Bài 17. Tim và mạch máu

Bài 17. Tim và mạch máu tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực kinh...

Trang 1

Tuần 9 Ngày soạn: 14/10/2016 Tiết 17 Ngày dạy: 16/10/2016

Bài 17: TIM VÀ MẠCH MÁU

I.MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Trình bày cấu tạo tim và cấu tạo mạch máu liên quan đến chức năng của chúng

- Nêu được chu kì hoạt động của tim ( nhịp tim/phút)

- HS chỉ ra được các ngăn tim, van tim.

- Phân biệt được các loại mạch máu.

2 Kĩ năng:

- Rèn luyện cho HS kỹ năng tư duy dự đoán.

- Nhận biết kiến thức qua kênh hình và kênh chữ

- Hoạt động nhóm

- Vận dụng lí thuyết tập đếm nhịp tim lúc nghỉ và sau khi hoạt động

3 Thái độ:

Giáo dục ý thức bảo vệ, giữ gìn hệ vận động Trong các hoạt động tránh làm tổn

thương tim và mạch máu

Trang 2

Hãy mô tả đường đi của máu trong vòng tuần hoàn lớn

và vòng tuần hoàn nhỏ?

Hình 16.1 Sơ đồ cấu tạo hệ tuần hoàn

Trang 3

Hệ tuần hoàn máu cấu tạo từ những thành phần nào? Nêu chức năng của từng thành phần?

Trang 4

I Cấu tạo tim

1 Cấu tạo ngoài

Tim ở vị trí nào trong cơ

thể?

-Vị trí: Ở khoang ngực, giữa 2 lá

phổi, hơi chếch bên trái.

Trang 5

TIM ĐƯỢC BAO BỌC BỞI MÀNG TIM

Ở khoang ngực, giữa 2 lá phổi, hơi chếch bên trái.

-Vị trí:

- Hình dạng:

- Cấu tạo ngoài:

+ Màng tim bao bọc ngoài.

+ Các mạch máu bao quanh tim

+ Lớp dịch

Hình chóp, đáy trên, đỉnh dưới.

Tĩnh mạch chủ trên

Tâm nhĩ phải Động mạch vành phải

Tâm thất phải Tĩnh mạch chủ dưới

Cung động mạch chủ

Động mạch phổi Tĩnh mạch phổi Tâm nhĩ trái Động mạch vành trái Tâm thất trái

Trang 6

2 Cấu tạo trong

Những loại mô nào cấu tạo nên tim?

- Tim được cấu tạo bởi cơ tim và

mô liên kết.

Trang 7

Quan sát hình nhận biết cấu tạo trong của tim.

-Tim chia 2 nửa riêng biệt, có 4

ngăn

+ 2 tâm thất: TTT, TTP + 2 tâm nhĩ: TNT, TNP

- Tim được cấu tạo bởi cơ tim

TN trái

TT phải

TT trái

Tim chia mấy ngăn?

Cấu tạo trong của tim

Tim có thể chia thành mấy nửa riêng biệt?

Trang 8

Tâm thất phải

Tâm nhĩ phải

Tâm nhĩ trái

Tâm thất trái

- Tim có 4 ngăn,

2 nửa riêng biệt

Trang 9

(Vòng tuần hoàn nhỏ)

Bảng 17-1 Nơi máu được

bơm tới từ các ngăn tim

Trang 10

(Vòng tuần hoàn nhỏ) Căn cứ vào chiều dài quãng đường mà máu được bơm qua, dự đoán xem:

Ngăn tim nào có thành cơ tim dày nhất và ngăn tim nào có thành cơ tim mỏng nhất ?

Tâm thất trái có thành cơ tim dày nhất Tâm nhĩ phải có thành cơ tim mỏng

nhất.

ĐM phổi ĐM chủ

Trang 11

- Tim có 4 ngăn:

+ 2 tâm thất: TTT, TTP

+ 2 tâm nhĩ: TNT, TNP

+ Nửa trái dày hơn nửa phải

+ Tâm thất dày hơn tâm nhĩ

Trang 12

Nhờ đâu máu chỉ vận chuyển theo một chiều từ tâm nhĩ xuống tâm thất và từ tâm thất đến động mạch?

máu?

