với các nhà thầu tham gia dự án 91

4.3.3 Đối với địa phương nơi có dự án triển khai thi công xây dựng: 91

KẾT LUẬN 92

TÀI LIỆU THAM KHẢO 94

PHỤ LỤC 95

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 3.1: Kết quả phê duyệt dự án đầu tư xây dựng giai đoạn 2014- 2016 46

Bảng 3.2: Tổng hợp kết quả khảo sát về công tác thiết kế, lập dự toán công trình 48

Bảng 3.3: Tổng hợp kết quả khảo sát về công tác thẩm tra, thẩm định thiết kế, dự toán công trình 48

Bảng 3.4: Tổng hợp kết quả khảo sát về công tác chuẩn bị đấu thầu 49

Bảng 3.5: Tổng hợp kết quả lựa chọn nhà thầu 52

Bảng 3.6: Bảng đánh giá về kỹ thuật hồ sơ dự thầu gói thầu xây lắp số 01 - Hạng mục: Nền, mặt đường, hè đường, cống thoát nước công trình: Xây dựng CSHT khu dân cư 7B, phường Túc Duyên 55

Bảng 3.7: Tổng hợp kết quả khảo sát về công tác chấm thầu 56

Bảng 3.8: Tổng hợp kết quả kiểm tra công tác thi công xây dựng các gói thầu (xây lắp, thiết bị) giai đoạn 2014-2016 57

Bảng 3.9: Tổng hợp kết quả khảo sát về chất lượng thi công 58

Bảng 3.10: Tổng hợp một số gói thầu chậm tiến độ thi công giai đoạn 2014-2016 61

Bảng 3.11: Bảng tổng hợp khối lượng phát sinh các công trình giai đoạn 2014 - 2016 62

Bảng 3.12: Tổng hợp kết quả khảo sát về quản lý khối lượng thi công 63

Bảng 3.13: Tổng hợp kết quả khảo sát về quản lý môi trường xây dựng 64

Bảng 3.14: Tổng hợp kết quả thanh toán khối lượng xây dựng hoàn thành 67

Bảng 3.15: Tổng hợp kết quả thực hiện quyết toán các công trình hoàn thành giai đoạn 2014-2016 68

Bảng 3.16: Tổng hợp kết quả khảo sát về chi phí đầu tư xây dựng công trình 69

Bảng 3.17: Tổng hợp kết quả khảo sát về công tác quản lý nguồn nhân lực tham gia quản lý dự án 71

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ

Hình 1.1: Sơ đồ quản lý đấu thầu 14

Hình 1.2: Sơ đồ quản lý chất lượng công trình xây dựng 16

Hình 1.3: Sơ đồ quản lý tiến độ thi công xây dựng công trình 17

Hình 1.4: Sơ đồ quản lý chi phí đầu tư xây dựng công trình 23

Hình 3.1: Cơ cấu tổ chức Ban quản lý các dự án đầu tư và xây dựng TP Thái Nguyên 39

Hình 3.2: Quy trình lựa chọn nhà thầu 50

Hình 3.3: Quy trình thanh toán khối lượng cho nhà thầu 66

LỜI MỞ ĐẦU

1 Phần mở đầu

Trong thời gian hiện nay, đặc biệt nước ta đang trong giai đoạn đang phát triển, các dự án đầu tư nước ngoài FDI, ODA cũng như các dự án nhà nước và tư nhân là cơ hội nhằm thúc đẩy nền kinh tế đi lên Dự án đầu tư xây dựng cơ bản là các dự án nhằm nâng cao cơ sở hạ tầng vật chất của nền kinh tế, từ đó tạo điều kiện cho nền kinh tế đặc biệt ở các nước đang phát triển như Việt Nam hiện nay đi lên và chuyển biến mạnh mẽ Tuy nhiên các dự án đầu tư xây dựng luôn đòi hỏi nguồn lực tài chính cũng như con người lớn mà thực tế vấn đề thông tin cũng như trình độ trong quản lý còn hạn chế… Do đó yêu cầu cần xây dựng một quy trình quản lý các

dự án đầu tư xây dựng một cách hiệu quả và phù hợp với điều kiện của Việt Nam hiện nay là một đòi hỏi cần thiết để hướng tới một cách thức quản lý tốt hơn, hiệu quả hơn phù hợp với môi trường kinh tế hội nhập hiện nay Đầu tư XDCB có vai trò quyết định trong việc tạo ra cơ sở vật chất, kỹ thuật cho xã hội, là nhân tố quyết định làm thay đổi cơ cấu kinh tế quốc dân mỗi nước, thúc đẩy sự tăng trưởng và phát triển nền kinh tế đất nước Muốn đầu tư xây dựng có hiệu quả thì công tác quản lý có vai trò quyết định

Đầu tư dự án xây dựng là một hình thức đầu tư trong một thời gian dài chính

vì thế việc tính toàn của dự án cũng như các vấn đề nảy sinh thường xuyên xảy ra

Có thể nói nếu một dự án trong nền kinh tế thị trường mà không có vấn đề nào nảy

sinh “là một dự án không tưởng” Điều đó cho thấy vấn đề nảy sinh là hiển nhiên ở

bất kỳ một dự án có đầu tư xây dựng nào, kể cả những doanh nghiệp hàng đầu cũng

sẽ có những điều nằm ngoài tầm kiểm soát của con người Tuy nhiên, sự khác biệt

cơ bản đó là năng lực xác định vấn đề và quản lý chúng trong các dự án, đặc biệt các dự án có đầu tư xây dựng cơ bản: bằng việc thiết lập một quy trình quản lý hiệu quả, phù hợp với môi trường hoạt động để có thể xác định và hạn chế cũng như lường trước được những nảy sinh trong khi thực hiện

Thời gian vừa qua, cùng với sự đổi mới cơ chế quản lý dự án đầu tư xây dựng, công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng tại thành phố Thái Nguyên đã có những đổi mới và thu được một số kết quả tích cực trong lĩnh vực quản lý đầu tư

XDCB Nhiều dự án đầu tư đã hoàn thành, đưa vào sử dụng và từng bước phát huy hiệu quả, góp phần phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Thái Nguyên Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được trong quá trình triển khai thực hiện các dự án đầu tư xây dựng vẫn còn nhiều bất cập như đầu tư dàn trải, không theo quy hoạch, hoàn thành chậm tiến độ, công trình đưa vào sử dụng chất lượng kém gây lãng phí, thất thoát vốn, làm ảnh hưởng không nhỏ đến uy tín trong công tác điều hành, quản lý đầu tư xây dựng Xuất phát từ mong muốn đóng góp vào công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng của thành phố Thái Nguyên Sau quá trình tìm hiểu thực tế tại Ban quản lý các dự án đầu tư và xây dựng thành phố Thái

Nguyên, tôi đã chọn đề tài: “Hoàn thiện công tác quản lý các dự án đầu tư xây dựng tại thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên”

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu chung

Thông qua việc nghiên cứu công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng để đưa ra các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý các dự án đầu tư xây dựng tại thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên

- Đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện công tác quản lý các dự

án đầu tư xây dựng tại thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên đến năm 2020

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến dự án đầu tư, quản lý dự án đầu tư xây dựng, các giải pháp để hoàn thiện công tác quản lý các dự án đầu tư xây dựng tại thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về không gian: Nghiên cứu các vấn đề liên quan đến công tác quản lý các

dự án đầu tư xây dựng tại thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên

- Về thời gian: Nghiên cứu này sử dụng các nguồn số liệu đã được công bố

và điều tra trong giai đoạn 2014-2016 và đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý các dự án đầu tư xây dựng tại thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên đến năm 2020

- Về nội dung: Nghiên cứu tình hình quản lý các dự án đầu tư xây dựng tại

thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2014-2016 Trên thực tế, có rất nhiều dự án trên các lĩnh vực khác nhau nhưng luận văn chỉ tập trung nghiên cứu công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng do Ủy ban nhân dân thành phố Thái Nguyên phê duyệt và Ban quản lý các dự án đầu tư và xây dựng thành phố Thái Nguyên thực hiện quản lý dự án Luận văn không nghiên cứu công tác quản lý các

dự án xây dựng từ nguồn vốn tư nhân

4 Ý nghĩa khoa học của luận văn

- Đối với thực tiễn: Góp phần hoàn thiện công tác quản lý các dự án đầu tư xây dựng tại thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên

- Đối với khoa học: Nghiên cứu có hệ thống và làm rõ thêm những vấn đề lý luận về quản lý dự án đầu tư xây dựng

5 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận luận văn gồm 4 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý dự án đầu tư xây dựng Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng công tác quản lý các dự án đầu tư xây dựng tại thành

phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên

Chương 4: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý các dự án đầu tư xây dựng

tại thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ DỰ ÁN

ĐẦU TƯ XÂY DỰNG

1.1 Cơ sở lý luận về công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng

1.1.1 Khái niệm

Dự án đầu tư xây dựng công trình là dự án bỏ vốn để xây dựng mới, mở rộng, cải tạo những công trình xây dựng nhằm mục đích phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm dịch vụ trong một thời hạn nhất định

“Dự án đầu tư xây dựng công trình” còn là thuật ngữ chuyên ngành dùng để chỉ bản báo cáo nghiên cứu khả thi trong các dự án đầu tư xây dựng công trình Theo nghĩa này dự án đầu tư xây dựng công trình là tổng thể các đề xuất có liên quan đến việc bỏ vốn để xây dựng mới, mở rộng, cải tạo những công trình xây dựng nhằm mục đích phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm dịch vụ trong một thời hạn nhất định Bao gồm phần thuyết minh và thiết kế cơ sở

