Giáo trình game IQ Pentomino

Tạo thành từ tiếng Anh Thử thách những học sinh lớn tuổi hơn sử dụng các khối Pentomino để tạo thành các từ tiếng Anh có nghĩa.Cầm lên một miếng ghép và cho các con lần lượt liệt kê nhiề

LỜI NÓI ĐẦU

Bộ đồ chơi Pentominoes

Lắp ghép, Sáng tạo, Không giới hạn

Kính gửi các thầy cô giáo,

Trên thế giới, trò chơi Pentomino là gì? Đó là trò

chơi bao gồm 12 khối hình đơn giản được cấu thành

bởi 5 ô vuông đơn vị theo các hình dạng khác nhau

Mỗi khối hình được chế tác từ gỗ và có nhiều màu

sắc đa dạng, vừa an toàn vừa bắt mắt

Tại sao Pentomino trở nên hấp dẫn? Bởi vì các

khối gỗ Pentomino có thể được xoay, lật, đối chiếu,

so sánh, ghép nối, kết hợp, đan xen hay xếp hình

nhưng đó vẫn chưa phải tất cả! Pentomino còn được

dùng trong việc dạy cho trẻ một chuỗi những bài học

và kĩ năng cần thiết như: màu sắc, chữ cái, con số,

tính đếm, nhận diện, ghi nhớ, tưởng tượng, tư duy

logic, nhạy bén, sáng tạo, sự khéo léo, tỉ mỉ và cả sự

kiên trì Không dừng lại ở đó, Pentomino thậm chí

còn giúp cho học sinh tiểu học sớm tiếp xúc với

những chủ đề toán học nâng cao về Chu vi, Diện tích

và Hình học không gian đa chiều

Vậy làm sao để trẻ có thể thấu hiểu được nhiềunhất những giá trị mà bộ đồ chơi Pentomino manglại? Giáo trình hướng dẫn này chính là công cụhữu hiệu để mỗi thầy cô giáo có thể tạo ra nhữngtiết học hiệu quả, bổ ích và lí thú

Pentomino - chơi mà học, học mà chơi!

Bạn có thể bắt đầu từ việc giới thiệu ý nghĩa của từ Pentomino Sau đó chỉ ra cho học sinh thấy mỗi miếng

gỗ dù xoay hay lật thì luôn được cấu thành bởi 5 ô vuông đơn vị Và nói với bọn trẻ rằng: Cái tên bắt nguồn từ

tiếng Hy Lạp, vì trong tiếng Hy Lạp, số 5 được viết là Penta.

Hỏi học sinh những miếng gỗ Pentomino có màu gì Để học sinhcầm một miếng Pentomino có màu bất kì, sau đó kể tên những thứ có

cùng màu đó Lặp lại với các màu khác nhau

Cho học sinh trải 12 miếng gỗ ra Đố bọn trẻ tìm được 2 miếng gỗ

có hình dáng giống nhau (tất nhiên không tìm được) Sau đó thảo

luận với chúng về hình dạng các khối gỗ (VD: một khối dài, một khối

díc dắc, một khối giống quả núi )

2 Phân loại Pentomino (có 3 bộ Pentomino bất kì)

Xáo trộn 3 bộ Pentomino với nhau và để cho học sinh phân loại theo màu sắc Kết quả thu được 6 chồng là

đỏ, vàng, cam, lục, lam, tím

Xây đường và thành phố từ nhiều miếng ghép mà mỗi học sinh đóng góp sẽ là một cách thú vị để giáo viên

và học sinh làm quen với nhau Chỉ cho học sinh làm thế nào để kết nối những miếng gỗ thành đường thôngnhau, khép kín và làm thế nào để tránh những “ngõ cụt”

4 Đặt tên các miếng gỗ Pentomino

Tên của các khối Pentomino được gắn với các chữcái theo sự tương đồng về hình dáng Do vậy, để học

sinh dễ xác định được các miếng ghép, bạn hãy yêu

cầu các con sử dụng trí tưởng tượng của mình và nghĩ

về các chữ cái mà mỗi miếng ghép này mang tên Sau

đây là một ví dụ:

Hỏi xem một miếng ghép có thể có bao nhiêu cáitên chữ cái (một số chữ tương đồng: b-d-q-p c-u, f-r,

m-e-w, v-a, n-z-s )

5 Tạo thành từ tiếng Anh

Thử thách những học sinh lớn tuổi hơn sử dụng các khối Pentomino để tạo thành các từ tiếng Anh có nghĩa.Cầm lên một miếng ghép và cho các con lần lượt liệt kê nhiều nhất có thể các từ tiếng Anh bắt đầu bằngchữ cái đó Có thể viết lại lên bảng hoặc các đội thi với nhau để tăng sự hấp dẫn

Mức độ khó hơn sẽ là ghép các miếng gỗ thành từ như là miz, fix, clip Sử dụng nhiều bộ Pentomino sẽ giúp học sinh tạo ra nhiều đáp án hơn như cup hay club

Thẻ trò chơi 1: Kết nối Pentomino

Để học sinh trải các khối Pentomino lên bàn và yêu cầu tìm

ra các miếng ghép theo đúng hình dạng như trên thẻ game Có

thể gợi ý cho các con cách xoay và lật các miếng gỗ sao cho

phù hợp, sau đó đặt vào đúng vị trí vạch kẻ có sẵn Tiếp tục

với các thẻ trò chơi còn lại

- Có bao nhiêu miếng ghép có 3 ô vuông đơn vị trên cùng 1 hàng? (8 - F, N, P, T, U, V, X và Z), Vậy chúng

ta có 2 ô vuông đơn vị không nằm trên hàng, vậy chúng nằm ở đâu? Chúng có thể nằm cùng nhau trên 1 hàngnhỏ hơn (như chữ N, P, V), hoặc tách ra nhưng cùng ở về 1 phía (như U) hay 2 phía khác nhau (chữ F, T, Z vàZ)

- Hỏi học sinh còn lại chữ gì, các ô vuông đơn vị được sắp xếp như thế nào? (M - 2,1,2)

- Yêu cầu học sinh đếm xem bộ Pentomino của mình có bao nhiêu miếng ghép?

ghép miếng gỗ của mình với nhau để tạo thành cặp đôi vừa

vặn và vạch lại hình trên giấy Hướng dẫn các cặp cố gắng

xoay và lật các miếng gỗ và thay đổi vị trí để tạo thành càng

nhiều hình dạng càng tốt Cuối cùng kiểm tra lại các hình bị

Thẻ trò chơi 2: 2 khối Pentomino

Yêu cầu mỗi học sinh sử dụng bộ pentomino của mình,chọn ra 2 miếng ghép để tạo thành cặp đôi vừa vặn với các

hình vẽ trên thẻ trò chơi Hình vẽ đầu tiên có vạch kẻ nét đứt

để thể hiện rằng nó được tạo ra bởi khối X và W theo các vị trí

tương ứng Tuy nhiên hình vẽ thứ 2 sẽ khó hơn và bạn phải

hướng dẫn các con chọn ra 2 miếng gỗ phù hợp và cách ghép

như thế nào (ở đây chỉ có P và Y)

Thẻ trò chơi 3: Tòa nhà chọc trời

Chia học sinh thành các nhóm nhỏ cùng chơi trên 1 thẻ tròchơi Hướng dẫn các nhóm tìm ra 2 miếng Pentomino để ghép

được thành các tòa nhà chọc trời Ngoài ra yêu cầu các con

tìm thêm các cặp miếng ghép khác có khả năng (ví dụ tòa nhà

đầu có thể được ghép bởi X và U, F và P, N và P; tào nhà sau

có thể được ghép bởi F và Y, L và P, N và T) Khuyến khích

các nhóm so sánh kết quả với nhau Sau đó bạn có thể cho các

con tự ghép thành tòa nhà chọc trời mà mình yêu thích, kẻ

vạch, vẽ thêm họa tiết trang trí và tô màu

Thẻ trò chơi 4: Bao nhiêu?

