Giáo án điện tử lớp 3 Phần 3

Sản phẩm Sau thời gian học tập, GV phải có các sản phẩm sau : - Thiết kế bài học theo nhóm cho các phân môn : + Vẽ theo mẫu + Vẽ trang trí + Vẽ tranh + Tập nặn tạo dáng tự do + Thường th

PHẦN MĨ THUẬT

A - TỔNG QUAN VỀ TIỂU MÔ ĐUN

1 Mục tiêu của tiểu mô đun

Sau khi học tiểu mô đun này, GV có khả năng :

1.1 Kiến thức

Hiểu được mục tiêu, nội dung, PPDH và cách đánh giá kết quả học tập của HS

1.2 Kĩ năng

- Vận dụng được mục tiêu, phương pháp, cách đánh giá vào dạy mĩ thuật ở lớp 3

- Thiết kế kế hoạch bài học các phân môn theo tinh thần phát huy tính tích cực học tập của HS

1.3 Thái độ

- Có ý thức đúng đắn về dạy học mĩ thuật ở Tiểu học

2 Cấu trúc tiểu mô đun

Giới thiệu các chủ đề của tiểu mô đun

Tiểu mô đun bồi dưỡng GV dạy môn Mĩ thuật lớp 3 gồm các chủ đề sau :

Chủ đề 1 : Tìm hiểu khái quát về môn Mĩ thuật lớp 3

Để có thể dạy Mĩ thuật ở lớp 3 có hiệu quả, GV cần nắm được :

1 Mục tiêu

2 Nội dung

3 Phương pháp dạy học

4 Đánh giá kết quả học tập của HS

Chủ đề 2 : Tìm hiểu về dạy học các chủ đề (các phân môn)

1 Vẽ theo mẫu

2 Vẽ trang trí

3 Vẽ tranh

4 Tập nặn tạo dáng tự do

5 Thường thức mĩ thuật

3 Cách thức triển khai từng chủ đề

Các chủ đề sẽ được triển khai theo mô hình GIPO, cụ thể như sau :

Mục tiêu của chủ đề

- Kiến thức : Cần hiểu được kiến thức cơ bản của chủ đề

- Kĩ năng : Cần làm được sau khi học chủ đề

- Thái độ : ý thức được sau khi học chủ đề

Nguồn : Những tài liệu phục vụ cho việc học các chủ đề : SGK, SGV, tài liệu

tham khảo, băng hình giáo khoa, thiết bị dạy học ; đồng thời GV cần sưu tầm thêm những tài liệu liên quan để học tập có hiệu quả hơn, cụ thể là :

- Chương trình Tiểu học (Ban hành theo quyết định số 43/2001/QĐ-BGD&ĐT ngày

9/11/2001 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, NXB Giáo dục, 2002 - tr 71)

- SGV Nghệ thuật 3, NXB Giáo dục, 2004 (tr 73 - 180) Tác giả : Nguyễn Quốc

Toản

(Chủ biên), Nguyễn Hữu Hạnh, Triệu Khắc Lễ, Đàm Luyện, Trịnh Đức Minh, Phạm Ngọc Tới, Bùi Đỗ Thuật

- Vở Tập vẽ 3, NXB Giáo dục, 2004 Tập thể tác giả

- Tài liệu Tập huấn GV cốt cán các tỉnh, thành phố môn Mĩ thuật lớp 3 Tác giả : Nguyễn Hữu Hạnh, Nguyễn Quốc Toản, NXB Giáo dục, 2004

- Những vấn đề về dạy học theo chương trình Nghệ thuật 3 (phần Mĩ thuật) Tác giả:

Nguyễn Quốc Toản, Nguyễn Hữu Hạnh Chuyên đề giáo dục Tiểu học Tập 10 số

2004, NXB Giáo dục

Quá trình

Quá trình học tập gồm có :

- Những nhiệm vụ của GV khi học chủ đề

- Các hoạt động GV phải tham gia để học tập có hiệu quả

Sản phẩm

Sau thời gian học tập, GV phải có các sản phẩm sau :

- Thiết kế bài học theo nhóm cho các phân môn :