Hay Luật xây dựng ghi "dự án đầu tư xây dựng công trình là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc bỏ vốn để xây dựng mới, mở rộng hoặc cải tạo những công trình xây dựng nhằm mục đích phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm/dịch vụ trong một thời gian nhất định" Cụ thể là, phát hiện ra một cơ hội đầu tư và muốn bỏ vốn đầu tư vào một lĩnh vực nào đó, trước hết nhà đầu tư phải tiến hành thu thập, xử lý thông tin, xác định điều kiện và khả năng, xác định phương án tối ưu để xây dựng bản dự án đầu tư mang tính khả thi được gọi tắt

là dự án đầu tư

1.1.2 Sự cần thiết phải tiến hành đầu tư theo dự án

Các hoạt động đầu tư thường đòi hỏi một số vốn lớn và vốn này nằm đọng trong suốt quá trình thực hiện đầu tư Thêm vào đó, hoạt động đầu tư là hoạt động lâu dài, thời gian thực hiện đầu tư, thời gian cần hoạt động để thu hồi vốn lớn Do

đó không tránh khỏi sự tác động hai mặt tích cực và tiêu cực của các yếu tố không

ổn định về tự nhiên, xã hội, chính trị, kinh tế

Để đảm bảo đầu tư có hiệu quả, trước khi bỏ vốn phải làm tốt công tác lập kế hoạch Tức là phải xem xét, đánh giá các khía cạnh thị trường, kinh tế kỹ thuật, kinh

tế tài chính, điều kiện môi trường xã hội, pháp lý liên quan Phải dự đoán được các biến động bất thường của môi trường ảnh hưởng đến công cuộc đầu tư Mọi sự đánh giá, tính toán, xem xét này đều được thể hiện trong việc soạn thảo các dự án đầu tư Dự án đầu tư được soạn thảo tốt là cơ sở vững chắc, là tiền đề cho việc thực hiện công việc đầu tư Công việc của quản lý dự án bao gồm:

- Định ra mục tiêu của dự án;

- Xác định các phương tiện cần huy động;

- Đánh giá các rủi ro có thể xảy ra, đề xuất các biện pháp theo dõi và hành động;

- Động viên nhân lực tham gia và kết hợp các hoạt động của họ;

- Theo dõi dự án, thông báo cho ban chỉ đạo dự án thông tin về tiến trình thực hiện dự án và tất cả những gì có thể dẫn tới sự thay đổi mục tiêu hoặc chương trình dự án

Vậy, quản lý dự án không thể chỉ đơn thuần là thực hiện công việc đã được hoạch định sẵn, mà nhiều khi chính lại là việc hình thành lên khối công việc đó Điều này có nghĩa là không thể quan niệm đơn giản quản lý dự án chỉ là theo dõi thực hiện dự án

Để thực hiện công việc có hiệu quả, các nhà quản lý dự án phải biết và có khả năng vận dụng các lý luận khoa học, các công cụ khoa học, các phương pháp khoa học vào quá trình quản lý Quản lý dự án cũng như các lĩnh vực quản lý khác luôn đòi hỏi các nhà quản lý phải có năng lực ứng xử và giải quyết các vấn đề nảy sinh từ các mối quan hệ con người, vì thế có thể thấy rằng quản lý dự án phải trở thành một nghệ thuật ứng xử

1.1.3 Phân loại dự án đầu tư xây dựng

Dự án đầu tư được phân loại theo 6 tiêu chí sau (Nguyễn Bạch Nguyệt, 2012):

* Theo cơ cấu tái sản xuất: Dự án đầu tư được phân thành dự án đầu tư theo chiều rộng và dự án đầu tư theo chiều sâu Trong đó dự án đầu tư chiều rộng thường đòi hỏi khối lượng vốn lớn, thời gian thực hiện đầu tư và thời gian cần hoạt động để thu hồi đủ vốn lâu, tính chất kỹ thuật phức tạp, độ mạọ hiểm cao Còn dự án đầu tư theo chiều sâu thường đòi hỏi khối lượng vốn ít hơn, thời gian thực hiện đầu tư không lâu, độ mạo hiểm thấp hơn so với đầu tư theo chiều rộng

* Theo lĩnh vực hoạt động xã hội: Dự án đầu tư có thể phân chia thành dự án đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh, dự án đầu tư phát triển khoa học kỹ thuật, dự

án đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng (kĩ thuật và xã hội), hoạt động của các dự án đầu tư này có quan hệ tương hỗ với nhau Chẳng hạn các dự án đầu tư phát triển khoa học kỹ thuật và cơ sở hạ tầng tạo điều kiện cho các dự án đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh đạt hiệu quả cao; còn các dự án đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh đến lượt mình lại tạo tiềm lực cho các dự án đầu tư phát triển khoa học kỹ thuật, cơ sở hạ tầng và các dự án đầu tư khác

* Theo các giai đoạn hoạt động của các dự án đầu tư trong quá trình tái sản xuất xã hội: Có thể phân loại các dự án đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh thành

dự án đầu tư thương mại và dự án đầu tư sản xuất

Dự án đầu tư thương mại là loại dự án đầu tư có thời gian thực hiện đầu tư và hoạt động của các kết quản đầu tư để thu hồi vốn đầu tư ngắn, tính chất bất định không cao lại dễ dự đoán và dự đoán dễ đạt độ chính xác cao

Dự án đầu tư sản xuất là loại dự án đầu tư có thời hạn hoạt động dài (5,10,20 năm hoặc lâu hơn) vốn đầu tư lớn, thu hồi chậm, thời gian thực hiện đầu tư lâu, độ mạo hiểm cao, tính chất kỹ thuật phức tạp, chịu tác động của nhiều yếu tố bất định trong tương lai không thể dự đoán hết và dự đoán chính xác được (về nhu cầu, giá cả đầu vào và đầu ra, cơ chế chính sách, tốc độ phát triển khoa học kỹ thuật, thiên tai, sự ổn định về chính trị, )

* Theo thời gian thực hiện và phát huy tác dụng để thu hồi đủ vốn đã bỏ ra:

Ta có thể phân chia các dự án đầu tư thành dự án đầu tư ngắn hạn (như dự án đầu tư thương mại) và dự án đầu tư dài hạn (các dự án đầu tư sản xuất, đầu tư phát triển khoa học kỹ thuật, xây dựng cơ sở hạ tầng )

* Theo thẩm quyền quyết định hoặc cấp giấy phép đầu tư: Phân theo nhóm

A, B, C theo thứ tự giảm dần về mức độ quan trọng

Tùy theo tầm quan trọng và quy mô của dự án, dự án đầu tư được chia làm

4 nhóm: dự án quan trọng quốc gia (do Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư, dự

án nhóm A, dự án nhóm B, dự án nhóm C Đối với các dự án đầu tư nước ngoài được chia thành 3 nhóm: dự án nhóm A, dự án nhóm B và các dự án phân cấp cho các địa phương

* Theo nguồn vốn: Dự án đầu tư có thể phân chia thành dự án đầu tư bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước; Dự án đầu tư bằng nguồn vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước, vốn tín dụng do nhà nước bảo lãnh; Dự án đầu tư bằng nguồn huy động của doanh nghiệp và các nguồn vốn khác.; Dự án đầu tư bằng nguồn vốn hỗn hợp

Việc phân loại này cho thấy tình hình huy động vốn từ mỗi nguồn vốn, vai trò của mỗi nguồn vốn đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của từng ngành, từng địa phương và toàn bộ nền kinh tế cũng như có các giải pháp thích hợp đối với việc quản lý các dự án đối với từng nguồn vốn huy động

1.1.4 Đặc điểm của các dự án đầu tư xây dựng công trình

Ngành xây dựng có những đặc thù nếu được xem xét riêng thì cũng có ở các ngành khác, nhưng khi kết hợp chúng lại thì chỉ xuất hiện trong ngành xây dựng, vì thế cần được nghiên cứu riêng Các đặc thù ở đây chia làm bốn nhóm: Bản chất tự nhiên của sản phẩm, cơ cấu của ngành cùng với tổ chức quá trình xây dựng, những nhân tố quyết định nhu cầu, phương thức xác định giá cả Những đặc điểm sản phẩm xây dựng có ảnh hưởng lớn đến phương thức tổ chức sản xuất và quản lý kinh tế trong ngành xây dựng, làm cho việc thi công xây lắp công trình xây dựng có nhiều điểm khác biệt so với việc thi công các sản phẩm của các ngành khác Sản phẩm xây dựng với tư cách là các công trình xây dựng hoàn chỉnh thường

có đặc điểm sau:

- Sản phẩm mang nhiều tính cá biệt, đa dạng về công dụng, cấu tạo và cả về phương pháp chế tạo Sản phẩm mang tính đơn chiếc vì phụ thuộc vào đơn đặt hàng của chủ đầu tư, điều kiện địa lý, địa chất công trình nơi xây dựng

- Sản phẩm là những công trình được xây dựng và sử dụng tại chỗ Vốn đầu

tư xây dựng lớn, thời gian kiến tạo và thời gian sử dụng lâu dài Do đó, khi tiến hành xây dựng phải chú ý ngay từ khi lập dự án để chọn địa điểm xây dựng, khảo sát thiết kế và tổ chức thi công xây lắp công trình sao cho hợp lý, tránh phá đi làm lại, hoặc sửa chữa gây thiệt hại vốn đầu tư và giảm tuổi thọ của công trình

