BÀI GIẢNG Bệnh tay chân miệng

•Mô tả được biểu hiện bệnh tay chân miệng•Nhận biết sớm các ca tay chân miệng •Mô tả được cách chăm sóc TCM nhẹ tại nhà •Mô tả được cách phòng ngừa bệnh tay chân miệng 2... Bệnh do siêu

Bệnh tay chân miệng

BS CKI NGUYỄN AN NGHĨA

Khoa Nhiễm – Bệnh viện Nhi Đồng I

Cán bộ giảng Bộ môn Nhi ĐHYD TP.HCM

•Mô tả được biểu hiện bệnh tay chân miệng

•Nhận biết sớm các ca tay chân miệng

•Mô tả được cách chăm sóc TCM nhẹ tại nhà

•Mô tả được cách phòng ngừa bệnh tay chân

miệng

2

Bệnh do siêu vi trùng đường ruột gây ra.

Bệnh được biết từ lâu nhưng trước đây không nặng

Bệnh có thể rất nặng hay đưa đến tử vong do biến chứng viêm não, viêm cơ tim.

Bệnh thường gặp ở trẻ em dưới 5 tuổi

BỆNH TAY CHÂN MIỆNG LÀ GÌ?

Tình hình bệnh TCM tại TPHCM

• Trong 6 tháng đầu năm

– Có hơn 4680 trường hợp bệnh nhập viện

Tình hình bệnh TCM tại TPHCM

Bệnh trong cộng đồng & hiện tượng tảng băng

không hoặc sai chẩn đoán

có yếu tố nguy cơ

không có yếu tố nguy cơ

Trong 6 tháng đầu năm:

hơn 4600 trường hợp TCM nhập viện

17 trường hợp tử vong

6

Trẻ mắc nhiều là trẻ dưới 36 tháng

8

Bệnh thường bùng phát 2 đợt trong năm

Tháng 3, 4, 5

Tháng 9,10,11

Bệnh lây lan như thế nào?

10

Bệnh rất dễ lây

Do tiếp xúc trực tiếp hay

do gián tiếp qua thức ăn,

Qua giọt bắn

Qua tiếp xúc với chất tiết hoặc dịch từ những mụn phỏng

Phân – miệng

12

Nguyên nhân: siêu vi trùng xâm nhập vào người qua

đường tiêu hĩa

siêu vi

đường ruột

(Enterovirus)

Siêu vi trùng cĩ trong thức ăn, thức uống, đồ chơi và bàn tay bị nhiễm

Khơng phải tất cả trẻ mắc bệnh đều cĩ biến chứng

Biến chứng

Tỷ lệ rất thấp, nhưng rất nguy hiểm

Khỏi bệnh

TRIỆU CHỨNG CỦA BỆNH

Lở miệng:

vết loét đỏ hay bóng nước đường

kính 2 – 3 mm ở vòm khẩu cái, niêm

mạc má, nướu, lưỡi

Tăng tiết nước bọt

TRIỆU CHỨNG CỦA BỆNH

• Bóng nước :lòng bàn tay,

lòng bàn chân, gối, mông

– Kích thước: 2 – 10 mm

– Hình bầu dục, nổi cộm hay ẩn dưới da, trên

nền hồng ban, không đau Khi bóng nước

khô để lại vết thâm da, không loét.

TRIỆU CHỨNG CỦA BỆNH

18

TRIỆU CHỨNG KHÁC

nhẹ

TRIỆU CHỨNG BÁO HIỆU BIẾN CHỨNG

LÀM SAO ĐỂ PHÁT HIỆN BỆNH SỚM ?

Trẻ quấy, bỏ ăn, miệng nhiều nước miếng

Có tiếp xúc trẻ mắc tay chân miệng

Dấu hiệu bóng nước:

miệng, lòng bàn tay, bàn chân, mông gối…

Trong mùa bệnh

– Trẻ sốt cao, khó ngủ, run chi, giật mình

– Nôn ói nhiều

– Yếu chi, thở mệt

22

XỬ TRÍ

5 Vệ sinh môi trường

6 Quản lý quần áo, chăn,

BÀN TAY BÌNH THƯỜNG SAU CẤY

Bàn tay chăm sóc

Thường xuyên rửa

sạch bàn tay của trẻ

bằng nước và xà

phòng

26

Làm gì để phòng bệnh TCM

Người chăm sóc trẻ thường xuyên rửa sạch tay bằng nước

và xà phòng trước và sau khi chăm sóc trẻ

 Sau khi ho / hắt hơi

 Sau khi tiếp xúc người bệnh

 Sau khi lau chùi vệ sinh

 Sau khi vào nhà vệ sinh

 Trước khi ăn

 Khi thấy bàn tay bị dơ

Nên rửa tay khi nào?