+ Vẽ theo mẫu

+ Vẽ trang trí

+ Vẽ tranh

+ Tập nặn tạo dáng tự do

+ Thường thức mĩ thuật

- Làm được một đồ dùng dạy học theo thiết kế bài học của nhóm

- Dạy theo nhóm một số bài (tùy chọn) và rút kinh nghiệm

4 Phương pháp học tập tiểu mô đun

Yêu cầu

Để học tập có kết quả, GV cần xác định nhiệm vụ và yêu cầu cho mình : học để hiểu biết và vận dụng vào dạy học môn Mĩ thuật Việc dạy và học môn Mĩ thuật hiện nay chưa đi vào nền nếp, vì thế GV chưa có kinh nghiệm Ngược lại, HS thích học mĩ thuật và học có hiệu quả nhưng chưa được đánh giá một cách khách quan

Tài liệu cung cấp cho GV học tập khá đầy đủ, song đây chỉ là gợi ý Trong quá trình

học, GV cần thường xuyên đặt cho mình câu hỏi : Tại sao ? Qua đó, GV tự tìm hiểu, thảo luận cùng đồng nghiệp để hiểu biết sâu hơn, rộng hơn ; đồng thời thực hành sẽ

làm cho nhận thức sâu sắc, phong phú

Phương pháp học tập

- Nghiên cứu tài liệu để nắm được nội dung

- Phát hiện những điểm mới về nội dung và PPDH mĩ thuật ở lớp 3

- Tự giải đáp thắc mắc và thảo luận cùng đồng nghiệp

- Thực hành : thiết kế bài dạy, làm đồ dùng dạy học và tổ chức thực hành dạy theo nhóm

- Xem băng hình và thảo luận

B - TRIỂN KHAI TIỂU MÔ ĐUN

Chủ đề 1 Tìm hiểu khái quát về môn Mĩ thuật lớp 3

I - mục tiêu

Học xong chủ đề này GV có khả năng :

- Hiểu được mục tiêu, nội dung, PPDH và cách đánh giá kết quả học tập của HS

- Vận dụng vào dạy mĩ thuật ở lớp 3

- Có ý thức đúng đắn về môn Mĩ thuật

II - nguồn

1 Chương trình Tiểu học môn Nghệ thuật (phần Mĩ thuật) ở các lớp 1, 2, 3, phần I

Mục tiêu (tr 66), phần II Nội dung (tr 71), phần III Giải thích hướng dẫn (tr 73 - 74)

2 SGV Nghệ thuật 3 (phần Mĩ thuật), tr 73 - 78

III - quá trình

Hoạt động 1 Tìm hiểu mục tiêu và nội dung môn Mĩ thuật lớp 3

Nhiệm vụ 1 : Tìm hiểu mục tiêu môn Mĩ thuật lớp 3

- Đọc tài liệu (SGV, tr 73)

- Thảo luận để hiểu rõ hơn nội dung các khái niệm : củng cố và nâng cao những kiến thức ban đầu về mĩ thuật ; kĩ năng thực hành ; giáo dục thẩm mĩ cho HS qua dạy và

học mĩ thuật lớp 3

- Lấy một bài (tuỳ chọn trong chương trình Mĩ thuật lớp 3) làm ví dụ chứng minh cho mục tiêu trên

Nhiệm vụ 2 : Tìm hiểu nội dung môn Mĩ thuật lớp 3

- Đọc tài liệu (Chương trình Tiểu học, tr 71 và SGV, tr 73 - 74)

- Nghiên cứu tài liệu để thấy được : nội dung và yêu cầu cần đạt của các phân môn

Mĩ thuật lớp 3

- Lấy một bài (tuỳ chọn), đối chiếu, so sánh để tìm ra mức độ và yêu cầu cần đạt của nội dung

Thông tin phản hồi

Dạy học Mĩ thuật lấy giáo dục thẩm mĩ cho HS làm mục đích chủ yếu : hiểu biết,

cảm nhận cái đẹp của thiên nhiên, cuộc sống, của các tác phẩm mĩ thuật và vận dụng được những hiểu biết về cái đẹp vào sinh hoạt, học tập hằng ngày

Nội dung môn Mĩ thuật ở lớp 3 là sự tiếp nối nội dung ở lớp 1, 2 và nâng cao dần về kiến thức, kĩ năng để trên cơ sở đó HS hiểu hơn về cái đẹp