- Sản phẩm thường có kích thước lớn, trọng lượng lớn Số lượng, chủng loại vật tư, thiết bị xe máy thi công và lao động phục vụ cho mỗi công trình

cũng rất khác nhau, lại luôn thay đổi theo tiến độ thi công Bởi vậy giá thành sản phẩm rất phức tạp thường xuyên thay đổi theo từng khu vực, từng thời kỳ

- Sản phẩm có liên quan đến nhiều ngành cả về phương diện cung cấp các yếu

tố đầu vào, thiết kế và chế tạo sản phẩm, cả về phương diện sử dụng công trình

- Sản phẩm xây dựng liên quan đến nhiều cảnh quan và môi trường tự nhiên, do đó liên quan đến lợi ích của cộng đồng, nhất là đến dân cư của địa phương nơi đặt công trình

- Sản phẩm mang tính tổng hợp về kỹ thuật, kinh tế, xã hội, văn hóa - nghệ thuật và quốc phòng Sản phẩm chịu nhiều ảnh hưởng của nhân tố thượng tầng kiến trúc, mang bản sắc truyền thống dân tộc, thói quen tập quán sinh hoạt… Sản phẩm xây dựng thuộc phần kết cấu nâng đỡ bao che không trực tiếp tác động tới đối tượng lao động trong quá trình sản xuất sản phẩm Đặc điểm này đòi hỏi người thiết kế phải chọn những giải pháp kết cấu, giải pháp bố cục mặt bằng hợp lý, tiết kiệm

Tóm lại, dự án đầu tư xây dựng công trình được hiểu như một phạm vi hoạt động sáng tạo hoặc thay đổi cả những chức năng hoạt động của công trình, công nghệ kỹ thuật, môi trường… cũng như sự hình thành toàn thể từ quan điểm thống nhất của các mục tiêu, địa điểm và thời gian thực hiện

Loại dự án đầu tư xây dựng công trình được xác định bởi quy mô, thời hạn thực hiện, chất lượng, mục tiêu, sự hạn chế tài nguyên… và quản lý dự án xây dựng đòi hỏi phải có một tổ chức năng động, các thành viên thông thạo công việc, biết phối hợp hoạt động với nhau một cách hiệu quả

Xuất phát từ tầm quan trọng của yếu tố thời gian, nhiều dự án xây dựng

có tính chất cấp bách, nhu cầu rất cần thiết cho sự phát triển của xã hội, do vậy, mà công tác quản lý dự án xây dựng đảm bảo đưa công trình vào hoạt động đúng hạn

có một ý nghĩa đặc biệt quan trọng

Về chất lượng dự án đầu tư xây dựng công trình có thể không sai sót, nhưng điểm chủ yếu đối với chất lượng công trình là độ tin cậy và bền vững cao Những dự án như vậy chúng ta thường gặp ở những công trình hồ chứa những đập thuỷ điện

Dự án đầu tư xây dựng công trình không phải tồn tại một cách ổn định cứng Hàng loạt những phần tử của nó đều có thể thay đổi trong quá trình thực

thi do nhiều nguyên nhân, chẳng hạn các tác nhân từ bên trong như nguồn nhân lực, tài chính… và bên ngoài như môi trường chính trị, kinh tế, công nghệ, kỹ thuật, thậm chí cả các điều kiện tự nhiên - Xã hội,… Những phần tử riêng của dự

án có thể được sử dụng vừa như các yếu tố thuộc thành phần bên trong, vừa như bên ngoài của chính nó, chẳng hạn, một đơn vị xây lắp chuyên ngành đồng thời

có thể thực hiện công việc của một vài dự án khác nhau

Khởi đầu dự án đầu tư xây dựng công trình có thể được tính từ thời điểm xuất vốn đầu tư để thực hiện công trình Tuy nhiên trước đó người ta có thể còn phải chờ đợi, cân nhắc các phương án và lựa chọn chúng, nhưng dù sao thì dự án vẫn tồn tại một cách trừu tượng cho đến khi hiện diện một quá trình thực thi thực tế

Kết thúc dự án xây dựng được tính vào thời điểm bàn giao công trình đưa vào sử dụng và vận hành đạt công suất thiết kế Trong điều kiện thực hiện theo cơ chế thị trường, chủ đầu tư kỳ vọng không chỉ ở công trình đang xây dựng, mà điều chính yếu là kết quả từ công trình xây dựng mang lại nguồn thu và lợi nhuận như thế nào sau khi đưa công trình vào sản xuất kinh doanh Bởi vậy, chủ đầu tư xem sự vận hành của công trình trong tương quan với những mục tiêu của dự án Chính vì thế mà chủ đầu tư hết sức thận trọng xem xét các yếu tố chi phí trong toàn

bộ dự án

Trong thành phần của bước thực hiện dự án, việc lựa chọn công ty tư vấn

và nhà thầu xây dựng có một ý nghĩa rất quan trọng Thật vậy, trong bước thực hiện các dự án xây dựng luôn luôn tiềm ẩn và nẩy sinh nhiều yếu tố rủi ro cả trong

kỹ thuật lẫn tài chính và có thể làm sai lệch tiến độ Kinh nghiệm đã chỉ ra rằng, biện pháp cơ bản để rút ngắn thời gian thực hiện các dự án, chính là khả năng phối hợp tốt giữa những con người cụ thể với toàn bộ các công việc ngay từ thời điểm đầu tiên đến khi kết thúc công trình Những dự án được xem là thành công, chỉ khi tổng các chi phí không vượt quá tổng dự toán hoặc tổng mức đầu tư và thời gian thực hiện phải tương ứng với hạn định trong kế hoạch

1.1.5 Nội dung quản lý dự án đầu tư xây dựng

1.1.5.1 Quản lý trình tự, thủ tục lập, thẩm định, phê duyệt dự án đầu tư xây dựng

* Quản lý trình tự, thủ tục lập dự án đầu tư xây dựng (Nghị định 59/2015/NĐ-CP) Lập dự án đầu tư xây dựng công trình nói chung là để chứng minh cho người quyết định đầu tư thấy được sự cần thiết, mục tiêu, hiệu quả đầu tư của dự án làm cơ sở cho người bỏ vốn (hoặc cho vay vốn) xem xét hiệu quả dự án và khả năng hoàn trả vốn Đồng thời để các cơ quan quản lý nhà nước xem xét sự phù hợp của

dự án đối với quy hoạch phát triển kinh tế -xã hội, quy hoạch phát triển ngành và quy hoạch xây dựng, đánh giá tác động về sự ảnh hưởng của dự án tới môi trường, mức độ an toàn đối với các công trình lân cận, các yếu tố ảnh hưởng tới kinh tế xã hội, sự phù hợp với các yêu cầu về phòng chống cháy nổ, an ninh quốc phòng Khác với báo cáo nghiên cứu khả thi, nội dung dự án đầu tư xây dựng công trình được phân định rõ thành hai phần: Thuyết minh và thiết kế cơ sở trong đó phần thiết kế

cơ sở phải thể hiện được các giải pháp thiết kế chủ yếu, bảo đảm đủ điều kiện xác định tổng mức đầu tư và triển khai các bước thiết kế tiếp theo Thiết kế cơ sở của các loại dự án dù ở quy mô nào cũng phải được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền về xây dựng tổ chức thẩm định khi phê duyệt dự án, theo quy định Mặt khác,

về điều kiện năng lực của tổ chức, cá nhân lập dự án xây dựng công trình được quy định chặt chẽ và có yêu cầu cao hơn, đồng thời là một yêu cầu trong nội dung thẩm định dự án theo quy định

* Quản lý công tác thẩm định, phê duyệt dự án đầu tư (Nghị định 59/2015/NĐ-CP)

Thẩm định dự án đầu tư là việc tổ chức xem xét một cách khách quan toàn diện các nội dung cơ bản ảnh hưởng trực tiếp đến tính khả thi của dự án để ra quyết định đầu tư và quyết định đầu tư

Do sự phát triển của đầu tư ở nước ta, công tác thẩm định dự án ngày càng được coi trọng và hoàn thiện Đầu tư được coi là động lực của sự phát triển nói chung và phát triển kinh tế nói riêng Hiện nay nhu cầu về vốn ở nước ta rất lớn Vấn đề quan trọng là đầu tư như thế nào để có hiệu quả Một trong những công cụ giúp cho việc đầu tư có hiệu quả là thẩm định dự án đầu tư Bởi vậy việc thẩm định

dự án đòi hỏi phải thực hiện tỉ mỉ, khách quan toàn diện

 Thẩm quyền thẩm định dự án đầu tư xây dựng sử dụng vốn ngân sách nhà nước:

- Cơ quan chuyên môn về xây dựng thuộc Bộ Xây dựng, Bộ quản lý công trình xây dựng chuyên ngành này chủ trì thẩm định các nội dung đối với dự án nhóm A, dự án từ nhóm B trở xuống do các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan trung ương của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội quyết định đầu tư Đối với các dự án do Thủ tướng Chính phủ giao các Bộ quản lý công trình xây dựng chuyên ngành tổ chức thẩm định thì cơ quan chuyên môn về xây dựng trực thuộc các Bộ này thực hiện việc thẩm định

- Sở Xây dựng, Sở quản lý công trình xây dựng chuyên ngành chủ trì thẩm định đối với các nội dung của các dự án quy mô từ nhóm B trở xuống được đầu tư xây dựng trên địa bàn hành chính của tỉnh

