Tiếng trống cộng hưởng cùng với tiếng ếch nhái, tiếng muỗi vo ve->những âm thanh đượm buồn và rất quen thuộc nơi làng quê->tác động đếntâm hồn nhạy cảm của Liên khiến chị thấy lòng buồn
Trang 1CHUYÊN ĐỀ HAI ĐỨA TRẺ -Tác giả Thạch Lam
I Tác giả: Thạch Lam (1910-1942)
- Vị trí: Ông là nhà văn trong Tự Lực Văn Đoàn.
- Đặc điểm con người: Đôn hậu và rất tinh tế
- Quan điểm sáng tác: “Văn chương không phải đem đến cho người đọc sự
thoát li, sự quên những thứ đen tối trước mặt mà trái lại văn chương là một thứ vũ khí thanh cao để vừa tố cáo vừa thay đổi thế giới giả dối và tàn
ác và làm cho lòng người được trở nên trong sạch và phong phú hơn.” Vì
thế tuy là một nhà văn lãng mạn nhưng sáng tác của ông có xu hướng nghiêng vềhiện thực mà “Hai đứa trẻ” là một minh chứng cho điều đó
-Phong cách nghệ thuật.
+ Truyện của ông thường không có cốt truyện, li kì, đặc biệt Các tình huống truyện,
sự kiện chủ yếu mang chức năng bộc lộ trạng thái tâm trạng ( Các nhân vật thường
đi nhặt nhạnh những thứ có thể dùng được do người đi chợ bỏ lại Liên chứng kiếncuộc sống vất vả, nghèo túng của mẹ con chị Tí (ngày mò cua bắt ốc, tối về bánhàng nước), của gia đình bác xẩm, của bà cụ Thi, của bác phở Siêu,… Và cũng nhưnhiều người dân lam lũ tại phố huyện, hai chị em Liên và An vừa bán hàng vừa trôngchờ chuyến tàu đêm từ Hà Nội về, ầm ầm lăn bánh qua phố huyện rồi khuất dần, imtiếng trong trời đêm Và khi chuyến tàu đã qua, hai chị em Liên đi vào giấc ngủ yêntĩnh, cũng yên tĩnh như đêm ở trong phố, tịch mịch và đầy bóng tối như hòn than
* Phần 3: Đoạn còn lại : Cảnh phố huyện nghèo lúc đoàn tàu từ Hà Nội về và tâmtrạng buồn thấm thía về cuộc sống mỏi mòn không thể đổi thay còn những gì tốtđẹp, tươi sáng mà hai chị em Liên mong ước chỉ là kì vọng quá xa xôi giống như mộtđoàn tàu từ Hà Nội về vụt qua phố huyện
=> Nhận xét chung: Bố cục 3 phần của câu truyện theo diễn biến tâm trạng chờ
đợi chuyến tàu từ Hà Nội về của Liên
5 Tìm hiểu nội dung tác phẩm:
5.1 Hình ảnh phố huyện lúc chiều tàn
*Hình ảnh phố huyện Cẩm Giàng lúc chiều xuống:
Trang 2- Cảnh hoàng hôn rực rỡ nhưng đượm buồn và mang nét đặc trưng của làng quê VN
+ Hình ảnh mặt trời trong buổi chiều: phương Tây đỏ rực như lửa cháy->hình ảnhthiên nhiên rực rỡ và kì vĩ quacảm nhận của Liên, qua quan sát và miêu tả tinh tếcủa tg->dấu hiệu của buổi hoàng hôn, kết thúc một ngày, hình ảnh rất quen thuộc.+Hình ảnh lũy tre làng: cắt một hình in trên nền trời đen kịt->hình ảnh đầy sự ámảnh vê một ngày tàn
+Hình ảnh những đám mây ánh hồng: như hòn than sắp tàn->NT so sánh và miêutả->hình ảnh buổi hoàng hôn rực rỡ, kì vĩ nhưng có dấu hiệu tàn lụi
=> Buổi hoàng hôn nơi phố huyện cũng như bao buổi hoàng hôn nơi các làng quêkhác: rực rỡ nhưng buồn bởi tâm trạng buồn của con người
-Âm thanh: tiếng trống thu không gọi buổi chiều,tiếng trống đã xuất hiện nhiềutrong văn chương đó là âm thanh báo hiệu kết thúc một ngày (so sánh trong tácphẩm Chữ người tử tù) Tiếng trống cộng hưởng cùng với tiếng ếch nhái, tiếng muỗi
vo ve->những âm thanh đượm buồn và rất quen thuộc nơi làng quê->tác động đếntâm hồn nhạy cảm của Liên khiến chị thấy lòng buồn man mác
- Hình ảnh ánh sáng và bóng tối xuất hiện ở phố huyện: xuất hiện đan xen
+ Ánh sáng: ánh sáng của các ngọn đèn: ánh sáng từ nhà ông Cửu, từ hiệu khách
và từ nhà bác phở Mĩ: NT liệt kê và miêu tả->ánh sáng yếu ớt và ít ỏi đã xuất hiện ởphố huyện->ánh sáng chỉ đủ chiếu sáng một bên hòn đá-> sự quan sát tinh tế chitiết của tg Đó là những luồng ánh sang rực rỡ nhất ở phố huyện lúc bấy giờ Một lúcsau đó phố huyện xuất hiện thêm ánh sáng từ ngọn đèn trong gian hang của Liên
và ngọn đèn chiếu xuống đất của chị Tí Nhưng tất cả thứ ánh sang đó cũng khôngthể nào ngăn cản được bóng tối
+Bóng tối: xuất hiện mờ nhật qua hình ảnh trời đã nhá nhem tối, bóng tối xuất hiệntrong đôi mắt Liên: đôi mắt chị ngập tràn bóng tối, xuất hiện một bên của hòn đá:bóng tối với cường độ yếu, ít vì lúc này ánh sáng thiên nhiên và ánh sang của nhữngngọn đèn vẫn hiện hữu
=>NT đối lập được tg sử dụng để miêu tả ánh sangs và bóng tối Lấy ánh sang để tảbóng tối đó là tài năng của TL (so sánh với tp Chữ người tử tù, Nguyễn Tuân cũng
sử dụng NT đối lập để miêu tả ánh sang và bóng tối trong nhà tù
- Hình ảnh một buổi chợ tàn: Đó là một buổi chợ phiên và chợ họp gữa phố, nơi đôngđúc dân cư Điều ám ảnh là buổi chợ phiên đó cũng không đông người đi chợ vàhôm đó Liên cũng chẳng bán được bao nhiêu Mặc dù là buổi chợ phiên nhưng đãvãn từ lâu, mọi người về hết, tiếng ồn ào cũng mất Lúc bấy giờ ở chợ chỉ còn lácđác vài người ở lại để nói chuyện với nhau Lúc đó, trên mặt đất chỉ còn rác rưởi, vỏbưởi, vỏ thị, lá nhãn và lá mía… và một mùi âm ẩm của đất bốc lên-NT tả cảnh chânthực và chi tiết khiến người đọc cảm nhận và hình dung được sự xơ xác tiêu điềucủa buổi chợ->cái nghèo nàn của người dân phố huyện những năm trước CMt8 So
sánh với âm thạnh của buổi chợ trong bài Tràng giang: Đâu tiếng làng xa vãn chợ chiều-> nền kinh tế nghèo nàn và cuộc sống khốn khó của người dân VN những
năm sống dưới ách đô hộ của P
- Hình ảnh người dân phố huyện: những mảnh đời, những kiếp người nghèo khổ vàtàn tạ:
+ Những đứa trẻ con nhà nghèo: chúng cúi lom khom trên chợ đi nhặt rác, chúngnhặt nhạnh những thanh nứa, thanh tre mà người bán hàng bỏ lại-> chúng còn nhỏnhưng đã phải lao động kiếm sống cùng bố mẹ, công việc của chúng không có gìđảm bảo an toàn sức khỏe cho chúng Những đứa trẻ thật tội nghiệp khiến Liênđộng long thương và ta cũng không khỏi xót xa cho chúng
+ Hình ảnh bà cụ Thi điên xuất hiện trong gian hàng của chị em Liên khiến Liên sợhãi có lẽ bởi cách cụ uống rược: cụ ngửa cổ uống cạn một cút rượu ngay tại gianhàng của L và bởi tiếng cười khanh khách ám ảnh nhỏ dần về phía làng– người điên
Trang 3thì cuộc đời cũng gần như tàn tạ, vô nghĩa Và có lẽ đó là kiếp người tàn tạ nhất ởphố huyện.
