ASEAN và 10 sự kiện

Là bộ tổng hợp về Hiệp hội quốc gia Đông Nam Á Asean với các thông tin cơ bản và đầy đủ về sự thành lập, cơ cấu tổ chức, lịch sử hình thành, mục tiêu ....và 10 sự kiện nổi bật trong năm. Tài liệu có thể làm đề cương ôn tập Môn Lịch sử Nhà nước và Pháp luật các quốc gia Asean.

TỔ CHỨC ASEAN

Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (tiếng Anh: Association of South East Asian Nations, viết tắt là ASEAN) là 1 liên minh chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội của các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á Tổ chức này được thành lập ngày 8 tháng 8 năm 1967 với các thành viên đầu tiên là Indonesia, Malaysia, Singapore và Philippines ,Thái Lan Hàng năm, các nước thành viên đều luân phiên tổ chức các cuộc hội họp chính thức để tăng cường hợp tác Tính đến nay, ASEAN gồm có 10 quốc gia thành viên (Đông Timor chưa kết nạp)

I Mục tiêu, nguyên tắc và phương thức hoạt động chính

của ASEAN

Mục Tiêu Mục tiêu của ASEAN được tuyên bố trong 2 văn kiện chính, văn kiện thứ nhất là tuyên bố Băng Cốc, văn kiện thứ hai là hiến chương ASEAN

1.1 Tuyên bố Băng Cốc (Tuyên bố của Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN - 8/8/1967) – được coi là Tuyên bố khai sinh

ra ASEAN - Nêu rõ tôn chỉ và mục đích của Hiệp hội là: “Thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế, tiến bộ xã hội và phát triển văn hóa trong khu vực thông qua các nỗ lực chung trên tinh thần bình đẳng và hợp tác nhằm tăng cường cơ sở cho một cộng đồng các nước Đông Nam Á hòa bình và thịnh vượng” Tuyên

bố Băng cốc đã nêu bảy mục tiêu của ASEAN, nhấn mạnh khía cạnh hợp tác kinh tế - xã hội, nhưng trên thực tế, các nước thành viên sáng lập ASEAN đều đặc biệt quan tâm tới tình hình

an ninh - chính trị nội bộ và khu vực trong bối cảnh khu vực đang có những biến động sâu sắc do xung đột về ý thức hệ do cuộc chiến tranh VN diễn ra khốc liệt, lúc này, ASEAN được thành lập để chống lại sự bành chướng của chủ nghĩa CS Vì vậy, một mục tiêu quan trọng của các nước thành viên khi thành lập ASEAN là để thúc đẩy hợp tác nhằm giữ hòa bình và

ổn định chung cũng như của từng nước thành viên

1.2 Hiến chương ASEAN

Văn kiện pháp lý quan trọng của ASEAN (15/12/2009) đã khẳng định lại các mục tiêu cơ bản trên, đồng thời bổ sung thêm các mục tiêu mới cho phù hợp với tình hình, Điều 1 Hiến chương quy định 15 mục tiêu với ba lĩnh vực sau:

- Về an ninh – chính trị: + Duy trì và thúc đẩy hòa bình, an ninh và ổn định trong khu vực; + Nâng cao khả năng tự cường khu vực thông qua đẩy mạnh hợp tác chính trị - an ninh, kinh

tế và văn hóa – xã hội; + Duy trì ĐNA là một khu vực không có

vũ khí hạt nhân và các loại vũ khí hủy diệt hàng loạt khác; + Đối phó với tất cả các mối đe dọa, các loại tội phạm xuyên Đỗ quốc gia và các thách thức xuyên biên giới, phù hợp với nguyên tắc an ninh toàn diện; + Tăng cường hợp tác trong việc xây dựng cho Asean một môi trường an toàn, an ninh, ko

có ma túy; + Duy trì vai trò trung tâm và chủ động của Asean như là động lực chủ chốt trong quan hệ và hợp tác với các đối tác bên ngoài trong một cấu trúc mở, minh bạch và thu nạp

