I- KHÁI NIỆM ĐIỆN THẾ NGHỈ:1.Khái niệm: Điện thế nghỉ là sự chênh lệch điện thế giữa hai bên màng tế bào khi tế bào không bị kích thích, phía bên trong màng mang điện âm so với ngoài màn
Trang 2Câu1: Phân biệt cấu tạo hệ thần kinh dạng ống với hệ thần kinh dạng lưới và hệ thần kinh dạng chuỗi hạch Khi bị kích thích, phản ứng của ĐV có HTK dạng ống có gì khác so với
ĐV có HTK dạng lưới và HTK dạng chuỗi hạch?
Kiểm tra bài cũ:
Trang 3Phản xạ có điều kiện Phản xạ không điều kiện
1.Được hình thành trong quá trình sống (Do học tập, rút kinh nghiệm), không bền vững.
1.Bẩm sinh, có tính bền vững.
4.Trả lời các kích thích không
điều kiện
3.Số lượng hạn chế, cố định.
2.Có di truyền, mang tính chủng loại
5.Trung ương: trụ não và tuỷ sống.
2.Không di truyền, mang tính cá thể.
3.Số lượng không hạn chế, phong phú.
4.Trả lời các kích thích không điều kiện
và có điều kiện.
5.Có sự tham gia của TBTK vỏ não.
Trang 4Mọi tế bào trong cơ thể đều có khả năng hưng phấn Hưng phấn là sự biến đổi lý hoá xảy ra trong tế bào khi bị kích thích Một chỉ số quan trọng để đánh giá
tế bào, mô hưng phấn hay không hưng phấn là điện tế bào Điện tế bào bao gồm điện thế nghỉ và điện thế hoạt động
Trang 5ĐIỆN THẾ NGHỈ
Trang 6Quan sát hình 28.1 và cho biết cách đo điện thế nghỉ (ĐTN) trên tế bào thần kinh mực ống?
Trang 8I- KHÁI NIỆM ĐIỆN THẾ NGHỈ:
1.Khái niệm:
Điện thế nghỉ là sự chênh lệch điện thế giữa hai bên màng tế bào khi tế bào không bị kích thích, phía bên trong màng mang điện âm so với ngoài màng mang điện dương
Lấy VD về trị số
ĐTN của 1 số tế bào.
VD:Trị số ĐTN ở:* TB thần kinh mực ống : -70mV *TB nón trong mắt ong mật: -50mV
Trang 9Kết quả đo cho thấy sự chênh lệch ở tế bào
thần kinh mực ống là khoảng 70mV nhưng tại
sao khi ghi trị số ĐTN lại là -70mV ?
Trang 10I- KHÁI NIỆM ĐIỆN THẾ NGHỈ:
2.Qui ước:
Đặt dấu - trước các trị số ĐTN vì phía bên trong màng mang điện âm so với bên ngoài màng mang điện
dương
Trang 11Nghiên cứu SGK và cho biết:
ĐTN hình thành chủ yếu do những yếu tố nào?
Trang 12II- CƠ CHẾ HÌNH THÀNH ĐIỆN THẾ NGHỈ:
Trang 13a) Sự phân bố ion, sự di chuyển của ion và tính thấm của màng đối với ion
Ion Nồng độ (C) bên trong
TB (mM)
C ở dịch ngoại bào (mM)
Bên trong
tế bào
Cổng Na + đóng
Cổng K + mở
K + (tích điện dương)
Na + (tích điện dương) Điện tích âm
Màng
tế bào
+
+ +
+
+
+ + + + +
Hình 28.2 Phân bố ion và tính thấm của
màng tế bào.
Hãy nghiên cứu bảng
28 và H 28.2 trả lời lệnh SGK-115
Trang 14Trả lời câu hỏi sau:
1 Ở bên trong tế bào, loại ion dương nào có nồng độ cao hơn và loại ion dương nào có nồng độ thấp hơn
so với bên ngoài màng tế bào?
2 Loại ion dương nào đi qua màng tế bào và nằm lại sát bên ngoài màng tế bào làm cho mặt ngoài tích điện dương so với mặt trong màng tích điện âm?
