ĐỒ ÁN MÔN HỌC THÔNG TIN MÔI TRƯỜNG: ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG CHẤT LƯỢNG NƯỚC HỒ TRÚC BẠCH

Hồ Trúc Bạch nằm trong quần thể Hồ Tây, hồ Trúc Bạch không chỉ là một địa danhtham quan nổi tiếng, tạo cảnh quan đô thị, điều hòa khí hậu mà hồ còn có giá trị về vănhóa, lịch sử gắn li

LDĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI

KHOA MÔI TRƯỜNG

Hà Nội, 2014

Do giới hạn về mặt thời gian, thiếu kinh nghiệm trong nghiên cứu và kiến thức cònhạn chế nên nội dung bài thu hoạch chắc chắn còn nhiều thiếu sót, khiếm khuyết Chúng

em rất mong nhận được sự chỉ bảo, đóng góp ý kiến của cô để bài tập thu hoạch này hoànthiện và có ý nghĩa thực tiễn hơn

Chúng em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 4 tháng 12 năm 2014

Nhóm sinh viên thực hiện Nhóm 11 – ĐH1KM Trường ĐH Tài nguyên & Môi trường Hà Nội

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 4

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HỒ TRÚC BẠCH 6

CHƯƠNG 2: SỨC ÉP ĐỐI VỚI MÔI TRƯỜNG TỪ CÁC HOẠT ĐỘNG KINH TẾ - XÃ HỘI 8

1 Sức ép từ các hoạt động kinh tế 8

2 Sức ép từ dân số 9

CHƯƠNG III: HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG NƯỚC HỒ TRÚC BẠCH 10

Kết quả quan trắc nước hồ Trúc Bạch tháng 11 năm 2014 10

CHƯƠNG IV: TÁC ĐỘNG CỦA MÔI TRƯỜNG ĐẾN CÁC YẾU TỐ KINH TẾ XÃ HỘI 17

CHƯƠNG V: CHÍNH SÁCH PHÁP LUẬT VÀ BIỆN PHÁP GIẢM THIỂU 20

1 Công tác tổ chức thực hiện bảo vệ môi trường của các cơ quan quản lý môi trường trên địa bàn khu vực xung quanh hồ Trúc Bạch: 20

2 Tình hình thực hiện chính sách, pháp luật bảo vệ môi trường tại địa bàn xung quanh hồ Trúc Bạch: 21

3 Các giải pháp bảo vệ môi trường khu vực hồ Trúc Bạch: 22

PHIẾU THĂM DÒ Ý KIẾN CỘNG ĐỒNG VỀ VẤN ĐỀ Ô NHIÊM MÔI TRƯỜNG NƯỚC TẠI HỒ TRÚC BẠCH 30

TÀI LIỆU THAM KHẢO 32

3

MỞ ĐẦU

Thủ đô Hà Nội có hơn 100 hồ tự nhiên với diện tích nước mặt lên tới hàng trăm héc

ta Ngoài vai trò tạo cảnh quan và điều hòa khí hậu, các hồ cũng là nơi cư trú của nhiềuloài động thực vật nước có giá trị

Hồ Trúc Bạch nằm trong quần thể Hồ Tây, hồ Trúc Bạch không chỉ là một địa danhtham quan nổi tiếng, tạo cảnh quan đô thị, điều hòa khí hậu mà hồ còn có giá trị về vănhóa, lịch sử gắn liền với quá trình hình thành, phát triển nghìn năm của Thăng Long- HàNội

Tuy nhiên do sự phát triển nhanh cũng như thiếu bền vững của thành phố, chấtlượng nước hồ đang bị suy giảm nhanh chóng và nghiêm trọng, ảnh hưởng không chỉ tớisinh vật nước được nuôi trồng trong hồ mà còn ảnh hưởng tới sức khoẻ và môi trườngsống của khu dân cư quanh hồ và cảnh quan đô thị bởi hàng loạt các hoạt động của conngười như việc xả trực tiếp chất thải, nước thải chưa qua xử lí vào hồ, vứt rác xuống hồđang dần trở lên nhức nhối đòi hỏi sự quan tâm vào cuộc của các cấp các ngành và cảcộng đồng

Từ quan điểm trên, cho thấy sự cần thiết và cấp bách phải tiến hành “đánh giá hiện trạng môi trường nước hồ trúc bạch- quận tây hồ- thành phố hà nội” nhằm giúp mọi

người có cái nhìn tổng quan về tình hình chất lượng nước hồ, ảnh hưởng của con người vàcác yếu tố môi đến chất lượng nước hồ, nhằm đưa ra một số giải pháp bảo vệ, cải tạo chấtlượng nước Hồ Trúc Bạch