GV cần nghiên cứu kĩ mục tiêu, nội dung bài dạy để đề ra những yêu cầu cụ thể cần

đạt với mức độ phù hợp với thực tế dạy và học ở địa phương, tránh tình trạng yêu

cầu chung chung

Hoạt động 2 Tìm hiểu phương pháp dạy học và đánh giá kết quả học tập của Học sinh

Nhiệm vụ 1 : Tìm hiểu PPDH mĩ thuật lớp 3

- Đọc tài liệu (Chương trình Tiểu học, tr 73 - 74 ; tài liệu bồi dưỡng cốt cán các

tỉnh,

thành phố môn Mĩ thuật lớp 3, tr 66 - 67, mục II và SGV tr 75 - 77)

- Thảo luận làm sáng tỏ :

+ Đặc trưng của dạy học mĩ thuật là gợi ý HS quan sát, nhận xét ; gợi ý HS cách vẽ

và HS vẽ bằng cảm nhận riêng

+ Phương pháp dạy học các phân môn có gì giống nhau, khác nhau ?

+ Tổ chức các hoạt động : hoạt động nào có ý nghĩa quyết định kết quả học tập của

HS ?

+ Phương pháp dạy học nào có hiệu quả trong dạy học mĩ thuật ?

- Lấy một bài (tuỳ chọn) để minh chứng cho lập luận của mình về PPDH mĩ thuật

Nhiệm vụ 2 : Tìm hiểu về đánh giá kết quả học tập của HS

- Đọc tài liệu (Chương trình Tiểu học, mục 3 tr 73 - 74 và tài liệu tập huấn GV cốt

cán các tỉnh, thành phố môn Mĩ thuật lớp 3, NXB Giáo dục, 2004, mục IV, tr 67)

- Thảo luận để hiểu rõ :

+ Tại sao không đánh giá kết quả học mĩ thuật của HS bằng thang điểm 10 ?

+ Đánh giá kết quả học tập của HS bằng hai mức độ : hoàn thành và chưa hoàn thành cần dựa trên những cơ sở nào ?

+ Những chứng cứ để nhận xét (ở sổ điểm) đã rõ và sát chưa ? Tại sao ?

+ Có những thuận lợi và khó khăn gì khi thực hiện đổi mới đánh giá ?

Thông tin phản hồi

- Mĩ thuật là cách thức tạo ra cái đẹp Có nhiều cách tạo ra cái đẹp Cái đẹp thể hiện

bằng nhiều hình, nhiều vẻ khác nhau ở bố cục, hình vẽ và cách vẽ màu Hiệu quả

dạy học mĩ thuật phụ thuộc vào phương pháp dạy của GV và phương pháp học của

HS Dạy học mĩ thuật cần gợi mở để HS tự tìm tòi và thể hiện bằng cảm xúc của mình

- Dùng PPDH nào cũng phải hướng đến phát huy tính tích cực học tập của HS bằng

cách tạo cơ hội cho HS chủ động, tích cực tham gia các hoạt động để lĩnh hội kiến thức

- Đánh giá kết quả học mĩ thuật của HS đồng thời cũng là đánh giá kết quả dạy của

GV HS cần được tham gia đánh giá kết quả học tập của mình và của các bạn dưới

sự tổ chức, gợi ý của GV, thông qua việc được nhận xét và xếp loại các bài theo cảm nhận riêng

- Đánh giá kết quả học mĩ thuật của HS cần dựa vào mục tiêu và các tiêu chí cụ thể

về bố cục, hình vẽ, màu sắc nhưng phải có mức độ phù hợp với từng thời điểm, từng đối tượng

- GV cần bám sát hướng dẫn để việc đánh giá kết quả học mĩ thuật của HS được

khách quan và kịp thời động viên, khích lệ HS học tập

IV - sản phẩm

Sau khi học xong chủ đề này, GV cần có các sản phẩm sau :

- Xác định mục tiêu của 5 bài (tuỳ chọn) ở 5 phân môn Mĩ thuật lớp 3

- Xác định nội dung cụ thể của 5 bài đã chọn

- Xây dựng được các tiêu chí đánh giá kết quả học tập của HS cho 4 bài ở 4 phân môn

