ÁNH SÁNG PP

Tùy theo cường độ và thời gian chiếu sáng mà ánh sáng ảnh hưởng nhiều hay ít đến quá trình trao đổi chất và năng lượng cũng như các quá trình sinh lí khác của cơ thể sống.. Ánh sáng có ả

I Ý nghĩa của ánh sáng trong đời sống thực vật:

Thực vật cần ánh sáng như động vật cần thức ăn, ánh sáng được coi là nguồn sống của nó Một số sinh vật dị dưỡng (nấm, vi khuẩn) trong quá trình sống

cũng sử dụng một phần năng lượng ánh sáng Tùy

theo cường độ và thời gian chiếu sáng mà ánh sáng ảnh hưởng nhiều hay ít đến quá trình trao đổi chất và năng lượng cũng như các quá trình sinh lí khác của

cơ thể sống Ngoài ra ánh sáng còn ảnh hưởng đến

Độ dài bước sóng có ý nghĩa sinh thái vô cùng

quan trọng đối với sinh vật nói chung và đối với động vật, thực vật nói riêng

Ánh sáng có ảnh hưởng đến toàn bộ đời sống của thực vật từ khi hạt nảy mầm, sinh trưởng, phát triển cho đến khi cây ra hoa kết trái rồi chết

II Ánh sáng ảnh hưởng tới sự nảy mầm :

Ánh sáng có ảnh hưởng khác nhau đến sự nảy mầm của các loại hạt Có nhiều loại hạt nảy mầm trong đất không cần ánh sáng, nếu các hạt này bị bỏ ra ngoài ánh sáng thì sự nảy mầm bị

ức chế, hoặc không nảy mầm, như hạt cà độc dược, hoặc hạt của một số loài trong họ Hành (Liliaceae) Trái lại có một số hạt giống ở chỗ tối không nảy mầm được tốt như hạt cây phi lao,

thuốc lá, cà rốt và phần lớn các cây thuộc họ

III Ánh sáng ảnh hưởng đến hình thái

cây :

Ánh sáng có ảnh hưởng nhất định đến hình thái và cấu tạo của cây Những cây mọc riêng lẽ ngoài rừng hay những cây mọc trong rừng có

thân phát triển đều, thẳng, có tán cân đối

Những cây mọc ở bìa rừng hoặc trên đường

IV Ánh sáng ảnh hưởng đến hệ rễ :

Ánh sáng còn ảnh hưởng đến hệ rễ của cây Đối với một số loài cây có rễ trong không khí (rễ khí sinh) thì ánh sáng giúp cho quá trình tạo

diệp lục trong rễ nên rễ có thể quang hợp như một số loài phong lan trong họ Lan

(Orchidaceae) Còn hệ rễ ở dưới đất chịu sự tác động của ánh sáng, rễ của các cây ưa sáng

phát triển hơn rễ của cây ưa bóng

Ngoài ra cây sinh trưởng trong điều

kiện chiếu sáng khác nhau có đặc điểm hình thái, giải phẫu khác nhau Trên cùng một cây, lá ở ngọn thường dày, nhỏ,

cứng, lá được phủ một lớp cutin dày, mô giậu phát triển, có nhiều gân và lá có màu nhạt Còn lá ở trong tầng bị che bóng có phiến lá lớn, lá mỏng và mềm, có tầng

cutin mỏng, có mô giậu kém phát triển,

gân ít và lá có màu lục đậm.

VI Ánh sáng ảnh hưởng đến các quá

trình sinh lí thực vật :

Ánh sáng có ảnh hưởng đến quá trình sinh

lý của thực vật, trong thành phần quang phổ của ánh sáng, diệp lục chỉ hấp thụ một số tia sáng Bằng những thí nghiệm, Timiriadep đã chứng

minh được rằng, những tia sáng bị diệp lục hấp thụ mới phát sinh quang hợp Cường độ quang hợp lớn nhất khi chiếu tia đỏ là tia mà diệp lục hấp thụ nhiều nhất.

VI.1 Ảnh hưởng của ánh sáng đến

quang hợp:

Ánh sáng là điều kiện cơ bản để tiến hành quang hợp Cường độ ánh sáng và cả thành

phần quang phổ của nó đều ảnh hưởng đến

hoạt động quang hợp của cây Sự quang hợp lại rất cần thiết cho thực vật Do vậy, ánh sáng

thông qua quá trình quang hợp ảnh hưởng đến thực vật

VI.2 Ánh sáng ảnh hưởng lên sự vận chuyển

và phân bố các chất đồng hóa trong cây:

Ánh sáng ảnh hưởng đến quang hợp tạo ra các chất đồng hóa tham gia vào vận chuyển trong mạch libe.

tăng Nếu trong thời gian trỗ và làm hạt của cây lúa gặp phải

thời tiết u ám thì năng suất chắc chắn giảm mạnh Do vậy, khi

bố trí thời vụ cho cây trồng phải quan tâm đến vấn đề này sao cho lúc cây ra hoa kết quả phải gặp ánh sáng chan hòa.

Ảnh hưởng của ánh sáng còn kèm theo ảnh hưởng của nhiệt độ.

