Với thắng lợi của các cuộc cách mạng ở các nước Đông Âu , CNXH đã ra khỏi phạm vi một nước , trở thành hệ thống thế giới.Thắng lợi của CMVN1945 , TQ 1949 , Cu Ba 1959 đã mở rộng không g
Trang 1Bài 11 (tiết 15) TỔNG KẾT LỊCH SỬ THẾ GIỚI HIỆN ĐẠI
TỪ NĂM 1945 ĐẾN NĂM 2000
*********
I.MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1.kiến thức :
-Củng cố những kiến thức đã học về lịch sử thế giơí hiện đại từ sau chiến tranh thế giới thứ hai đến năm 2000
-Nhận rõ mốc phân kì 2 giai đoạn trong lịch sử thế giới hiện đại từ 1945-2000 và nắm vững nội dung chủ yếu mỗi giai đoạn
2.Kĩ năng
-Rèn luyện và vận dụng phương pháp tư duy phân tích,khái quát hoá các sự kiện lịch sử, các quan đề quan trọng diễn ra trên thế giới Điều này càng có ý nghĩa thực tiển đối với HS lớp 12, bởi các em bước vào thời kỳ đất nước đang trong giai đoạn đẩy mạnh công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế
3.Thái độ
-Giúp HS hình thành thế giới quan khoa học khi nhìn nhận về sự tiến
bộ trong đấu tranh vì mục tiêu : hoà bình,độc lập dân tộc, dân
chủ…
-Thấy được vị trí, vai trò, tầm quan trọng trong mối quan hệ giữaViệt Nam với các nước trong khu vực và thế giới
II PHƯƠNG PHÁP:Phân tích,chứng minh, khái quát hoá
III.TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC
A Ổn định lớp và kiểm tra bài cũ (5ph)
Câu hỏi
1/Hãy giải thích thế nào là khoa học đã trở thành một lực lượng sản xuất trực tiếp? 2/ Vì sao nói : toàn cầu háo vừa là thời cơ , vừa là thách thức đối với các nước đang phát triển?
B Dẫn dắt vào bài mới: (SGK)
C Hoạt động dạy-học trên lớp
* Hoạt động 1: cả iớp và cá nhân
GV nêu câu hỏi:dựa vào kiến thức đã học hãy phân
chia các giai đoạn phát triển của lịch sử thê giới hiện
đại?
-HS dựa vào SGK và kiến thức đã học trả lời.GV bổ
sung và nêu tiếp câu hỏi thứ hai:vậy nội dung chủ yếu
của LSTGHĐ là gì?
-HS trả lời GV bổ sung
-GV :Sau CTTG II , một trật tự thế giới mới đã được
xác lập với đặc trưng nổi bật là thế giới bị chia làm
hai phe-TBCN và XHCN , do hai siêu cường Mỹ và
LX đứng đầu mỗi phe.Đặc trưng hai cực-hai phe đó là
nhân tố hàng đầu chi phối nền chính trị thế giới giới và
I Nội dung chủ yếu của lịch sử thế giới từ sau năm 1945 (20 ph)
1 Sau chiến tranh thế
giới thứ hai , trật tự thế giới đã được xác lập, đó
là trật tự thế giới “hai cực I-an-ta”
2 Hệ thống xã hội chủ
nghĩa thế giới được thiết lập
3 Sự phát triển và thắng
lợi của phong trào giải
Trang 2các quan hệ quốc tế trong phần lớn thời gian của nửa
sau thế kỷ XX
Với thắng lợi của các cuộc cách mạng ở các nước
Đông Âu , CNXH đã ra khỏi phạm vi một nước , trở
thành hệ thống thế giới.Thắng lợi của CMVN(1945) ,
TQ( 1949) , Cu Ba ( 1959) đã mở rộng không gian địa
lý của hệ thống các nước XHCN-một dãi đất rông lớn
trãi dài từ phía đông châu Á qua LBXV tới phần phí
đông châu Âu và lan cả sng vùng biển Caribê thuộc
khu vực Mỹ Latinh.Trong nhiều thập niên , hệ thống
XHCN đã trở thành một lực lượng hùng hậu về chính
trị-quân sự và kinh tế , chiếm lĩnh nhiều đỉnh cao của
KHKT thế giới
Do những sai lầm nghiêm trọng trong đường lối chính
sách và sự chống phá của các thế lực đế quốc , phản
động quốc tế , chế độ XHCN đã tan rã ở các nước
Đông Âu ( vào cuối những năm 80) và
LBXV( 1991).Đây là một thất bại nặng nề của PTCS
và PTCN quốc tế, để lại những hạu qủ nghiêm trọng
cho cuộc đấu tranh của các dân tộc vì hòa bình , ổn
định , độc lạp , chủ quyrnf và tiến bộ xã hội
hệ thống thuộc địa và chế độ phân biêt chủng tộc
Apacthai kéo dài từ nhiều thế kỷ đã bị sụp đổ hoàn
tòan.Thắng lợi có ý nghĩa lịch sử đó đã dẫn đến sự ra
đời của hơn 100 quốc gia độc lập trẻ tuổi Bản đồ
chính trị thé giới có những trhai đổi to lớn và sâu sắc