+ Mẹ con chị Tí xuất hiện thật lam lũ nhếch nhác trong bóng lúc trời nhá nhem tốitrông càng đáng thương: Tg đã qua sát tỉ mỉ từng hình ảnh đến cử chỉ của mẹ conchị Tí đê tái hiện công việc mà chiều nào cũng giwof ấy mẹ con chị vẫn làm Nghệthuật miêu tả dáng vẻ ->nỗi vất vả, sự lam lũ khó nhọc của mẹ con chị, của ngườidân nghèo Gánh hàng nước của hai mẹ con chị Tí với một gia tài còm cõi – tất cảchỉ trên vai người mẹ và bàn tay đứa trẻ Hai mẹ con chị ngày thì đi bắt cua, bắt ốc,đêm đến dọn hàng nước nhưng cũng như mọi hôm, hai mẹ con chị cũng không hivọng vì chi thốt lên: “Ôi chao, sớm với muộn mà có ăn thua gì.”
+ Hai chị em Liên Mặc dù họ có một gian hàng để bán nhưng gia tài chẳng đángbao nhiêu Gian hang được thuê của một bà lão móm và lại chỉ thuê một nửa Tronggian hang đó chỉ bán một vài thứ lặt vặt như rượu xà phòng, bao diêm…Với gia tàinhư thế, họ cũng không hi vọng có một cuộc sống khá giả hơn Đặc biệt là vào hômnay, buổi chợ phiên nhưng Liên cũng chẳng bán được bao nhiêu thậm chí có ngườichỉ mua nửa bánh xà phòng Hoàn cảnh của Liên cũng không khá hơn mọi người khi
tg miêu tả cãi chõng mà hai chị em thường ngồi mỗi khi chiều buông đó là một cãichõng sắp ngãy và nó vẫn ở đấy rất lâu rồi
=> NX chung: Có thể nói mỗi con người xuất hiện trong câu truyện đều có một
cảnh ngộ riêng nhưng đều mang một đặc điểm chung là tất cả đều sống trong sựnghèo khó, sự mòn mỏi, buồn chán, bế tắc, không một chút hi vọng gì về cuộc sốnghạnh phúc, tươi sáng hơn nhưng điều quan trọng nhất là tất cả những mảnh đời ấy,cảnh ngộ ấy đã hiện lên qua cái nhìn bùi ngùi, thương cảm của nhà văn Họ chính làhình ảnh của những người nông dân VN những năm trước CM t8
* Tâm trạng của Liên
-Trước thời khắc của ngày tàn: Liên sống trong tâm trạng man mác buồn bởi nỗibuồn của buổi chiều quê thấm đẫm tâm hồn của chị Cảm nhận được nỗi buồn củabuổi chiều quê, biết buồn man mác trướ buổi chiều quê, tâm hồn Liên thật tinh tế
và nhạy cảm Liên rất yêu buổi chiều quê ấy nên Liên mới cảm nhận được cái hồncủa buổi chiều quê Liên còn cảm nhận được cả mùi riêng của đất của quê hươngchị Liên đã rất gắn bó với vùng đất mới, không gian sống mới đó là phố hyện Liêntạm gác lại những kỉ niệm đẹp đẽ về HN, không gian sống của tuổi thơ Như vậy ởliên ta thấy được điều đáng trân trọng ở con người ấy là sự thích nghi với hoàn cảnhchứ kh phải là sự phó mặc buông xuôi
-Khi nhìn thấy những đứa trẻ con nhà nghèo tha thẩn nhặt rác ở chợ, Liên thấy độnglòng thương chúng Tình thương đó la sự sẻ chia, sự đồng cảm của một con ngườigiàu lòng nhân ái Liên muốn cho chúng tiền nhưng bản thân chị cũng không có tiền
mà cho chúng Sự bất lực về hoàn cảnh khiến ta cảm thông và chia sẻ những nghĩsuy chân thành sâu sắc của Liên Miêu tả tâm trạng của Liên tác giả sử dụng nhữnglời độc thoại nộ tâm kết hợp với tả cảnh để diễn tả sâu đậm những diễn biến trongtâm hồn của nhân vật
-Khi thấy cụ Thi điên xuất hiện ở cửa hàng, Liên chợt thấy sợ Tâm trạng đó là tấtyêu bởi một đứa trẻ sẽ có dự cảm đó khi đối diện với một người hơi điên khùng Có
lẽ trong sâu thẳm tâm hồn Liên, Liên đang sợ và ám ảnh về những kiếp người tàn tạnơi cô đang sống?
=> Diễn tả chân thực và cảm động những diễn biến trong tâm hồn của người congái mới lớn trước cảnh phố huyện lúc chiều tàn, TL đã thể hiện tài năng của ngườicầm bút và sự đồng điệu trong tâm hồn của ông Phải chăng TL đã khéo bộc lộnhững nỗi niềm của mình trước cuộc sống cơ cực của người dân phố huyện quanhững dóng trạng thái của Liên?