(Vẽ theo mẫu, Vẽ trang trí, Vẽ tranh, Tập nặn tạo dáng tự do) trong 4 bài đã chọn

Chủ đề 2 Tìm hiểu về dạy học các chủ đề

Chủ đề vẽ theo mẫu

I - Mục tiêu

- GV hiểu được mục tiêu, nội dung và PPDH Vẽ theo mẫu ở lớp 3

- Vận dụng vào dạy vẽ theo mẫu ở lớp 3

- Có ý thức đúng đắn về dạy - học vẽ theo mẫu

II - Nguồn

1 Chương trình Tiểu học (tr 71, mục 1.1)

2 SGV Nghệ thuật 3 (phần Mĩ thuật, mục 1, tr 73 và các bài : 3, 7, 11, 14, 18, 23,

27, 30)

3 Hình gợi ý cách vẽ ở bộ ĐDDH Mĩ thuật lớp 3

III - quá trình

Hoạt động 1 Tìm hiểu mục tiêu, nội dung

vẽ theo mẫu ở lớp 3

Nhiệm vụ 1 : Tìm hiểu mục tiêu chung

- Tìm hiểu mục tiêu chung của vẽ theo mẫu ở lớp 3

- Tìm hiểu mục tiêu của từng bài

- Thảo luận làm rõ mức độ của mục tiêu ở từng bài

Nhiệm vụ 2 : Xác định mục tiêu bài dạy vẽ theo mẫu

- Xác định mục tiêu cụ thể cho một bài vẽ theo mẫu ở lớp 3 theo ý mình

- Thảo luận làm rõ mức độ của mục tiêu sao cho phù hợp với thực tế địa phương

Nhiệm vụ 3 : Tìm hiểu nội dung vẽ theo mẫu

Đọc, nghiên cứu chương trình, SGV và trả lời câu hỏi sau :

Hãy cho biết nội dung và những yêu cầu cần đạt của chủ đề Vẽ theo mẫu ở lớp 3 ?

Thông tin phản hồi

Nội dung Vẽ theo mẫu ở lớp 3

Vẽ theo mẫu có 8 bài với các nội dung sau :

3 Vẽ lọ hoa (cái bình) 7 Vẽ cái bình đựng nước

4 Vẽ lọ hoa và quả (cái bình và quả) 8 Vẽ cái ấm pha trà

Yêu cầu cần đạt

- HS biết cách quan sát, cách vẽ hình từ bao quát đến chi tiết

- Biết so sánh, ước lượng để tìm tỉ lệ của mẫu

- Nhận biết được cấu trúc của mẫu

- Biết cách sắp xếp bố cục, hình vẽ cân đối trên tờ giấy

- Vẽ được hình gần giống mẫu

- Vẽ hình là chủ yếu, nét vẽ tự nhiên (có thể vẽ màu hoặc trang trí theo ý thích)

Hoạt động 2 Tìm hiểu phương pháp dạy học

vẽ theo mẫu ở lớp 3

Nhiệm vụ 1 : Tìm hiểu PPDH vẽ theo mẫu

Đọc, nghiên cứu SGV và trả lời câu hỏi sau :

Hãy cho biết những yêu cầu nào thể hiện tinh thần đổi mới PPDH các bài vẽ theo

mẫu ở lớp 3 ?

Thông tin phản hồi

Vẽ theo mẫu là một phân môn cơ bản của môn Mĩ thuật, mục đích của vẽ theo mẫu

nhằm :

- Bồi dưỡng năng lực quan sát và nhận xét cho HS ; rèn luyện tay vẽ mềm mại, thuần thục để có thể vẽ được hình dáng và tỉ lệ đặc trưng của vật mẫu tương đối đúng

- Giúp HS nhận biết nhanh được hình dáng, cấu trúc, vẻ đẹp của vật mẫu ; phát triển khả năng thể hiện đối tượng, đồng thời rèn luyện cách làm việc cẩn thận, nghiêm túc

- Hình thành tình cảm yêu quý thiên nhiên, yêu quý những sản phẩm lao động do con người sáng tạo nên

- Dạy vẽ theo mẫu cần chú ý đến phương pháp quan sát, gợi ý HS tìm ra vẻ đẹp qua cấu trúc, hình dáng, đường nét của mẫu ; gợi ý cách vẽ và để HS vẽ theo cảm nhận riêng