Nhiều nước đã đạt được thành tựu to lớn về kinh tế-xã
hội trong công cuộc xây dựng đất nước; tham gia tích
cực và có vai trò quan trọng trong đời sống chính trị
thế giới
Tuy nhiên , do nhiều nguyên nhân , bản đồ chính trị
của các nước châu Á , Ph , Mỹ Latinh cũng còn không
ít những mảng ảm đạm với các cuộc xung đột , chia rẽ
kóe dài và cả những cải cách kinh tế-xã hội chưa mấy
thành công
Trước hết , từ sau chiến tranh , Mỹ vươn lên trở thành
đế quốc giàu mạnh nhất Với lực lượng kinh tế -tài
chính và quân sự vượt trội , chính quyền Mỹ đã ráo
riết thực hiện chiến lược tòan cầu nhằm thống trị thế
giới , đã dính líu can thiệp vào nhiều nơi trên thế
giới.Nhưng cũng phải chấp nhận không ít thất bại , tiêu
biểu là thất bại trong cuộc chiến tranh VN (
1954-1975)
phóng dân tộc
4 Hệ thống đế quốc chủ
nghĩa có những biến chuyển quan trọng:
- Mĩ vươn lên giàu mạnh nhất thế giới
- Các nước tư bản khác cũng phát triển mạnh mẽ
và hình thành các trung tâm kinh tế- tài chính lớn của thế giới
- Các nước tư bản có xu hướng liên kết kinh tế khu vực tiêu biểu là EU Mĩ,EU và Nhật Bản đã trở thành ba trung tâm kinh tế lớn của thế giới
5 Các quan hệ quốc tế
mở rộng và đa dạng: -Tình trạng đối đầu giửa hai siêu cường mà đỉnh cao là chiến tranh lạnh kéo dài hơn 40 năm
- Tuy nhiên phần lớn các quốc gia vẫn cùng tồn tại hòa bình vừa hợp tác vừa đấu tranh
- Cuối cùng “chiến tranh lạnh “ cũng chấm dứt, thế giới chuyển dần sang xu thế hòa hoãn và hòa dịu, đối thoại và hợp tác phát triển
6 Cánh mạng khoa
học-kĩ thuật( từ những năm
70 gọi là cánh mạng khoa học- công nghệ) diễn ra trên qui mô lớn và đạt những thành tựu vô cùng
to lớn
Trang 3Dưới tác động to lớn của CMKHKT , nhất là sự phát
triển mạnh mẽ của LLSX , các nước tư bản ngày càng
có xu hướng tiêu biểu là sự ra đời và phát triển trong
hơn 40 năm qua của Cộng dồng kinh tế châu Âu
( EEC) mà ngày nay là Liên minh châu Âu ( EU) Mỹ ,
EU , Nhật trở thành ba trung tâm kinh tế lớn của thế
giới
* Hoạt động 2 cả lớp và cá nhân
-GV chuyển ý: So với các giai đoạn lịch sử trước đây
, chưa bao giờ các quan hệ quốt tế đựoc Vậy những
nét nổi bật trong quan hệ quốc tế hiện nay là gì?
-HS dựa vào SGK suy nghỉ trả lời
-GV bổ sung tóm tắt:
Tuy nhiên , phần lớn các quốc gia Cả hai siêu
cường cũng như các nước khác đều có ý thức về nhứng
hiểm họa khủng khiếp của chiến tranh hạt nhân.Hơn
thế nữa , ý chí đấu tranh giữ gìn hòa bình của các dân
tộc đã được đề cao hơn bao giờ hết , bởi vì họ mới trãi
qua hai cuộc chiến tranh thế giới chỉ trong vòng chưa
đầy nửa thế kỷ.Cuối cùng
vô cùng to lớn.Đặc điểm nổi bật của cuộc CMKHKT
hiện đại là KH trở thành LLSX trực tiếp , đáp ứng
những đòi hỏi mới về công cụ sản xuất , những nuồn
năng lượng mới và nhưng vật liệu mới của cuộc sống
ngày càng có chất lượng cao.Mặt khác , CMKHKT đã
đặt ra trước các dân tộc nhiều vấn đề phải giải quyết
như việc đào tạo con người cho nguồn nhân lực chất
lượng của thời đại văn minh trí tuệ , vấn đề bảo về môi
trường sinh thái trên Trái Đất và cả trong vũ trụ , sự
cân bằng giữa tăng trướng kinh tế và công bằng xã hội
- Trong sự phát triển của KHKT , xu thế toàn cầu hóa
đã diến ra như một làn sóng lan nhanh ra toàn thế
giới.Có thế nơi : xu thế toàn cầu hóa đòi hỏi các quốc
gia phải có lời giải đáp và sự thích ứng để vừa kịp
thời , vừa khôn ngoan nắm bắt thời cơ , tránh việc bỏ lỡ
cơ hội và tụt hậu
-GV dẫn dắt:Sau sự tan rã của trật tự hai cực ( 1991 )
lịch sử thế giới hiện đại đã bước sang một giai đoạn
phát triển mới , thường được gọi là giai đoạn sau Chiến
tranh lạnh.Nhiều hiện tượng mới và xu thế mới đã xuất
hiện.NHững hiện tượng và xu thế mới đó là gì?