Hỏi học sinh đoán xem cần bao nhiêu miếng Pentomino đểghép thành các hình vẽ trong thẻ trò chơi Sau đó hãy cho bọn

trẻ ghép thử từ số miếng gỗ mà chúng đã đoán Các con sẽ

nhận ra rằng cần 3 miếng gỗ Tiếp theo bạn nên dành cho các

con từ 3-5 phút tự do để tìm kiếm, thử và giải quyết hình vẽ,

đây cũng là cách rèn luyện sự kiên trì

Thẻ trò chơi 5: Chữ cái Pentomino

Ôn tập lại với học sinh những chữ cái mà các khốiPentomino mang tên Hãy gợi ý cho bọn trẻ có thể ghép 2 hoặc

nhiều hơn các miếng Pentomino lại với nhau để tạo thành

những chữ cái còn thiếu Sau đó, để các con hoàn thành các

chữ cái được vẽ sẵn trên thẻ game Cuối cùng cho các con xếp

nốt các chữ còn thiếu theo cách sáng tạo riêng

Phiếu bài tập 1: Cặp đôi và Kẻ vạch Pentomino

Cho học sinh tìm ra cặp khối Pentomino phù hợp với từng hình vẽ Sau đó yêu cầu bỏ ra 1 khối và dùng bútchì kẻ vạch xung quanh miếng gỗ còn lại Tiếp tục và tô màu

(với các thẻ game từ 3-6, có thể cần dùng đến giấy ô li 1-inch để lưu lại các kết quả của từng học sinh)

Thẻ trò chơi 6: Con số Pentomino

Hướng dẫn cho học sinh tìm các khối Pentomino để ghépthành các con số được vẽ sẵn trên thẻ trò chơi Khuyến khích

bọn trẻ tạo ra các con số khác theo cách của riêng mình

Thẻ trò chơi 7: Cặp song sinh

Cho học sinh chơi theo cặp, mỗi cặp sẽ có 2 bộ Pentomino

Đầu tiên bạn hãy hướng dẫn học sinh chọn ra các khối

Pentomino giống nhau từ 2 bộ để tạo thành các cặp song sinh

Sau đó tìm ra cặp song sinh nào là phù hợp với hình vẽ trên thẻ

với nhau Với 3 bộ Pentomino khác

màu thì sẽ có nhiều cách lắp hơn

Dưới đây là những đáp án cho 1 bộ

cùng màu

3. Ghép hình theo chủ đề

Định hướng cho mỗi học sinh chơi độc lập với một bộPentomino của mình Chúng tôi đã biên tập rất nhiều hình vẽ

theo các chủ đề khác nhau như chữ, số, động vật, đồ vật, các

hình toán học theo các mức độ từ dễ tới khó, phù hợp với độ

tuổi của từng học sinh Ban đầu, bạn nên cho học sinh ghép

theo các hình được vẽ sẵn trên khổ giấy to, sau đó mới cho học

sinh nhìn theo mẫu và tự ghép trên vở hay trên bàn Lưu ý, bạn

nên dành cho các con khoảng thời gian tự do để ghép những

hình mà chúng thích, sau đó có thể tô màu và trang trí lớp học

(Danh sách các hình được thiết kế riêng)

III Hình học

1 Đếm đỉnh và góc (dành cho học sinh tiểu học)

đếm số đỉnh và góc của các khối Pentomino Đầu tiên bạncầm miếng ghép L lên và chỉ vào các đỉnh, rồi giải thích thế

đỉnh được khoanh tròn, 1 góc trong là góc ở đỉnh khoanh tròn

III Góc ngoài

IV Đỉnh

XIX Giúp học sinh đếm số đỉnh và góc trong, góc ngoài của các khối còn lại Bạn cũng có thể cho cáccon dùng bút sáp khác màu khoanh tròn vào tờ giấy đã vẽ các khối Pentomino này ở bài trước Sau đây làbảng để bạn dễ theo dõi:

XX

Bạn có thể hỏi học sinh về miếng ghép có nhiều, ít đỉnh nhất, các miếng ghép có số đỉnh bằng nhau Bạncũng có thể chỉ cho học sinh biết rằng sổ đỉnh luôn là chẵn, nên nếu số góc trong chẵn thì số góc ngoài cũngchẵn, nếu số góc trong lẻ thì số góc ngoài cũng lẻ

là trang giấy hay bảng đen

XXIV Hãy cùng thảo luận với học sinh về 2 hình chữnhật trong thẻ trò chơi, sau đó hướng dẫn các con hoàn thànhchúng từ 3 và 4 miếng Pentomino phù hợp, nhớ kẻ lại vạch và

tô màu Khuyến khích học sinh tìm ra càng nhiều đáp án càngtốt

XXV

XXVI

XXVII

XXXIV Sau đó hãy để học sinh đoán xem cần bao nhiêumiếng gỗ để ghép vừa ô vuông trong thẻ trò chơi này (5).

Dành cho học sinh khoảng thời gian thi xem ai lắp nhanh nhất

Khuyến khích học sinh tìm ra càng nhiều đáp án càng tốt

XLIII Thẻ trò chơi 11: Xoay Pentomino

XLIV

Sau đó hãy hướng dẫn các con lấy ra các khối Pentomino

giống trên thẻ trò chơi, lần lượt đặt vào hình và bắt đầu xoay

Chỉ cho trẻ thấy rằng: miếng X chỉ cần xoay 1/4 vòng là đã

vừa, miếng L và Z cần xoay nửa vòng mới vừa, trong khi

miếng W phải xoay hết 1 vòng và quay về vị trí ban đầu Như

vậy ta nói miếng X, L và Z quay quanh tâm đối xứng, trong khi

M thì không Làm tương tự với các miếng gỗ khác

XLV

XLVI

XLVII

XLVIII Phiếu bài tập 3: Xoay nửa vòng

Pentomino như trên phiếu, đặt vào đúng hình vẽ và xoay nửa vòng Nếu khối gỗ sau khi xoay vừa với hình vẽ,nhắc nhở học sinh tô màu vào chúng để thể hiện rằng các miếng gỗ này có tâmđối xứng

1 Lật

L Tương tự như xoay, bạn hãy đặt một khối Pentomino lên bàn và lật theocác chiều từ trái sang phải, tử trên xuống dưới và ngược lại Ví dụ với

miếng U như bên

LI Chú ý nhấn mạnh rằng: khối U sau khi lật theo chiều dọc (từ trênxuống dưới) sẽ không giống ban đầu, lật theo chiều ngang (từ trái qua phải)

có 1 trục đối xứng là U, T, V, W, các khối có 2 trục đối xứng là I, các khối không có trục đối xứng là L, N, P,

R, Y và Z; Riêng X có 4 trục đối xứng (ngang, dọc, chéo)

LII

LIII Thẻ trò chơi 12: Lật Pentomino

LIV

Cho học sinh đặt miếng ghép V lên hình vẽ A màu xanh trên

thẻ trò chơi, sau đó lật theo chiều ngang để ghép vừa hình vẽ B

bên phải Cho học sinh bắt đầu lại từ A và tiếp tục lật sang các

LX Phiếu bài tập 4: Lật Pentomino

LXI Hướng dẫn học sinh lần lượt tìm và đặt các khối Pentomino phù hợp với từng hình vẽ Sau đó lậttheo chiều ngang, chiều dọc và 2 chiều chéo Khuyến khích các con không được xoay hay nhấc lên khi đanglật, phát hiện xem khối Pentomino nào vẫn vừa với hình vẽ và tô màu cho khối Pentomino đó (các hình được