- Về kinh tế: Xây dựng một thị trường và cơ sở sản xuất duy nhất với sự ổn định, thịnh vượng, khả năng cạnh tranh và liên kết kinh tế cao, tạo thuận lợi cho thương mại, đầu tư; chu chuyển tự do hàng hóa, dịch vụ; di chuyển thuận lợi của các doanh nhân…

- Về văn hóa – xã hội: + Đảm bảo nhân dân và các quốc gia thành viên được sống trong hòa bình, trong một môi trường công bằng, dân chủ và hòa hợp; + Giảm nghèo và thu hẹp khoảng cách phát triển trong Asean thông qua hợp tác, giúp

đỡ lẫn nhau; + Tăng cường dân chủ, thúc đẩy bảo vệ nhân quyền và các quyền tự do cơ bản và trách nhiệm của các quốc gia thành viên; + Thúc đẩy phát triển bền vững bảo vệ môi trường khu vực, tính bền vững của các nguồn tài nguyên thiên nhiên, bảo tồn di sản văn hóa; + Phát triển nguồn nhân lực thông qua hợp tác giáo dục và đào tạo lâu dài; + Nâng cao đời sống của nhân dân thông qua việc tạo điều kiện cho họ tiếp cận với phúc lợi và công bằng xã hội; Thúc đẩy hình thành một Asean hướng về nhân dân, khuyến khích mọi thành phần xã hội tham gia xây dựng Cộng đồng Asean; + Để cao bản sắc Asean thông qua việc nâng cao hơn nữa nhận thức về sự đa dạng văn hóa và các di sản của khu vực

2 Các nguyên tắc và phương thức hoạt động

2.1 Các nguyên tắc cơ bản:

Điều 2 Hiến chương ASEAN nêu rõ: ASEAN và các Quốc gia Thành viên hoạt động theo các Nguyên tắc dưới đây: 1 Tôn trọng độc lập, chủ quyền, bình đẳng, toàn vẹn lãnh thổ và bản sắc dân tộc của tất cả các Quốc gia thành viên; 2 Cùng cam kết và chia sẻ trách nhiệm tập thể trong việc thúc đẩy hòa bình, an ninh và thịnh vượng ở khu vực; 3 Không xâm lược, sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực hay các hành động khác dưới bất kỳ hình thức nào trái với luật pháp quốc tế; 4 Giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình; 5 Không can thiệp vào công việc nội bộ của các Quốc gia thành viên ASEAN; 6 Tôn trọng quyền của các Quốc gia Thành viên được

quyết định vận mệnh của mình mà không có sự can thiệp, lật

đổ và áp đặt từ bên ngoài; 7 Tăng cường tham vấn về các vấn

đề có ảnh hưởng nghiêm trọng đến lợi ích chung của ASEAN;

8 Tuân thủ pháp quyền, quản trị tốt, các nguyên tắc của nền dân chủ và chính phủ hợp hiến; 9 Tôn trọng các quyền tự do

cơ bản, thúc đẩy và bảo vệ nhân quyền, và đẩy mạnh công bằng xã hội; 10 Đề cao Hiến chương Liên Hợp Quốc và luật pháp quốc tế bao gồm cả luật nhân đạo quốc tế mà các Quốc gia Thành viên đã tham gia; 11 Không tham gia vào bất kỳ một chính sách hay hoạt động nào, kể cả việc sử dụng lãnh thổ của một nước, do bất kỳ một Quốc gia Thành viên ASEAN hay ngoài ASEAN hoặc đối tượng không phải là quốc gia tiến hành, đe dọa đến chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ hay sự ổn định chính trị và kinh tế của các Quốc gia Thành viên ASEAN; 12 Tôn trọng sự khác biệt về văn hóa, ngôn ngữ và tôn giáo của người dân ASEAN, đồng thời nhấn mạnh những giá trị chung trên tinh thần thống nhất trong đa dạng; 13 Giữ vững vai trò trung tâm của ASEAN trong các quan hệ về chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội với bên ngoài, đồng thời vẫn duy trì tính chủ động, hướng ra bên ngoài, thu nạp và không phân biệt đối xử;

và 14 Tuân thủ các nguyên tắc thương mại đa biên và các cơ chế dựa trên luật lệ của ASEAN nhằm triển khai có hiệu quả các cam kết kinh tế, và giảm dần, tiến tới loại bỏ hoàn toàn các rào cản đối với liên kết kinh tế khu vực, trong một nền kinh tế do thị trường thúc đẩy