- Theo phân cấp của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, Phòng có chức năng quản lý xây dựng thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện chủ trì thẩm định dự án có yêu cầu lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng do Ủy ban nhân dân cấp huyện, cấp xã quyết định đầu tư

 Thẩm định dự án đầu tư xây dựng gồm thẩm định thiết kế cơ sở và nội dung khác của Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng Thời gian thẩm định dự án được tính từ ngày cơ quan, tổ chức thẩm định nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cụ thể như sau:

- Thời gian thẩm định dự án không quá 90 ngày đối với dự án quan trọng quốc gia;

- Thời gian thẩm định dự án không quá 40 ngày đối với dự án nhóm A;

- Thời gian thẩm định dự án không quá 30 ngày đối với dự án nhóm B;

- Thời gian thẩm định dự án không quá 20 ngày đối với dự án nhóm C và dự

án chỉ cần lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng;

- Trường hợp cần gia hạn thời gian thẩm định thì cơ quan, tổ chức thẩm định phải báo cáo cơ quan cấp trên xem xét, quyết định việc gia hạn

 Thẩm quyền quyết định đầu tư xây dựng ( Nghị định 59/2015/NĐ-CP)

- Đối với dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước, vốn công trái quốc gia, vốn trái phiếu Chính phủ, vốn trái phiếu chính quyền địa phương, vốn hỗ trợ phát triển chính thức, vốn vay ưu đãi của nhà tài trợ nước ngoài, vốn tín dụng đầu tư phát triển

của Nhà nước, vốn đầu tư từ nguồn thu để lại cho đầu tư nhưng chưa đưa vào cân đối ngân sách nhà nước, các khoản vốn vay khác của ngân sách địa phương để đầu

tư thì thẩm quyền quyết định đầu tư xây dựng được thực hiện theo quy định của pháp luật về đầu tư công

- Đối với dự án sử dụng vốn tín dụng do Chính phủ bảo lãnh, vốn vay được bảo đảm bằng tài sản nhà nước, vốn đầu tư phát triển của doanh nghiệp nhà nước, vốn từ quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp, giá trị quyền sử dụng đất của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp nhà nước góp vốn để đầu tư xây dựng thì thẩm quyền quyết định đầu tư xây dựng được quy định như sau:

+ Thủ tướng Chính phủ quyết định đầu tư dự án quan trọng quốc gia

+ Người đại diện có thẩm quyền của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp theo quy định của pháp luật quyết định đầu tư dự án

- Đối với dự án sử dụng vốn khác, chủ sở hữu hoặc đại diện chủ sở hữu quyết định đầu tư xây dựng dự án trong phạm vi quyền hạn theo quy định của pháp luật

1.1.5.2 Quản lý công tác lựa chọn nhà thầu trong hoạt động xây dựng

Lựa chọn nhà thầu trong hoạt động xây dựng được thực hiện đối với các công việc, nhóm công việc hoặc toàn bộ công việc lập quy hoạch chi tiết xây dựng, lập dự án đầu tư xây dựng công trình, khảo sát, thiết kế, thi công xây dựng, giám sát

và các hoạt động xây dựng khác Việc lựa chọn nhà thầu là nhằm tìm được nhà thầu chính, tổng thầu, thầu phụ có đủ điều kiện năng lực hoạt động xây dựng, năng lực hành nghề xây dựng phù hợp với loại và cấp công trình

Nhà thầu chính hoặc tổng thầu có thể giao một phần công việc của hợp đồng cho thầu phụ Thầu phụ phải có đủ năng lực hoạt động xây dựng, năng lực hành nghề xây dựng tương ứng và được chủ đầu tư xây dựng công trình chấp nhận; thầu phụ không được giao toàn bộ hoặc phần việc chính theo hợp đồng cho các nhà thầu khác

Việc lựa chọn nhà thầu phải bảo đảm những yêu cầu sau đây: Ðáp ứng được hiệu quả của dự án đầu tư xây dựng công trình; Chọn được nhà thầu có đủ điều kiện năng lực hoạt động xây dựng, năng lực hành nghề xây dựng phù hợp, có giá dự thầu hợp lý; Khách quan, công khai, công bằng, minh bạch; Người quyết định đầu tư, chủ đầu tư xây dựng công trình có quyền quyết định hình thức lựa chọn nhà thầu

Tùy theo quy mô, tính chất, nguồn vốn xây dựng công trình, người quyết định đầu tư hoặc chủ đầu tư xây dựng công trình lựa chọn nhà thầu theo các hình thức sau đây: Ðấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế; Chỉ định thầu; Lựa chọn nhà thầu thiết kế kiến trúc công trình xây dựng

Ðấu thầu trong hoạt động xây dựng để lựa chọn được nhà thầu phù hợp nhằm bảo đảm tính cạnh tranh Ðấu thầu chỉ được thực hiện khi đã xác định được nguồn vốn để thực hiện công việc Không được kéo dài thời gian thực hiện đấu thầu

để bảo đảm tiến độ, hiệu quả dự án đầu tư xây dựng công trình Bên trúng thầu phải có phương án kỹ thuật, công nghệ tối ưu, có giá dự thầu hợp lý Không được

sử dụng tư cách pháp nhân của tổ chức khác để tham gia dự thầu; dàn xếp, mua, bán thầu; dùng ảnh hưởng của mình làm sai lệch kết quả đấu thầu hoặc bỏ giá thầu dưới giá thành xây dựng công trình

Ðấu thầu rộng rãi được thực hiện để lựa chọn nhà thầu thi công xây dựng công trình và không hạn chế số lượng nhà thầu tham gia Bên mời thầu phải thông báo rộng rãi trên phương tiện thông tin đại chúng về điều kiện, thời gian nộp hồ sơ

dự thầu Bên dự thầu chỉ được tham dự khi có đủ điều kiện năng lực hoạt động xây dựng, năng lực hành nghề xây dựng phù hợp với loại, cấp công trình theo điều kiện thông báo của bên mời thầu Bên mời thầu phải chịu trách nhiệm công bố trên các phương tiện thông tin đại chúng kết quả xét thầu, giá trúng thầu

Ðấu thầu hạn chế được thực hiện để lựa chọn nhà thầu tư vấn xây dựng, nhà thầu thi công xây dựng công trình đối với công trình xây dựng có yêu cầu kỹ thuật cao và chỉ có một số nhà thầu có đủ điều kiện năng lực hoạt động xây dựng, năng lực hành nghề xây dựng được mời tham gia dự thầu Ðối với dự án đầu tư xây dựng công trình, công trình sử dụng vốn nhà nước thì không cho phép hai doanh nghiệp trở lên thuộc cùng một tổng công ty, tổng công ty với công ty thành viên, công ty mẹ và công ty con, doanh nghiệp liên doanh với một bên góp vốn trong liên doanh cùng tham gia đấu thầu trong một gói thầu

Chỉ định thầu là trường hợp người quyết định đầu tư hoặc chủ đầu tư xây dựng công trình được quyền chỉ định trực tiếp một tổ chức, cá nhân có đủ điều kiện

năng lực hoạt động xây dựng, năng lực hành nghề xây dựng để thực hiện công việc, công trình với giá hợp lý trong các trường hợp sau đây: Công trình bí mật nhà nước, công trình xây dựng theo lệnh khẩn cấp, công trình tạm; Công trình có tính chất nghiên cứu thử nghiệm; Công việc, công trình, hạng mục công trình xây dựng có quy mô nhỏ, đơn giản theo quy định của Chính phủ; Tu bổ, tôn tạo, phục hồi các công trình di sản văn hóa, di tích lịch sử - văn hóa; Các trường hợp đặc biệt khác được người có thẩm quyền quyết định đầu tư cho phép Người có thẩm quyền chỉ định thầu phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc lựa chọn nhà thầu có đủ năng lực hoạt động xây dựng, năng lực hành nghề xây dựng Tổ chức, cá nhân được chỉ định thầu phải có đủ năng lực hoạt động xây dựng, năng lực hành nghề xây dựng phù hợp với công việc, loại, cấp công trình; Có tài chính lành mạnh, minh bạch Công tác quản lý đấu thầu được mô tả theo sơ đồ sau:

Hình 1.1: Sơ đồ quản lý đấu thầu

1.1.5.3 Quản lý công tác thi công xây dựng

Quản lý thi công xây dựng công trình bao gồm quản lý chất lượng xây dựng, quản lý tiến độ xây dựng, quản lý khối lượng thi công xây dựng công trình, quản lý

an toàn lao động trên công trường xây dựng, quản lý môi trường xây dựng Riêng

Quản lý lựa chọn nhà thầu

Kế hoạch tìm kiếm nhà thầu

Kế hoạch lựa chọn nhà thầu

Kế hoạch phân tích nhà thầu

Lựa chọn nhà thầu

Ký kết hợp đồng

quản lý chất lượng xây dựng được thực hiện theo các quy định của Nghị định về quản lý chất lượng công trình xây dựng

* Quản lý chất lượng công trình xây dựng công trình:

Quản lý chất lượng công trình xây dựng bao gồm các quy trình cần thiết để đảm bảo rằng dự án đầu tư xây dựng sẽ thỏa mãn những sự cần thiết phải thực hiện

dự án đầu tư xây dựng Bao gồm toàn bộ các hoạt động của chức năng quản lý chung như xác định chính sách chất lượng, mục tiêu về chất lượng và trách nhiệm quản lý thực hiện các mục tiêu này bằng cách lập kế hoạch chất lượng, kiểm soát chất lượng, đảm bảo chất lượng và cải tiến chất lượng với hệ thống chất lượng

Nội dung quản lý chất lượng thi công xây dựng công trình:

+ Lập hệ thống quản lý chất lượng phù hợp với yêu cầu, tính chất, quy mô công trình xây dựng, trong đó quy định trách nhiệm của từng cá nhân, bộ phận thi công xây dựng công trình trong việc quản lý chất lượng công trình xây dựng

+ Thực hiện các thí nghiệm kiểm tra vật liệu, cấu kiện, vật tư, thiết bị công trình, thiết bị công nghệ trước khi xây dựng và lắp đặt vào công trình xây dựng theo tiêu chuẩn và yêu cầu thiết kế

+ Lập và kiểm tra thực hiện biện pháp thi công, tiến độ thi công

+ Lập và ghi nhật ký thi công xây dựng công trình theo quy định

+ Kiểm tra an toàn lao động, vệ sinh môi trường bên trong và bên ngoài công trường

+ Nghiệm thu nội bộ và lập bản vẽ hoàn công cho bộ phận công trình xây dựng, hạng mục công trình xây dựng và công trình xây dựng hoàn thành

+ Báo cáo tiến độ, chất lượng, khối lượng, an toàn lao động và vệ sinh môi trường thi công xây dựng theo yêu cầu

Nội dung giám sát chất lượng thi công xây dựng công trình:

+ Kiểm tra các điều kiện khởi công công trình xây dựng theo quy định

+ Kiểm tra sự phù hợp năng lực của nhà thầu thi công xây dựng công trình với hồ sơ dự thầu và hợp đồng xây dựng, bao gồm: Kiểm tra về nhân lực, thiết bị thi công của nhà thầu thi công xây dựng công trình đưa vào công trường; Kiểm tra

hệ thống quản lý chất lượng của nhà thầu thi công xây dựng công trình; Kiểm tra

giấy phép sử dụng các máy móc, thiết bị, vật tư có yêu cầu an toàn phục vụ thi công xây dựng công trình; Kiểm tra phòng thí nghiệm và các cơ sở sản xuất vật liệu, cấu kiện, sản phẩm xây dựng phục vụ thi công xây dựng của nhà thầu thi công xây dựng công trình

+ Kiểm tra và giám sát chất lượng vật tư, vật liệu và thiết bị lắp đặt vào công trình do nhà thầu thi công xây dựng công trình cung cấp theo yêu cầu của thiết kế

+ Kiểm tra và giám sát trong quá trình thi công xây dựng công trình

Công tác quản lý chất lượng công trình được tóm tắt theo sơ đồ sau:

Hình 1.2: Sơ đồ quản lý chất lượng công trình xây dựng

Quản lý tiến độ thi công xây dựng công trình:

Công trình xây dựng trước khi triển khai phải được lập tiến độ thi công xây dựng Tiến độ thi công xây dựng công trình phải phù hợp với tổng tiến độ của

dự án đã được phê duyệt Đối với công trình xây dựng có quy mô lớn và thời gian

- Cải tiến chất lượng

Kiểm tra chất lượng

3 Đầu ra

- Cải thiện chất lượng

- Quy định nghiệm thu

- Hoàn tất bảng nghiệm thu như trong danh mục

thi công kéo dài thì tiến độ xây dựng công trình phải được lập cho từng giai đoạn, tháng, quý, năm Nhà thầu thi công xây dựng công trình có nghĩa vụ lập tiến

độ thi công xây dựng chi tiết, bố trí xen kẽ kết hợp các công việc cần thực hiện nhưng phải bảo đảm phù hợp với tổng tiến độ của dự án Chủ đầu tư, nhà thầu thi công xây dựng, tư vấn giám sát và các bên có liên quan có trách nhiệm theo dõi, giám sát tiến độ thi công xây dựng công trình và điều chỉnh tiến độ trong trường hợp tiến độ thi công xây dựng ở một số giai đoạn bị kéo dài nhưng không được làm ảnh hưởng đến tổng tiến độ của dự án Trường hợp xét thấy tổng tiến độ của dự

án bị kéo dài thì chủ đầu tư phải báo cáo người quyết định đầu tư để quyết định việc điều chỉnh tổng tiến độ của dự án Khuyến khích việc đẩy nhanh tiến độ xây dựng trên cơ sở đảm bảo chất lượng công trình Trường hợp đẩy nhanh tiến độ xây dựng đem lại hiệu quả cao hơn cho dự án thì nhà thầu xây dựng được xét thưởng theo hợp đồng Trường hợp kéo dài tiến độ xây dựng gây thiệt hại thì bên vi phạm phải bồi thườ n g thiệt hại và bị phạt vi phạm hợp đồng Công tác quản lý tiến

độ thi công công trình được tóm tắt theo sơ đồ sau:

Hình 1.3: Sơ đồ quản lý tiến độ thi công xây dựng công trình

Quản lý tiến độ

Xác định các hoạt động

Sắp xếp các hoạt động

Ước tính thời gian thực hiện

Xây dựng lịch làm việc

Kiểm soát lịch trình dự án

* Quản lý khối lượng thi công xây dựng công trình:

Việc thi công xây dựng công trình phải được thực hiện theo khối lượng của thiết kế được duyệt Khối lượng thi công xây dựng được tính toán, xác nhận giữa chủ đầu tư, nhà thầu thi công xây dựng, tư vấn giám sát theo thời gian hoặc giai đoạn thi công và được đối chiếu với khối lượng thiết kế được duyệt để làm cơ sở nghiệm thu, thanh toán theo hợp đồng Khi có khối lượng phát sinh ngoài thiết kế,

dự toán xây dựng công trình được duyệt thì chủ đầu tư và nhà thầu thi công xây dựng phải xem xét để xử lý Riêng đối với công trình sử dụng vốn ngân sách nhà nước thì chủ đầu tư phải báo cáo người quyết định đầu tư để xem xét, quyết định Khối lượng phát sinh được chủ đầu tư, người quyết định đầu tư chấp thuận, phê duyệt là cơ sở để thanh toán, quyết toán công trình

* Quản lý an toàn lao động trên công trường xây dựng:

Nhà thầu thi công xây dựng phải lập các biện pháp an toàn cho người và công trình trên công trường xây dựng Trường hợp các biện pháp an toàn liên quan đến nhiều bên thì phải được các bên thỏa thuận Các biện pháp an toàn, nội quy về

an toàn phải được thể hiện công khai trên công trường xây dựng để mọi người biết

và chấp hành Ở những vị trí nguy hiểm trên công trường, phải bố trí người hướng dẫn, cảnh báo đề phòng tai nạn Nhà thầu thầu thi công xây dựng, chủ đầu tư và các bên có liên quan phải thường xuyên kiểm tra giám sát công tác an toàn lao động trên công trường Khi phát hiện có vi phạm về an toàn lao động thì phải đình chỉ thi công xây dựng Người để xảy ra vi phạm về an toàn lao động thuộc phạm vi quản lý của mình phải chịu trách nhiệm trước pháp luật Nhà thầu xây dựng có trách nhiệm đào tạo, hướng dẫn, phổ biến các quy định về an toàn lao động Đối với một số công việc yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động thì người lao động có phải giấy chứng nhận đào tạo an toàn lao động Nghiêm cấm sử dụng người lao động chưa được đào tạo và chưa được hướng dẫn về an toàn lao động Nhà thầu thi công xây dựng có trách nhiệm cấp đầy đủ các trang bị bảo hộ lao động, an toàn lao động cho người lao động theo quy định khi sử dụng lao động trên công trường Khi có sự cố về an toàn lao động, nhà thầu thi công xây dựng và các bên có liên quan có trách nhiệm tổ

chức xử lý và báo cáo cơ quan quản lý nhà nước về an toàn lao động theo quy định của pháp luật đồng thời chịu trách nhiệm khắc phục và bồ thường những thiệt hại

do nhà thầu không bảo đảm an toàn lao động gây ra

* Quản lý môi trường xây dựng:

Nhà thầu thi công xây dựng phải thực hiện các biện pháp đảm bảo về môi trường cho người lao động trên công trường và bảo vệ môi trường xung quanh, bao gồm có biện pháp chống bụi, chống ồn, xử lý phế thải và thu dọn hiện trường Đối với những công trình xây dựng trong khu vực đô thị thì còn phải thực hiện các biện pháp bao che, thu dọn phế thải đưa đến nơi quy định Trong quá trình vận chuyển vật liệu xây dựng, phế thải phải có biện pháp che chắn đảm bảo an toàn, vệ sinh môi trường Nhà thầu thi công xây dựng, chủ đầu tư phải có trách nhiệm kiểm tra giám sát việc thực hiện bảo vệ môi trường xây dựng, đồng thời chịu sự kiểm tra giám sát của cơ quan quản lý nhà nước về môi trường Trường hợp nhà thầu thi công xây dựng không tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường thì chủ đầu tư, cơ quan quản lý nhà nước về môi trường có quyền đình chỉ thi công xây dựng và yêu cầu nhà thầu thực hiện đúng biện pháp bảo vệ môi trường Người để xảy ra các hành vi làm tổn hại đến môi trường trong quá trình thi công xây dựng công trình phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và bồi thường thiệt hại do lỗi của mình gây ra

1.1.5.4 Quản lý thanh toán và quyết toán dự án đầu tư xây dựng công trình

Quản lý thanh toán và quyết toán bao gồm các quy trình cần thiết để đảm bảo rằng dự án được hoàn thành với kinh phí đã được phê duyệt Chi phí của dự án quyết định bởi chi phí các nguồn cần thiết để hoàn thành tất cả các nhiệm vụ của dự án