LXIII Thẻ trò chơi 13: Pentomino qua gương

LXIV

Sử dụng một chiếu gương nhỏ để thảo luận về những hìnhảnh qua gương, chú ý nhấn mạnh rằng khi chúng ta nhìn quagương, mọi thứ như được lật về phía gương

LXV Hãy đặt miếng gỗ Y màu vàng sát theo gương, sau

đó dùng miếng gỗ Y màu xanh để thể hiện hình ảnh quagương Khuyến khích học sinh tưởng tượng hình ảnh quagương của miếng gỗ Lvà N Sau đó dùng khối gỗ màu xanh

để thể hiện hình ảnh đó, kẻ lại vạch và dùng gương để kiểmtra kết quả

LXVI

LXVII

LXVIII

LXIX Thẻ trò chơi 14: Bậc thang

LXX Dùng 2 miếng Pentomino màu vàng để ghép hìnhbậc thang Sau đó sử dụng 2 miếng màu xanh tương ứng đểthể hiện hình ảnh qua gương, kẻ lại vạch và dùng gương đểkiểm tra kết quả

LXXI

LXXII

LXXV.

LXXVI Đo lường

1 Diện tích các khối Pentomino

LXXVII.Bạn hãy chỉ vào các ô vuông đơn vị trên các khối Pentomino và giới thiệu rằng tất cả các ô vuôngđơn vị này có cùng kích thước, chiều dài cạnh quy ước là 1 Giảng cho học sinh hiểu rằng, những ô vuông đơn

vị có thể cho chúng ta biết những khối Pentomino lớn từng nào, và diện tích của mỗi ô vuông (bề mặt tranggiấy chúng bao phủ) là 1 đơn vị vuông Như vậy, tất cả các khối Pentomino có diện tích là 5 đơn vị vuông.Với các học sinh lớn tuổi, bạn có thể cho dùng thước kẻ để đo và tính giá trị thực của từng ô vuông đơn vị(cạnh dài 2 cm, diện tích 4 cm2)

LXXVIII

LXXIX Mở rộng: Bạn hãy dùng 3 hoặc nhiều hơn các miếng gỗ và xếp thành hình đơn giản, sau đó đố họcsinh đoán được diện tích của hình là bao nhiêu đơn vị vuông Học sinh nhiều tuổi hơn có thể nhận biết đượcrằng: thay vì đếm số ô vuông đơn vị, chúng có thể lấy số miếng ghép và nhân với diện tích mỗi miếng ghép(5) để ra đáp án Sau đó bạn hãy xây dựng mối quan hệ giữa diện tích và số lượng miếng ghép:

LXXX Số lượng miếng ghép

XCIII

XCIV.Phiếu bài tập 5: Diện tích

XCV Hướng dẫn học sinh tìm các khối Pentomino lắp ghép các hình vẽ trong phiếu Sau đó ghi lại diệntích của các hình vẽ vào bên dưới mỗi hình

XCVI

1 Chu vi các khối Pentomino

C Giảng cho học sinh hiểu rằng Chu vi là độ dài đường bao quanh một hình Với các khối Pentomino thìChu vi là tổng chiều dài của các cạnh Bạn có thể lấy miếng ghép I và chỉ ra từng đoạn thẳng đơn vị trên cáccạnh của nó (Sẽ có 12 đoạn thẳng đơn vị nên chu vi của miếng ghép I là 12 đơn vị)

CI Phiếu bài tập 6: Chu vi

CII Thảo luận cách để xác định chu vi của miếng ghép I trên đầu phiếu, sau đó ghi lại chu vi lên dòng

kẻ Học sinh tự xác định chu vi của các hình còn lại, ghi đáp án và so sánh kết quả, chữa bài

CVII Hãy đố học sinh xem cần bao nhiêu miếng gỗ đểghép được chữ F to (4), sau đó cho học sinh khoảng thời gian

tự do để hoàn thành Khuyến khích nhiều đáp án khác nhau

CVIII

CXIII.CXIV.