Phương thức ra quyết định: Tham vấn và Đồng thuận (consultation & concensus) – Mọi vấn đề của ASEAN đều phải tham vấn tất cả các nước thành viên ASEAN và quyết định chỉ được thông qua khi tất cả các nước thành viên đều nhất trí hoặc không phản đối Phương thức này đã được áp dụng lâu dài và trở thành một nguyên tắc “bất thành văn” được các nước tôn trọng

ii) Nguyên tắc trong quan hệ với các đối tác: trong triển khai quan hệ đối ngoại của ASEAN, các quốc gia Thành viên sẽ phối hợp và nỗ lực xây dựng lập trường chung cũng như tiến hành các hoạt động chung trên cơ sở thống nhất và đoàn kết, tuân thủ các mục tiêu và nguyên tắc đề ra trong Hiến chương (theo Điều 41 Hiến chương ASEAN)

iii) Tiệm tiến và thoải mái với tất cả các bên: hợp tác khu vực phải được tiến hành từng bước, bảo đảm phù hợp với lợi ích, khả năng của các nước và tất cả đều có thể tham gia, đóng góp, không thành viên nào bị “bỏ lại” Điều này xuất phát từ thực tế rất đa dạng ở khu vực; các nước khác nhau về chế độ

chính trị - xã hội, trình độ phát triển, điều kiện văn hóa, lịch sử

II Cơ cấu, tổ chức của ASEAN

Theo Hiến chương ASEAN, thông qua ngày 20/11/2007 bộ máy hoạt động của ASEAN hiện nay gồm có các cơ quan sau: - Hội nghị Cấp cao ASEAN (ASEAN Summit): gồm những người đứng đầu nhà nước hoặc Chính phủ của các quốc gia thành viên, là

cơ quan hoạch định chính sách tối cao của ASEAN, xem xét, đưa ra các chỉ đạo và quyết định các vấn đề then chốt liên quan đến việc thực hiện các mục tiêu của ASEAN và lợi ích của các Quôc gia Thành viên ASEAN - Hội đồng Điều phối ASEAN (ASEAN Coordinating Council)gồm các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN, có chức năng chuẩn bị cho các cuộc họp Cấp cao ASEAN, điều phối việc thực hiện các thỏa thuận và quyết định của Hội nghị Cấp cao ASEAN; xem xét theo dõi tổng thể tất cả các hoạt động của ASEAN với sự trợ giúp của Tổng thư ký ASEAN Hội đồng Điều phối ASEAN họp ít nhất hai lần một năm - Các Hội đồng Cộng đồng ASEAN (ASEAN Community Councils) gồm Hội đồng Cộng đồng Chính trị - An ninh ASEAN,

và Hội đồng Cộng đồng Văn hóa – Xã hội ASEAN Các Hội đồng Cộng đồng ASEAN có nhiệm vụ đảm bảo việc thực hiện các quyết định có liên quan của Hội nghị Cấp cao ASEAN, điều phối công việc trong các lĩnh vực phụ trách, và những vấn đề

có liên quan đến các Hội đồng Cộng đồng khác - Các Hội nghị

Bộ trưởng chuyên ngành (ASEAN Sectoral Ministerial Bodies) là các Hội nghị Bộ trưởng ASEAN trên tất cả các lĩnh vực hợp tác,

có nhiệm vụ thực hiện các thỏa thuận và quyết định của Hội nghị Cấp cao ASEAN trong phạm vi phụ trách, và kiến nghị lên các Hội đồng Cộng đồng liên quan các giải pháp nhằm triển khai và thực thi các quyết định của Hội nghị Cấp cao ASEAN -Tổng Thư ký ASEAN và Ban thư ký ASEAN (Secretary-General