Làm gì để phòng bệnh TCM

• Cách ly trẻ bệnh

• Người chăm sóc trẻ bệnh cần

phải rửa tay sạch bằng nước và

phòng phòng sau khi chăm sóc

trẻ bệnh và trước khi tiếp xúc trẻ lành

30

• trên nh ã n có ghi tác dụng diệt trùng, qua khảo sát : tác dụng diệt trùng rất hạn chế

→ không sử dụng cho mục đích khử trùng

LAU CHÙI - LÀM SẠCH MỖI NGÀY

VỆ SINH : CHẤT KHỬ KHUẨN NỒNG ĐỘ THẤP

• nồng độ clor sử dụng : 0.05%

• có thể thay thế cho công việc lau chùi-làm sạch mỗi ngày

• đặc biệt : vật dụng/học cụ/đồ chơi/các đồ đạc thường có tiếp xúc

làm sạch với nước và xà phòng hoặc vệ sinh mỗi ngày

→ tối ưu là vệ sinh mỗi ngày

34

KHỬ KHUẨN MỖI TUẦN : KHI KHÔNG CÓ BỆNH

 các bề mặt : vật dụng, đồ chơi, học cụ, các đồ vật thường có tiếp xúc, sàn nhà, hành lang…

 làm sạch* hoặc vệ sinh** mỗi ngày

 khử trùng 1 lần trong tuần : nồng độ clo sử dụng 0.1%

 nhà vệ sinh : khử trùng mỗi ngày

(*) lau chùi với nước và xà phòng hoặc chất lau nhà khác có trên thị trường

(**) lau chùi với hóa chất khử trùng: nồng độ clo 0.05%

CÁC CHẤT KHỬ KHUẨN TRÊN THỊ TRƯỜNG

• chất tẩy trắng (sodium hypoclorit - nước javel)

• ngoài mục đích tẩy trắng đồ vải, sodium

hypoclorit là chất khử trùng phổ biến trong y tế

và gia đình

• khảo sát :

- có loại có mùi thơm, làm giảm mùi nồng đặc

trưng của hóa chất

- nhiều sản phẩm không ghi nồng độ clo gốc

- theo hướng dẫn cách pha dd khử trùng ghi

trên n hã n : nồng độ clo khi đã pha tương đương

0.05% ở hầu hết các sản phẩm trên thị trường

vệ sinh mỗi ngày (nồng độ 0.05%)

→ pha theo hướng dẫn nhà sản xuất

36

VỆ SINH VÀ KHỬ KHUẨN : SỬ DỤNG NƯỚC JAVEL

• Sử dụng sodium hypoclorit - nước javel

để vệ sinh-khử trùng mỗi ngày/mỗi tuần

Vệ sinh mỗi ngày : pha theo hướng dẫn

ghi trên nhãn (nồng độ clo 0.05%) để thay

thế làm sạch mỗi ngày bằng nước và xà

phòng/chất lau nhà.

Khử khuẩn mỗi tuần khi không có ca

bệnh (nồng độ clo 0.1% - tăng gấp đôi

nồng độ clor vệ sinh) : cùng 1 lượng

nước nhưng lượng javel gấp 2 lần

Khử khuẩn mỗi ngày khi có ca bệnh

( nồng độ clo 0.5 % - tăng nồng độ clor vệ

sinh 10 lần) : cùng 1 lượng nước nhưng

lượng javel gấp 10 lần

Chọn sản phẩm có mùi thơm

VỆ SINH VÀ KHỬ KHUẨN: SỬ DỤNG CHLORAMIN B

• Khử khuẩn mỗi tuần khi

không có ca bệnh (nồng

độ clo 0.1%) : 1 muỗng cà

• Khử khuẩn mỗi ngày khi

Sử dụng 2 xô trong lau chùi bề mặt

Sử dụng 2 xô trong lau chùi bề mặt

• Lau theo trình tự: vùng

sạch nguy cơ thấp lau

trước, vùng có nguy cơ cao

Trang phục bảo hộ khi thực hành khử trùng

42