* Nghệ thuật:
-Tất cả được thể hiện rất rõ qua cách hành văn, qua những chi tiết tưởng như ngẫunhiên: mùi vị của đất, cảnh chợ tàn, hai đứa trẻ nghĩ đến bát phở…
Trang 4-Chi tiết ánh đèn leo lét nơi ngọn đèn hàng nước của chị Tí cứ láy đi láy lại (xuấthiện 7 lần trong tác phẩm) tạo ra ở người đọc nỗi thương cảm trong khi đó hiện tại
là một màn đêm dày đặc đầy bóng tối
-Nghệ thuật đối thoại: những câu thoại ngắn đứt quãng ->sự buồn tẻ, nỗi chán nảncủa nhân vật
-Nghệ thuật tả cảnh sinh động->cái hồn của cảnh vật
-Giọng văn trầm buồn, các phép tu từ tạo hiệu quả nghệ thuật cao
5.2 Hình ảnh phố huyện lúc đêm khuya
a Trước khi đoàn tàu xuất hiện
* Hình ảnh bầu trời đêm:
-Một đêm mùa hạ êm ả như nhung và thoảng qua những cơn gió mát Đó quả thật làmột không gian rất đỗi thơ mộng, không gan toát lên vẻ đẹp của phố huyện lúc vềđêm Trên bầu trời ấy có hàng ngàn ngôi sao lấp lánh, có dải ngân hà, có chòm saoThần Nông theo sau sao con Vịt Vũ trụ thăm thẳm bao la với hai tâm hồn non nớtngây thơ của hai đứa trẻ Miêu tả bầu trời đêm TL đã phát huy cao độ sở trường củaông đó là nghệ thuật tả cảnh Cảnh bầu trời về đêm thơ mộng êm ả khác hẳn vớibầu trời rực rỡ đượm buồn lúc chiều buông Những thay đổi của cảnh vật được quansát và ảm nhận bởi một tâm hồn nhạy cảm và yêu thiên nhiên làng quê tha thiếtcủa TL
-Ánh sáng: yếu ớt
+ Ánh sáng của những ngọn đèn:Nếu lúc chiều phố huyện được thắp sáng bởinhững ngọn đèn thì bây giờ những ngọn đèn ấy đã tắt, hoặc giảm bớt ánh sáng vìcác nha đã đóng cửa im ỉm trừ một số của hàng còn thức nhưng cửa chỉ để hé ramột khe ánh sáng Ở phố huyện giờ chỉ còn những nguồn sáng yếu ớt Đó là mộtkhe ánh sáng hắt ra từ cánh của đã khép Đó là từng hột sáng thưa thớt lọt quaphên nứa của ngọn đèn vặn nhỏ trong gian hàng của Liên TL đã sử dụng những từngữ khá chính xác để miêu tả cường độ nhỏ, yếu của ánh sáng như từ khe, từ hột.Không chỉ miêu tả những luồng ánh sáng đó, TL con tập trung miêu tả một nguồnánh sáng khác đó là nguồn ánh sáng phát ra từ ngọn đèn con của chị Tí đó là mộtquầng sáng thân mật lay động trên chõng hàng cảu chj Tí Có lẽ TL đã rất ám ảnhvới ngọn đèn này nên ông đã 7 lần miêu tả nó Ngọn đèn với quầng sáng thân mậtchỉ đủ để chiếu sáng một vùng đất nhỏ chứ không thể làm cho phố huyện ấy tranghoàng lọng lẫy Quầng sáng đó có lẽ là hình ảnh tượng trưng cho những kiếp người
bé nhỏ, sống lay lắt dật dờ trong một không gian ngập tràn bóng tối
+ Ánh sáng từ bếp lửa của bác Siêu:
++Bác xuất hiện cùng với một chấm lửa khác nhỏ và vàng lơ lửng đi trong đem tốimất rồi lại hiện ra Ngọn lủa này cũng quá nhỏ và yếu ớt
+Ánh sáng cảu những vì sao cùng với những con đom đóm cũng là những luồngsáng yếu ớt và chúng không thể xua tan đêm tối đang chùm xuống phố huyện.-Bóng tối: đang bao chùm và nhấn chìm phố huyện với những con người im lặng.+ Sự xuất hiện của bóng tối: Bóng tối xuất hiện trên đường phố và các con ngõ Tốihết cả con đường thăm thẳm ra sông, con đường qua chợ vè nhà, các ngõ vào lànglại càng sẫm đen hơn nữa TL đã sử dụng nghệ thuật miêu tả và đối lập để miêu tảbóng tối và ánh sáng Không gian tràn ngập bóng tối Chính không gian đó đã từngkhiến Liên cảm thấy sợ hãi khi mới chuyển về phố huyện sống Nhưng giờ đây bóngtối đó đã quá quen thuộc với Liên và nó không đáng sợ nữa bởi lẽ nó là một phầnkhông thể thiếu được của phố huyện và phột phần trong cuộc sống hàng ngày củaLiên Hình ảnh bóng tối là hình ảnh tượng trưng cho sự tăm tối ngột ngạt của xã hộiđương thời
->Hình ảnh trung tâm của thiên nhiên phố huyện chính là ngọn đèn con của chị Tí
và bếp lửa của bác Siêu Đặc biệt để nhấn mạnh những đóm sáng nhỏ nhoi leo lắtnhà văn đã miêu tả ngọn đèn của chị tý sáng một vùng đất nhỏ đến bảy lần.Đó làmột hình ảnh thể hiện sự ám ảnh về sự nhỏ nhoi,lẻ loi của ánh sáng trong đêm tối
Trang 5mong manh vô tận, miêu tả bóng tối bao trùm ánh sáng, ánh sáng nhỏ nhoi lay lắttrong bóng tối,nhà văn nhằm diễn đạt một bức tranh đời sống tăm tối.
