Bài 55. Giới thiệu chung hệ nội tiết

PHÂN BIỆT TUYẾN NỘI TIẾT VỚI TUYẾN NGOẠI TIẾT Ra ngoài Tế bà o tuye án ống dẫn chất tiết Hình 55.1-Tuyến ngoại tiết Mạc h máu Cơ quan đích Tế bào tuye án Hình 55.2-Tuyến nội tiết... PH

1

Rối loạn nội tiết

Chương X: NỘI TIẾT

Tiết 57 - Bài 55: GIỚI THIỆU CHUNG

HỆ NỘI TIẾT

I Đặc điểm của hệ nội tiết

II Phân biệt tuyến nội tiết và tuyến ngoại tiết

III Hoocmôn

CHÚ Ý

Nội dung sau kí hiệu▼ là câu hỏi yêu

cầu các em phải trả lời tốt

Nội dung sau kí hiệu bắt buộc

các em phải ghi vào vở

I ĐẶC ĐIỂM HỆ NỘI TIẾT

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 (3’)

▼ 1 Nghiên cứu thơng tin mục I SGK trang 174, em hãy điền

đầy đủ các thơng tin vào chỗ trống sau

- Hệ nội tiết có chức năng là:

………(1)………

trong cơ thể, đặc biệt là quá trình

………(2)…………, chuyển hĩa vật chất và năng lượng trong tế bào của cơ thể nhờ ………(3)

……… từ các tuyến nội tiết tiết ra theo đường

……… (4)……….đến cơ quan đích.

-So với các dây thần kinh, hoocmôn hoạt động có khuynh hướng ……….(5)

……….nhưng………(6)

……… và trên diện rộng hơn.

- Hệ nội tiết có chức năng là:

………(1)………

trong cơ thể, đặc biệt là quá trình

………(2)…………, chuyển hĩa vật chất và năng lượng trong tế bào của cơ thể nhờ ………(3)

……… từ các tuyến nội tiết tiết ra theo đường

……… (4)……….đến cơ quan đích.

-So với các dây thần kinh, hoocmôn hoạt động có khuynh hướng ……….(5)

……….nhưng………(6)

……… và trên diện rộng hơn.

điều hoà các quá trình sinh lí

chậm

thức ăn

thức ăn

biến đổi thức ăn.

II PHÂN BIỆT TUYẾN NỘI TIẾT VỚI TUYẾN NGOẠI TIẾT

Ra ngoài

Tế bà

o tuye án

ống dẫn chất tiết

Hình 55.1-Tuyến

ngoại tiết

Mạc

h máu

Cơ quan đích

Tế bào tuye án

Hình 55.2-Tuyến

nội tiết

sản phẩm tiết

enzym, tinh trùng, trứng …

ít

PHIẾU HỌC TẬP SỐ (4’)

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Ra ngoài

Tế bà

o tuye án

ống dẫn chất tiết

Hình 55.1-Tuyến

ngoại tiết

Mạc

h máu

Cơ quan đích

Tế bào tuye án

Hình 55.2-Tuyến

nội tiết

sản phẩm tiết

enzym, tinh trùng, trứng …

ít

Cả hai tuyến đều có tế bào tuyến tiết ra chất tiết

Gồm các tế bào

tuyến và ống dẫn

Gồm các tế bào

tuyến và mạch máu Hoocmo

ân

Nhiề u

Sản phẩm tiết theo ống dẫn tới cơ quan tác động

Sản phẩm tiết ngấm thẳng vào máu đưa đến các cơ quan đích

▼ Hãy kể tên các tuyến nội tiết chính của cơ thể ?

Tuyến cận giáp: nằm

rải rác 2 bên ở bề

mặt phía sau của tuyến

giáp

Tuyến giáp: nằm ở 2

phía bên dưới hầu và

thanh quản

Tuyến tùng: nằm phía

trên củ não sinh tư

Tuyến yên: nằm ở

vùng dưới đồi

Tuyến ức ( tuyến hung

): nằm ở phía sau lồng

ngực

Tuyến trên thận: nằm

ở 2 phía bên trên thận

Tuyến tuỵ : trong ổ bụng phía sau dạ dày Tuyến sinh dục :

+ Ở nam : tinh

hoàn

+ Ở nữ : buồng

trứng

▼ Tuyến sinh dục thuộc loại tuyến gì tại

sao?

