Giới thiệu bài mới: Từ khi Đảng ra đời cách mạng Việt Nam bước sang giai đoạn mới: giai đoạn đấu tranh dưới sự lãnh đạo của Đảng... - GV sử dụng Lược đồ phong trào Xô viết Nghệ – Tĩnh và
Trang 1Chương II VIỆT NAM TỪ 1930 ĐẾN 1945
Bài 14
PHONG TRÀO CÁCH MẠNG 1930 – 1935
I MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1.Về kiến thức:
- Hiểu rõ phong trào cách mạng đầu tiên do Đảng ta lãnh đạo diễn ra như thế nào
- Những nét chính về tình hình kinh tế – xã hội Việt Nam trong những năm khủng hoảng kinh tế thế giới 1929 – 1933
- Những cuộc đấu tranh tiêu biểu trong phong trào cách mạng 1930 – 1931
- Ý nghĩa lịch sử, bài học kinh nghiệm của phong trào cách mạng 1930 - 1931 và Xô viết Nghệ – Tĩnh
2 Về tư tưởng:
- Bồi dưỡng niềm tự hào về sự nghiệp đấu tranh vẻ vang, niềm tin vào sức sống quật cường của Đảng Từ đó có ý thức cố gắng phấn đấu trong học tập có niềm tin vào tương lai tươi sáng của đất nước
3 Về kĩ năng:
- Rèn luyện kĩ năng xác định kiến thức cơ bản để nắm vững bài, phương pháp phân tích, đánh giá lịch sử
II THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY HỌC:
- Lược đồ phong trào cách mạng 1930 – 1931
- Lược đồ Xô viết Nghệ – Tĩnh
- Tài liệu , tranh ảnh
III TỔ CHỨC DẠY – HỌC:
1 Kiểm tra bài cũ:
Câu 1: Nội dung cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng.
Câu 2: Ý nghĩa sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam.
2 Giới thiệu bài mới:
Từ khi Đảng ra đời cách mạng Việt Nam bước sang giai đoạn mới: giai đoạn đấu tranh dưới sự lãnh đạo của Đảng Từ 1930 – 1945 cách mạng Việt nam phát triển qua ba phong trào lớn: 1930 – 1935, 1936 – 1939, 1939 – 1945 Bài 14 chúng ta sẽ tìm hiểu về phong trào cách mạng Việt Nam 1930 – 1935
3 Tổ chức các hoạt động dạy học:
Hoạt động của GV và HS Kiến thức cơ bản
* Hoạt động 1: Cả lớp, cá nhân
- GV hỏi: Em hãy nhắc lại đặc điểm và
hậu quả của cuộc khủng hoảng 1929 –
I Việt Nam trong những năm khủng hoảng kinh tế thế giới (1929 – 1933):
- Khủng hoảng kinh tế 1929 – 1933 đã
Trang 21933 ở các nước tư bản?
- HS trả lời
- GV nhắc lại 1929 – 1933 khủng hoảng
kinh tế thừa đã xảy ra ở các nước tư bản
gây thiệt hại lớn về kinh tế Để bù đắp
thiệt hại, các nước tư bản đã tìm cách trút
gánh nặng lên vai những nước thuộc địa
Việt Nam là thuộc địa của Pháp vì vậy
phải gánh chịu hậu quả của cuộc khủng
hoảng kinh tế ở Pháp
* Hoạt động 2: Cả lớp, cá nhân
- GV giảng: Kinh tế Việt Nam vốn từ
trước đến nay lệ thuộc, bị cột chặt vào
nền kinh tế Pháp vì vậy khi khủng hoảng
kinh tế xảy ra ở Pháp, kinh tế Việt Nam
không tránh khỏi bị ảnh hưởng Từ 1930,
kinh tế Việt Nam bước vào thời kì suy
thoái
- HS tiếp thu
- GV yêu cầu HS theo dõi SGK những
biểu hiện suy thoái kinh tế ở Việt Nam
về công nghiệp, nông nghiệp , thương
nghiệp
- GV gọi một HS tóm tắt, rút ra nhận xét
chung
* Hoạt động 3: Cả lớp, cá nhân
- GV khẳng định sự khủng hoảng suy
thoái kinh tế tác động ngay đến xã hội,
làm trầm trọng thêm tình trạng đói khổ
của các tầng lớp nhân dân lao động Việt
Nam
- GV yêu cầu HS theo dõi SGK về tình
hình các giai cấp trong xã hội Việt Nam
- GV mở rộng, minh hoạ:
+ Riêng ở miền Bắc có 25.000 công nhân
thất nghiệp, số công nhân có việc làm
lương giảm từ 30% đến 50%
+ Nông dân phải chịu cảnh sưu cao thuế
nặng và nạn cho vay nặng lãi
tác động mạnh đến Việt Nam, gây ảnh hưởng lớn đến tình hình kinh tế xã hội nước ta
1 Tình hình kinh tế:
- Từ 1930, kinh tế Việt Nam bước vào thời kì suy thoái
- Nông nghiệp: lúa gạo sụt giá, ruộng
đất bỏ hoang
- Công nghiệp: sản lượng các ngành đều
suy giảm
- Xuất nhập khẩu đình đốn, hàng hoá khan hiếm, giá cả đắt đỏ
→ Kinh tế Việt Nam suy thoái trầm trọng
2 Tình hình xã hội:
- Khủng hoảng kinh tế làm trầm trọng thêm tình trạng đói khổ của nhân dân lao động Việt Nam
+ Công nhân: thất nghiệp, đồng lương ít ỏi
+ Nông dân: mất đất, phải chịu cảnh sưu cao thuế nặng, bị bần cùng hoá cao độ + Các tầng lớp giai cấp khác như tiểu tư sản, tư sản dân tộc… đời sống gặp nhiều khó khăn
→ Tình hình đó làm cho mâu thuẫn dân
Trang 3+ Các tầng lớp xã hội khác: đời sống gặp
nhiều khó khăn (không có việc làm, thu
nhập thấp, kinh doanh ế ẩm…)
* Hoạt động 4: Cá nhân
- GV hỏi: Tình hình kinh tế và xã hội như
vậy sẽ đưa đến hậu quả gì?
- HS trả lời
- GV chốt ý: Mâu thuẫn dân tộc và mâu
thuẫn giai cấp lên cao vì vậy sau cuộc
khởi nghĩa Yên Bái, mặc dù địch khủng
bố, đàn áp dã man, song một phong trào
cách mạng mới lại bắt đầu: phong trào
cách mạng 1930 – 1931
* Hoạt động 1: Cả lớp, cá nhân
- GV yêu cầu HS: Căn cứ vào kiến thức
vừa học ở phần I kết hợp theo dõi SGK và
rút ra nguyên nhân dẫn đến phong trào
1930 – 1931 Tại sao khởi nghĩa Yên Bái
vừa thất bại thì một phong trào mới lại
bắt đầu.
- HS trả lời
- GV nhận xét và chốt ý
* Hoạt động 2: Cả lớp
- GV yêu cầu HS theo dõi SGK diễn biến
của phong trào 1930 – 1931 và lược đồ
phong trào 1930 – 1931
- HS trình bày
- GV cung cấp tư liệu và tranh ảnh để HS
thấy được khí thế sôi nổi, quy mô lớn của
phong trào
- GV sử dụng Lược đồ phong trào Xô viết
Nghệ – Tĩnh và bức tranh sơn dầu: Đấu
tranh trong phong trào Xô viết Nghệ –
Tĩnh, hướng dẫn HS quan sát khai thác để
thấy được: Nghệ An – Hà Tĩnh hầu khắp
các địa phương đều bùng nổ các cuộc đấu
tranh của công nhân, nông dân Chính
quyền Xô viết cấp xã thành lập ở khắp
các địa phương → chứng tỏ Nghệ An –
tộc, mâu thuẫn giai cấp ngày càng sâu sắc làm bùng nổ các cuộc đấu tranh
II Phong trào cách mạng 1930 – 1931 và Xô viết Nghệ Tĩnh:
1 Phong trào cách mạng 1930 – 1931:
* Nguyên nhân:
- Do ảnh hưởng tác động của khủng hoảng kinh tế 1929 – 1933, đời sống nhân dân ta vô cùng cực khổ Mâu thuẫn dân tộc, mâu thuẫn giai cấp ngày càng gay gắt
- Sau thất bại của khởi nghĩa Yên Bái, thực dân Pháp tăng cường khủng bố, đàn áp đẫm máu hòng dập tắt phong trào cách mạng → Càng làm tinh thần cách mạng của nhân dân lên cao
- Giữa lúc đó, Đảng Cộng sản Việt Nam
ra đời kịp thời lãnh đạo đấu tranh vì vậy một phong trào cách mạng mới lại bắt đầu
* Diễn biến:
- Từ tháng 2 – 4/1931 nổ ra nhiều cuộc đấu tranh của công nhân, nông dân
- Từ 1/5/1930, trên phạm vi cả nước bùng nổ nhiều cuộc đấu tranh nhân ngày Quốc tế lao động
- Từ tháng 6 7, 8 năm 1930 liên tiếp bùng nổ các cuộc đấu tranh
Trang 4Hà Tĩnh là nơi phong trào quyết liệt nhất.