- Đánh giá các yếu tố môi trường hiện trạng áp lực tác động lên chất lượng nước

- Đánh giá các tác động của ô nhiễm môi trường nước hồ tới,sức khỏe hoạt động sản

3 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp

Tài liệu thu thập, số liệu quan trắc có liên quan từ các cơ quan, Sở ban ngành nhưBáo cái hiện trạng môi trường có các số liệu thống kê, văn bản quy phạm pháp luật có liênquan của quận Ba Đình, Sở Tài Nguyên Môi Trường Hà Nội

Phương pháp so sánh, đánh giá

- Căn cứ vào các số liệu nói chung có liên quan và các số liệu có tiêu chí đánh giá,

để từ đó phân tích được sự hiệu quả cũng như chưa đạt yêu cầu qua các thời kỳ khác nhaucủa hiện trạng môi trường và công tác quản lý

Phương pháp đánh giá tác động môi trường

- Từ những số liệu có sẵn và có sự so sánh với các tiêu chí đánh giá để phân tíchnhững ảnh hưởng đến các mặt kinh tế – xã hội và môi trường

Phương pháp điều tra phỏng vẫn trực tiếp ngoài thực địa

Áp dụng phương pháp điều tra, khảo sát, đo đạc, phỏng vấn người dân sinh sống tạikhu vực xung quanh khu công nghiệp và các cán bộ quản lý môi trường tại địa phươngnhằm xác định rõ hiện trạng và các tác động môi trường

Phương pháp thu mẫu và phân tích mẫu trong phòng thí nghiệm

Gồm các hoạt động khảo sát hiện trường, lấy mẫu thực tế Qua khảo sát thực tế tạicác điểm

Phương pháp xử lý số liệu

- Xử lý số liệu, vẽ đồ thị và tính tương quan bằng sử dụng phần mềm excel

- Phương pháp đánh giá chất lượng môi trường nước: giá trị của các thông số phântích

được so sánh với Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia như: QCVN 08:2008/BTNMT Đốivới QCVN 08:2008/BTNMT có 4 mức quy định, so sánh giá trị các thông số với mộtmức gần nhất

5

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HỒ TRÚC BẠCH

1 Vị trí địa lý

Đặc điểm tự nhiên của hồ Trúc Bạch

Vị trí: Hồ Trúc Bạch là một hồ thuộc

quận Ba Đình, thủ đô Hà Nội, Việt Nam,

nguyên là một phần hồ Tây Hồ rộng

242.191.278 m2 (hơn 24,2 ha) và có tọa độ địa

Hàng năm có đủ bốn mùa Xuân, Hạ, Thu, Đông Mùa khô từ tháng 10 năm trướcđến tháng 4 năm sau, đây là thời kỳ giá lạnh, không mưa to Từ tháng 1 đến tháng 3 vẫn

có giá lạnh nhưng vì là tiết xuân nên có mưa nhẹ (mưa xuân) đủ độ ẩm cho cây cối đâmtrồi nẩy lộc Từ tháng năm đến tháng 9 là mùa nóng có mưa to và bão Trong tháng 8, 9,

10, Hà Nội có những ngày thu Mùa thu Hà Nội trời trong xanh, gió mát Những ngàycuối thu sẽ se lạnh và chóng hoà nhập vào mùa đông

Thủy văn

Hồ trúc bạch là một phần của hồ tây hệ thống thoát nước nối liền với nhau vì vậy cókhả năng tiêu thoát lượng nước mặt dư thừa ở các khu vực lân cận, tránh ngập úng trongmùa mưa bão, thuận lợi cho quá trình nuôi trồng thủy sản và quá trình làm sạch tự nhiên

3 Điều kiện kinh tế

Từ chỗ cơ cấu kinh tế yếu kém, sản xuất gặp nhiều khó khăn, đời sống người dânbấp bênh, quận đã tập trung chỉ đạo tìm ra hướng đi thích hợp với tinh thần: Đổi mớinhanh chóng, ổn định tình hình, hiệu quả kinh tế - xã hội cao hơn Bằng những giải pháp

cụ thể thúc đẩy kinh tế phát triển, cơ cấu hợp lý, thu hút được nhiều lao động, nộp ngânsách Nhà nước tăng bình quân hàng năm 12,95%, ước tăng trưởng các năm từ 2010 -