Trang 13

Van động mạch phổi

Sơ đồ tim bổ dọc

Trang 14

Van 3 l¸

Trang 15

+ Nửa trái dày hơn nửa phải

+ Tâm thất dày hơn tâm thất

- Van tim giúp máu vận chuyển một chiều:

+ Giữa tâm nhĩ và tâm thất có van nhĩ thất

+ Giữa tâm thất và động mạch có van động mạch

Van nhĩ thất

Van động mạch

Tâm thất trái Tâm thất phải

Tâm nhĩ phải

Tâm nhĩ trái

Trang 16

II Cấu tạo mạch máu Biểu bì

Cơ trơn

Mô liên kết

Động mạch nhỏ

Tĩnh mạch nhỏ

Hình 17-2: Sơ đồ cấu tạo các mạch máu

Quan sát H.17-2, cho biết có những loại mạch máu nào?

Có 3 loại mạch máu: Động mạch, Tĩnh mạch và mao mạch

Mao mạch

Trang 17

Cơ trơn

Mô liên kết

mô liên kết) với lớp cơ trơn và mô liên kết dày hơn TM.

nhưng lớp cơ trơn và mô liên kết mỏng hơn ĐM.

- Lòng rộng hơn

- Có van

Dẫn máu từ tim đến

cơ quan

Dẫn máu từ

So sánh cấu tạo động mạch

và tĩnh mạch? Tại sao có sự giống và khác nhau?

Cấu tạo của mao mạch?

Phù hợp chức năng?

Trang 18

Cơ trơn

Mô liên kết

Thành mao mạch chỉ

có một lớp biểu bì Van Biểu bì

Cơ trơn

Mô liên kết

Động mạch nhỏ Tĩnh mạch nhỏ

1 Động mạch

- Dẫn máu từ tim đến cơ quan

- Thành có 3 lớp (mô liên kết,

cơ trơn, biểu bì) với lớp mô

liên kết và lớp cơ trơn dày

hơn tĩnh mạch Lòng hẹp hơn

Hình 17-2: Sơ đồ cấu tạo các

mạch máu

Trang 19

Cơ trơn

Mô liên kết

Cơ trơn

Mô liên kết

nhưng lớp mô liên kết và lớp

cơ trơn mỏng, lòng rộng hơn

động mạch

- Dẫn máu từ cơ quan về tim

và có van

Trang 20

II Cấu tạo mạch máu

3 Mao mạch

Biểu bì

Cơ trơn

Mô liên kết

Cơ trơn

Mô liên kết

một lớp biểu bì, thích hợp với chức năng tỏa

rộng tới từng tế bào để trao đổi chất

- Dẫn máu từ cơ quan về tim

- Dẫn máu từ tim đến cơ quan

- Thành có 3 lớp (mô liên kết,

- Thành giống động mạch

nhưng lớp mô liên kết và lớp

cơ trơn mỏng, lòng rộng hơn

động mạch và có van

Trang 21

Thử tính xem trung bình mỗi phút diễn ra bao nhiêu chu kì co dãn tim (nhịp tim)?

Quan sát hình trả lời câu hỏi:

Mỗi chu kỳ tim co dãn bao nhiêu giây?

0,8 s 60s (1 phút) : 0,8s = 75 lần

III Chu kì co dãn của tim

Trang 22

Tim co dãn theo chu kì Mỗi

Trang 23

Trong mỗi chu kỳ, tâm nhĩ làm việc bao nhiêu giây? Nghỉ bao nhiêu giây?

1 chu kỳ: TN làm việc 0,1s và nghỉ 0,7s

Trong mỗi chu kì tâm thất làm việc bao nhiêu giây? Nghỉ bao nhiêu giây?

