SƠ CỨU NGƯỜI BỊ BỎNG

Bước 2 Nhanh chóng ngâm rửa vùng cơ thể bị bỏng vào nước dưới vòi nước/chậu nước:thay nước 4-5 phút/lần..  Yêu cầu: nước sạch, nhiệt độ: 16 – 20 độ  Giữ ấm phần cơ thể không bị bỏn

SƠ CỨU NGƯỜI BỊ BỎNG

Thạc sỹ Nguyễn Thanh Thủy

Mục tiêu

1. Kể tên được các nguyên nhân gây bỏng

2. Xử trí đuợc các trường hợp bị bỏng hiệu quả và an toàn

Mục đích của sơ cứu bỏng

Nhanh chóng loại trừ tác nhân gây bỏng ra khỏi cơ thể

Hỗ trợ khẩn cấp những tình trạng ảnh hưởng đến tính mạng nạn nhân

Hạn chế tối thiểu mức độ ô nhiễm tổn thương bỏng, băng bó vết thương, vận chuyển tới cơ sở y tế

Sơ cấp cứu bỏng đúng quan trọng

Phân loại theo độ nông sâu của bỏng

Phương pháp tính ở trẻ em

Đầu, mặt % Hai đùi % Hai cẳng

chân % Hai bàn chân %

1 17 (-4)=13 (-3)=10 5

5 (-4)=13 (+3)=16 (+1)=11 5

10 (-3)=10 (+2)=18 (+1)=12 5

15 (-2)=8 (+1)=19 (+1)-=13 5

Cháy máy bay Boing tại sân bay Nhật

Cháy toà tháp đôi tại Nework,

ngày 11/9/2001

Bỏng do nước sôi

Sơ cứu nạn nhân như thế nào nếu gặp những trường hợp

trên

Bước 1

 Đưa nạn nhân ra khỏi nơi hỏa hoạn, dập tắt lửa trên người nạn nhân, xé bỏ phần quần áo đang cháy âm ỉ hoặc bị thấm đẫm nước nóng…

 Cấp cứu ngừng hô hấp tuần hoàn khi nạn nhân ngừng thở, ngừng tim.

Bước 2

 Nhanh chóng ngâm rửa vùng cơ thể bị

bỏng vào nước (dưới vòi nước/chậu

nước:thay nước 4-5 phút/lần)

 Thời gian: trong 15 – 30 phút ngay sau

khi bị bỏng (hết đau rát).

 Yêu cầu: nước sạch, nhiệt độ: 16 – 20 độ

 Giữ ấm phần cơ thể không bị bỏng, đặc biệt với trẻ em/người già, khi thời tiết lạnh nên rút bớt thời gian ngâm trong nước đề phòng nhiễm lạnh.

Ngâm rửa nước sạch có tác dụng gì?

Giảm nhiệt độ trên da giảm độ sâu của bỏng

Giảm đau: NN đỡ đau rát vùng bỏng giảm các rối loạn toàn thân.

Giảm viêm nề, giảm tiết dịch qua vết thương: góp phần ổn định tính thấm thành mạch

Rửa nước lạnh làm mất nhiệt gây sốc nặng thêm cần lưu ý khi diện tích bỏng >15%, trẻ em/người già

Bước 3

 Tháo bỏ những vật cứng trên vùng bỏng như giầy, ủng, vòng nhẫn trước khi vết bỏng sưng nề.

Bước 4: bù nước và điện giải

 Cho uống ORS nếu nạn nhân không nôn, bụng không chướng, vẫn tỉnh

 Có thể cho uống nước chè đường ấm, nước cháo loãng, nước hoa quả, cho trẻ bú bình.

Bước 5: vận chuyển tới bệnh viện

 Bỏng kết hợp với chấn thương, gãy

Bỏng vùng mặt, cổ, khi bị kẹt trong nhà bị cháy (ở đó có dầu, đồ đạc đang bốc cháy) bị phù mặt,cổ và các biến chứng của đường hô hấp do hít phải khói hơi chuyển ngay tới bệnh viện

Theo dõi sát NN và đảm bảo sự thông thoát đường hô hấp (giữ tư thế đúng hoặc

có thể đặt một canul vào mũi hoặc miệng NN )

Nếu gặp nạn nhân bị điện giật

bạn sẽ xử trí như thế nào

Bước 1

Ngắt điện/Nếu không thể ngắt điện được thì phải gỡ nạn nhân ra khỏi sự tiếp xúc với điện (dùng vật cách điện: cao su, gậy gỗ khô để gỡ hoặc kéo nạn nhân).

Bước 2

Kiểm tra mạch, nhịp thở, nếu NN ngừng thở - ngừng tim phải thổi ngạt – ép tim

Cơ chế bỏng điện

1 Tổn thương do năng lượng điện

• Dòng điện đi qua cơ thể cơ thể sẽ trở thành dây dẫn, điện năng nhiệt năng

• Nhiệt năng sinh ra gây đông vón protein, hoại tử mô tế bào Năng lượng giả phóng trên cơ thể càng lớn thì tổn thương mô càng nặng nề

Cơ chế bỏng điện (tiếp)

1. Hiệu ứng đục lỗ: dòng điện trong mô cơ thể gây rối loạn điện thế màng tế bào

• Màng TB với 2 lớp lipid không duy trì được cấu trúc khi diện thế dịch qua màng

quá cao hình thành các lỗ tổn thương màng tế bào

• Nhạy cảm nhất là TB thần kinh, cơ/cơ tim ngừng tim, co cơ và co giật

• Tổn thương màng có thể hồi phục/có thể hoại tử các mô TB trên đường đi của

dòng điện

Nếu gặp nạn nhân bị bỏng do hóa chất bạn sẽ xử trí như thế

nào

Bước 1: Nhanh chóng đưa NN khỏi tiếp xúc với tác nhân gây bỏng.

