Bài 6. Phản xạ

Bài 6. Phản xạ tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực kinh tế, kinh...

KIỂM TRA BÀI CŨ

Câu 1: Mô thần kinh có cấu tạo như thế nào?

Câu 2: Mô thần kinh có chức năng gì?

- Mô thần kinh gồm các tế bào thần kinh là nơron và các tế bào thần kinh đệm

Câu 1: Mô thần kinh có cấu tạo như thế nào?

Câu 2: Mô thần kinh có chức năng gì?

Chức năng: tiếp nhận kích thích, xử lí thông tin và điều khiển hoạt động của cơ thể

+ Sờ tay vào vật nóng:

Ở người có các hiện tượng:

→ rụt tay lại

→ tiết nước bọt+ Nhìn thấy quả chua:

- Hiện tượng rụt tay, tiết nước bọt đó là phản xạ Vậy phản xạ là gì? Cơ sở vật chất của phản

xạ là gì? Phản xạ được thực hiện nhờ cơ chế nào?

BÀI 6

PHẢN XẠ

- Quan sát hình 6-1 và mô tả cấu tạo của một nơron điển hình?

Tiết 6 – Bài 6: PHẢN XẠ

I Cấu tạo và chức năng của nơron:

- Cấu tạo của một nơron điển hình

Tiết 5 – Bài 6: PHẢN XẠ

I Cấu tạo và chức năng của nơron:

- Đọc thông tin SGK và cho biết chức năng cơ bản của nơron?

→ Cảm ứng là khả năng tiếp nhận các kích thích và phản ứng lại bằng hình thức phát sinh xung thần kinh (TK)

- Dẫn truyền xung TK là khả năng lan truyền xung TK theo một chiều nhất định

* Cấu tạo của một nơron điển hình:

* Chức năng nơron:

- Chức năng cơ bản của nơron là cảm ứng và dẫn truyền

- Nơron gồm thân chứa nhân, từ thân có nhiều sợi nhánh và một sợi trục, sợi trục thường có bao miêlin, tận cùng sợi trục có các cúc xinap

- Xung TK được dẫn truyền từ nơron này sang nơron khác nhờ bộ phận nào?

- Xung TK được dẫn truyền từ nơron này sang nơron khác nhờ bộ phận là Xináp

nơron hướng tâm

nơron li tâm

nơron trung gian

- Quan sát hình vẽ sau và cho biết có mấy loại nơron?

Các loại nơron Vị trí Chức Năng

Nơ ron hướng tâm (Nơron cảm

giác)

Nơ ron trung gian (nơron liên lạc)

Nơ ron li tâm (nơron vận đông)

Bảng Phân biệt các loại nơ ron

Thân nằm bên ngoài trung ương

TK

Truyền xung TK từ cơ quan thụ cảm

đến trung ương TK

Nằm trong trung ương TK Liên hệ giữa các nơron

Thân nằm trong trung ương TK, sợi trục hướng ra cơ quan phản ứng.

Truyền xung TK từ trung ương tới

cơ quan phản ứng

Em có nhận xét gì về hướng dẫn truyền xung TK ở nơron hướng tâm và nơron li tâm?

Tiết 5 – Bài 6: PHẢN XẠ

I Cấu tạo và chức năng của nơron:

* Cấu tạo của một nơron điển hình:

* Chức năng nơron:

* Phận loại nơron:

- Nơron hướng tâm (nơron cảm giác): truyền xung thần kinh về trung ương thần kinh.

- Nơron trung gian (nơron liên lạc): liên hệ giữa các nơron.

- Nơron li tâm (nơron vận động): truyền xung thần kinh tới cơ quan phản ứng.

II Cung phản xạ:

1 Phản xạ:

→ Phản xạ là phản ứng của cơ thể để trả lời kích thích của môi trường dưới sự điều khiển của hệ thần kinh

→ Không phải, vì thực vật không có hệ thần kinh

nơron hướng tâm

nơron li tâm

nơron trung gian

Cơ quan thụ cảm (da)

Cơ quan phản ứng (bắp cơ)

- Quan sát hình: Kể tên các thành phần tham gia vào cung phản xạ?