*Hình ảnh con người:
- Lúc này ở phố huyện đã xuất hiện thêm những đứ trẻ con nhà nghèo đang chơiđùa trên phố: tiếng cười nói của chúng rất vui vẻ khiến An rất muốn được nhậpcuộc
- Sự xuất hiện của bác Siêu trong đem tối rất ấn tượng và gây chú ý cho hia chị em
đó là mùi thơm bay ra từ gánh phở Bác phở Siêu xuất hiện với cái bóng mênhmang cũng tiếng đòn gánh kêu kĩu kịt: Gánh phở của bác Siêu xuất hiện bằng hìnhảnh có vẻ như tươi sáng, đáng giá nhất nhưng lại ế ẩm vì quá xa xỉ, nhiều tiền,không phải ai cũng mua được Mặc dù vậy nhưng dường như đã thành nếp sống,ngày nào bác cũng xuất hiện ở phố huyện vào giờ ấy với gánh hàng nặng chĩu trênvai đẻ ròi lại gặp gỡ với những con người quen thuộ ngày nào bác cũng gặp-> sựchăm chỉ, sự lặp lại đến buồn chán trong nhịp sống nơi phố huyện,
- Chị em Liên đã ra ngồi trên chiếc chõng sắp gãy từ chiều để đợi tàu
-Mẹ con chị Tý đã dọn hàng xong và đang đợi khách đến uống nước và đang đợi tàu
-Vợ chồng bác xẩm ngồi trên manh chiếu, cái thau sắt để trước mặt và cũng đangđợi khách nghe Trong lúc chờ đợi bác góp vui bằng những gia điệu bật lên trongyên lặng Thằng con nhà bác bò ra ngoài nghịch cát…Người nghèo nhất ở phốhuyện vì không có nhà…
=>Chừng ấy con người ngày nào họ cũng tụ tập đươi gốc cây bàng để chờ đợichuyến tàu đi qua với hi vọng mưu sinh , nhưng chừng ấy con người không biếtchờ đợi một cái gì tươi sáng cho ngày mai của họ->ám ảnh, đáng thương
*Tâm trạng của Liên
-Khi nhìn thấy bác Siêu cùng gánh phở dậy mùi thơm phức L nhớ lại không gian HN
và cuộc sống hahj phúc chồn phồn hao đô hội ấy Liên thấy tiếc nuối và thấy chánnản với cuộc sống nhàm chán đơn điệu diễn ra ngày nối ngày: ngày nào Liên cũngđóng cửa hàng khi tiếng trông thu không vang lên, đêm nào Liên cũng ngồi trênchiếc chõng dưới gốc cây bàng…
-Khi nhình những con người sống trong bóng tối: Liên thương cho họ vì họ khôngbiết chờ đợi một cái già cho cs ngày mai tươi sáng, họ không nhận thức được sựnhàm chán đơn điệu đang bao bọc họ
-Tâm hồn Liên mơ hồ không hiểu những già đang diễn ra xung quanh chị nhưng chịđng sống trong tâm trạng chờ đợi chuyến tàu từ HN về qua đây
=>Tâm trạng thể hiện vẻ đẹp tâm hồn của chị
b.Phố huyện khi tàu đến
Trang 6-Sự xuất hiện của đoàn tàu: đoàn tàu xuất hiện từ xa đến gần, đoàn tàu được miêu
tả từ gián tiếp đến trực tiếp
+ Đoàn tàu xuất hiện từ xa:
++ Nó xuất hiện qua tín hiệu chiếc đèn ghi khi bác Siêu lên tiếng: đèn ghi đã ra kiarồi Chiếc đèn ghi xuất hiện khiến mọi người chú ý Chiếc đèn ghi có ánh sáng củangọn lửa xanh biếc, sát mặt đất như ma chơi Ánh sáng đó bào hiệu đoàn tàu đangđến gần
++Sau tín hiệu từ chiếc đèn ghi là âm thanh của tiếng còi tàu, Tiếng còi tàu xóatan sự im lặng đáng sợ của phố huyện Tiếng còi tàu gây sự chú ý của mọi người
và nhen nhóm trong họ một niềm vui: tiếng còi tàu ở đâu vang lại, trong đem khuyakéo dài ra theo ngọn gió xa xôi TL không chỉ miêu tả đoàn tàu bằng ánh sáng củachiếc đèn ghi mà còn miêu tả âm thanh đặc trưng của đoàn tàu
++Sự chuyển động của đoàn tàu: Tiếng dồn dập, tiếng xe rít mạnh vào ghi->âmthanh chuyển động dữ dội->phố huyện náo động hẳn lên
++Âm thanh của hành khách: ồn ào khe khẽ-> âm thanh thể hiện sự vắng vẻ Bởi
lẽ mấy năm nay buôn bán kém nên ít người đi tàu->suy thoái kinh tế->người dânbuôn bán kém->người dân phố huyện cũng vậy
++Hình ảnh làn khói trắng bừng sáng trắng đằng xa cũng báo hiệu sự xuất hiện củađoàn tàu
=> TL đã miêu tả rất chi tiết, chân thực và sinh động về đoàn tàu khi nó xuất hiện
ở xa Đoàn tàu đã quá đỗi quen thuộc với người dân nơi đây Đoàn tàu được quansát bằng con mắt của Liên Với Liên đoàn tàu gần gũi quá!
+Đoàn tàu xuất hiện gần hơn:
++Âm thanh của tiếng còi tàu và sự chuyển động dồn dập của nó->sự chuyển độngrất nhanh Đoàn tàu vụt qua chứ không dừng lại
++Ánh sáng: các toa đèn sáng trưng, chiếu ánh cả xuống đường đó là ánh sáng cảuđồng, kền Ánh sáng làm cho phố huyện sáng bừng trong giây lát
++Đoàn tàu đến rồi đi trong sự hụt hẫng, nuối tiếc của hai chị em vì tàu hôm naykhông đông như mọi khi, thưa vắng và kém sáng hơn Đó là cảm nhận cảu hai chị
em Hai chị em đã quá nhiều lần nhìn đoàn tàu đi qua nên mới cảm nhận được điềuđó
=> Sự xuất hiện của đoàn tàu ở cự ly gần đã khiến hai chị em hụt hẫng nhưng dùsao nó cuãng làm thỏa mãn sự mong chờ của chúng
Trang 7-Ý nghĩa của đoàn tàu: Nó làm cho phố huyện náo nhiệt, sáng bừng trong giây lát.
Nó đã đem một thế giới khác đi qua phố huyện đó là thế giới của ánh sáng Con tàu
đã đánh thức những kí ức đẹp của Liên
-Tâm trạng của L: Khi tàu chưa đến, Liên háo hức đánh thức em dậy và háo hức chờđợi ánh sáng…nhưng khi tàu đến Liên cảm thấy nuối tiếc và hụt hẫng biết bao Bấtgiác Liên nhớ về HN, HN xa xăm và sáng rực, vui vẻ và huyên náo biết bao
c Khi đoàn tàu đi qua
-Phố huyện hết náo động, chỉ còn đem khuya, tiếng trống cẩm canh và tiếng chócắn Bóng tối lại bao chùm phố huyện, những cơn gió mát giờ đã chớm lạnh, nhữngcon đom đóm giwof cũng không còn nữa
-Con người: mọi người chuẩn bị dọn hang, vợ chồng bác xẩm ngủ gục ngay trênmanh chiếu vì mệt mỏi vì không có khách nghe Chị em Liên còn đứng lặng trôngtheo đoàn tàu sau khi nó đi hẳn An đã ngủ còn Liên cũng có cảm giác đôi mắt chịchĩu nặng nhưng tâm hồn chị còn đanh mải sống với những suy nghĩ mơ hồ và hìnhảnh ngọn đèn con của chị Tí, ngọn đèn với ánh sang thân mật nhưng yếu ớt và rất
- Phản ánh chân thực xã hội đương thời
-Phản ánh chân thực cuộc sống khổ cực của con người
-Tố cáo tội ác của thế lực đen tối
-Đồng cảm với nỗi khổ của con người, ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn của họ
-Mở ra cho họ một cuộc sống mới tốt đẹp hơn
*Biểu hiện:
*1 Phản ánh xã hội VN qua hình ảnh phố huyện nghèo tăm tối
-Hình ảnh phố huyện(thiên nhiên) lúc chiều
Trang 8-Hình ảnh phố huyện(thiên nhiên) lúc đêm.