2012 là 20%/năm; tổng giá trị 5 năm đạt 7.283.350 triệu đồng, trong đó: Thương nghiệp

chiếm 6,8%, du lịch 169.936 triệu đồng chiếm 2,33%; các ngành dịch vụ khác chiếm1876.450 triệu đồng, chiếm 28,65% Cơ cấu kinh tế "Thương mại - dịch vụ và du lịch -công nghiệp" đã đạt được: Thương mại đạt 37,74% lao động nộp ngân sách 69,95%; dịch

vụ và du lịch đạt 17,53% lao động, nộp ngân sách 11,76%; công nghiệp đạt 25% laođộng, nộp ngân sách 12,35%

Cùng với phát triển sản xuất, công nhân lao động có tay nghề, kỹ thuật cao xuất hiện

ở một số ngành nghề mới như: dầu khí, du lịch, điện tử, truyền tải điện Đa số có việc làm

và thu nhập ổn định, đời sống được cải thiện và nâng lên, trong đó 25% có trình độchuyên môn trung cấp kỹ thuật, 80% tốt nghiệp THPT, 35% có trình độ cao đẳng, đại họctrở lên

4 Điều kiện xã hội.

Hồ trúc bạch ở phường Trúc Bạch quận Ba Đình là quận đầu tiên trong cả nước đạtphổ cập giáo dục tiểu học và THCS, xóa xong lớp học ca 3, phòng học cấp 4 Đến nay 53

cơ sở GDĐT thuộc quận, 15 đơn vị thuộc sở, ngành với 100% đội ngũ cán bộ giáo viênđều đạt và vượt chuẩn Công tác xã hội hóa giáo dục được thực hiện tốt từ cơ sở vớinhững mô hình trường bán công, dân lập, tư thục

Bên cạnh đó cuộc vận động "Đền ơn đáp nghĩa" trong những năm qua luôn đạt đượckết quả tốt.Song song với việc phát triển kinh tế xã hội, quận còn tập trung phát triển đôthị đối với quản lý và xây dựng nếp sống văn hóa, kỷ cương, giữ gìn đô thị sáng - xanh -sạch - đẹp, xứng đáng với vị trí trung tâm hành chính - chính trị Quốc gia Nhờ địnhhướng đúng đắn, trong mấy năm vừa qua, bộ mặt đô thị của Ba Đình được cải thiện nhiềuhơn

7

CHƯƠNG II: SỨC ÉP ĐỐI VỚI MÔI TRƯỜNG TỪ CÁC HOẠT ĐỘNG

KINH TẾ - XÃ HỘI

- Hồ Trúc Bạch nằm trong quần thể Hồ Tây, hồ Trúc Bạch không chỉ là một địadanh tham quan nổi tiếng, tạo cảnh quan đô thị, điều hòa khí hậu mà hồ còn có giá trị vềvăn hóa, lịch sử gắn liền với quá trình hình thành, phát triển nghìn năm của Thăng Long-

Hà Nội

- Gần đây, do sự phát triển nhanh cũng như thiếu bền vững của thành phố, từ cáchoạt động kinh tế – xã hội phát triển mạnh đã gây ảnh hưởng đến môi trường, chất lượngnước hồ đang bị suy giảm nhanh chóng và nghiêm trọng, ảnh hưởng không chỉ tới sinhvật nước được nuôi trồng trong hồ mà còn ảnh hưởng tới sức khoẻ và môi trường sốngcủa khu dân cư quanh hồ và cảnh quan đô thị bởi hàng loạt các hoạt động của con ngườinhư việc xả trực tiếp chất thải, nước thải chưa qua xử lí vào hồ, vứt rác xuống hồ

2.1 Sức ép từ các hoạt động phát triển kinh tế và dân sinh

 Nguồn nước thải sinh hoạt hàng ngày của dân sinh:

-Hồ Trúc Bạch là nơi xả nước thải trực tiếp của nhiều phố: Phó Đức Chính, Châu Long,Ngũ Xá, Phạm Hồng Thái, Nguyễn Trường Tộ, Nguyễn Biểu, Trấn Vũ tập trung lại tạo

ra lượng nước thải quá lớn so với khả năng tự làm sạch của hồ và các biện pháp xử lý

- Nước thải của một số xí nghiệp nhỏ xung quanh hồ

- Quá trình đô thị hóa đi đôi với sự gia tăng dân số mạnh của khu vực dân cư quanh hồ( gia tăng tự nhiên, di, nhập cư )

- => lượng chất thải sinh hoạt gia tăng

 Nguồn thải từ các nhà hàng, khách sạn, khu du lịch, vui chơi:

- Là khu vực có sự đô thị hóa cao nên quanh hồ là nơi tập trung nhiều nhà hàng,quán ăn, khách sạn, nơi vui chơi giải trí cùng các hoạt động thương mại, du lịch