* Hoạt động 3:
- GV hỏi: Qua tìm hiểu diễn biến phong
trào, em hãy nhận xét về: lực lượng chủ
yếu tham gia phong trào, hình thức đấu
tranh, mục tiêu đấu tranh, quy mô phong
trào?
- HS trả lời
- GV nhận xét, kết luận:
+ Lực lượng chủ yếu: công nhân và nông
dân
+ Hình thức đấu tranh: đấu tranh chính trị
hoà bình kết hợp với vũ trang
+ Mục tiêu: chống đế quốc và phong
kiến
+ Quy mô rộng lớn toàn quốc
* Hoạt động 1: Cả lớp
- GV: Xô viết là hình thức chính quyền
mới được thành lập ở các thôn xã thuộc
hai tỉnh Nghệ An – Hà Tĩnh Phong trào
1930 – 1931 là phong trào cách mạng đầu
tiên do Đảng ta lãnh đạo, song lúc này
Đảng chưa chủ trương giành chính quyền
Vậy chính quyền Xô viết ra đời như thế
nào? Chúng ta cùng tìm hiểu sự thành lập
chính quyền Xô viết
* Hoạt động 2: Cả lớp, cá nhân
- GV yêu cầu HS theo dõi SGK sự thành
lập chính quyền Xô viết sau đó nêu tóm
tắt về sư thành lập các Xô viết
- HS dựa vào SGK nắm kiến thức
* Hoạt động 3: Cả lớp, cá nhân
- GV yêu cầu HS theo dõi SGK nêu tóm
tắt những chính sách của chính quyền Xô
viết
- HS theo dõi SGK và nêu tóm tắt những
chính sách kinh tế, chính trị, văn hoá, xã
hội
- Tháng 9/1930, phong trào đấu tranh lên cao nhất là Nghệ – Tĩnh, biểu tình có vũ trang, tự vệ Tiêu biểu nhất có cuộc biểu tình của nông dân Hưng Nguyên (Nghệ An) → Chính quyền địch ở các thôn xã tan vỡ thay vào đó các “ Xô viết” thành lập
2 Xô viết Nghệ – Tĩnh:
* Sự thành lập các Xô viết:
- Từ tháng 9/1930, phong trào ở Nghệ
An – Hà Tĩnh phát triển đến đỉnh cao → chính quyền địch ở cấp thôn xã tan vỡ
- Trước tình hình đó, Đảng lãnh đạo quần chúng thành lập các Xô viết
* Chính sách:
- Chính trị: thực hiện các quyền tự do,
dân chủ cho nhân dân, thành lập đội tự vệ đỏ, toà án nhân dân
- Kinh tế: tịch thu ruộng công, tiền công,
thóc công chia cho dân cày nghèo, bỏ thuế vô lí, xoá nợ cho người nghèo
- Văn hoá – xã hội: xoá bỏ tệ nạn mê tín
Trang 5* Hoạt động 4: Cá nhân
- GV hỏi: Em hãy so sánh chính quyền Xô
viết với những chính quyền đã và đang tồn
tại và rút ra nhận xét?
