Bài 17. Hô hấp ở động vật

Hình thứcĐặc điểm Qua bề mặt cơ thể thống ống Qua hệ khí Qua mang Qua phổi Đại diện Đặc điểm cấu tạo bề mặt trao đổi khí Đặc điểm trao đổi khí... Hình thứcĐặc điểm Qua bề mặt cơ thể Q

Bài 17

HÔ HẤP Ở ĐỘNG VẬT

Bài 17: hô hấp ở động vật

B – chuyển hóa vật chất và năng lượng ở động vật

1.HÔ HẤP LÀ GÌ?

Đọc câu lệnh SGK và chọn phương án trả lời

đúng

Đọc câu lệnh SGK và chọn phương án trả lời

đúng

Hô hấp là tập hợp những quá trình, trong đó cơ thể lấy O2 từ bên ngoài vào để oxi hóa các chất trong tế bào

và giải phóng năng lượng cho các hoạt động sống,

đồng thời thải CO2 ra ngoài.

2.BỀ MẶT TRAO ĐỔI KHÍ.

2.1: Khái niệm:

Bề mặt trao đổi khí là bộ phận cho O2 từ môi trường ngoài khuếch tán vào trong TB (hoặc máu) và CO2 khuếch tán từ TB (hoặc máu) ra ngoài.

Trao đổi khí của động vật phụ thuộc chủ

yếu vào bề mặt trao đổi khí

2 BỀ MẶT TRAO ĐỔI KHÍ.

2.2 đặc điểm:

Bề mặt trao đổi khí rộng

Bề mặt trao đổi khí mỏng và ẩm ướt

Bề mặt trao đổi khí có nhiều mao mạch và máu có sắc tố hô hấp

Có sự lưu thông khí

3 CÁC HÌNH THỨC HÔ HẤP

Hô hấp bằng mang

Hô hấp bằng hệ thống

ống khí

Hô hấp bằng hệ thống

ống khí

Hô hấp bằng phổi,…

Hô hấp qua bề mặt cơ thể

Hô hấp qua bề mặt cơ thể

Hô hấp bằng phổi

Hình thức

Đặc điểm

Qua bề mặt

cơ thể thống ống Qua hệ

khí

Qua mang Qua phổi

Đại diện

Đặc điểm

cấu tạo bề

mặt trao đổi

khí

Đặc điểm

trao đổi khí

Hình thức

Đặc điểm

Qua bề mặt cơ

thể Qua hệ thống ống khí Qua mang Qua phổi

Đại diện Đv đơn bào, đa

bào bậc thấp Côn trùng CáThân mềm

Chân khớp

Bò sát Lưỡng cư Chim Thú

Đặc điểm cấu tạo

bề mặt trao đổi

khí

Có đủ đặc điểm của bề mặt trao đổi khí

Hệ thống ống khí phân nhánh và tiếp xúc trực tiếp với tế bào.

Mang gồm các cung mang, trên cung mang có nhiều phiến mang, phiến mang có nhiều mao mạch

Phổi gồm nhiều phế nang và mao mạch Phổi chim

có thêm hệ thống ống khí

Đặc điểm trao

đổi khí Oxy và cacbonic khuếch tán qua

bề mặt tb hoặc

cơ thể

Oxy và cacbonic trao đổi qua hệ thống ống khí

Oxy khuếch tán

từ nước qua mang, vào máu

cacbonic khuếch tán từ máu qua mang, vào nước

Oxy và cacbonic trao đổi qua bề mặt phế nang

Trao đổi khí qua bề mặt cơ thể hiệu quả trao đổi khí thấp vì: -Chưa có cơ quan chuyên hóa làm nhiệm vụ

-Những động vật này cấu tạo đơn giản, nguồn năng lượng cung cấp cho cơ thể chưa nhiều

Trao đổi khí qua bề mặt cơ thể hiệu quả trao đổi khí thấp vì: -Chưa có cơ quan chuyên hóa làm nhiệm vụ

-Những động vật này cấu tạo đơn giản, nguồn năng lượng cung cấp cho cơ thể chưa nhiều

Trao đổi khí qua bề mặt

cơ thể hiệu quả cao hay

thấp? Tại sao?

Trao đổi khí qua bề mặt

cơ thể hiệu quả cao hay

thấp? Tại sao?

Lỗ thở

*

Thành mặt bụng

Hình 17.2 Hô hấp bằng hệ thống ống khí ở côn trùng

Lỗ thở

*

O2 CO2

Thành mặt bụng

Hình 17.2 Hô hấp bằng hệ thống ống khí ở côn trùng

Cá xương là nhóm hô hấp bằng mang có hiệu quả trao đổi khí tốt nhất vì:

- Cá xương có bề mặt trao đổi khí là hệ thống mang cá với

vô số các phiến mang với những đặc điểm hoàn hảo: Diện tích lớn, mỏng và ẩm ướt, có nhiều mao mạch, máu có sắc

tố hô hấp, có sự lưu thông khí

- Ngoài ra ở cá xương còn có thêm 2 đặc điểm sau:

+ Miệng và nắp mang đóng mở nhịp nhàng làm cho dòng nước chảy 1 chiều và liên tục từ miệng qua khe mang

