Bài 9: Cấu trúc rẽ nhánh

MỤC ĐÍCH,YÊU CẦU• Hiểu nhu cầu của cấu trúc rẽ nhánh trong biểu diễn thuật toán.. • Hiểu câu lệnh rẽ nhánh dạng thiếu và dạng đủ.. • Sử dụng cấu trúc rẽ nhánh trong mô tả thuật toán của

MỤC ĐÍCH,YÊU CẦU

• Hiểu nhu cầu của cấu trúc rẽ nhánh trong biểu diễn thuật toán.

• Hiểu câu lệnh rẽ nhánh dạng thiếu và dạng đủ.

• Hiểu câu lệnh ghép.

• Sử dụng cấu trúc rẽ nhánh trong mô tả thuật toán của một số bài toán đơn giản.

• Viết được các lệnh rẽ nhánh dạng thiếu, rẽ

nhánh dạng đủ và áp dụng để thể hiện được thuật toán của một số bài toán đơn giản.

TRƯỜNG THPT AN BIÊN-KIÊN GIANG

BỘ MÔN TIN HỌC

LÊ HUY TRUNG

Bài 9: CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

• Thường ngày, có rất

nhiều công việc được

thực hiện khi một điều

kiện cụ thể nào đó thỏa

mãn

Ví dụ 1:

• Một lần Châu hẹn Ngọc: “

Nếu chiều nay trời không

mưa thì Châu đến nhà

Ngọc”

• Với cách nói trên ta có

thể diễn đạt như:

• Nếu …Thì….

Với cách diễn đạt như

vậy thuộc dạng thiếu

• Một lần khác Ngọc nói

với Châu: “Nếu chiều nay

trời không mưa thì ngọc đến nhà Châu, nếu mưa thì gọi điện cho châu để trao đổi”

• Với cách nói trên ta có thể diễn đạt như:

không thì … Với cách diễn đạt như vậy thuộc dạng đủ

Câu hỏi: Em

nào cho biết

Rẽ nhánh là gì?

Ví dụ 2: Giải PT bậc 2:

ax2+bx+c=0 (a<>0)

1/ Rẽ nhánh: Là một điều khiển chọn thực hiện hay không thực hiện công việc phù hợp một điều kiện đang xảy ra.

Câu hỏi: Dựa vào

sơ đồ sau hãy cho biết hướng thực hiện khi giải PT bậc 2?

Nhập a,b,c

Db 2 -4ac

D>=0

Thông báo vô nghiệm,

Rồi kết thúc

Tính và đưa ra Nghiệm thực, rồi kết thúc

Đúng Sai

Sơ đồ

2/ Câu lệnh if-then:

Để mô tả cấu trúc rẽ nhánh, Pascal dùng câu lệnh if-then

Tương ứng với hai dạng thiếu và đủ nói trên, Pascal có hai dạng câu lệnh:

a) Dạng thiếu

if <điều kiện> then <câu lệnh>;

Trong đó:

Điều kiện là một biểu thức logic.

Câu lệnh là một câu lệnh của Pascal.

Chức năng: Máy tính kiểm tra điều kiện Nếu điều kiện đúng

thì thực hiện câu lệnh Ngược lại thì câu lệnh sẽ bị bỏ

qua

Quá trình thực hiện được biểu diễn băng sơ đồ sau:

b) Dạng đủ

if <điều kiện> then <câu lệnh 1> else <câu lệnh 2>;

Trong đó:

Điều kiện là một biểu thức logic.

Câu lệnh 1, câu lệnh 2 là một câu lệnh của Pascal.

Chức năng: Máy tính kiểm tra điều kiện Nếu điều kiện

đúng thì thực hiện câu lệnh 1 Ngược lại thi thực hiện

câu lệnh 2

Quá trình thực hiện được biểu diễn băng sơđồ sau:

T

F

Hãy chỉ ra hứơng thực hiện của cấu trúc rẽ nhanh dạng thiếu bằng lưu đồ bên?

Sơ đồ

3/ Câu lệnh ghép:

Theo cú pháp, sau một từ khóa (như then, else) phải là

một câu lệnh Nhưng trong nhiều trường hợp sau các tên dành riêng nhiều hơn một thao tác thì ta phải dùng câu lệnh ghép

Trong pascal câu lệnh gép có dạng:

Begin

<các câu lệnh>;

End;

Điều kiện Câu lệnh 1

Câu lệnh 2

T

F

Sơ đồ

Hãy chỉ ra hứơng thực hiện của cấu trúc rẽ nhanh dạng đủ bằng lưu đồ bên?

4/ Một số ví dụ:

Ví dụ 1: Tìm nghiệm thực của PT bậc 2:

ax2+bx+c=0 (a<>0) Input: Nhập vào các hệ số a,b,c từ bàn phím

Output: Đưa ra màn hình các nghiệm thực hoặc thông báo

“Phương trình vô nghiêm”

Giải PT bậc 2:

Ví dụ 2: Tìm số ngày của năm N, biết rằng năm nhuận là năm chia hết cho 400 hoặc chia hết cho 4 nhưng không chia hết cho 400.

Input: N nhập từ bàn phím

Output: Đưa ra số ngày của năm vừ nhập

Giải tìm số ngày của năm:

Nhập vào a, b, c

 = b - 4ac

 < 0 PT vô nghiệm

 = 0 PT có nghiệm x= - b/2a KT

BD

đ

s

Sơ đồ thuật toán giải ph ơng trình bậc hai

2

PT có 2 nghiệm x1,x2 = ( -b )/2a

B1

B2

B3

B4

B5

B6

s

đ

B7

a,b,c= 1 3 5



 = 0 PT cã nghiÖm x = -b/2a KT

BD

-11



5 3

1

c b

a

S

PT cã 2 nghiÖm x1, x2 = (-b  )/2a

§

S

b*b4*a*c

nhËp vµo a,b,c

 

M« pháng thuËt to¸n gi¶i ph ¬ng tr×nh bËc hai

Bé TEST 1:

a,b,c= 1 2 1



PT v« nghiÖm

PT cã nghiÖm x=-b/2a KT

BD

0



1 2

1

c b

a

S

PT cã 2 nghiÖm x1, x2 = (-b  )/2a

§

S

b*b4*a*c

nhËp vµo a,b,c

 

M« pháng thuËt to¸n gi¶i ph ¬ng tr×nh bËc hai

Bé TEST 2:

§

 PT cã nghiÖm kÐp x=-1

a,b,c= 1 -5 6



PT v« nghiÖm

PT cã nghiÖm x=-b/2a KT

BD

1



6 -5

1

c b

a

S

PT cã 2 nghiÖm

§

S

b*b4*a*c nhËp vµo a,b,c

 

M« pháng thuËt to¸n gi¶i ph ¬ng tr×nh bËc hai

Bé TEST 3:

§

 

PT cã nghiÖm x1 = 3

If

Then

Else

If Then

Else

CỦNG CỐ DẶN DÒ

• Ví dụ: Giải pt ax+b=0

• Xem lại cấu trúc rẽ nhánh ở hai dạng thiếu

và đủ cùng các ví dụ Làm bài tập 1,2,4 ở cuối chương.