*2 Phản ánh cuộc sống nghèo khổ của người dân phố huyện(hình ảnh con ngườiphố huyện)
-Đồng cảm với những con người nghèo khổ(tâm trạng của Liên với người dân nơiđây)
+Thương những đứa trẻ con nhà nghèo(dẫn chứng)
+Thương những con người sống trong bóng tối và không biết mơ ước gì.(dẫn chứng)-Ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn của họ
+Ca ngợi những người dân phố huyện: chăm chỉ, lương thiện, nhân ái…Họ chăm chỉlao động kiếm sống và họ kiếm sống bằng chính sức lao động của mình Họ kiếmnhững đồng tiền trong sạch dù chẳng là bao (dẫn chứng: Liên, mẹ con chị Tý…)Họkhác với Chí Phèo Họ sống rất thân thiện với nhau và không có sự đố kỵ.( Liên hỏichị Tý lý do chị dọn hàng muộn Gia đình bác xẩm ngồi trên manh chiếu, cái thausắt để trước mặt, nhưng bác chưa hát vì chưa có khách nghe thì thỉnh thoảng gópchuyện bằng tiếng đàn bầu bật trong yên lặng Bác Siêu thông báo tin con tàuđến…) Họ khác với những con người vô cảm ở làng Vũ Đại
+Ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn của Liên: nhân ái, yêu quê hương, đảm đang và
có khát vọng sống…
++ Nhân ái: Liên biết yêu thương những con người nghèo khổ, đồng cảm với nỗikhổ của họ( dẫn chứng: với những đứa trẻ con nhà nghèo, với những người dân phốhuyện ) Liên biết yêu thương và cảm thông với hiện tại và tương lai mù mịt củangười dân phố huyện( chừng ấy con người không biết chờ đợi một các gì tương sángcho ngày mai…
++Yêu quê hương: Cảm nhận được vể đẹp mà buồn của buổi chiều quê: dẫnchứng), cảm nhận được mùi riêng của đất(dẫn chứng), cảm nhận được vẻ đẹp bí ẩn
Trang 9muôn thưở của phố huyện qua hình ảnh bầu trời đêm(dẫn chứng), cảm nhận được
sự xuất hiện của bóng tối và quen dần với bóng tối(dẫn chứng)
=>Liên là con người có tâm hồn nhạy cảm trước những đổi thay của thiên nhiên vàtrước số phận kém may mắn của những con người ở phố huyện
++Đảm đang: Từng sống một cuộc sống hạnh phúc nhưng khi cuộc sống đó khôngcòn Liên sẵn sàng đón nhận cuộc sống hiện tại Liên có trách nhiệm cùng với mẹ đểkiếm tiền mưu sinh bằng việc trông coi cửa hàng tạp hóa nhỏ thuê lạ của bà lãomóm Liên rất biết nghe lười dặn của mẹ là cứ trống thu không thì đóng của hàngrồi kiểm lại hàng cẩn thận Chị giữ gìn và nâng niu chiếc dây xà tích có chùm chìakhóa của gian hàng như một báu vật Công việc của chị tuy đơn giản và nhàn hạnhưng đòi hỏi sự cẩn thận Liên đã hoàn thành rất tốt công việc đó
++Có khát vọng sống: Luôn biết vương lên để thoát khỏi nhịp sống cứ lặp đi lặp lại một cách quẩn quanh đơn điệu, tẻ nhạt và tù túng: chiều nào cũng ngồi
đếm tiền dù họ chẳng bán được bao nhiêu, ngày nào cũng ngồi trên chiếc chõngsắp tàn và đêm nào cũng kiên nhẫn thức chờ đợi để được nhìn tàu từ Hà Nội về->thật bấp bênh, sống trong sự quẩn quanh, tẻ nhạt ấy Đó là lối sống mà Xuân Diệutừng viết: “Hết cơm mai rồi lại cơm chiều” Đó là cuộc sống của những con ngườitrong ao đời bế tắc, tù túng nhưng cũng chính đó lại là lí do thức đợi tàu của bằng
ấy mảnh đời nơi phố huyện nghèo bởi chuyến tàu đêm từ Hà Nội về như đem đếncho họ một thế giới khác hẳn Đó là hình ảnh của một cuộc sống có ánh sáng, hạnhphúc hơn mà bằng ấy con người trong đêm tối mong ước, hi vọng và hướng tới Qua
đó ta thấy được cái nhìn đầy cảm thông, trân trọng với những khát vọng, ước mơ đổiđời của những mảnh đời nghèo khổ, lam lũ trong phố huyện nghèo mặc dù hi vọng
đó chỉ mong manh mơ hồ như chuyến tàu vụt qua Nó quá xa vời, vô vọng như ánhsao trên trời không thể vươn tới.=> nỗ lực, kiên trì thức đợi tàu :
-> Để được nhìn chuyến tàu đêm đi qua phố huyện vì đó là hình ảnh của tuổi thơhạnh phúc trong quá khứ đã mất Nay được nhìn đoàn tàu, hai chị em Liên tưởngnhư đang được sống lại trong giây lát tuổi thơ hạnh phúc đã mất
-> Được nhìn thấy chuyến tàu đêm vì đó là nhịp sống sôi động cuối cùng của mộtngày
-> Không chỉ vậy, hai chị em còn thức đợi tàu để có thể bán thêm một ít hàng chohành khách theo như lời của mẹ
- >Chuyến tàu đêm là biểu tượng cho sự sống có ánh sáng, có hạnh phúc, nó hoàntoàn đối lập với cuộc sống mỏi mòn, quẩn quanh, bế tắc của người dân phố huyện
=> Qua tâm trạng thức đợi tàu, Thạch Lam đã thể hiện thái độ trân trọng, thươngcảm đối với những kiếp người nhỏ bé sống trong nghèo nàn, tăm tối Qua tâm trạng
đó, nhà văn như muốn lay tỉnh những con người đang sống trong buồn chán, quẩnquanh, bế tắc: “Hãy nỗ lực vươn lên một cuộc sống có ánh sáng, hạnh phúc” Nhàvăn hi vọng họ không chấp nhận, không cam chịu đựng sống trong ao đời tù túng,mòn mỏi nơi phố huyện mà hãy chờ đợi, hi vọng hướng tới một cuộc sống hạnhphúc, tươi sáng hơn Đó cũng là niềm tin của nhà văn: cho dù họ sống trong tù túng,mòn mỏi vẫn không mất đi khát vọng hướng tới cuộc sống hạnh phúc.Mặt khác quatâm trạng đó, nhà văn Thạch Lam lên tiếng tố cáo, lên án xã hội đã vùi dập, đẩy conngười vào cuộc sống tăm tối, nhất là trẻ thơ Cuộc sống nơi phố huyện có khác nàomảnh đất cằn cỗi, bạc phếch mà hai chị em Liên như hai mầm non mọc trên đó sẽ