+ Dòng máu trong mao mạch chảy song song và ngược

chiều với dòng nước chảy qua mang

Cá xương là nhóm hô hấp bằng mang có hiệu quả trao đổi khí tốt nhất vì:

- Cá xương có bề mặt trao đổi khí là hệ thống mang cá với

vô số các phiến mang với những đặc điểm hoàn hảo: Diện tích lớn, mỏng và ẩm ướt, có nhiều mao mạch, máu có sắc

tố hô hấp, có sự lưu thông khí

- Ngoài ra ở cá xương còn có thêm 2 đặc điểm sau:

+ Miệng và nắp mang đóng mở nhịp nhàng làm cho dòng nước chảy 1 chiều và liên tục từ miệng qua khe mang

+ Dòng máu trong mao mạch chảy song song và ngược

chiều với dòng nước chảy qua mang

Tại sao cá xương có hiệu quả hô hấp cao nhất trong nhóm hô hấp bằng

mang?

Tại sao cá xương có hiệu quả hô hấp cao nhất trong nhóm hô hấp bằng

mang?

Hình 17.5 Phổi và phế nang ở người

1 Nhờ hệ thống các túi khí nên chim có thể thực hiện trao đổi khí liên tục ngay cả khi đang bay

2 Ở chim, sự trao đổi khí thực hiện ở các ống khí trong phổi, nhờ dòng khí giàu oxi chuyển qua liên tục từ sau ra trước

nên không có khí đọng (khí cặn) như các nhóm động vật có phổi trên cạn khác

1 Nhờ hệ thống các túi khí nên chim có thể thực hiện trao đổi khí liên tục ngay cả khi đang bay

2 Ở chim, sự trao đổi khí thực hiện ở các ống khí trong phổi, nhờ dòng khí giàu oxi chuyển qua liên tục từ sau ra trước

nên không có khí đọng (khí cặn) như các nhóm động vật có phổi trên cạn khác

Tại sao chim có hiệu quả hô hấp cao nhất trong nhóm hô hấp

trên cạn

Tại sao chim có hiệu quả hô hấp cao nhất trong nhóm hô hấp

trên cạn

Kết luận

Tùy thuộc vào điều kiện, môi trường sống

mà các loài động vật khác nhau có cấu

tạo về cơ quan hô hấp khác nhau, có hình thức hô hấp khác nhau để phù hợp với

chức năng và để thích nghi với môi

trường.

Kết luận

Tùy thuộc vào điều kiện, môi trường sống

mà các loài động vật khác nhau có cấu

tạo về cơ quan hô hấp khác nhau, có hình thức hô hấp khác nhau để phù hợp với

chức năng và để thích nghi với môi

trường.

-Trao đổi khí qua bề mặt cơ thể > hiệu quả trao đổi khí

thấp chưa có cơ quan chuyên hóa làm nhiệm vụ hô hấp

- Hô hấp bằng hệ thống ống khí > đã có cơ quan chuyên hóa với hệ thống ống khí đến tận từng tế bào Tuy nhiên,

máu không có sắc tố hô hấp nên không thể vận chuyển khí, cũng không có khả năng lọc khí

- Hô hấp bằng mang > Cấu tạo thích nghi với việc trao đổi khí dưới nước, hiệu quả trao đổi khí cao

- Hô hấp bằng phổi > Phổi có cấu tạo phức tạp làm tăng bề mặt trao đổi khí, thuận lợi cho các nhóm động vật trên cạn Việc trao đổi khí ở nhóm động vật có phổi diễn ra chủ động

và hiệu quả Đặc biệt hệ tuần hoàn của nhóm phổi có thêm vòng tuần hoàn nhỏ qua phổi giúp tăng hiệu qua trao đổi khí rất tốt

-Trao đổi khí qua bề mặt cơ thể > hiệu quả trao đổi khí

thấp chưa có cơ quan chuyên hóa làm nhiệm vụ hô hấp

- Hô hấp bằng hệ thống ống khí > đã có cơ quan chuyên hóa với hệ thống ống khí đến tận từng tế bào Tuy nhiên,

máu không có sắc tố hô hấp nên không thể vận chuyển khí, cũng không có khả năng lọc khí

- Hô hấp bằng mang > Cấu tạo thích nghi với việc trao đổi khí dưới nước, hiệu quả trao đổi khí cao

- Hô hấp bằng phổi > Phổi có cấu tạo phức tạp làm tăng bề mặt trao đổi khí, thuận lợi cho các nhóm động vật trên cạn Việc trao đổi khí ở nhóm động vật có phổi diễn ra chủ động

và hiệu quả Đặc biệt hệ tuần hoàn của nhóm phổi có thêm vòng tuần hoàn nhỏ qua phổi giúp tăng hiệu qua trao đổi khí rất tốt

Sự tiến hóa trong các hình thức hô hấp

Sự tiến hóa trong các hình thức hô hấp

Củng cố

DẶN DÒ

- Học bài và trả lời câu lệnh trang 74 - 75

của sách giáo khoa.

- Trả lời câu hỏi 1, 2, 3, 4, 5, 6 trang 75 – 76 SGK.

- Xem bài mới: “TUẦN HOÀN MÁU”

+ Cấu tạo và chức năng chung của hệ tuần hoàn?

+ Nêu khái niệm của các dạng hệ tuần hoàn

ở động vật