- ĐDDH vẽ theo mẫu cần đẹp và sát nội dung

Nhiệm vụ 2 : Tìm hiểu về thiết kế bài dạy vẽ theo mẫu

Để có thể dạy đủ, dạy đúng các bài vẽ theo mẫu theo yêu cầu về kiến thức và kĩ năng, khi thiết kế bài dạy GV cần chú ý một số điểm cơ bản sau đây :

Chuẩn bị đồ dùng dạy học

ở Tiểu học, đối với tất cả các môn học, ĐDDH đều rất cần thiết, riêng đối với môn

Mĩ thuật lại càng cần thiết hơn Mẫu vẽ, tranh, ảnh luôn luôn đóng vai trò quan trọng cho thành công của tiết dạy và trở thành bộ phận không thể thiếu được của mỗi bài dạy Ngoài những hình hướng dẫn trong bộ ĐDDH, GV cần tự vẽ hoặc sưu tầm thêm các tranh, ảnh khác và chọn lọc những bài vẽ của HS để làm ĐDDH Nếu tiết dạy vẽ theo mẫu thiếu ĐDDH, bài học sẽ trở nên đơn điệu, khô khan và kém hiệu quả

Đặt mẫu cho HS vẽ

Trong điều kiện hiện nay (lớp học nhỏ, hẹp, HS đông, bàn ghế chưa đủ tiêu chuẩn), việc đặt mẫu vẽ trong lớp học còn gặp nhiều khó khăn Nếu GV không tìm cách khắc phục thì việc quan sát mẫu của HS sẽ gặp rất nhiều trở ngại : Những HS ở cuối lớp sẽ không nhìn thấy mẫu, còn những HS ở phía trên lớp lại quá gần mẫu, như vậy chất lượng bài vẽ sẽ rất hạn chế, không đảm bảo được yêu cầu của tiết dạy Để đảm bảo được các yêu cầu của bài vẽ theo mẫu, GV cần linh hoạt, sáng tạo trong việc đặt

mẫu vẽ, cố gắng đặt mẫu sao cho vừa tầm mắt của HS để cả lớp đều nhìn thấy được Tránh đặt mẫu quá cao hoặc quá thấp so với tầm nhìn của HS

- Nếu có điều kiện, GV có thể bố trí lại chỗ ngồi, tạo điều kiện cho HS quan sát mẫu được dễ dàng hơn Ví dụ : Bố trí lớp ngồi vẽ theo hình chữ U, đặt 2 mẫu ở phần trống giữa lớp hoặc bố trí lớp thành hai nhóm, một nhóm quay về phía cuối lớp (đặt mẫu ở cuối lớp), một nhóm quay về phía bảng (đặt mẫu ở khu vực bục giảng) Nếu mẫu nhỏ, có thể đặt mẫu tại bàn (mỗi bàn một mẫu, để HS vẽ theo nhóm)

- GV cố gắng chọn mẫu đúng theo hướng dẫn trong chương trình, trường hợp vì điều kiện khó khăn không thể có mẫu như trong hướng dẫn, GV có thể lựa chọn vật mẫu tương đương có ở địa phương để thay thế Ví dụ : cành lá, cái chai, cái lọ, khác có hình dáng tương đương

Hướng dẫn HS quan sát, nhận xét

HS tiểu học thường cầm bút là vẽ ngay, chưa có thói quen quan sát trước khi vẽ Vì vậy, hình vẽ của các em thường bị xộc xệch, méo mó, không giống mẫu Để khắc phục tình trạng này, sau khi bày mẫu xong, GV cần yêu cầu HS không vẽ ngay mà phải dành thời gian để quan sát kĩ vật mẫu Quan sát, nhận xét sẽ giúp HS nhận biết

và ghi nhớ hình dáng, đặc điểm, tỉ lệ của vật mẫu, do đó khi vẽ sẽ không bị lúng túng, hình vẽ sẽ sát với tỉ lệ và đặc điểm của mẫu hơn, tránh được tình trạng vẽ sai Khi GV hướng dẫn HS quan sát mẫu, cần nhấn mạnh một số kĩ năng sau đây :