- Cung phản xạ là con đường mà xung thần kinh truyền từ cơ

quan thụ cảm (da…) qua trung ương thần kinh đến cơ quan phản

- Quan sát hình sau, phân tích đường dẫn truyền xung thần kinh của phản xạ đó?

Trung ương thần kinh

Sơ đồ vòng phản xạ

(4)

Xung TK

li tâm điều chỉnh

- Thế nào là vòng phản?

Trung ương thần kinh

Sơ đồ vòng phản xạ

(4)

Xung TK

li tâm điều chỉnh

- Thế nào là vòng phản xạ?

- Vòng phản xạ là luồng thần kinh bao gồm cung phản xạ và đường phản hồi Đường phản hồi thông tin ngược về trung ương thần kinh để điều chỉnh phản ứng

Cơ quan thụ cảm ở da nơ ron hướng tâm

đưa tay gãi Chỗ bị ngứa

Tuỷ sống (phân tích)

- Nếu như động tác gãi lần đầu chưa đúng chỗ ngứa hoặc gãi nhẹ nên ta vẫn thấy ngứa Vậy phản ứng tiếp theo sẽ là gì?

- Vậy theo em nhờ đâu mà trung ương thần kinh có thể biết được phản ứng của cơ thể đã đáp ứng được kích thích chưa?

- Gãi tiếp nhưng sẽ mạnh hơn (cường độ và tần số co cơ) để gãi đúng chỗ

- Nhờ có thông tin ngược từ cơ quan thụ cảm cũng như thụ quan trong cơ quan phản ứng theo dây hướng tâm về trung ương thần kinh

- Nếu chưa đáp ứng được thì trung ương thần kinh tiếp túc phát lệnh để điều chỉnh phản ứng theo dây li tâm tới cơ quan trả lời

Ví dụ: Khi bị kiến cắn ngứa (kích thích) sau lưng (cơ quan thụ cảm)  TWTK tay gãi (cơ quan phản ứng) lúc sau hết ngứa.

Phân tích: Cơ quan thụ cảm (dưới da ở lưng) nhận kích thích của môi trường (kiến cắn) sẽ phát xung TK theo dây hướng tâm về TWTK, từ trung ương phát đi xung TK theo dây li tâm tới cơ tay (tay gãi) Có thể động tác gãi lần đầu chưa đúng chỗ ngứa và chưa hết ngứa Kết quả của sự phản ứng được thông báo ngược về trung ương theo dây

hướng tâm về tình trạng là vẫn ngứa Trung ương phát lệnh điều chỉnh, nhờ dây li tâm tới các cơ ở tay để điều chỉnh (về vị trí, cường độ, tần số co cơ) giúp tay gãi đúng chỗ ngứa và gãi cho hết ngứa Như vậy, các xung thần kinh ở phản xạ gãi đúng chỗ ngứa đã dẫn truyền theo các nơ ron tạo nên một vòng khép kín gọi là vòng phản xạ để điều chỉnh phản ứng cho chính xác.

VÍ DỤ VỀ VÒNG PHẢN XẠ

Thông tin ngược có vai trò gì?

- Thông báo tình trạng của phản ứng theo dây hướng tâm về trung ương thần kinh

- Do tốc độ truyền xung trên dây thần kinh ở người rất lớn: có thể tới 100m/s nên các phản ứng xảy ra rất mau lẹ

Vòng phản xạ: bao gồm cung phản xạ và đường phản hồi.

Lưu ý:

- Các phản xạ đều được thực hiện theo 1 vòng khép kín

- Chú ý: trong trường hợp phản ứng chỉ 1 lần đã đáp ứng được yêu cầu trả lời kích thích cũng vẫn có thông tin ngược Vì vậy dù phản xạ đơn giản nhất thì xung thần kinh vẫn được truyền trong vòng phản xạ.

- Ý nghĩa của phản xạ gì trong đời sống con người là gì?

→Phản xạ giúp cơ thể thích nghi với môi trường sống

 Nhờ vậy mà cơ thể phản ứng chính xác đối với các kích thích.

- Häc bµi, tr¶ lêi c©u hái 1, 2 / trang 23 SGK.

vµ m«