ra sao? Nó sẽ tàn héo, lụi tàn ◊Nhà văn lên tiếng đòi thay đổi cuộc sống, đem lạicho những đứa trẻ cuộc sống xứng đáng hơn, có hạnh phúc, có tương lai
5.4 Hình ảnh những người dân phố huyện: Những con người sống trong bóng tối
Trang 10*1 Hoàn cảnh sống: họ sống ở phố huyện Cẩm Giàng, một phố huyện nghèo nàn vàchìm ngập trong bóng tối:
-Hình ảnh phố huyện(thiên nhiên) lúc chiều.(dẫn chứng)
-Hình ảnh buổi chợ tàn(dẫn chứng)
-Hình ảnh phố huyện(thiên nhiên) lúc đêm (dẫn chứng)
*2: Cuộc sống của họ cơ cực, vất vả nhưng nghèo khó và nhàm chán đến đơn điệu
Họ sống một cuộc sống thiếu thốn về vật chất và tinh thần
-Những người dân phố huyện: chăm chỉ, lương thiện, nhân ái (dẫn chứng)
- Ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn của Liên: nhân ái, yêu quê hương, đảm đang và
có khát vọng sống…(dẫn chứng)
*4 Thái độ của tác giả: Thạch Lam đã thể hiện thái độ trân trọng, thương cảm đối
với những kiếp người nhỏ bé sống trong nghèo nàn, tăm tối Qua tâm trạng đó, nhàvăn như muốn lay tỉnh những con người đang sống trong buồn chán, quẩn quanh,
bế tắc: “Hãy nỗ lực vươn lên một cuộc sống có ánh sáng, hạnh phúc” Nhà văn hivọng họ không chấp nhận, không cam chịu đựng sống trong ao đời tù túng, mònmỏi nơi phố huyện mà hãy chờ đợi, hi vọng hướng tới một cuộc sống hạnh phúc,tươi sáng hơn Đó cũng là niềm tin của nhà văn: cho dù họ sống trong tù túng, mònmỏi vẫn không mất đi khát vọng hướng tới cuộc sống hạnh phúc.Mặt khác qua tâmtrạng đó, nhà văn Thạch Lam lên tiếng tố cáo, lên án xã hội đã vùi dập, đẩy conngười vào cuộc sống tăm tối, nhất là trẻ thơ Cuộc sống nơi phố huyện có khác nàomảnh đất cằn cỗi, bạc phếch mà hai chị em Liên như hai mầm non mọc trên đó sẽ
ra sao? Nó sẽ tàn héo, lụi tàn Nhà văn lên tiếng đòi thay đổi cuộc sống, đem lại chonhững đứa trẻ cuộc sống xứng đáng hơn, có hạnh phúc, có tương lai
*5 Nghệ thuật:
5.5 Nhân vật Liên:con người nhân ái, yêu quê hương, đảm đang và có khát vọng sống
*1 Hoàn cảnh sống:
- Trước kia chị sống ở HN, chị sống một cuộc sống sung túc(dẫn chứng)
- Hiện tại chị sống ở phố huyện Cẩm Giàng nghèo và ngập chìm trong bóng tối(dẫnchứng)
- Chị sống cùng với những con người lam lũ vất vả nhưng rất lương thiện(dẫn chứng)
Trang 11*2 Cuộc sống của chị: đơn điệu nhàm chán(dẫn chứng)
*3 Diễn biến tâm trạng của Liên rất phức tạp:
-Khi chứng kiến khoảnh khắc cảu ngày tàn: Liên thấy buồn(dẫn chứng)
-Khi nghe thấy tiếng cảu bà cụ Thi điên: Liên cảm thấy sợ
-Khi nhìn thấy nhứng đứa trẻ con nhà nghèo: Liên động lòng thương
-Khi ngửi thấy mùi thơm từ gánh phở của bác Siêu: Liên nhớ HN
-Khi nhìn những người dân phố huyện sống lặng lẽ trong bóng tối: Liên thấy thương
và lo lắng cho họ
-Liên háo hức chở tàu
-Khi con tàu đến và đi Liên sống trong tâm trạng hụt hẫng và thất vọng
->NX: diễn biến tâm trạng phức tạp, thể hiện tài năng và sự đồng cảm cũng nhưdụng ý nghệ thuật của TL phản ánh hiện thực, ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật Hoài niệm Ngao ngán - Buồn thương Mơ tưởng
Quá khứ Hiện tại Tương lai (mt)
Hà nội Phố huyện Đoàn tàu
- Ánh sáng Bóng tối - Ánh sáng
-ồn ào - Tịch mịch - Huyên náo
(Đầy sự sống) (Thiếu sự sống) (Đầy sự sống)
->Nghệ thuật: tả cảnh, độc thoại nội tâm
*4 Vẻ đẹp tâm hồn của Liên: con người nhân ái, yêu quê hương, đảm đang và
có khát vọng sống(dẫn chứng)
*5 Thái độ của tg(dẫn chứng)
*6 Nghệ thuật
5.6.Những đặc sắc nghệ thuật
*1 Nghệ thuật tả cảnh chi tiết sinh động
- -Hình ảnh phố huyện(thiên nhiên) lúc chiều.(dẫn chứng)
-Hình ảnh buổi chợ tàn(dẫn chứng)
-Hình ảnh phố huyện(thiên nhiên) lúc đêm (dẫn chứng)
*2 Nghệ thuật miêu tả tâm trạng của nhân vật Liên (Diễn biến tâm trạng của Liênrất phức tạp_
*3 Giọng văn nhẹ nhàng thâm trầm mà sâu sắc: Chừng ấy con người…tươi sangcảu họ
*4 Đối thoại: rời rạc, đứt quãng->nhịp sống chậm chạp ngưng tụ:
-Đối thoại giữa Liên với An: em đốt đèn lên chị Liên nhé
-Đối thoại giữa Liên và chị Tý: Sao hôm nay chị dọn hang muộn thế? Một lúc sau chịmới trả lời: Ối chao sớm với muộn thì có ăn thua gì Ngày nào họ cũng gặp nhau nênnhững thông tin cũng không cần cung cấp ngay…
*5.Tình huống truyện:
-1.Tên tình huống: tình huống đợi tàu của chị em Liên- tình huống tâm trạng
- 2.Diễn biến tình huống: diễn biến cảu quá trình đợi tàu: Liên đợi tàu từ chiều tốiđến lúc đêm khuya
Trang 12+ Liên chờ tàu từ chiều tối: ( tái hiện quang cảnh phố huyện và con người và tâmtrạng cảu Liên khi chiều tối)
+Liên chờ tàu đến đem khuya(tái hiện quang cảnh phố huyện và con người và tâmtrạng cảu Liên khi đêm xuống)
+Liên đứng nhìn khi đoàn tàu khuất dần trong bóng đêm (tái hiện hình ảnh con tàu
và hình ảnh phố huyện khi con tàu đi qua)
-3.Nhận xét tình huống truyện: tình huống độc đáo: tình huống bao trùm toàn bộ tácphẩm lại là cuộc đợi tàu của hai đứa trẻ trên phố huyện nghèo Đây là cuộc đợi tàu