- HS suy nghĩ, kết hợp thảo luận trả lời
- GV nhận xét, bổ sung:
+ Chính quyền cũ là chính quyền của giai
cấp thống trị, mang bản chất bóc lột
+ Chính quyền Xô viết ra đời từ phong
trào đấu tranh của quần chúng, do quần
chúng nhân dân làm chủ, là hình thức
chính quyền của nhân dân lao động
+ Chính sách của chính quyền Xô viết
mang lại lợi ích cho nhân dân lao động,
chăm lo cho đời sống nhân dân
+ Kết quả: do chính sách khủng bố dã
man của thực dân Pháp đến giữa năm
1931, phong trào cách mạng trong cả
nước dần lắng xuống
* Hoạt động 1: Cả lớp, cá nhân
- GV yêu cầu HS theo dõi SGK về hoàn
cảnh triệu tập, nội dung của Hội nghị Ban
Chấp hành Trung ương lâm thời Đảng
Cộng sản Việt Nam (10/1930)
- HS theo dõi SGK
- GV cung cấp thêm tư liệu về Trần Phú
– Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng
* Hoạt động 2: Cả lớp, cá nhân
- GV vừa trình bày, vừa phân tích nội
dung Luận cương chính trị do Trần Phú
khởi thảo được thông qua tại Hội nghị
(10/1930) và so sánh với Cương lĩnh
chính trị đầu tiên của Đảng do Nguyễn Ái
Quốc soạn thảo
dị đoan, xây dựng nếp sống mới
→ Chính sách của chính quyền Xô viết đem lại lợi ích cho nhân dân, chứng tỏ bản chất ưu việt cách mạng của một chính quyền mới – chính quyền nhân dân
* Kết quả: giữa 1931 phong trào cách
mạng trong cả nước tạm lắng
3 Hội nghị lần thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương lâm thời Đảng Cộng sản Việt Nam (10/1930):
- Tháng 10/1930, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lâm thời (Hương Cảng – Trung Quốc)
- Nội dung Hội nghị:
+ Đổi tên Đảng là Đảng Cộng sản Đông Dương
+ Cử Ban Chấp hành trung ương chính thức do Trần Phú làm Tổng bí thư
+ Thông qua luận cương chính trị Trần Phú khởi thảo
- Nội dung Luận cương chính trị tháng 10/1930:
+ Xác định tính chất cách mạng Đông Dương là cuộc cách mạng tư sản dân quyền sau khi hoàn thành tiến thẳng lên con đường xã hội chủ nghĩa
+ Nhiệm vụ chiến lược: đánh phong kiến
Trang 6* Hoạt động 3: Cá nhân
- GV hỏi: Qua phân tích em hãy nhận xét
đánh giá về Luận cương?
- GV nhận xét, chốt ý: Luận cương cơ bản
đã xác định được những vấn đề chiến
lược cho cách mạng Việt Nam song còn
có hạn chế Những hạn chế đó mang tính
chủ quan giáo điều,nặng về lí luận,
không xuất phát từ hoàn cảnh thực tiễn
của Việt Nam, sẽ được điều chỉnh dần
trong quá trình cách mạng Việt Nam sau
này
* Hoạt động 1: Cả lớp
- GV hỏi: Qua nhận xét của Nguyễn Ái
Quốc, qua diễn biến của phong trào, em
cho biết phong trào 1930 – 1931 có ý
nghĩa lịch sử gì?
- HS trả lời
- GV nhận xét, bổ sung:
+ Phong trào 1930 – 1931 là phong trào
cách mạng đầu tiên do Đảng lãnh đạo
Tính sôi nổi, quyết liệt và tính thống nhất
của phong trào đã thể hiện khả năng lãnh
đạo của Đảng trong thực tiễn, thể hiện
đường lối của Đảng là đúng đắn
+ Phong trào đề lại những bài học về:
khối liên minh công – nông, tổ chức lãnh
đạo quần chúng đấu tranh giành chính
quyền
→ Phong trào có ý nghĩa như cuộc tập
dượt đầu tiên chuẩn bị cho Tổng khởi
nghĩa tháng 8/1945
và đánh đế quốc, hai nhiệm vụ này có quan hệ khăng khít với nhau
+ Động lực: công nhân và nông dân + Lãnh đạo cách mạng và Đảng Cộng sản Đông Dương
+ Cách mạng Đông Dương là một bộ phận của cách mạng thế giới
→ Hạn chế:
+ Chưa thấy được mâu thuẫn cơ bản của một dân tộc thuộc địa, vì vậy chưa đưa được nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, còn nặng về đấu tranh giai cấp
+ Đánh giá không đúng khả năng cáhc mạng của các giai cấp khác ngoài công nhân và nông dân
4 Ý nghĩa lịch sử và bài học kinh nghiệm của phong trào cách mạng 1930 – 1931:
- Quyền lãnh đạo và khả năng lãnh đạo, đường lối lãnh đạo của Đảng đã được khẳng định trong thực tiễn → Đảng ta càng trưởng thành qua thực tế đấu tranh
- Từ trong phong trào khối liên minh công – nông được hình thành
- Phong trào để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu
→ Là cuộc tập dượt đầu tiên của quần chúng chuẩn bị cho cách mạng tháng Tám
Trang 7* Hoạt động 1: Cả lớp, cá nhân
- GV hỏi:
+ Nguyên nhân phải đấu tranh phục hồi
lực lượng cách mạng từ 1932 – 1935?