* Nguyên tắc quản lý thanh toán và quyết toán đầu tư xây dựng công trình:

- Quản lý chi phí đầu tư xây dựng công trình phải bảo đảm mục tiêu, hiệu quả dự án đầu tư xây dựng công trình và phù hợp với cơ chế kinh tế thị trường

- Quản lý chi phí theo từng công trình, phù hợp với các giai đoạn đầu tư xây dựng công trình, các bước thiết kế, loại nguồn vốn và các quy định của Nhà nước

- Tổng mức đầu tư, dự toán xây dựng công trình phải được dự tính theo đúng phương pháp, đủ các khoản mục chi phí theo quy định và phù hợp độ dài thời gian xây dựng công trình Tổng mức đầu tư là chi phí tối đa mà chủ đầu tư được phép sử dụng để đầu tư xây dựng công trình

- Nhà nước thực hiện chức năng quản lý chi phí thông qua việc ban hành, hướng dẫn và kiểm tra việc thực hiện các quy định về quản lý chi phí

- Chủ đầu tư xây dựng công trình chịu trách nhiệm toàn diện về việc quản lý chi phí từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư đến khi kết thúc xây dựng đưa công trình vào khai thác, sử dụng

- Tổng mức đầu tư xây dựng công trình là chi phí dự tính của dự án, là cơ sở

để lập kế hoạch và quản lý vốn khi thực hiện đầu tư xây dựng công trình Tổng mức đầu tư bao gồm: Chi phí xây dựng, chi phí thiết bị, chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, chi phí quản lý dự án, chi phí tư vấn đầu tư xây dựng, chi phí khác và chi phí dự phòng

+ Chi phí xây dựng bao gồm: Chi phí xây dựng các công trình, hạng mục công trình, chi phí phá dỡ các công trình xây dựng, chi phí san lấp mặt bằng xây dựng, chi phí xây dựng công trình tạm, công trình phụ trợ phục vụ thi công, nhà tạm tại hiện trường để ở và điều hành thi công

+ Chi phí thiết bị bao gồm: Chi phí mua sắm thiết bị công nghệ, chi phí đào tạo và chuyển giao công nghệ (nếu có), chi phí lắp đặt, thí nghiệm, hiệu chỉnh, chi phí vận chuyển, bảo hiểm, thuế và các loại phí liên quan khác

+ Chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư bao gồm: Chi phí bồi thường nhà, công trình trên đất, các tài sản gắn liền với đất theo quy định được bồi thường và chi phí bồi thường khác, các khoản hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất, chi phí tái định

cư, chi phí tổ chức bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, chi phí sử dụng đất trong thời gian xây dựng (nếu có), chi phí đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật (nếu có)

+ Chi phí quản lý dự án bao gồm: các chi phí để tổ chức thực hiện quản lý dự

án từ khi lập dự án đến đến khi hoàn thành, nghiệm thu bàn giao, đưa công trình vào khai thác sử dụng và chi phí giám sát, đánh giá dự án đầu tư

+ Chi phí tư vấn đầu tư xây dựng bao gồm: Chi phí tư vấn khảo sát, lập dự

án, thiết kế, giám sát xây dựng và các chi phí tư vấn khác liên quan

+ Chi phí khác bao gồm: Vốn lưu động trong thời gian sản xuất thử đối với các dự án đầu tư xây dựng nhằm mục đích kinh doanh, lãi vay trong thời gian xây dựng và các chi phí cần thiết khác

+ Chi phí dự phòng bao gồm: Chi phí dự phòng cho khối lượng công việc phát sinh và chi phí dự phòng cho yếu tố trượt giá trong thời gian thực hiện dự án

- Tổng mức đầu tư xây dựng công trình được xác định theo thiết kế cơ sở, trong đó chi phí xây dựng được tính theo khối lượng chủ yếu từ thiết kế cơ sở, các khối lượng khác dự tính và giá xây dựng phù hợp với thị trường, chi phí thiết bị được tính theo số lượng, chủng loại thiết bị phù hợp với thiết kế công nghệ, giá thiết

bị trên thị trường và các yếu tố khác (nếu có), chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định

cư được tính theo khối lượng phải bồi thường hỗ trợ, tái định cư của dự án và các chế độ của nhà nước có liên quan, chi phí quản lý dự án, chi phí tư vấn đầu tư xây dựng và chi phí khác được xác định bằng cách lập dự toán hoặc tạm tính theo tỷ lệ phần trăm (%) trên tổng chi phí xây dựng và chi phí thiết bị; chi phí dự phòng cho khối lượng công việc phát sinh được tính bằng tỷ lệ phần trăm (%) trên tổng các chi phí; Chi phí dự phòng cho yếu tố trượt giá được tính trên cơ sở độ dài thời gian xây dựng công trình và chỉ số giá xây dựng hàng năm phù hợp với loại công trình xây dựng có tính đến các khả năng biến động giá trong nước và quốc tế

- Thẩm định tổng mức đầu tư là một nội dung của việc thẩm định dự án đầu

tư xây dựng công trình, bao gồm các nội dung

- Sự phù hợp của phương pháp xác định tổng mức đầu tư với đặc điểm, tính chất kỹ thuật và yêu cầu công nghệ của dự án đầu tư xây dựng công trình

- Tính đầy đủ, hợp lý và phù hợp với yêu cầu thực tế thị trường của các khoản mục chi phí trong tổng mức đầu tư

- Xác định giá trị tổng mức đầu tư bảo đảm hiệu quả đầu tư xây dựng công trình

- Dự toán xây dựng công trình được xác định theo công trình xây dựng cụ thể

và là căn cứ để quản lý chi phí đầu tư xây dựng công trình Dự toán công trình được lập căn cứ trên cơ sở khối lượng các công việc xác định theo thiết kế kỹ thuật hoặc thiết kế bản vẽ thi công, nhiệm vụ công việc phải thực hiện của công trình và đơn giá xây dựng công trình, chi phí tính theo tỷ lệ phần trăm (%) cần thiết để thực hiện khối lượng, nhiệm vụ công việc đó Nội dung dự toán công trình bao gồm: Chi phí xây dựng, chi phí thiết bị, chi phí quản lý dự án, chi phí tư vấn đầu tư xây dựng, chi phí khác và chi phí dự phòng

- Thẩm định, phê duyệt dự toán công trình:

Việc thẩm định dự toán công trình trước khi phê duyệt Nội dung thẩm định bao gồm: Kiểm tra sự phù hợp giữa khối lượng chủ yếu của dự toán với khối lượng thiết kế; Kiểm tra tính đúng đắn, hợp lý của việc áp dụng, vận dụng đơn giá xây dựng công trình, định mức chi phí tỷ lệ, dự toán chi phí tư vấn và dự toán các khoản mục chi phí khác trong dự toán công trình; Xác định giá trị dự toán công trình

- Điều chỉnh dự toán công trình: Dự toán công trình được điều chỉnh trong các trường hợp được phép thay đổi, bổ sung thiết kế không trái với thiết kế cơ sở hoặc thay đổi cơ cấu chi phí trong dự toán nhưng không vượt tổng mức đầu tư công trình đã được phê duyệt, kể cả chi phí dự phòng

- Dự toán công trình điều chỉnh được xác định theo phương pháp bù trừ trực tiếp, phương pháp hệ số điều chỉnh, phương pháp điều chỉnh bằng chỉ số giá xây dựng và các phương pháp khác

- Thanh, quyết toán vốn đầu tư xây dựng công trình:

Việc thanh toán vốn đầu tư cho các công việc, nhóm công việc hoặc toàn bộ công việc lập dự án, khảo sát, thiết kế, thi công xây dựng, giám sát và các hoạt động xây dựng khác phải căn cứ theo khối lượng thực tế hoàn thành và nội dung phương thức thanh toán trong hợp đồng đã ký kết

Nhà thầu có trách nhiệm lập hồ sơ thanh toán, quyết toán khối lượng công việc đã thực hiện, Chủ đầu tư căn cứ hồ sơ nhà thầu lập, hợp đồng đã ký kết, dự toán phê duyệt, kế hoạch vốn làm hồ sơ thanh toán vốn đầu tư cho nhà thầu

Hồ sơ thanh toán gồm:

- Biên bản nghiệm thu hoàn thành bộ phận công trình xây dựng, giai đoạn thi công xây dựng hoặc biên bản nghiệm thu hoàn thành hạng mục công trình hoặc công trình để đưa vào sử dụng kèm theo bản tính giá trị khối lượng được nghiệm thu

- Giấy đề nghị thanh toán vốn đầu tư

- Giấy đề nghị thanh toán tạm ứng vốn đầu tư (nếu có thanh toán tạm ứng)

- Giấy rút vốn đầu tư

Căn cứ hồ sơ đề nghị thanh toán do chủ đầu tư gửi đến, Kho bạc nhà nước kiểm soát, cấp vốn cho chủ đầu tư, đồng thời theo đề nghị của chủ đầu tư, thay

mặt chủ đầu tư thanh toán trực tiếp cho các nhà thầu, thu hồi vốn tạm ứng theo đúng quy định Công tác quản lý chi phí đầu tư xây dựng công trình được thể hiện theo sơ đồ sau:

Hình 1.4: Sơ đồ quản lý thanh toán và quyết toán dự án ĐTXD công trình

Kế hoạch vốn năm đã bố trí cho dự án chỉ được thanh toán trong thời hạn năm kế hoạch theo quy định của Luật NSNN Quá thời hạn thanh toán, khối lượng đã thực hiện nhưng chưa thanh toán phải bố trí vào kế hoạch năm sau để thanh toán