Ngoại tiết: sản sinh tinh trùng sản sinh trứng

Nội tiết: tiết testơstêrơn tiết ơstrơgen

sản phẩm tiết

enzym, tinh trùng, trứng …

ít

Cả hai tuyến đều có tế bào tuyến tiết ra chất tiết

Gồm các tế bào

tuyến và ống dẫn

Gồm các tế bào

tuyến và mạch máu Hoocmôn

Nhiề u

Sản phẩm tiết theo ống dẫn tới cơ quan tác động

Sản phẩm tiết ngấm thẳng vào máu đưa đến các cơ quan đích

Hoocmôn

III HOOCMƠN

trong một dòng máu đi khắp cơ thể nhưng hoocmôn insulin do tuyến tụy

tiết ra chỉ có tác dụng làm hạ

đường huyết trong máu, hoocmôn kích thích tuyến vú lại chỉ có ảnh hưởng tới quá trình tiết sữa…

1 Tính chất của hoocmơn

Hoocmơn cĩ tính đặc hiệu ( Mỗi hoocmôn chỉ ảnh hưởng đến một hoặc một số cơ quan xác định)

cho loài

III HOOCMƠN

1 Tính chất của hoocmơn

- Hoocmơn cĩ tính đặc hiệu

- Hoocmơn khơng mang tính đặc trưng cho lồi

+ Ví dụ 3: Một ngày các tuyến mồ hôi tiết ra 1 lít mồ hôi, các tuyến

nước bọt tiết ra 1,5 lít nước bọt, các

Trong điều kiện bình thường của tuyến nội tiết, ta không thấy vai trò của chúng Nhưng khi mất cân bằng hoạt động một hoặc một số tuyến nội tiết sẽ gây ra bệnh lý Sau đây là một số hình ảnh về bệnh nhân bị rối loạn tuyến nội tiết

Quan sát hình, hãy chỉ ra trường hợp nào là do tuyến yên sản xuất ra quá ít hoặc quá nhiều

trưởng (GH) vào giai đoạn trẻ em?

Bệnh to đầu ngón

Thừa hoocmôn sinh trưởng (GH)

Thiếu hoặc thừa hoocmom tirôxin

Thực hiện cuộc vận động toàn dân sử dụng muối iôt

▼ Hoocmôn có vai trò gì?

III HOOCMÔN

2 Vai trò của hoocmôn

- Duy trì tính ổn định môi trường bên

GHI NHỚ

Tuyến nội tiết sản xuất hoocmôn theo đường máu đến cơ quan đích Hoócmôn có hoạt tính sinh học rất cao, chỉ cần một liều lượng nhỏ cũng làm ảnh hưởng rõ rệt đến các quá trình sinh lí, đặc biệt là quá trình trao đổi chất, quá trình chuyển hoá

trong các cơ quan đó diễn ra bình thường, đảm bảo được tính ổn định của môi trường bên trong

cơ thể.

CỦNG CỐ

Vùng dưới đồi

Tuyến yên Tuyến tùng

Tuyến cận giáp

Tuyến giáp Tuyến ức

Gan Thận

n nội tiết chính

?

CỦNG CỐ

Đề bài: Em hãy đánh dấu (x) của các tuyến đúng với tuyến

nội tiết, ngoại tiết hay tuyến pha vào các ơ trống sau

TÊN TUYẾN TUYẾN NGOẠI

TIẾT TUYẾN NỘI TIẾT TUYẾN PHA

Đề bài: Em hãy đánh dấu (x) của các tuyến đúng với tuyến

nội tiết, ngoại tiết hay tuyến pha vào các ơ trống sau

TÊN TUYẾN TUYẾN NGOẠI

TIẾT TUYẾN NỘI TIẾT TUYẾN PHA

Học ở nhà

- Học bài , trả lời các câu hỏi sgk.

- Soạn bài 56: TUYẾN YÊN, TUYẾN GIÁP

- Đọc mục “Em có biết ?”

- Vẽ hình 56-2 vào vở.