Vì vậy thu hút lượng lớn khách du lịch, tham quan đi lại Tuy nhiên một bộ phậnkhách du lịch chưa để ý đến các hoạt động bảo vệ môi trường Trong những nămgần đây do tốc độ đô thị hóa và xây dựng phát triển nhanh, hệ sinh thái hồ TrúcBạch đang bị suy thoái và ô nhiễm

Nguồn thải từ các hộ buôn bán nhỏ:

- Xung quanh hồ tập trung rất nhiều các quán cóc, trà đá ven đường thường xuyên

xả nước và rác thải ngay xuống mặt hồ, cũng gây là một lượng khá lớn rác thải,nước thải xuống hồ

 Ý thức không tốt của người dân:

-Tình trạng đốt rác ven hồ còn tiếp tục, ảnh hưởng tới chất lượng nước của hồ và hệ sinhthái động, thực vật trong hồ.

- Xả rác sinh hoạt, túi ni lông, bao bì xuống hồ một lượng lớn, làm giảm khả năng tự làmsạch của hồ, gây mùi hôi thối khó chịu

- Các hoạt động thu gom rác thải, xử lý ô nhiễm dưới hồ không thường xuyên diễn ra, tổdân cư xung quanh hồ chưa có các biện pháp mạnh để ý đến môi trường

 Chính sách phát triển đô thị chưa hợp lý

- vấn đề hội nhập kinh tế thế giới cùng với định hướng phát triển kinh tế theo hướng côngnghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước khiến đô thị phát triển theo hướng ồ ạt, không cóquy hoạch cụ thể

2.2 Sức ép từ xã hội

- Các nhà hàng, khách sạn, điểm du lịch do lợi nhuận trước mắt nên chỉ quan tâm được

đến thu nhập kinh tế, chưa có sự đầu tư đến nâng cấp, cải tạo, bảo vệ hệ thống cấp thoátnước, thu gom rác thải quanh hồ Gây tác hại của ô nhiễm đến sức khỏe và ý thức tráchnhiệm bảo vệ môi trường rất hạn chế

- Các hoạt động kinh tế nhỏ lẻ ven đường chỉ mang tính chất tạm bợ nên người takhông quan trọng đến vấn đề môi trường

- Không có nhiều các hoạt động tuyên truyền nâng cao ý thức người dân trong các khudân cư cũng như các điểm tham quan du lịch Các chương trình đầu tư vào môi trường rấtít

 Từ những tác động nguy hại đến môi trường từ các hoạt động kinh tế xã hội đó đã gâysức ép lớn lên môi trường khu vực, đề ra nhu cần thiết phải có biện pháp cải tạo, giảmthiểu tác động đến môi trường

9

CHƯƠNG III: HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG NƯỚC HỒ TRÚC BẠCH

Kết quả quan trắc nước hồ Trúc Bạch tháng 11 năm 2014

Địa điểm nghiên cứu : hồ Trúc Bạch có tọa độ (21o03'10'' B ;105o50'20'' Đ)

Vị trí các điểm lấy mẫu

105º50’28.4’’E), gần mương Ngũ Xá

Bảng 3.1: Kết quả quan trắc hiện trường nước hồ Trúc Bạch tháng 11 năm 2014

Thông qua 3 đợt quan trắc giá trị pH không có sự khác biệt luôn dao động từ khoảng

7 – 8, và vị trí thứ 4 có pH lớn nhất và đồng thời hàm lượng oxy hòa tan ở đây cũng làthấp nhất so với các điểm còn lại

Bản đồ vị trí lấy mẫu

VT2 VT1

Bảng 3.2 Kết quả nồng độPO 4

PO43-là nhỏ nhất bằng 0,66(mg/l) vượt quy chuẩn cho phép 2,2 lần

-So với QCVN 08: 2008/BTNMT đối với hàm lượng PO43-(cột B1) là bằng 0,3mg/lthì tất cả các mẫu trên đều vượt tiêu chuẩn cho phép về chất lượng nước mặt

11

Bảng 3.3 Kết quả hàm lượngTSS

Từ bảng số liệu kết quả hàm lượng TSS chúng ta có thể nhận thấy rằng tại tất cả các

vị trí quan trắc thì hàm lượng tổng chất rắn lơ lửng đều vượt quá cột B1 (50 mg/l) củaQCVN 08: 2008/BTNMT Và vị trí có hàm lượng TSS lớn nhất đó là vị trí số 4, còn tịa vịtrí số 3 thì hàm lượng TSS là nhỏ nhất

ăn ở xung quanh hồ, nước thải chế biến thực phẩm đem theo rất nhiều vi sinh vật chưaqua xử lý đã xả thải thẳng xuống hồ.