Trang 15a) Sự phân bố ion, sự di chuyển của ion và tính thấm của màng đối với ion
Ion Nồng độ (C) bên trong
TB (mM)
C ở dịch ngoại bào (mM)
Bên trong
tế bào
Cổng Na + đóng
Cổng K + mở
K + (tích điện dương)
Na + (tích điện dương) Điện tích âm
Màng
tế bào
+
+ +
+
+
+ + + + +
Hình 28.2 Phân bố ion và tính thấm của
màng tế bào.
Hãy nghiên cứu bảng
28 và H 28.2 trả lời lệnh SGK-115
Trang 16- Ở bên trong TB K+ có nồng độ cao hơn và Na+ có nồng độ thấp hơn so với bên ngoài TB
→ Có sự chênh lệch điện thế giữa trong và ngoài màng TB
II- CƠ CHẾ HÌNH THÀNH ĐIỆN THẾ NGHỈ:
a) Sự phân bố ion, sự di chuyển của ion và tính thấm của màng đối với ion
Sự chênh lệch đó làm cho các ion có xu hướng di chuyển như thế nào? Tại sao?
→ K+ có xu hướng di chuyển ra ngoài màng, Na+ di chuyển vào trong màng
Trang 17a) Sự phân bố ion, sự di chuyển của ion và tính thấm của màng đối với ion
Ion Nồng độ (C) bên trong
TB (mM)
C ở dịch ngoại bào (mM)
Bên trong
tế bào
Cổng Na + đóng
Cổng K + mở
K + (tích điện dương)
Na + (tích điện dương) Điện tích âm
Màng
tế bào
+
+ +
+
+
+ + + + +
Hình 28.2 Phân bố ion và tính thấm của
màng tế bào.
Hãy nghiên cứu bảng
28 và H 28.2 trả lời lệnh SGK-115
Trang 18II- CƠ CHẾ HÌNH THÀNH ĐIỆN THẾ NGHỈ:
a) Sự phân bố ion, sự di chuyển của ion và tính thấm của
màng đối với ion
- K+ khuếch tán qua màng TB (từ trong TB ra ngoài) là do cổng
K+ mở và do nồng độ K+ bên trong cao hơn bên ngoài TB
Do ion K+ đi ra bị lực hút trái dấu ở mặt trong của màng giữ lại nên không đi xa mà nằm sát phía mặt ngoài màng làm mặt ngoài màng tích điện (+) so với mặt trong màng tích điện (-)
Các ion K + có khuếch tán đi xa màng
được không? Vì sao?
Trang 19Để duy trì nồng độ các ion như ban đầu thì cần yếu tố nào?
Trang 20II- CƠ CHẾ HÌNH THÀNH ĐIỆN THẾ NGHỈ:
a) Sự phân bố ion, sự di chuyển của ion và tính thấm của màng đối với ion b)Vai trò của bơm Na – K:
Bản chất của bơm Na- K?
Hoạt động của bơm
Na-K? (xem phim)
Theo cơ chế nào?
Trang 30b)Vai trò của bơm Na – K:
II- CƠ CHẾ HÌNH THÀNH ĐIỆN THẾ NGHỈ:
a) Sự phân bố ion, sự di chuyển của ion và tính thấm của màng đối với ion
-Bản chất: Bơm Na- K là các chất vận chuyển (bản chất là
prôtêin) có ở trên màng TB
Hoạt động của bơm Na- K tiêu tốn năng lượng ATP
- Hoạt động: Bơm Na- K vận chuyển K+ từ ngoài màng trả vào trong tế bào làm nồng độ K+ trong tế bào luôn cao hơn bên
ngoài
→ Vai trò: duy trì điện thế nghỉ
Trang 31-Chữa bệnh qua điện não đồ
-Kiểm tra tỉ lệ sống của trứng gia cầm
Trang 32Tiếp cận chẩn đoán điện tâm đồ -Pha 0 (điện thế nghỉ)
Trang 34Điều trị ung thư
Đo điện thế phôi trứng
Trang 36Củng cố: Câu 1: Điện thế nghỉ là gì?
Trang 38Em có biết?
Ai là người đầu tiên phát hiện ra điện sinh học?
Giáo sư giải phẫu L.Ganvani (Trường Đại học Bologna- Italia)
Trang 39Tìm hiểu bơm Na- K có vai trò trong cơ chế hình thành điện thế hoạt động như thế nào.