of ASEAN /ASEAN Secretariat) là cơ quan thường trực nhất của ASEAN, có nhiệm vụ triển khai thực thi các quyết định, thỏa thuận của ASEAN, hỗ trợ và theo dõi tiến độ thực hiện các thỏa thuận và quyết định của ASEAN, và đệ trình báo cáo hàng năm về các hoạt động của ASEAN lên Hội nghị Cấp cao ASEAN; - Ủy ban Đại diện thường trực bên cạnh ASEAN (Committee Of Permanent Representatives to ASEAN) gồm Đại diện thường trực có hàm Đại sứ bên cạnh ASEAN đặt tại Gia-các-ta, và có nhiệm vụ đại diện cho các nước thành viên điều hành công việc hàng ngày của ASEAN

Theo Hiến chương ASEAN, Ủy ban đại diện thường trực ASEAN

có các chức năng sau: i) hỗ trợ các Hội đồng Điều phối và các Hội nghị Bộ trưởng chuyên ngành; ii) phối hợp hoạt động với

các Ban thư ký ASEAN quốc gia và Hội nghị Bộ trưởng chuyên ngành; iii) Đỗ đang trong phòng tự học ktx vs đại ka Lê đại ca bảo về tắm rửa mà Đỗ phối hợp với Tổng thư ký ASEAN và Ban thư ký ASEAN về tất cả các vấn đề có liên quan; iv) hỗ trợ các hoạt động đối ngoại của ASEAN; v) nhận các nhiệm vụ khác

mà Hội đồng Điều phối giao phó - Ban thư ký ASEAN quốc gia (ASEAN National Secretariats)là đầu mối điều phối và phối hợp hoạt động hợp tác ASEAN trong phạm vi mỗi quốc gia Ban Thư ký ASEAN quốc gia của Việt Nam do Vụ ASEAN, Bộ Ngoại giao đảm nhiệm

Chức năng nhiệm vụ của các Ban thư ký ASEAN quốc gia được nêu tại Điều 13 Hiến chương ASEAN bao gồm: (i) đầu mối quốc gia về các hoạt động hợp tác ASEAN; (ii) là trung tâm thông tin quốc gia về tất cả các vấn đề liên quan tới ASEAN; (iii) điều phối việc thực hiện các quyết định của ASEAN trong phạm vi quốc gia; (iv) điều phối và hỗ trợ công tác chuẩn bị trong nước

để tham gia các Hội nghị ASEAN; (v) khuếch trương bản sắc và nhận thức về ASEAN ở cấp quốc gia; và (vi) đóng góp vào việc xây dựng Cộng đồng ASEAN - Ủy ban liên chính phủ ASEAN về Nhân quyền (AICHR) có nhiệm vụ thúc đẩy nhận thức về quyền con người trong các tầng lớp nhân dân ASEAN, và tăng cường hợp tác giữa chính phủ các nước thành viên ASEAN với mục tiêu bảo vệ các quyền con người Đây là một cơ quan liên chính phủ và có tính chất tham vấn, chỉ gồm các nước thành viên ASEAN, mỗi Chính phủ cử một đại diện hoạt động theo nhiệm kỳ 3 năm và có thể được tái bổ nhiệm thêm 1 nhiệm kỳ Chủ tịch của Ủy ban trong mỗi năm là thành viên Ủy ban của nước Chủ tịch ASEAN trong năm đó Các thành viên Ủy ban được hưởng các quyền ưu đãi miễn trừ theo quy định của Hiến chương ASEAN Ủy ban họp ít nhất 2 lần mỗi năm và có thể họp bất thường nếu cần thiết Phương thức ra quyết định của

Ủy ban là tham khảo và đồng thuận, như đã được Hiến chương ASEAN quy định Báo cáo của Ủy ban sẽ được đệ trình lên Các

Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN xem xét Đỗ Quỹ ASEAN (ASEAN Foundation) có nhiệm vụ hỗ trợ Tổng thư ký ASEAN và hợp tác với các cơ quan liên quan của ASEAN để phục vụ xây dựng Cộng đồng ASEAN, thông qua việc nâng cao nhận thức về bản sắc ASEAN, quan hệ tương tác giữa người dân với người dân,

và sự hợp tác chặt chẽ trong giới doanh nghiệp, xã hội dân sự, các nhà nghiên cứu và các nhóm đối tượng khác trong ASEAN Nguồn tài trợ cho Quỹ ASEAN được khuyến khích lấy từ các khoản đóng góp của khu vực tư nhân như các doanh nghiệp, nhà từ thiện, các cá nhân hào phóng cả trong và ngoài ASEAN Một số nhà tài trợ chính của quỹ ASEAN (ngoài 10 nước thành viên ASEAN) còn có Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Canada,

Pháp, Tập đoàn Microsoft, Tập đoàn HP Nhận xét : cơ cấu tổ chức ASEAN theo hiến chươngASEAN vẫn chưa có nhiều các cơ quan hoạt động thường kỳ (chỉ có hai cơ quan là Ủy ban đại diện thường trực và Ban thư ký so với các cơ quan còn lại chỉ tiến hành họp theo định kỳ hoặc khi cần thiết) Điều này, một mặt khiến cho mối liên kết giữa các cơ quan của hiệp hội còn lỏng lẻo, mặt khác do chỉ hoạt động theo cơ chế kỳ họp nên có thể sẽ làm hạn chế khả năng chỉ đạo, điều hành của các cơ quan này trước những biến động, khó khăn bất thường

III RA QUYẾT ĐỊNH TRONG CỘNG ĐỒNG ASEAN

Ở Đông Nam Á, các thành viên sáng lập ra ASEAN đã thông qua và áp dụng một phương thức thông qua quyết định mới mang bản sắc của ASEAN, đó là phương thức Musjawarah Phương thức này được mệnh danh là consensus (sự đồng thuận ý chí) theo kiểu ASEAN Musjawarah được áp dụng tại hầu hết các cơ quan của ASEAN và có sự ảnh hưởng không nhỏ tới quyết định của Hiệp hội Vì vậy, phương thức Musjawarah được các quốc gia sáng lập hiến định trong Hiến chương ASEAN tại điều 20 : Việc ra quyết định dựa trên tham vấn và đồng thuận là một nguyên tắc cơ bản của ASEAN

IV Nhận Xét

Trong hơn bốn thập kỷ tồn tại và phát triển, ASEAN đã đạt được những thành tựu chính sau: - Đã chuyển hóa khu vực Đông Nam Á từ nghi kỵ, đối đầu và xung đột thành một khu vực hòa bình, ổn định và hợp tác thông qua nhiều sáng kiến về chính trị, an ninh cũng như kinh tế Đảm bảo hòa bình và ổn định ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương - Thúc đẩy quan hệ với hầu hết các đối tác và khu vực quan trọng trên thế giới, đặc biệt đã xây dựng được quan hệ đối tác với tất cả các nước lớn và có quan hệ thường xuyên với hầu hết các khu vực quan trọng trên thế giới - Đẩy mạnh liên kết kinh tế khu vực và giữa khu vực với các đối tác, điển hình là thông qua việc xây dựng Khu vực Thương mại Tự do ASEAN (AFTA) và các chương trình hợp tác kinh tế khác như Chương trình hợp tác Công nghiệp (AICO), hay Khu vực Đầu tư ASEAN (AIA) Không chỉ thúc đẩy liên kết nội khối, ASEAN đã xây dựng các liên kết kinh tế với nhiều đối tác Hiện nay, ASEAN đã đạt thỏa thuận xây dựng khu vực mậu dịch tự do với 6 đối tác là Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ốtxtrâylia, Niu Dilân và gần đây nhất là Ấn Độ -Thúc đẩy và giữ vai trò chủ đạo trong tiến trình Hợp tác Đông Á: ASEAN bắt đầu thúc đẩy tiến trình Hợp tác Đông Á từ năm