+ Cuộc đấu tranh phục hồi lực lượng diễn
ra như thế nào?
+ Kết quả của quá trình đấu tranh.
- HS theo dõi SGK trả lời
- GV nhận xét, hướng dẫn HS nắm những
kiến thức cơ bản
* Hoạt động 2: Cả lớp, cá nhân
- GV minh hoạ thêm:
+ Về chính sách khủng bố của thực dân
Pháp
+ Về ý thức đấu tranh của những người
cộng sản
* Hoạt động 1: Cả lớp
- GV: Đến đầu 1935, khi hệ thống tổ chức
của Đảng được xây dựng và chắp nối lại,
Ban Lãnh đạo hải ngoại quyết định triệu
tập Đại hội đại biểu lần thứ nhất (từ
27-31/3/1935) tại Ma Cao (Áo Môn – Trung
Quốc) Tham dự đại hội có 13 đại biểu
thay mặt cho 600 đảng viên thuộc các
đảng bộ trong nước và nước ngoài
- GV yêu cầu HS theo dõi SGK nội dung
Đại hội
III Phong trào cách mạng trong những năm 1932 – 1935:
1 Cuộc đấu tranh phục hồi phong trào cách mạng:
* Nguyên nhân: do chính sách khủng bố
của thực dân Pháp, lực lượng cách mạng thiệt hại nặng→ phải đấu tranh phục hồi lực lượng cách mạng
* Diễn biến:
- Ở trong tù: đảng viên cộng sản và
những chiến sĩ yêu nước kiên cường đấu tranh bảo vệ lập trường quan điểm của đảng, tổ chức vượt ngục
- Ở bên ngoài:
+ Các đảng viên không bị bắt tìm cách gây dựng lại cơ sở Đảng và quần chúng + Năm 1932, các đồng chí ở hỉa ngoãi như Lê Hồng Phong… về nước, tổ chức Ban lãnh đạo Trung ương của Đảng + Tháng 6/1932, Ban lãnh đạo Trung ương ra chương trình hành động của Đảng nhằm củng cố phát triển các đoàn thể quần chúng
* Kết quả:
- Đầu 1935, các tổ chức Đảng và phong trào quần chúng được phục hồi
2 Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ nhất của Đảng Cộng sản Đông Dương (3/1935):
- Từ ngày 27 – 31/3/1935, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ nhất của Đảng được triệu tập tại Ma Cao (Trung Quốc)
- Nội dung:
+ Xác định nhiệm vụ chủ yếu trước mắt là: củng cố và phát triển Đảng, tranh thủ quần chúng rộng rãi, chống chiến tranh đế quốc
Trang 8- GV hỏi: Sự thành công của Đại hội đại
biểu toàn quốc lần thứ nhất có ý nghĩa gì?
- HS trả lời
- GV nhận xét, chốt ý
+ Thông qua nghị quyết, điều lệ Đảng + Bầu Ban chấp hành Trung ương do Lê Hồng Phong làm Tổng bí thư
- Ý nghĩa:
+ Đánh dấu các tổ chức Đảng được phục hồi từ trung ương đến đại phương
+ Tổ chức và phong trào quần chúng được phục hồi
4 Củng cố:
- Đặc điểm của phong trào 1930 – 1931: là phong trào đấu tranh sôi nổi, quy mô lớn, hình thức đấu tranh quyết liệt, mức độ triệt để, lực lượng tham gia chủ yếu là công nhân và nông dân
- Ý nghĩa phong trào 1930 – 1931
- Kết quả cuộc đấu tranh phục hồi lực lượng cách mạng
5 Dặn dò:
Học bài, trả lời câu hỏi SGK, đọc trước bài mới