1 chu kỳ: TT làm việc 0,3s, nghỉ 0,5s

Tại sao tim làm việc suốt đời không mệt

1 chu kì tim nghỉ ngơi hoàn toàn 0,4s

Tim co dãn theo chu kì Mỗi

chu kì gồm 3 pha (0,8s):

- Pha nhĩ co

- Pha thất co

- Pha dãn chung

Trang 24

Pha thất co

Pha dãn chung

Bảng 17.2 - Hoạt động của các van

trong sự vận chuyển máu

Mở

Đóng

Từ TN vào TT Đóng

Mở

Từ TT vào ĐM

Từ tĩnh mạch vào TN rồi vào TT

Trang 25

I Cấu tạo tim II Cấu tạo mạch máu

Tim co dãn theo chu kì Mỗi chu kì gồm 3 pha(0,8s):

Pha nhĩ co ( 0,1s) máu từ TN TT Pha thất co (0,3s) máu từ TT ĐM Pha dãn chung (0,4s) máu hút từ TN

- Tim có 4 ngăn, mỗi ngăn 60 ml

máu, 2 tâm nhĩ, 2 tâm thất

+ Van nhĩ thất giúp máu từ tâm nhĩ tâm thất

+ Van động mạch giúp máu từ tâm thất động mạch TT

Trang 26

5

2 3

4

6

7

1 Lo¹i m¹ch nµo cã thµnh dµy nhÊt?

2 Lo¹i van nµo gióp m¸u ch¶y theo mét

chiÒu tõ t©m nhÜ xuèng t©m thÊt? 3 Lo¹i c¬ nµo cÊu t¹o nªn thµnh cña tim? 5 Ng¨n tim nµo cã thµnh 4.Chu k× co gi·n cña tim gåm mÊy pha?

3 M 4i 7

3 P

4I T

Tim

Trang 27

- Đọc mục “Em có biết”

-Trả lời câu hỏi và làm bài tập

trong SGK trang 57.

- Đọc trước bài 18.

Trang 28

Câu 3: Van nhĩ thất của tim có tác dụng giúp máu di chuyển một

đều chứa khoảng:

Câu 4: Loại mạch nào có nhiều

Trang 29

09/22/17 29

* Laênêch (Laennec) – một thầy thuốc người Pháp (1781-1826), vào

năm 1816 đã tình cờ phát minh ra cái ống nghe khi thấy lũ trẻ nô đùa

thích thú với trò chơi: một đám gõ vào đầu này của thân cây gỗ dài và rỗng ở giữa và một đám lắng nghe ở đầu kia Cho đến nay, ống nghe vẫn

là phương tiện thường dùng giúp các bác sĩ chẩn đoán tim mạch người bệnh Người ta đã dựng tượng ông ở Saint-Corentin quê hương ông để ghi nhận công lao này

* Vào năm 1903, W Anhtôven (W Einthoven) – một nhà sinh lí học

người Hà lan (1860-1927), đã sáng tạo ra một dụng cụ ghi được điện tim (điện hoạt động của tim, còn gọi là điện tâm đồ) cho phép các bác sĩ thấy được hoạt động của các bộ phận của tim lúc bình thường cũng như khi mắt bệnh Ông đã được tặng giải Nôben năm 1924

Phát minh ra ống nghe và điện tâm đồ

A: Dòng điện tim ở người bình thường

B: Dòng điện tim ở người bệnh nhồi

máu cơ tim

Trang 30

Tim co dãn theo chu kì Mỗi chu kì

gồm 3 pha: Pha nhĩ co, pha thất co,

pha dãn chung

Bài tập 1 Chọn câu trả lời đúng nhất.

Câu 1: Loại mạch nào có nhiều

Trang 31

Bµi tËp 2: H·y ®iÒn chó thÝch c¸c

thµnh phÇn cÊu t¹o cña tim vµo h×nh 17-4

Trang 32

I Cấu tạo tim II Cấu tạo mạch máu

Tim co dãn theo chu kì Mỗi chu kì gồm 3 pha(0,8s):

Pha nhĩ co ( 0,1s) máu từ TN TT Pha thất co (0,3s) máu từ TT ĐM Pha dãn chung (0,4s) máu hút từ TN

- Tim có 4 ngăn, mỗi ngăn 60 ml

máu, 2 tâm nhĩ, 2 tâm thất

+ Van nhĩ thất giúp máu từ tâm nhĩ tâm thất

+ Van động mạch giúp máu từ tâm thất động mạch TT

Trang 33

Nhờ đâu máu chỉ vận chuyển theo một chiều từ tâm nhĩ xuống tâm thất và từ tâm thất đến động mạch?

?Năng lượng chứa trong 400 gam gạo tẻ: d = 344x4 = 1376

Định dạng
Số trang	33
Dung lượng	5,54 MB