1997 Vào thời điểm đó, sự hợp tác này là nhằm giúp các nền kinh tế Đông Á đối phó với tác động của cuộc khủng hoảng tài

chính - tiền tệ Ngày nay, Hợp tác Đông Á đã mở rộng và phát triển ra nhiều lĩnh vực, nội dung hợp tác ngày một thực chất dựa trên cơ sở hai khuôn khổ chính là ASEAN + 3 và Hợp tác Đông Á, cùng do ASEAN đóng vai trò chủ đạo - Góp phần xây dựng giá trị và bản sắc chung của khu vực thông qua các hoạt động hợp tác ASEAN và ASEAN với các đối tác, đặc biệt trong lĩnh vực văn hóa - xã hội, qua đó đã từng bước tăng cường hiểu biết và tình đoàn kết giữa nhân dân các nước Đông Nam

Á, giữa các nước trong khu vực với các nước ngoài khu vực, tăng cường và củng cố các giá trị và bản sắc chung của khu vực và tăng cường ý thức cộng đồng của các nước ASEAN Bên cạnh những thành tựu trên, ASEAN cũng bộc lộ một số hạn chế nhất định, đó là tổ chức bộ máy cồng kềnh và lỏng lẻo nên hợp tác chậm chạp, chưa hiệu quả; các nước thành viên ASEAN còn có quá nhiều khác biệt về kinh tế, văn hoá, trình

độ pt,… khiến việc đạt đồng thuận nhiều lúc gặp khó khăn; nguồn lực hạn chế nên hoạt động hợp tác còn phải dựa nhiều vào bên ngoài; chưa giải quyết triệt để các mâu thuẫn giữa các nước thành viên, nhất là về vấn đề biên giới, lãnh thổ

10 SỰ KIỆN ASEAN 2016

1 Cộng đồng ASEAN- năm đầu tiên triển khai

Tại Hội nghị cấp cao ASEAN 9 tại Bali, Indonesia vào tháng 10/2003, lãnh đạo các nước ASEAN quyết định xây dựng Cộng đồng ASEAN vào năm 2020 với 3 trụ cột chính về các lĩnh vực

an ninh - quốc phòng, kinh tế và văn hóa - xã hội Mục tiêu tổng quát của Cộng đồng ASEAN là đưa Hiệp hội trở thành

“một nhóm hài hòa các dân tộc Đông Nam Á, gắn bó trong một cộng đồng các xã hội đùm bọc lẫn nhau”

3 trụ cột

3 trụ cột của Cộng đồng ASEAN bao gồm Cộng đồng An ninh ASEAN (ASC), Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) và Cộng đồng Văn hóa - Xã hội ASEAN (ASCC) Cộng đồng An ninh nhằm duy trì và tăng cường an ninh, hòa bình và ổn định, tăng khả năng của ASEAN tự bảo đảm an ninh khu vực Các quốc gia hợp tác kiến tạo một nền an ninh toàn diện ở khu vực, ứng phó với các

thách thức phi truyền thống, như tội phạm xuyên quốc gia, khủng bố, ứng phó thiên tai khẩn cấp và hợp tác về an ninh hàng hải ASEAN khẳng định không hướng tới hình thành liên minh quân sự ở khu vực, hoặc một khối phòng thủ chung; các nước thành viên có quyền tự do theo đuổi chính sách đối ngoại riêng cũng như bố trí phòng thủ riêng của mình Cộng đồng kinh tế ASEAN nhằm đưa ASEAN trở thành một thị trường chung và cơ sở sản xuất thống nhất AEC tập trung tạo dựng một khu vực kinh tế ASEAN ổn định, thịnh vượng và cạnh tranh cao, nơi có sự di chuyển tự do của hàng hóa, dịch vụ và đầu tư,

di chuyển tự do hơn của các luồng vốn, phát triển kinh tế đồng đều và giảm nghèo, thu hẹp khoảng cách chênh lệch về kinh tế

- xã hội Biện pháp chính mà ASEAN sẽ thực hiện là dỡ

bỏ thuế quan và các hàng rào phi thuế quan; thuận lợi hóa thương mại, hài hòa hóa các tiêu chuẩn sản phẩm (hợp chuẩn)

và quy chế, giải quyết nhanh chóng hơn các thủ tục hải quan

và xuất nhập khẩu, hoàn chỉnh các quyắc về xuất xứ, tạo thuận lợi cho dịch tvụ, đầu tư, tăng cường phát triển thị trường vốn ASEAN