VI.3 Ánh sáng ảnh hưởng đến sự thoát hơi nước:

Liên quan đến hoạt động quang hợp, khi có ánh sáng thì khí khổng mở và ban đêm khí

khổng đóng nên thoát hơi nước nước chủ yếu xảy ra vào ban ngày, còn ban đêm chỉ xảy ra

thoát hơi nước qua cutin

Hiệu ứng tăng nhiệt độ của ánh sáng cũng ảnh hưởng tới sự thoáy hơi nước của lá Do

vậy, cường độ ánh sáng càng mạnh thì sự thoát

VI.4 Sự cảm ứng ra hoa bởi ánh sáng

( Quang chu kỳ )

Khái niệm quang chu kỳ

Độ dài chiếu sáng ban ngày và bóng tối ban đêm

có một vai trò rất quan trọng trong việc điều chỉnh quá trình phát triển ở thực vật Rất nhiều quá trình phát

triển của cây chịu tác dụng của quang chu kỳ như sự

ra hoa, sự hình thành củ, sự ngủ nghỉ,sự rụng lá mùa đông… nhưng ảnh hưởng của quang chu kỳ đến sự

ra hoa là quan trọng nhất

Độ dài tới sáng tới hạn có tác dụng điều tiết quá trình sinh trưởng, phát triển của cây và phụ thuộc vào các loài khác nhau gọi là hiện tượng quang chu kỳ.

Phân nhóm cây theo phản ứng quang chu kỳ:

+ Nhóm cây ngắn ngày gồm những thực vật mà chúng chỉ ra hoa khi có thời gian chiếu sáng trong ngày ngắn hơn thời gian chiếu sáng tới han Nếu có thời gian chiếu sáng vượt quá thời gian tới hạn thì cây không ra hoa mà chỉ ở trạng thái sinh trưởng dinh dưỡng Ví dụ như thuốc lá,

lúa , kê, đay, hoa cúc là những cây ngắn ngày.

+ Nhóm cây ngày dài gồm các thực vật mà chúng ra

hoa khi độ dài chiếu sáng trong ngày dài hơn độ dài chiếu sáng tới hạn nếu thời gian chiếu sáng ngắn hơn thời gian tới hạn nếu thời gian chiếu sáng ngắn hơn thời gian tới hạn thì không ra hoa Ví dụ các thực vật có quê hương ở vùng ôn dới như mì, mạch, củ cải đường, bắp cải, su hào… thuộc cây dài ngày.

+ Các cây trung tính không mẫn cảm với quang chu kỳ

mà chúng chỉ ra hoa khi đạt được mức độ sinh trưởng

nhất định, như có được số lá cần thiết thì ra hoa Ví dụ cây

cà chua có thể coi là cây trung tính.

Vai trò thời kỳ sáng và thời kỳ tối:

 Với cây ngắn ngày, ta có thể thiết kế thí nghiệm sau:

10 giờ sáng + 14 giờ tối Ra hoa

10 giờ sáng + 10 giờ tối Không ra hoa

14 giờ sáng + 14 giờ tối Ra hoa Như vậy, thời kỳ tối quyết định ra hoa của cây ngắn ngày chứ không phải thời gian sáng Vì vậy, cây ngày ngắn đúng ra là cây đêm dài vì chúng

cần bóng tối dài để phân hoá hoa.

Thí nghiệm tương tự cho cây dài ngày:

15 giờ sáng + 9 giờ tối Ra hoa

15 giờ sáng + 15 giờ tối Không ra hoa

9 giờ sáng + 9 giờ tối Ra hoa

Kết quả đó chứng tỏ độ dài tối quyết định sự

ra hoa và cây dài ngày thực chất là cây đêm

ngắn vì chúng cần độ dài tối ngắn hơn để ra

hoa Do đó có thể suy ra rằng, cây ngày dài

(đêm ngắn) khi trồng trong điều kiện ngày

ngắn(đêm dài) thì không ra hoa, nhưng nếu

chia đêm dài thành 2 đêm ngắn (Quang gián

Vận dụng hiểu biết về quang chu kỳ vào sản xuất:

Hiểu biết về quang chu kỳ có 1 ý nghĩa quang

trọng trong sản xuất

+ Nhập nội giống cây trồng:

Với các cây lấy hạt, củ, quả… thì quang chu kỳ

nơi xuất xứ phải phù hợp với quang chu kỳ nơi nhập đến

+ Bố trí thời vụ trồng:

Đối với các cây trồng mẫn cảm với quang chu kỳ, thì gặp quang chu kỳ thuận lợi chúng sẽ ra hoa ngay, bất chấp thời gian sinh trưởng được bao nhiêu Do

đó, phải bố trí thời vụ sao cho chúng phát triển đủ các

+ Thực hiện quang gián đoạn:

Với rất nhiều cây trồng, việc ra hoa của chúng là

có hại cho năng suất và chất lượng nông sản như

mía, thuốc lá…Nếu chúng ta phá bỏ hoặc kìm hãm sự

ra hoa của chúng thì có lợi cho kinh tế Để đạt được mục đích đó, chúng ta có thể thực hiện quang gián

đoạn đối với chúng Chẳng hạn, mía và thuốc lá là cây ngày ngắn, tức cần đêm dài để ra hoa Lợi dụng đặc tính đó mà các vùng trồng mía tập trung như Hawai, Cuba… thường bắn pháo sáng vào ban đêm để chia đêm dài thành 2 đêm ngắn vào giai đoạn phân hoá

mầm hoa nhằm phá bỏ ra hoa của chúng

+ Ngoài ra, khi lai giống mà bố và mẹ không có

quang chu kỳ phù hợp thì ta phải thực hiện quang chu

kỳ nhân tạo để chúng ra hoa cùng một lúc thuận lợi

VII Ánh sáng và các đặc tính của nhóm cây.

Liên quan đến cường độ chiếu sáng, thực vật được chia thành các nhóm cây

ưa sáng, cây ưa bóng và cây chịu bóng

Do đặc tính này mà thực vật có hiện tượng phân tầng và ý nghĩa sinh học rất lớn.

Sự phân tầng của thực vật