- So sánh, ước lượng tỉ lệ giữa chiều cao và chiều ngang của vật mẫu đồng thời nhận xét hình dáng của vật mẫu có dạng hình gì ? (hình tròn, hình chữ nhật, hình tam giác, )

- So sánh, ước lượng tỉ lệ giữa các bộ phận

- So sánh độ đậm nhạt trên vật mẫu

Để HS quan sát, nhận xét có hiệu quả, GV cần chuẩn bị các câu hỏi thích hợp đối với từng mẫu vẽ ở mỗi bài Các câu hỏi này cần đơn giản, dễ hiểu và có tính bắt buộc HS suy nghĩ để ghi nhớ, xác định những gì đã quan sát, chuẩn bị cho việc vẽ ở bước tiếp theo

Các câu hỏi này đã được định hướng trong SGV, GV cần nghiên cứu và tìm thêm các câu hỏi khác để phục vụ tốt hơn cho phần quan sát và nhận xét

Hướng dẫn HS cách sắp xếp bố cục hình vẽ trên tờ giấy

Khi vẽ, HS tiểu học thường ít chú ý đến việc sắp xếp bố cục hình vẽ trên tờ giấy : thường vẽ to quá, nhỏ quá hoặc bị xô lệch làm cho bài vẽ mất cân đối, không đẹp

GV cần nhắc nhở để các em biết cách sắp xếp hình vẽ sao cho cân đối, vừa phải với khuôn khổ giấy Đây là một trong những yêu cầu quan trọng đối với việc giáo dục

và rèn luyện ý thức về cái đẹp, đó là cảm nhận về sự cân đối, hài hoà

Hướng dẫn HS cách vẽ

Để HS vẽ được gần giống mẫu về hình dáng, tỉ lệ, GV cần hướng dẫn HS xác định được tỉ lệ giữa chiều cao và chiều ngang của khung hình chung, vẽ khung hình cân đối trong tờ giấy, tìm trục và ước lượng tỉ lệ, đánh dấu vị trí các bộ phận của mẫu

Vẽ phác các nét chính, sau đó vẽ các nét chi tiết rồi sửa chữa, điều chỉnh cho hình vẽ giống với mẫu hơn Vẽ đậm nhạt cần dựa trên ba độ đậm nhạt : đậm, đậm vừa và nhạt Chú ý hướng dẫn HS cách diễn tả đậm nhạt đơn giản bằng cách gạch nét ngang, dọc, cong ; nhẹ hoặc đậm ; đan xen thưa và mau khác nhau

- Khi hướng dẫn HS cách vẽ, GV nên sử dụng băng hình và các thiết bị dạy học như : hình gợi ý cách vẽ, bài vẽ của HS các lớp trước,

- Nếu có điều kiện, GV cần phối hợp giữa việc sử dụng hình minh hoạ với vẽ bảng

để hướng dẫn cụ thể cách vẽ theo từng bước, nhất là ở các bài đầu để hình thành cho

HS nền nếp học tập và một số kĩ năng cơ bản cần thiết

- GV cần dùng các bài vẽ của HS các lớp trước để chỉ ra những chỗ đạt và chưa đạt giúp HS nhận thức được yêu cầu của bài học

Hướng dẫn thực hành

- Khi vẽ là lúc HS tiếp thu kiến thức một cách cụ thể, hiệu quả nhất và thể hiện rõ mức độ hiểu biết trên bài vẽ của mình

- GV luôn luôn nhắc HS vừa vẽ, vừa quan sát vật mẫu

- Nhắc lại các yêu cầu, cách tiến hành bài vẽ khi cần thiết

- GV cần đến từng bàn để xem xét và hướng dẫn thêm , chú ý gợi ý, động viên khích lệ nhưng không nên can thiệp trực tiếp vào bài vẽ của HS

- Có thể gợi ý HS vẽ màu, trang trí thêm cho bài vẽ đẹp hơn hoặc vẽ đậm nhạt bằng bút chì đen

Nhận xét, đánh giá kết quả học tập

Trước khi kết thúc tiết học, GV cần giành thời gian để nhận xét Nên chọn một số bài có ưu điểm và nhược điểm nổi bật để treo và so sánh, nhận xét Khi nhận xét,