Tuy vậy, AEC không có kế hoạch xây dựng một liên minh tiền

tệ sử dụng đồng tiền chung như Liên minh châu Âu (EU) Công đồng Văn hóa – Xã hội ASEAN nhằm gắn bó chặt chẽ các nước Đông Nam Á trong một cộng đồng gắn kết, phát triển đồng đều, hòa hợp, với các “xã hội quan tâm và chia sẻ” ASCC lấy con người làm trung tâm, tiến tới xây dựng một bản sác chung, tăng mức sống và phúc lợi cho người dân

Quá trình hình thành

Tháng 12/1997, nhân dịp kỷ niệm 30 năm ngày thành lập ASEAN và sau khi Hiệp hội đã bao gồm cả 10 quốc gia Đông Nam Á, Lãnh đạo các nước ASEAN đã thông qua văn kiện quan trọng Tầm nhìn ASEAN 2020, với mục tiêu tổng quát là đưa Hiệp hội trở thành “một nhóm hài hòa các dân tộc Đông Nam

Á, gắn bó trong một cộng đồng các xã hội đùm bọc lẫn nhau” Bước vào thế kỷ 21, ASEAN đứng trước những cơ hội phát triển mới nhưng phải đối phó với các thách thức lớn Sự trỗi dậy của Trung Quốc và cạnh tranh quyền lực các nền kinh tế lớn ở Đông Nam Á, vấn đề Biển Đông và hàng loạt thách thức an ninh như xung đột tôn giáo, sắc tộc, buôn bán ma túy, vũ khí Những khó khăn này khiến môi trường an ninh khu vực trở nên bấp bênh Về kinh tế, nguy cơ tái bùng nổ khủng hoảng vẫn tiềm ẩn

Nhận thức được điều này, cựu tổng thống Philippines Gloria Macapagal khẳng định: “Trong một thế giới bất ổn về an ninh

và biến đổi liên tục về kinh tế, từng nước riêng rẽ Đông Nam Á không thể phát triển, không thể có hòa bình, không thể hy vọng thịnh vượng, không thể có niềm tin vào tương lai trừ khi chúng ta sát cánh bên nhau, góp chung của cải, chia sẻ càng nhiều các mối quan tâm chung, tin tưởng lẫn nhau và ngày càng nói chung một tiếng nói trên các diễn đàn thế giới”

Tuyên bố này nhận được sự đồng tình và ủng hộ của các thành viên khác trong ASEAN

Tháng 10/2003, Lãnh đạo các nước ASEAN ký Tuyên bố Hòa hợp ASEAN II nhất trí đề ra mục tiêu hình thành Cộng đồng ASEAN vào năm 2020 Tuy nhiên, để kịp thích ứng với những chuyển biến nhanh chóng và phức tạp của tình hình quốc tế và khu vực, lãnh đạo các nước ASEAN tháng 1/2007 đã quyết tâm đẩy nhanh tiến trình liên kết nội khối dựa trên cơ sở pháp lý là Hiến chương ASEAN, nhất trí vì mục tiêu hình thành Cộng đồng ASEAN vào năm 2015 (rút ngắn 5 năm so với quyết định ban đầu)

Tại Hội nghị thượng đỉnh ASEAN lần thứ 27 tại Malaysia ngày 22/11, lãnh đạo các quốc gia đã ký kết Tuyên bố Kuala Lumpur

2015 về thành lập Cộng đồng ASEAN Đây là thành tự to lớn của quá trình liên kết và hội nhập ASEAN trong gần nửa thế kỷ qua

Khác biệt giữa Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và Cộng đồng ASEAN (AC)