lạ lùng Lạ vì chúng đợi tàu chẳng phải vì một mục đích nào thiết thực (không đợihàng, không đón ai, không có người thân nào của chúng trên đoàn tàu ấy ; chúngđợi tàu chỉ để nhìn đoàn tàu, thế thôi) Lạ vì không thiết thực mà ngày nào chúngcũng cố đợi Chừng như chưa được nhìn đoàn tàu thì chúng chưa được sống trọn vẹnmột ngày
-4.Ý nghĩa của tình huống:
+ Phản ánh sinh độnghình ảnh phố nghèo và cuộc sống nghèo nàn đơn điệu củangười dân nơi phố huyện
+Ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn của người dân phố huyện và Liên(xem dẫn chứng ở giá trịhiện thực, nhân đạo)
+Thể hiện tấm lòng nhân đạo cảu tg
+Thể hiện một bức thông điệp: hãy cho những đứa trẻ một cơ hội được sống mộtcuộc sống đáng sống
*6 Nghệ thuật đối lập
-Đối lập ánh sáng và bóng tối TL tập trung miêu tả bóng đêm dày đặc; tả ánh sáng ngọn đèn chị
Tý và ánh sáng đoàn tàu như là một biểu tượng
“Liên lặng theo mơ tưởng Hà Nội xa xăm, Hà Nội sáng rực vui vẻ và huyên náo Con tàu như
đã đem một chút thế giới khác đi qua Một thế giới khác hẳn đối với Liên, khác hẳn cái vầng sáng ngọn đèn của chị Tí và ánh lửa của bác Siêu Đêm tối vẫn bao bọc chung quanh, đêm của đất quê, và ngoài kia, đồng ruộng mênh mang và yên lặng “
-Đối lập quá khứ, hiện tại ( cuả Liên ), nhờ đó bộc lộ được chủ đề tp
+Hiện tại nghèo khổ :”Mấy đứa trẻ con nhà nghèo ở ven chợ cúi lom khom trên mặt đất đi lại tìm tòi Chúng nhặt nhạnh thanh nứa, thanh tre, hay bất cứ cái gì có thể dùng được của các người bán hàng để lại, Liên trông thấy động lòng thương nhưng chính chị cũng không có tiền để
mà cho chúng nó.”
+Quá khứ vui vẻ :”Liên nhớ lại khi ở Hà Nội,chịđược hưởng những thức quà ngon, lạ - bấy giờ
mẹ Liên nhiều tiền - được đi chơi bờ hồ uống những cốc nước lạnh xanh đỏ Ngoài ra, kỷ niệm nhớ lại không rõ rệt, chỉ là một vùng sáng rực và lấp lánh Hà Nội nhiều đèn quá! Từ khi nhà Liên dọn về đây, từ khi có cái cửa hàng này, đêm nào Liên và em cũng phải ngồi trên chiếc chõng tre dưới gốc bàng với cái tối của quang cảnh phố chung quanh”
Trang 13*7 Chất thơ và chất thơ trong truyện ngắn:
- "Chất thơ": Tính chất trữ tình - tính chất được tạo nên từ sự hoà quyện giữa vẻ đẹp
của cảm xúc, tâm trạng, tình cảm với vẻ đẹp của cách biểu hiện nó để có thể khơigợi những rung động thẩm mĩ và tình cảm nhân văn Chất thơ trong truyện ngắn:Được tạo nên khi nhà văn chú ý khai thác và biểu hiện một cách tinh tế cái mạchcảm xúc, tâm trạng, tình cảm của nhân vật hoặc của chính mình trước thế giới bằngnhững chi tiết, hình ảnh đầy gợi cảm và một lối văn trong sáng, truyền cảm, phùhợp với nhịp điệu riêng của cảm xúc, tâm hồn Một truyện ngắn (hoặc tác phẩm vănxuôi) được coi là giàu chất thơ khi mối bận tâm của người viết không đặt vào việc kểlại một biến cố, sự việc, hành động mà là việc làm bật lên một trạng thái của đờisống hoặc của tâm hồn con người
- Chất thơ trong truyện ngắn "Hai đứa trẻ"
+Vẻ đẹp của cảm xúc, tâm trạng, tình cảm của Liên
++ Ở nhân vật Liên có vẻ đẹp của một tâm hồn trẻ thơ trong sáng và thuần khiết, tự nhiên như chưa từng chịu một tác động tiêu cực nào của cuộc sống:
+++Liêm cảm nhận được cái buồn của buổi chiều quê(dẫn chứng), cảm nhận đượcmùi riêng cảu đất(dc), cảm nhận được vẻ bí ẩn cảu bầu trời đêm và cái bí ẩn củabóng tối(dc), ánh sang cảu những con đom đóm, hoa bang rụng….(dc) -> Nhữngrung động tinh tế trước cuộc sống xung quanh
++ Hoài niệm về quá khứ và mơ mộng với đoàn tàu(dc)
++Lòng trắc ẩn đối với những cảnh ngộ đáng thương(dc)
++Truyện có những chi tiết được lựa chọn đích đáng để thể hiện tinh và sâu thế giới của những cảm xúc, cảm giác và tình cảm vừa mơ hồ, vừa da diết trong tâm hồn nhân vật(dc về tâm trạng của Liên)
- Mạch truyện của "Hai đứa trẻ" rất đậm chất trữ tình:lời kể, giọng kể, một
bút pháp hoà hợp sự trong sáng, chính xác và dịu dàng, hoà hợp sự kín đáo và giản
dị như một lời thủ thỉ vừa phải, êm đềm nhỏ nhẹ nhưng có thể phân biệt được từng
âm vị
++Thạch Lam ít dùng những chữ to tát, những nhịp điệu gấp gáp vội vàng, lời văncủa ông nhuần nhuyễn, tinh tế để phô diễn những trạng thái, những cảm xúc trongtâm hồn Câu văn của Thạch Lam nhiều thanh bằng gợi một nhịp điệu chậm buồnnhưng có sức lan toả Chẳng hạn khi miêu tả vẻ trầm buồn nhưng cũng rất đỗi nênthơ của phố huyện, Thạch Lam đã viết: "Chiều, chiều rồi, một chiều êm ả như ru,văng vẳng tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng ruộng theo gió nhẹ đưa vào…" Haymiêu tả cảnh đêm tối sau khi chuyến tàu đi qua: "Đêm tối vẫn bao bọc xung quanh,đêm của đất quê, và ngoài kia đồng ruộng mênh mang và yên lặng"
++Thạch Lam đã sáng tạo ra một thứ ngôn ngữ nghệ thuật riêng để biểu đạt cáixao động của sự sống khẽ vang lên trong không gian, thời gian tĩnh mịch để diễn tảcái thanh thoát, dịu hiền của tâm hồn Liên: êm ả, yên lặng, thong thả, gượng nhẹ,
Trang 14nhỏ xíu, yên tĩnh, mơ hồ, miên man, tĩnh mịch … Những từ ngữ này liên kết vớinhau như một dải lụa nhẹ bay để tạo một dư âm sâu lắng trong tâm hồn người đọc.++ Văn phong Thạch Lam rất bình dị: Câu văn ngắn, nhịp văn chậm rãi, thong thả.