Việc quyết toán vốn đầu tư hàng năm và quyết toán vốn đầu tư hoàn thành thực hiện theo hướng dẫn của Bộ Tài chính về chế độ quyết toán vốn đầu tư

1.1.5.5 Quản lý nguồn nhân lực tham gia quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình

Quản lý nguồn nhân lực tham gia dự án đầu tư xây dựng công trình (DAĐTXDCT) là một bộ phận chủ yếu nhất có ý nghĩa quyết định đưa đến hiệu quả hoạt động quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình

Trong số nhiều loại nguồn lực được sử dụng trong các dự án (con người, thiết bị, máy móc, dữ liệu…), nguồn nhân lực (con người) là đối tượng khó quản lý nhất Không giống như các nguồn lực khác, con người tìm kiếm động lực thúc đẩy,

sự thoả mãn và sự dám bảo an ninh và nhu cầu đối với một môi trường công tác và văn hoá phù hợp để đạt được kết quả tốt nhất

Quản lý chi phí

Nội dung công tác quản lý nguồn nhân lực trong một dự án gồm: Lập kế hoạch nguồn nhân lực; quản lý nhóm làm việc của dự án; khuyến khích sự sáng tạo

và đổi mới của các thành viên; lãnh đạo, thẩm quyền và trách nhiệm của người quản lý; các khía cạnh đạo đức và pháp lý của các thành viên quản lý dự án

Vấn đề cần được coi trọng hơn trong môi trường dự án do việc hoàn thành (một cách thành công) của dự án phụ thuộc vào nỗ lực nhóm

Các nhóm làm việc là các bộ phận tổ chức phổ biến mà trong đó những nỗ lực cá nhân được điều phối đê đạt được mục tiêu chung Một nhóm được kết hợp tốt khi thông tin được truyền một cách êm thuận, sự tin cậy được hình thành giữa các thành viên, từng cá nhân biết rõ vai trò của mình trong dự án, tính đạo đức được coi trọng và có sự mong muốn đạt được thành công cao

* Nội dung kế hoạch nguồn nhân lực gồm:

- Cơ cấu công việc gồm: Cơ cấu tổ chức, bản mô tả công việc cho cán bộ nhân viên, phân tích công việc và phát triển nghề nghiệp Trong đó cơ cấu tổ chức phải rõ ràng để đạt được kết quả tốt nhất có thể, cần giảm tối thiểu số lượng các phòng và các bộ phận thuộc đơn vị Phân tích công việc như một tiến trình nhằm xác định các nhiệm vụ, các yêu cầu cụ thế’ về công việc và mức độ quan trọng của các nhiệm vụ đối với một công việc cụ thể

- Tuyển mộ và tuyển chọn gồm: Thiết lập chính sách nhân sự, xác định kỹ năng và khả năng cần thiết, tìm kiếm các ứng viên, soạn thảo các mẫu đơn xin việc, phỏng vấn ứng viên xin việc Cần soạn thảo các chính sách về tuyển dụng và đào tạo cũng như thống nhất chính sách trước khi tiến hành tuyển dụng nhân viên mới

Để xác định các kỹ năng và nhiệm vụ cần thiết, phải soạn thảo các bản mô tả công việc Công tác quảng cáo, sàng lọc và lựa chọn những ứng viên tốt nhất có thể được quản lý thông qua mẫu đơn xin việc và phỏng vấn Kết quả cuối cùng là một bản liệt kê các nhiệm vụ hoàn chinh, đưa ra chi tiết số giờ làm việc của cán bộ nhân viên theo kỹ năng và theo nhiệm vụ, một loạt các bản mô tả công việc được cập nhật và

kế hoạch bố trí nhàn sự đã được cập nhật cùng ngân sách thực hiện

- Đánh giá kết quả thực hiện công việc gồm: Giám sát và đánh giá kết quả thực hiện công việc, các hướng dẫn về phỏng vấn Đánh giá kết quả thực hiện công

việc nhằm đảm bảo đáp ứng được mục tiêu, mục đích và các nhiệm vụ đề ra, mà chủ yếu tập trung vào hiệu quả công việc của đơn vị, của các phòng ban và của cán

bộ nhân viên Mục đích của quy trình giám sát hiệu quả công việc là cung cấp khung tham chiếu phù hợp với ý kiến phản hồi về hiệu quả công việc thực tế đạt được Nội dung cụ thể đánh giá kết quả thực hiện công việc gồm thông tin về kết quả dự kiến, tiêu chuẩn về hiệu quả công việc, tiến độ thực hiện để đạt được kết quả

dự kiến, mức độ hiệu quả công việc, những ví dụ minh họa và kiến nghị về nâng cao thành tích công tác

- Thù lao lao động và các phúc lợi gồm: Các hệ thống tiền lương và tiền công, các phúc lợi cho người lao động Công tác này nhằm quản trị tiền công và tiền lương phục vụ việc kiểm soát chi phí nhân công, nâng cao tinh thần cho cán bộ nhân viên và giám tốc độ thay đổi nhân sự Cần soạn thảo và thực hiện kế hoạch khen thướng cho cán bộ nhân viên dựa trên kết quá đánh giá công việc và nên xác định mức tiền lương, tiền thướng cho từng công việc cụ thể Việc áp dụng chương trình phúc lợi cho cán bộ nhân viên là một vấn đề phức tạp, liên quan đến chế độ hưu trí, bảo hiểm, chế độ nghỉ dưỡng, nghỉ phép, quyền sở hữu cổ phần công ty của cán bộ nhân viên…

- An toàn lao động: Người quản lý chịu trách nhiệm trong việc hạn chế tai nạn lao động/rủi ro công việc Việc áp dụng các hoạt động quản lý an toàn lao động

và hạn chế tai nạn lao động/rủi ro công việc được xem là biện pháp quản lý tốt Đê đạt được thành công, tất cả các cấp quản lý phải nhận thức được tầm quan trọng to lớn của việc hạn chế tai nạn lao động/rủi ro công việc và coi đây là một phần thiết yếu trong công việc của họ

- Đào tạo và phát triển: Một chương trình đào tạo toàn diện, một lực lượng lao động đã được đào tạo tốt chắc chắn sẽ đem lại cho đơn vị những lợi ích đáng kể, giúp đơn vị thu hồi vốn nhanh

Ban quản lý nhân lực phải đảm bảo đơn vị đủ ngân sách cho công tác đào tạo nhân viên Việc đào tạo nhân viên bao gồm việc cử nhàn viên tham dự khóa đào tạo, trả tiền học phí cũng như chi phí, chế độ liên quan đến người học

Việc xác định nhu cầu đào tạo và lựa chọn đối tượng là rất quan trọng, bên cạnh đó phải xác định rõ mục tiêu, mục đích và phương pháp đào tạo, phải lựa chọn đối tượng đào tạo thích hợp Cuối chương trình đào tạo cần có đánh giá đào tạo bằng cách tập trung theo dõi mức độ thay đổi của các cán bộ được đào tạo trong quá trình thực hiện công việc hàng ngày

- Hệ thống thông tin quản lý nhân sự: Hệ thống thông tin quản lý nhân sự được thiết lập trên máy tính và kết hợp quy trình đánh giá hiệu quả công việc của cán bộ nhân viên Cơ sở dữ liệu của hệ thống thông tin quản lý nhân sự là yếu tố chính của quy trình đánh giá hiệu quả công việc Quy trình này phải cho phép công tác đánh giá hiệu quả công việc của từng nhân viên được thực hiện một cách đơn giản và hiệu quả, đồng thời phải là phần công việc của ban quản lý

1.1.5.6 Thanh tra, kiểm tra, giám sát các dự án

- Mục đích: Nhằm phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp

luật; phát hiện những nội dung chưa hợp lý trong các qui định về quản lý đầu tư và xây dựng để kiến nghị với các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền các biện pháp khắc phục Phát huy những mặt tích cực, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác quản lý nhà nước về đầu tư và xây dựng

+ Xem xét tình hình huy động và bố trí sử dụng vốn đầu tư cho dự án;

+ Làm rõ nguyên nhân, xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị, cá nhân đối với những tồn tại, khuyết điểm, sai sót, sai phạm trong quản lý đầu tư, xây dựng và kiến nghị hình thức xử lý;

+ Kiến nghị các biện pháp nhằm nâng cao hiệu lực và hiệu quả của hoạt động quản lý đầu tư, xây dựng

1.1.6 Những nhân tố ảnh hưởng đến quản lý dự án đầu tư xây dựng

* Các nhân tố luật pháp

Mọi hoạt động kinh tế nói chung và hoạt động đầu tư nói riêng ngoài việc chịu tác động của quy luật kinh tế thị trường cần tuân thủ luật pháp và hoạt đông trong khuôn khổ luật pháp Đối với doanh nghiệp, mỗi dự án đầu tư hoạt động trong môi trường kinh tế của một quốc gia cần tuân thủ những quy định của hệ thống luật pháp nước đó Đối với Việt Nam, các doanh nghiệp và dự án vận hành trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thì những đặc trưng của hệ thống luật pháp xã hội chủ nghĩa sẽ ảnh hưởng đến những hành vi cụ thể về tổ chức, quản

lý của các doanh nghiệp và dự án đó

Đối với một dự án cụ thể hoạt động trong một ngành, một lĩnh vực nhất định, trước hết về phương diện tổ chức, quản lý, nhà đầu tư cần phải nghiên cứu, xem xét

hệ thống pháp luật hiện hành của nhà nước, các quy định riêng của từng ngành, từng địa phương trong mối quan hệ ràng buộc về mặt tổ chức, sản xuất, lao động, bảo vệ môi trường, quan hệ sinh hoạt xã hội cũng như những mặt thuận lợi và trở ngại cho việc huy động các nguồn lực của dự án ở hiện tại và trong tương lai Thoát

ly nhân tố luật pháp hoặc không dự kiến đầy đủ các yếu tố luật pháp trong quá trình lập dự án sẽ mang lại những hậu quả không nhỏ trong quá trình tổ chức, điều hành

bộ máy quản lý dự án sau này

* Các nhân tố về tổ chức

Nhân tố tổ chức không chỉ ảnh hưởng đến nội dung công tác tổ chức quản lý

dự án mà ngay cả đối với sự hình thành bộ máy quản trị vận hạnh kết quả đầu tư trong tương lai