-HS suy nghỉ trả lời.GV bổ sung
II.-Xu thế phát triển của thế giới sau chiến tranh lạnh (15 ph)
-Một là, sau “chiến tranh lạnh” các quốc gia đều ra sức điều chỉnh chiến lược phát triển lấy kinh tế làm trọng điểm
- Hai là, Sự điều chỉnh quan hệ giữa các nước lớn theo chiều hướng đối thoại, thoả hiệp, tránh xung đột trực tiếp
- Ba là, tuy xu thế hòa bình và ổn định là chủ đạo, nhưng ở nhiều khu vực vẫn còn diễn ra nội chiến và xung đột
- Bốn là, từ thập niên
90 sau “chiến tranh lạnh”,thế giới đang chứng kiến xu thế toàn cầu hóa diễn ra ngày càng mạnh mẽ
* Kết luận: nhân loại đã
bước sang thế kỉ 21.Mặc
dù còn gặp nhiều khó khăn và thách thức gay gắt nhưng ngày nay đã hình thành những điều kiện thuận lợi, những xu thế khách quan để các dân tộc cùng nhau đấu tranh vì một thế giới hòa bình ổn định, hợp tác phát triển, vì quyền cơ bản cho mỗi dân tộc và
Trang 4bởi ngày nay kinh tế đã trở thành nội dung căn bản
trong quan hệ quốc tế Xây dựng sức mạnh tổng hợp
của quốc gia thay thế cho chậy đua vũ trang đã trở
thành hình thức chủ yếu trong cuộc cạnh tranh giữa
các cường quốc.Ngày nay sức mạnh của mối quốc gia
là dựa trên một nền sản xuất phồn vinh , một nền tài
chính vững chắc , một nền cơng nghệ cĩ trình độ cao
với một lực lượng quốc phịng hùng mạnh
trực tiếp nhằm tạo nên một mơi trường quốc tế thuận
lợi , giúp họ vươn lên mạnh mẽ , xác lập một vị trí ưu
thế trong trật tự thế giới mới.Mối quan hệ giữa các
nước lớn ngày nay
Tuy hịa bình và ỏn định là xu thế chủ đạo của thế giới
ngày nay nhưng ở nhiều khu vực vẩn diến ra Nguy cơ
nầy càng trở nên trầm trọng khi ở nhiều nơi bộc lộ
chủ nghĩa li khai , chủ nghĩa khủng bố.Sự kiện ngày
11//9/2001 ở Mỹ đã gây ra những tác hại to lớn , báo
hiệu nhiều nguy cơ đối với thế giới
Những mâu thuẫn dân tộc , tơn giáo , tranh chấp lãnh
thổ và nguy cơ khủng bố thường cĩ những căn nguyên
lịch sử sâu xa nên viẹc giải quyết khơng dể dàng và
nhanh chĩng
Những nét nổi bật của qua trình tồn cầu hĩa là sự phát
triển nhanh chĩng cua thương mại thế giới;sự phát triển
và vai trị ngày càng to lớn của các cơng ty xuyên quốc
gia ; sự ra đời của các tổ chức kinh tế , thương mại tài
chính quốc tế và khu vực
Nhân loại đã bước sang thế kỷ XXI Mặc dù cịn gặp
nhiều khĩ khăn và thách thức , nhưng tình hình hiện
nay đã hình thành những điều kiện thuận lợi , những xu
thế khách quan để các dân tộc cùng nhau xây dựng một
thế giới hịa bình ổn định , hợp tác phát triển , bảo đảm
những quyền lợi căn bản của mỗi dân tộc và con người.
con người
D Sơ kết bài học: (5 ph)
* Củng cố:
GV nêu câu hỏi kiểm tra nhận thức của học sinh:
+ Nêu các nội dung chủ yếu của lịch sử thế giới từ 1945 -2000
+ Những xu thế phát triển của thế giới từ 1991 đến nay
* Dặn dò và bài tập: trả lời câu hỏi bài tập cuối bài trong SGK Chuẩn bị bài mới “Phong trào dân tộc dân chủ ở Việt nam từ 1919 -1925”