Mức độ liên kết khu vực trong AC sâu sắc hơn ở ASEAN Về nền tảng pháp lý, trong khi cơ sở pháp lý của ASEAN là Tuyên bố Bangkok 1967, AC dựa trên trên cơ sở pháp lý là Hiến chương ASEAN Hai điểm khác biệt này làm cho ASEAN trở thành một

tổ chức liên minh chính phủ vững mạnh hơn Do tính chất trên của AC, nó không phải là một tổ chức siêu quốc gia như EU

AC là một cộng đồng mở, mở rộng hợp tác với bên ngoài, có thể chia sẻ các thành quả hội nhập kinh tế cho các nước không phải là thành viên

2 Cập nhật Hiến chương Asean

Mục tiêu: Nâng cao hiệu quả hoạt động và tiến trình ra quyết định của khối trước các vấn đề quốc tế

3 Thông cáo chung của Hội nghị bộ trưởng Asean

Những vấn đề được thảo luận bao gồm: Cộng đồng ASEAN với

ba trụ cột chính; tầm nhìn Cộng đồng ASEAN sau năm 2015; thúc đẩy các nguyên tắc, quy định và giá trị của ASEAN; vai trò trung tâm của ASEAN; thu hẹp khoảng cách phát triển và thúc đẩy hội nhập khu vực; cải cách hiệu quả các thể chế ASEAN; quan hệ giữa ASEAN với các đối tác bên ngoài; cũng như các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm, trong đó vấn đề Biển Đông tiếp tục được nêu bật

Với chủ đề “Đưa Tầm nhìn thành hiện thực vì một Cộng đồng ASEAN năng động”, Hội nghị AMM-49 đã thảo luận, thống nhất

và ra Thông cáo chung đề cập mọi lĩnh vực hợp tác từ chính trị

- an ninh tới kinh tế và văn hóa - xã hội, trong đó nhấn mạnh

một số nội dung quan trọng sau:Thứ nhất, Thông cáo đặc biệt

nhấn mạnh ASEAN cần ưu tiên hàng đầu việc củng cố, tăng cường đoàn kết, thống nhất bởi đây là điều kiện tiên quyết cho thành công của tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN, là nền tảng để ASEAN khẳng định và phát huy vai trò, trách nhiệm trong xử lý các vấn đề liên quan hòa bình, an ninh và ổn định khu vực và góp phần thiết thực nâng cao hình ảnh và uy tín

của Cộng đồng ASEAN Thứ hai, Thông cáo hoan nghênh những

tiến triển mà ASEAN đã đạt được trên cả 3 trụ cột trong triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025 đã mang lại những kết quả đáng khích lệ, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống người dân và xây dựng bản sắc ASEAN trên mọi lĩnh vực khoa

học công nghệ, kinh tế, văn hóa xã hội Thứ ba, Thông cáo

khẳng định ASEAN cam kết tiếp tục quyết tâm và nỗ lực triển khai đầy đủ và hiệu quả Tầm nhìn 2025 và các kế hoạch tổng thể hướng tới Cộng đồng ASEAN ngày càng liên kết chặt chẽ,

dựa trên luật lệ và lấy người dân làm trung tâm Thứ tư,Thông

cáo chung hoan nghênh những tiến triển trong xây dựng Kế hoạch tổng thể Kết nối ASEAN 2025 và Kế hoạch công tác Sáng kiến Hội nhập ASEAN (IAI) giai đoạn 3 về thu hẹp khoảng cách phát triển và Kế hoạch tổng thể Kết nối ASEAN 2025; nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác này nhằm thúc đẩy phát triển đồng đều và bao trùm, hỗ trợ các nước Campuchia, Lào,

Myanmar và Việt Nam (CLMV) hội nhập hiệu quả hơn Thứ năm, Thông cáo chung khẳng định ASEAN nhất trí tiếp tục

nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy tổ chức ASEAN, nhất

là trong việc phân định rõ chức năng, vai trò giữa các cơ quan, tăng cường điều phối trên các vấn đề liên ngành; theo đó, giao các Quan chức cao cấp (SOM) ASEAN và Ủy ban các Đại diện thường trực ASEAN (CPR) nghiên cứu khả năng cập nhật Hiến chương ASEAN nhằm bảo đảm ASEAN đáp ứng tốt hơn các yêu