ThS.Phan Anh Thế: Kỹ thuật trồng dưa chuột

LỰA CHỌN HẠT GIỐNG - Nên sử dụng giống do các công ty, đơn vị sản xuất có uy tín cung cấp và đảm bảo hạt giống đó phải có tỉ lệ này mầm cao.. - Trên cây trồng cạn nói chung, họ bầu bí nó

Biên soạn: Thạc sĩ Phan Anh Thế

KỸ THUẬT TRỒNG DƯA CHUỘT

Nghệ An, 2013

(Lưu hành nội bộ)

1 LỰA CHỌN HẠT GIỐNG

- Nên sử dụng giống do các công ty, đơn vị sản xuất

có uy tín cung cấp và đảm bảo hạt giống đó phải có

tỉ lệ này mầm cao Sử dụng các giống lai F1 cho cây, quả đồng đều và năng suất cao

- Tùy vào mục đích tiêu thụ và chân đất để chọn loại giống thích hợp, ví dụ dưa bao tử,

- Lượng hạt giống gieo để trồng cho mỗi ha:

+ Dưa chuột quả từ 700-1.000 gam/ha

+ Dưa chuột bao tử cần từ 500-600 gam/ha

2 KỸ THUẬT NGÂM, Ủ

- Trước khi gieo trồng, cần tiến hành ngâm ủ hạt giống: Ngâm hạt trong vòng 2-3 giờ, rồi đổ vào khăn

ẩm ủ Sau 1-2 ngày, hạt nảy mầm là có thể gieo

- Nên gieo qua khay, bầu sẽ có nhiều lợi thế như dễ chăm sóc, kiểm soát được sâu bệnh, chuột

- Nên chuẩn bị đất bầu trước 1 tháng Đảm bảo sạch bệnh, bảo vệ cây con tốt nhất giai đoạn đầu

3 CHUẨN BỊ PHÂN CHUỒNG

- Phân chuồng hoai mục: 20.000 - 30.000 kg/ha,

tương đương với 1.000 -1.500 kg/sào 50m2

- Trên cây trồng cạn nói chung, họ bầu bí nói riêng, các bệnh tấn công vùng rễ do các nấm có nguồn gốc trong đất chỉ có thể phòng mà không thể trị Hoặc nếu trị được, hiệu quả không cao

- Như nấm thán thư (Colletotrichum sp), nấm gây

lở cổ rễ (R.solani), xì mủ thân dưa (D.bryoniae), thối gốc mốc trắng (S.rolfsii), sương mai (P.infestans), nấm gây bệnh héo vàng (Fusarium oxysporium), nứt dây (M melonis)…,

- Cách phòng tốt nhất là xử lý phân chuồng bằng

nấm đối kháng Trichoderma sp Hoặc trộn nấm

đối kháng với phân Lân bón lót

- Hiện nay có rất nhiều sản phẩm chứa các loài

nấm đối kháng thuộc chi Trichoderma

- Phổ biến nhất là chế phẩm Bima của Trung tâm

CNSH TP.HCM sản xuất Phương pháp như sau:

Nguyên liệu

- Phân chuồng: 1 tấn

- Chế phẩm Bima: 1kg

- Phi đựng nước: 100 lít

- Super Lân: 20-25 kg

- Đạm U rê: 0,3 kg

- Xác bã thực vật, rỉ đường,…, nếu có

Các bước tiến hành

- Khuấy kỹ 1 kg chế phẩm BIMA vào phi 100 lít

nước Khuấy đảo đều nước men trong phuy trước khi múc tưới lên chất ủ Vì Bima chủ yếu được cấy trên bã cà phê nên sẽ có một ít cặn Có thể bổ sung thêm 0,3 kg U rê (0,03%)

- Trải chất ủ lên nền xi măng hoặc lên bạt nhựa thanh lớp dày 20 cm, lấy nước men trong phuy tưới đều lên bề mặt chất ủ Sau đó trải chồng tiếp

20 cm chất ủ lên lớp đầu tiên rồi tưới Làm tương

tự như vậy cho đến khi hết khối chất ủ

- Cào banh đống ủ ra, đảo trộn lại cho đều, tưới thêm nước sao cho khi nắm vắt chất ủ thấy nước rịn qua kẽ tay là vừa (đạt độ ẩm khoảng 60%)

Sau đó vun chất ủ lại thành đống (như hình vẽ), tủ

bạt để giữ ẩm

- Khoảng 7-10 ngày sau, cào banh đống ủ ra, đảo trộn, tưới thêm nước như lần trước rồi vun thành đống, tủ bạt kín lại Khoảng 20-25 ngày sau khi thấy chất ủ đã tơi rã thì có thể đưa đi bón cho cây

- Cứ sau thời gian ủ khoảng 7-10 ngày, nhiệt độ trong phân tăng dần lên khoảng 40-50oC Nếu để lâu liên tục, nhiệt đô tăng cao nhất sau 25- 30 ngày,

có thể tăng đến 50-60oC

- Trong khi Trichoderma sp phát triển nhanh nhất

ở 25-30oC, rất ít loài phát triển được ở trên 45oC

- Để tạo điều kiện tốt nhất cho nấm Trichoderma

sp phát triển, cứ 7-10 ngày, phân cần được đảo

trộn để tăng cường hoạt động của men vi sinh

- Khi đảo trộn nếu thấy phân khô cần bổ sung thêm nước để đạt độ ẩm 50-60% là tốt