 Bỏng do vôi tôi: kéo ra khỏi hố vôi, cởi

bỏ quần áo dính vôi, loại bỏ cơ thể bám dính trên cơ thể.

 Đánh giá nhanh chóng và duy trì chức năng sống như hô hấp, tuần hoàn

Bước 2: Ngâm rửa vùng bỏng bằng nước sạch càng sớm càng tốt

 Thời gian ngâm rửa: 30 – 60 phút

 Không tiến hành rửa nước với bỏng do các trường hợp chất hữu cơ nhôm, các

Na (phát sinh thêm nhiệt do phản ứng hóa học).

 Không dùng nước ấm rửa vì gây giãn mạch ngoại vi, làm tăng khả năng ngấm của hóa chất

Bước 3: Trung hòa tác nhân gây bỏng bằng acid nhẹ với bỏng kiềm và kiềm

nhẹ với bỏng acid (sau khi ngâm rửa nước sạch vì trung hòa ngay sẽ tổn

thương do phản ứng sinh nhiệt) không dùng base/acid mạnh.

 Bỏng do chất kiềm, vôi tôi: nước vắt chanh, dấm ăn, nước ép quả khế Đặc biệt nên dùng glucose, mật ong, đường ăn để rửa và đắp

vết bỏng do vôi tôi nóng

Natri bicacbonat 2-3% hoặc nước vôi trong để rửa (không dùng trong bỏng đường tiêu hóa)

Bước 4: Che phủ tạm thời vết bỏng

 Có thể dùng dung dịch trung hòa nhẹ tiếp tục đắp, tưới rửa lên vết bỏng.

 Băng ép nhẹ vết bỏng bằng băng sạch

Bước 5: Bù nước và điện giải sau bỏng

 Cho uống ORS nếu không nôn…

 Cho uống nước quả, nước chè đường ấm.

Bước 6: Vận chuyển NN tới cơ sở y tế

Bỏng mắt do hóa chất:

 Bỏng mắt do hóa chất cần rửa mắt bằng cách ngụp mặt vào chậu nước và chớp mắt liên tục cho hoá chất trôi ra hết Nếu trong mắt còn những hạt vôi

nhỏ phải rửa mạnh để làm bật những hạt vôi đó ra.

 Nếu trong mắt vẫn còn những hạt vôi nhỏ thì phải rửa mạnh để làm bật những hạt vôi đó ra.

 Bệnh viện: (dd đệm natri citrat, đệm phosphat) có khả năng điều hòa áp lực thẩm thấu nội nhãn, ngăn ion OH thấm sâu.

Bỏng đường tiêu hóa do hóa chất

• Triệu chứng: đau họng, đau sau xương ức, đau thượng vị ngay lập tức, nuốt khó, tăng tiết nước bọt, nôn/nôn ra máu

• Biến chứng: loét/thủng ống tiêu hóa, nhiễm khuẩn, viêm phúc mạc,

• Tiến triển: hoại tử thành thực quản, thủng thực quản, dạ dày, seo gây hẹp thực quản…

Bỏng đường tiêu hóa do hóa chất

• Xử trí: Cho uống sữa, uống mật ong, lòng trắng trứng

Nếu do acid: không dùng Natri bicarbonat vì sẽ tạo CO2 gây giãn cấp ống tiêu hóa, Không rửa dạ dày.

Truyền tĩnh mạch

Điện thoại:

1.Phòng trực Khoa Hồi sức cấp cứu (HSCC): 04.36881381

2.Phòng trực phòng khám bệnh: 069566652

3.TS Nguyễn Như Lâm - Chủ nhiệm khoa HSCC: 0904125938

4.TS Nguyễn Viết Lượng - Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp Điện thoại di động: 0903202482

Cứu chữa ban đầu tại tuyến cơ sở

1 Nhanh chóng đánh giá thương tổn

2 Giảm đau

– Thuốc giảm đau chống viêm không steroid

(acetaminophen, dùng đường uống hoặc tiêm 10-15mg/kg)

Cứu chữa ban đầu tại tuyến cơ sở (tiếp)

3 Bồi phụ nước và điện giải

- Áp dụng: Trẻ em bỏng >10%, người lớn >15% diện tích cơ thể

- Truyền dịch hoặc cho uống ORS trước khi vận chuyển nạn nhân lên tuyến trên

- Ủ ấm cho nạn nhân

- Nếu NN đang sốc/đe dọa sốc: không được vận chuyển, để NN nằm yên, chỗ thoáng

Cứu chữa ban đầu tại tuyến cơ sở (tiếp)

4 Xử trí

- Mục đích

+ Loại trừ tác nhân bỏng còn lại trên vết bỏng

+ Chẩn đoán diện tích và độ sâu để có kế hoạch điều trị

+ Thay băng cơ bản

+ Dùng thuốc điều trị tổn thương

Các thời kỳ của bệnh bỏng

• Thời kỳ thứ nhất (2-3 ngày sau bỏng): sốc bỏng

• Thời kỳ thứ 2 (từ ngày 3-4 tới ngày 30-45-60 sau bỏng): nhiễm khuẩn, nhiễm độc

• Thời kỳ thứ 3: cơ thể bị suy mòn sau khi vượt qua sốc và nhiễm độc, nhiễm khuẩn

• Thời kỳ thứ 4: vết bỏng liền sẹo, rối loạn chức phận nội tạng sẽ được phục hồi dần dần.