Nhân tố tổ chức là các nhân tố được quy định bằng những quy ước chuẩn mực hiện hành mang tính ràng buộc về mặt tổ chức Những nhân tố tổ chức có ảnh

hưởng đến nội dung tổ chức quản trị dự án mà chúng ta thường gặp như những hình thức tổ chức xã hội (tập trung hóa, chuyên môn hóa, liên kết hóa và hợp tác hóa), các hình thức tổ chức liên doanh, liên kết, hợp tác đầu tư…

Cũng cần thấy rằng, những nhân tố luật pháp, kinh tế, tổ chức trong quá trình ảnh hưởng đến tổ chức quản trị dự án thường xảy ra đồng thời và đan xen lẫn nhau

Vì vậy, khi nghiên cứu lập dự án trên phương diện quản trị không nên quá nhấn mạnh một nhân tố nào đó mà xem nhẹ các nhân tố khác Điều đó sẽ dẫn đến những sai phạm khó tránh khỏi trong việc xây dựng bộ máy điều hành dự án trong quá trình vận hành sau này

* Các nhân tố kinh tế

Bên cạnh các nhân tố luật pháp và tổ chức thì một số nhân tố kinh tế có thể ảnh hưởng đến khía cạnh tổ chức, quản lý và nhân sự của một dự án Trình độ phát triển kinh tế, quan hệ sở hữu có ảnh hưởng trực tiếp đến khía cạnh tổ chức của một

dự án Rõ ràng do hạn chế về trình độ phát triển, năng lực quản lý của các chủ đầu

tư tại các khu vực kém phát triển sẽ hạn chế áp dụng các mô hình và công cụ quản

lý tiên tiến Quyền sở hữu tài sản và vốn trong hầu hết các trường hợp đều có thể ảnh hưởng đến mô hình quản lý điều hành cụ thể của một dự án đầu tư Bên cạnh

đó, sự tác động của các biến số kinh tế vĩ mô (tăng trưởng, lạm phát, thất nghiệp) trong chừng mực nhất định có thể ảnh hưởng đến cơ cấu tổ chức và quản lý Các nhân tố này có thể xảy ra trong phạm vị một quốc gia hoặc trên phạm vi toàn cầu

1.2 Kinh nghiệm quản lý dự án đầu tư xây dựng và bài học kinh nghiệm

1.2.1 Kinh nghiệm quản lý dự án đầu tư xây dựng

* Kinh nghiệm các nước

- Cộng hòa Pháp: Nước Pháp đã hình thành một hệ thống pháp luật tương

đối nghiêm ngặt và hoàn chỉnh về quản lý giám sát và kiểm tra chất lượng công trình xây dựng Pháp luật của nước Cộng hòa Pháp quy định các công trình có trên

300 người hoạt động, độ cao hơn 28 m, nhịp rộng hơn 40m, kết cấu cổng sân vườn

ra trên 200m và độ sâu của móng trên 30m đều phải tiếp nhận việc kiểm tra giám sát chất lượng có tính bắt buộc và phải thuê một công ty kiểm tra chất lượng được chính Phủ công nhận để đảm đương phụ trách và kiểm tra chất lượng công trình

Ngoài ra, tư tưởng quản lý chất lượng của Pháp là "Ngăn ngừa là chính" Do

đó, để quản lý chất lượng các công trình xây dựng, Pháp yêu cầu bảo hiểm bắt buộc đối với các công trình này Các hãng bảo hiểm sẽ từ chối bảo hiểm khi công trình xây dựng không có đánh giá về chất lượng của các công ty kiểm tra để được công nhận Họ đưa ra các công việc và các giai đoạn bắt buộc phải kiểm tra để ngăn ngừa các nguy cơ có thể xảy ra chất lượng kém Kinh phí chi cho kiểm tra chất lượng là 2% tổng giá thành Tất cả các chủ thể tham gia xây dựng công trình bao gồm chủ đầu tư, thiết kế, thi công, kiểm tra chất lượng, sản xuất bán thành phẩm, tư vấn giám sát đều phải mua bảo hiểm nếu không sẽ bị cưỡng chế Chế độ bảo hiểm bắt buộc của chính mình, lợi ích hợp pháp của Nhà nước và của khách hàng

- Hoa Kỳ:

Quản lý chất lượng công trình xây dựng theo quy định của Pháp Luật Mỹ rất đơn giản vì Mỹ dùng mô hình 3 bên để quản lý chất lượng công trình xây dựng Bên thứ nhất là các nhà thầu (thiết kế, thi công Tự chứng nhận chất lượng sản phẩm của mình Bên thứ hai là khách hàng giám sát và chấp nhận về chất lượng sản phẩm

có phù hợp với tiêu chuẩn các yêu cầu đặt hàng hay không Bên thứ ba là một tổ chức tiến hành đánh giá độc lập nhằm định lượng các tiêu chuẩn về chất lượng phục

vụ cho việc bảo hiểm hoặc giải quyết tranh chấp Giám sát viên phải đáp ứng tiêu chuẩn về mặt trình độ chuyên môn, có bằng cấp chuyên ngành; chứng chỉ do Chính phủ cấp; kinh nghiệm làm việc thực tế 03 năm trở lên; phải trong sạch về mặt đạo đức và không đồng thời là công chức Chính Phủ

- Liên bang Nga:

Luật xây dựng đô thị của Liên bang Nga quy định cụ thể về quản lý chất lượng công trình xây dựng Theo đó, tại điều 53 của Luật này, giám sát xây dựng được tiến hành trong quá trình xây dựng, cải tạo, sửa chữa các công trình xây dựng

cơ bản nhằm kiểm tra sự phù hợp của các công việc được hoàn thành với hồ sơ thiết

kế, với các quy định trong nguyên tắc kỹ thuật, các kết quả khảo sát công trình và các quy định về sơ đồ mặt bằng xây dựng của khu đất

Giám sát xây dựng được tiến hành đối với đối tượng xây dựng Chủ xây dựng hay bên đặt hàng có thể thuê người thực hiện việc chuẩn bị hồ sơ thiết kế để

kiểm tra sự phù hợp các công việc đã hoàn thành với hồ sơ thiết kế Bên thực hiện xây dựng có trách nhiệm thông báo cho cá cơ quan giám sát xây dựng nhà nước về từng trường hợp xuất hiện các sự cố trên công trình xây dựng

Việc giám sát phải được tiến hành ngày trong quá trình xây dựng công trình, căn cứ vào công nghệ kỹ thuật xây dựng và trên cơ sở đánh giá xem công trình đó

có bảo đảm án toàn hay không Việc giám sát không thể diễn ra sau khi hoàn thành công trình Khi phát hiện thấy những sai phạm về công việc kết cấu, các khu vực kỹ thuật công trình, chủ xây dựng hay bên đặt hàng có thể yêu cầu giám sát lại sự an toàn các kết cấu và các khu vực mạng lưới bảo đảm kỹ thuật công trình sau khi loại

bỏ những sai phạm đã có Các biên bản kiểm tra các công việc, kết cấu và các khu vực mạng lưới bảo đảm kỹ thuật công trình được lập chỉ sau khi đã khắc phục được các sai phạm

Việc giám sát xây dựng của cơ quan nhà nước thực hiện khi xây dựng các công trình xây dựng cơ bản mà hồ sơ thiết kế của các công trình đó sẽ được các cơ quan nhà nước thẩm định hoặc là hồ sơ thiết kế kiểu mầu; cải tạo, sửa chữa các công trình xây dựng nếu hồ sơ thiết kế của công trình đó được cơ quan nhà nước thẩm định; xây dựng các công trình quốc phòng theo sắc lệnh của Tổng thống Liên bang Nga Những n g ư ờ i có chức trách thực hiện giám sát xây dựng nhà nước có quyền tự do ra vào đi lại tại các công trình xây dựng cơ bản trong thời gian hiệu lực giám sát xây dựng nhà nước

- Trung Quốc:

Bắt đầu thực hiện giám sát trong lĩnh vực xây dựng công trình từ những năm

1988 Vấn đề quản lý chất lượng công trình được quy định trong luật xây dựng Trung Quốc Phạm vi giám sát xây dựng các hạng mục công trình của Trung Quốc rất rộng, thực hiện ở các giai đoạn, như: Giai đoạn nghiên cứu tính khả thi thời kỳ trước khi xây dựng, giai đoạn thiết kế công trình, thi công công trình và bảo hành công trình - giám sát các công trình xây dựng, kiến trúc Người phụ trách đơn vị giám sát đều không được kiêm nhiệm làm việc ở cơ quan nhà nước Các đơn vị thiết

kế và thi công, đơn vị chế tạo thiết bị và cung cấp vật tư của công trình đều chịu sự giám sát