- Lớp ủ có độ cao vừa phải, có bạt che hoặc ủ vào

trong các bao để nấm Trichoderma sp phát triển

- Khoảng 15-20 ngày sau khi ủ có thể bón cho cây trồng Nếu có điều kiện thời gian, nên ủ lâu hơn

- Sau 50- 60 ngày, nhiệt độ giảm dần xuống 30oC khi đó phân đã hoai, khối lượng giảm hơn so với lúc ban đầu

- Khi ủ phân bà con nông dân không nên dùng vôi, mà nên bón ngoài ruộng trước khi làm đất

- Phân đã ủ hoai, có thể dùng bón thúc Nên hòa chế phẩm tưới gốc 1-2 lần cách nhau 15 ngày

4 KỸ THUẬT LÀM BẦU, VƯỜN ƯƠM

4.1 Chuẩn bị đất

a Đất làm vườn ươm

- Đất làm vườn ươm cần tơi xốp, nhiều mùn, không chua, thoát nước tốt và gần nguồn nước tưới, không có nguồn sâu bệnh, cây trồng trước

là cây trồng nước hoặc không phải cây họ bầu bí

- Lên luống rộng 80-100 cm, cao 20-30 cm, bón lót phân chuồng ủ đã hoai mục bằng chế phẩm Bima trước lúc bón 15-30 ngày

b Đất làm bầu

- Chọn đất mặt ruộng hoặc đất vườn, tơi xốp, không chua đem về phơi khô, đập nhỏ rồi trộn với phân chuồng ủ mục với chế phẩm Bima theo tỷ lệ

2 đất/1 phân chuồng

4.2 Các dạng bầu

- Bầu bằng túi PE: Túi có đường kính 3-4 cm, cao

4 cm, cắt bỏ góc, chọc thủng cạnh để thoát nước

- Bầu bằng lá chuối: Cho đất vào 1/3 bầu rồi dùng

tay nén chặt tạo đế, sau đó cho tiếp đất đã trộn phân lên cho đầy bầu

- Bầu vắt: Bầu bằng tưới nước ướt đất bầu và vắt

thành cục rồi dắt hạt dưa vào đó

- Bầu ngay trên ruộng: Sau khi chuẩn bị đất bầu

xong, dùng vỏ lon sữa bò, đã cắt phần trên, úp xuống ruộng đục lỗ chỗ sẽ gieo, lấy toàn bộ đất ở đó ra ngoài, bỏ đất bầu kín lỗ rồi gieo hạt

4.3 Gieo hạt và chăm sóc

- Khi hạt nứt nanh thì đem gieo vào các hốc bầu, mỗi hốc 1 hạt và tuới đủ ẩm để mầm phát triển tốt

- Đặt hạt xong dùng một lớp đất bầu rải mỏng lên mặt, che kín hạt rồi tiến hành tưới ẩm ngay sau đó

- Chăm sóc bầu cây: Mỗi ngày cần tưới nhẹ 1 lần, sau 5-7 ngày là có thể tiến hành mang cây ra trồng

5 THỜI VỤ TRỒNG

- Vụ xuân: gieo cuối tháng 1 đến cuối tháng 2 dương lịch; - Vụ Đông: gieo từ đầu tháng 9 đến cuối tháng

10 Ngoài ra cũng có thể trồng Vụ Hè vào tháng 4,

5, 6 Tuy nhiên vụ hè khó trồng hơn

6 CHUẨN BỊ ĐẤT TRỒNG

- Khu vực trồng dưa phải cách ly với khu vực bị ô nhiễm, không bị ảnh hưởng trực tiếp từ các nguồn chất thải, đường giao thông lớn

- Chọn khu vực đất cao, dễ thoát nước, chủ động nguồn nước tưới, có tầng canh tác dày 20-30 cm

- Đất thịt nhẹ hoặc cát pha có độ pH từ 6- 6,5 Nếu

pH thấp hơn thì dùng vôi bột để tăng pH

- Ngoài ra, đất phải được xác định hàm lượng một

số kim loại nặng trước và trong quá trình sản xuất đảm bảo không vượt quá ngưỡng cho phép

- Đối với dưa chuột trồng trên đất trồng lúa, nên lên luống cao, tùy theo mức độ ngập khi có mưa để lên luống, phần nổi tính từ mặt nước lên từ 20-30 cm

- Mặt luống rộng từ 100-120 cm, cây cách cây

35-40 cm, hàng cách hàng trên 1 luống 70-90 cm, hàng cách hàng giữa hai luống cạnh nhau 120-150 cm để

dễ đi lại, đủ anh sáng, giảm sâu bệnh hại

7 KỸ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC

Sau khi đặt cây con vào hốc, vùi kín bầu cây dưới đất và tưới thấm gốc để cho chặt gốc