Dù diễn tả cái náo nức bên trong, cái sôi động của ước mơ, Thạch Lam vẫn rất nhẹnhàng, vẫn tự nén ngòi bút Chuyến tàu rực sáng vụt qua, Liên xúc động mạnh khi
kỉ niệm xưa dồn dập hiện về "Hà Nội xa xăm, Hà nội sáng rực, vui vẻ và huyên náo".Đây là một trong số ít những câu văn kết hợp lối trùng điệp và những thanh trắc tạođiểm nhấn và ngay câu sau Thạch Lam viết ngắn hơn, nhẹ hơn, như ghìm giữ lạiniềm xúc động: "Con tàu như đem một chút thế giới khác đi qua" Thạch Lamthường sử dụng kiểu cú pháp đẳng lập, đều đều, nhịp độ khoan thai điềm tĩnh màvẫn gây những chấn động nhẹ nhàng, thấm thía chính là ở độ nén của cảm xúc mànhà văn tạo ra trong những câu văn
1/ Giá trị hiện thực: Miêu tả 3 bức tranh liên hoàn về phố huyện xơ xác
a) Cảnh chợ tàn, ngày tàn, hoàng hôn buông xuống
Âm thanh: "tiếng trông thu không trên cái chài "
"Tiếng ếch nhái kêu ran ngoài ruộng đồng"
"Tiếng muỗi đã bắt đầu vo ve "
==> Đây là những âm thanh đặc trưng của một vùng nông thôn thanh bình và yên ả
Tương phản với màu đen là màu ánh sáng hiếm hoi của những con đom đóm bay là đà trên mặt đất, là quầng sáng ngọn đèn con của chị Tí, là đốm lửa yếu ớt của bác Siêu, là hột sáng ngọn đèn con của Liên Tất cả những tia sáng này không làm cho phố huyện sáng lên mà trái lại còn loe loét, mờ nhạt
==> Đây là hiện thực nông thôn VN trước CMT8
c) Cảnh sinh hoạt buồn:
Mẹ con chị Tí làm nghề gì ? Buôn bán ra sao?
Chị em Liên ?
Bác Siêu ?
Bác Sẩm ? ( Bạn tự kiếm chi tiết trong SGK )
==> Những con người này chung một họ là họ nhà nghèo Họ lầm lũi sống đơn điều ngày qua ngày như một chuyến tàu không đổi chuyến.
Bức tranh phố huyện:
*Cảnh ngày tàn, chợ tàn:
- Tiếng trống thu không: thứ âm thanh chất chứa nỗi niềm của con người -> tiếng trống vang
xa gọi chiều về và gợi cả nỗi niềm xao xác -> điểm nhịp cho cuộc sống nặng nề trôi.
-Làm nền cho tiếng trống là "bản nhạc dân dã" quen thuộc, buồn bã, rên rĩ của côn trùng, ếch nhái, muỗi, tiếng đàn bầu rời rạc
=> không đủ sức khuấy động không khí lặng lẽ, tù đọng của phố huyện.
* Thời gian: "Chiều, chiều rồi Một chiều êm ả như ru " , "bóng tối ngập dần giờ khắc ngày tàn" - "Trời nhá nhem tối", "Trời bắt đầu đêm "," Đêm tối".
-> Tác giả miêu tả bước đi của thời gian rất cụ thể, tỉ mỉ, chi li -> thời gian có sự vận động:
Trang 15chậm rãi, lặng lẽ -> nhịp sống buồn bã, tẻ nhạt của phố huyện từ chiều tàn đi dần vào đêm khuya.
*Không gian: thu hẹp dần:quang cảnh phố huyện nhỏ bé, một phiên chợ tàn, góc chợ đơn
sơ, quán hàng lụp xụp-> yên tĩnh, tù túng, chật hẹp.
Bóng tối Ánh sáng
- Tối hết cả: đường phố, ngõ con
- Trống cầm canh: ngắn, khô khan, chìm ngay vào btối.
-> bóng tối đang luồn lách, bám sát vào mọi cảnh vật, mọi hoạt động âm thầm của sinh vật, con người khe ánh sáng, vệt sáng, quầng sáng, chấm lửa, hột sáng, ngọn đèn con của chị Tí(7 lần)
-> lẻ loi, hiếm hoi, yếu ớt, không đủ xé rách màn đêm, làm cho đêm tối mênh mông hơn.
=> Tương phản: động- tĩnh; ánh sáng- bóng tối, nhịp điệu câu văn chậm rãi -> Khung cảnh phố huyện ảm đạm, xao xác, ngập chìm trong bóng tối đậm đặc.
*Những kiếp người tàn:
+ Mấy đứa trẻ nhặt rác bãi chợ.
+ Mẹ con chị Tí : ban ngày mò cua bắt tép, tối đến dọn hàng nước, thắp một ngọn đèn leo lét Chiều nào chị cũng dọn hàng từ chập tối đến đêm nhưng "chả kiếm được bao nhiêu "
+ Bóng bác phở Siêu chập chờn trong đêm.
+ V/c bác hát xẩm góp chuyện bằng mấy tiếng đàn bầu bật trong yên lặng Thằng con bò ra ngoài manh chiếu, nghịch nhặt những rác bẩn.
+ Bà cụ Thi hơi điên lại nghiện rượu với tiếng cười khanh khách, ghê sợ
+ Chị em Liên với hàng tạp hoá nhỏ xíu
=> Nhịp sống cứ lặp lại một cách đơn điệu, quẩn quanh, tẻ nhạt, mỏi mòn, buồn chán Tuy vậy, họ vẫn hi vọng- cho dù hi vọng đó rất mơ hồ: “Chừng ấy người trong bóng tối mong đợi một cái gì tươi sáng cho sự sống nghèo khổ hằng ngày của họ” Chính sự mong đợi mơ hồ này càng tô đậm thêm tình cảnh tội nghiệp của những nhân vật trong truyện.
=> Tất cả đều hiện ra trong cái nhìn xót xa, thương cảm của TL, qua lời văn đều đều, chậm buồn và những chi tiết dường như khách quan.
b.Nhân vật Liên và hình ảnh đoàn tàu
* Nhân vật Liên:
- Là đứa trẻ nghèo, cuộc sống cơm áo trói buộc cô vào chõng hàng, cướp đi niềm vui và quyền lợi của tuổi thơ Liên sống mòn mỏi đợi c
I) Phân tích tình huống truyện Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân
(kiểu tình huống hành động - nhân vật hành động - truyện ngắn giàu kịch tính)
CHỮ NGƯỜI TỬ TÙ, nhìn từ tình huống truyện