7.1 Tưới nước

- Nguồn nước tưới phải sạch, không lấy nước trực tiếp từ các khu vực ô nhiễm, từ các khu công nghiệp, trang trại chăn nuôi, lò giết môt gia súc…

- Hàm lượng một số hóa chất và kim loại nặng trong nước tưới không vượt quá ngưỡng cho phép

- Trong quá trình chăm sóc, cần chú ý để điều tiết lượng nước thích hợp, đặc biệt vụ Thu - Đông, có thể tưới rãnh để cung cấp nước cho cây

- Cần thường xuyên giữ ẩm đất từ giai đoạn cây ra hoa, từ khi thu quả để tăng chất lượng quả

- Nước từ hệ thống thủy lợi của địa phương, nước mưa tự nhiên, là các nguồn nước sử dụng được

7.2 Bón phân

- Tăng cường sử dụng phân hữu cơ ủ hoai mục bón

để bón lót Tuyệt đối không bón các loại phân chuồng chưa ủ hoai, không dùng phân tươi pha nước để tưới

Kết hợp tưới nước với bón thúc ở 3 thời kỳ

+ Lần 1: Sau khi cây bén rễ hồi xanh

+ Lần 2 Khi cây bắt đầu ra hoa cái

+ Lần 3: Sau khi thu quả đợt đầu

Lượng phân bón

- Phân chuồng: Ủ hoai mục với chế phẩm Bima

20.000-30.000 kg/ha (tương đương 1.000-1.500 kg/sào 500 m2), bón lót 100%

- Đạm Urê: Số lượng 120 kg/ha: 20% bón thúc lần

1; 40% lần 2 và 40% lần 3

- Super Lân: Số lượng 90 kg/ha; 50% bón lót; 25%

bón thúc lần 1 và 25% lần 2

- Kali (KCl): Số lượng: 120 kg/ha; bón lót 30%; 10%

thúc lần 1, 30% thúc lần 2, 30% thúc lần 3

7.3 Cắm giàn

- Khi cây bắt đầu ra tua cuốn, cần cắm giàn cho dưa chuột, nên cắm hình chữ A Cắm cọc cách mỗi gốc cây khoảng 5-6 cm, cao 2,2- 2,5 m

- Thường xuyên dùng dây mềm buộc ngọn dưa vào giàn cho đến khi cây ngừng sinh trưởng để

7.4 Phòng trừ sâu bệnh

- Áp dụng các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp IPM để phòng trừ dịch bệnh như: luân canh cây trồng hợp lý, sử dụng giống tốt, sạch bệnh, thường xuyên vệ sinh đồng ruộng, …

- Thường xuyên nhặt sạch cỏ ở gốc cây, cắt bỏ những lá già ở phía dưới để tạo sự thông thoáng cho ruộng dưa

- Chỉ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật khi thật cần thiết

và đảm bảo: Chọn các thuốc ít độc với thiên địch, các động vật khác và con người Ưu tiên sử dụng các thuốc nhóm độc thấp (theo qui định của WHO), thuốc có thời gian phân hủy nhanh và thời gian cách

ly ngắn Có thể tham khảo một số loại sau

+ Sâu xanh, các loại sâu ăn lá: Voliam Targo

063SC, Match 050EC, Proclaim 1.9EC, Karate 2.5EC, Virtako 150SC,…

+ Nhện đỏ, bọ phấn: Pegasus 500SC,…

+ Sâu đục quả, giây: Voliam Targo 063SC,

Virtako 150SC

+ Rầy mềm, bọ trĩ: Actara 25WG, Proclaim

1.9EC, Karate 2.5EC…

+ Bệnh héo xanh vi khuẩn: Hiện nay chưa có

thuốc đặc trị Nhổ cây bệnh gom vào đốt và lấy vôi bột rắc vào hốc cây nhổ Có thể ùng Kasumin 2SL

để phòng bệnh

+ Bệnh lở cổ rễ: Giai đoạn cây nhỏ Ridomil Gold

68WG; Giai đoạn cây lớn dùng Amistar Top 325SC, Amistar 250SC Anvil 5SC, Ridomil Gold 68WG,… Tuy nhiên thuốc hóa học với lở cổ rễ hiệu quả thấp Nên xử lý đất, phân chuồng bằng chế phẩm Bima, hoặc tưới định kỳ chế phẩm này + Sương mai, giả sương mai thán thư, đốm vòng: Amistar Top 325SC, Ridomil Gold 68WG, Score

250EC, Revus opti 440SC,…

8 THU HOẠCH

Quả 7-10 ngày tuổi, có thể thu hoạch Nếu để già

sẽ ảnh hưởng tới sự ra hoa, đậu quả của các lứa tiếp Quả nên thu vào buổi sáng để buổi chiều tưới thúc nước phân Thời kỳ rộ quả, có thể thu 2-3 ngày một đợt

THÔNG TIN LIÊN HỆ

Thạc sĩ Phan Anh Thế

Email: anh_the.phan@outlook.com

Website: www.khoahocnongnghiep.com