13

Bảng 3.5 Kết quả nồng độ NH 4

1.300

0.9201.0812.213

Đợt 2

1.51250.97501.24402.6500

Đợt 3

1.7250.81251.02752.4875

Nhận xét:

Từ kết quả nồng độ mẫu nước hồ cho thấy mẫu ở vị trí 4 có hàm lượng NH4+là lớnnhất bằng 2,213 (mgN/l) vượt quy chuẩn cho phép 4,43 lần và mẫu ở vị trí 2 có hàmlượng NH4+ là nhỏ nhất bằng 0,92 (mgN/l) vượt quy chuẩn cho phép 1,84 lần Khoảngcách chênh lệch giữa 2 mẫu này là 1,293 (mgN/l)

So với QCVN 08: 2008/BTNMT đối với hàm lượng NH4+ (cột B1) là bằng 0,5mgN/

l thì tất cả các mẫu ở 4 vị trí trên đều vượt tiêu chuẩn cho phép về chất lượng nước mặt

So với QCVN 38: 2011/BTNMT – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nướcmặt bảo vệ đời sống thủy sinh vật, đối với hàm lượng NH4+ là bằng 1 mgN/l thì các mẫu ở

vị trí 1,3,4 đều vượt quy chuẩn cho phép về chất lượng nước mặt bảo vệ đời sống thủysinh

Từ những số liệu trên cho thấy ô nhiễm nước hồ trúc bạch đang ở mức báo động,nguồn nước ô nhiễm nặng như vậy sẽ ảnh hưởng xấu tới đời sống sức khỏe dân cư quangkhu vực và hoạt động kinh tế quanh khu vực, mất mĩ quan của khu phố

Bảng 3.6 Kết quả nồng độ COD

8 (lần)

Đợt2

Số lầnvượtQCVN08:2008(lần)

Đợt3

Số lầnvượtQCVN08:2008(lần)

15

Bảng 3.7 Kết quả nồng độ BOD 5

Đợt 2

Số lần vượt QCVN 08:2008 (lần)

Đợt 3

Số lần vượt QCVN 08:2008 (lần)

Kết quả qua đợt quan trắc cho thấy, giá trị BOD5 của hồ Trúc Bạch ổn định, không

có sự thay đổi nhiều, tuy nhiêntại các vị trí lấy mẫu thì nồng độ BOD5 đều vượt so với cộtB1 từ 1,03 lần đến 1,34 theo QCVN 08: 2008/BTNMT - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia vềchất lượng nước mặt Điều này chứng tỏ hồ đang bị ô nhiễm chất hữu cơ mà nguyên nhânchủ yếu là do hồ tiếp nhận nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý của các hộ dân sống xungquanh, nước thải dầu mỡ từ các nhà hàng và hộ kinh doing khu vực quanh hồ

CHƯƠNG IV: TÁC ĐỘNG CỦA MÔI TRƯỜNG ĐẾN CÁC YẾU TỐ KINH TẾ

XÃ HỘI

Hồ Trúc Bạch là một hồ thuộc quận Ba Đình, thủ đô Hà Nội, Việt Nam, nguyên làmột phần hồ Tây., hồ Trúc Bạch không chỉ là một địa danh tham quan nổi tiếng, tạo cảnhquan đô thị, điều hòa khí hậu mà hồ còn có giá trị về văn hóa, lịch sử gắn liền với quátrình hình thành, phát triển nghìn năm của Thăng Long- Hà Nội

Những người dân sống quanh hồ trong đó phần lớn là những người dân đã cư ngụ ởđây hơn 10 năm, còn lại là sự di dân nhập cư của người dân vùng khác tới định cư, buônbán Nghề nghiệp chính của người dân vẫn là buôn bán tự do,buôn bán lẻ, mở nhàhàng,khách sạn,học sinh, sinh viên chỉ phần nhỏ là công nhân viên chức Về mức thunhập của người dân tại đây 70% các gia đình đều có thu nhập với mức 3 đến 10 triệuđồng, 30% có thu nhập dưới 3 triệu đồng Vì hồ Trúc Bạch không chỉ là một địa danhtham quan nổi tiếng, tạo cảnh quan đô thị, điều hòa khí hậu mà hồ còn có giá trị về vănhóa, lịch sử gắn liền với quá trình hình thành, phát triển nghìn năm của Hà Nội nên quanh

hồ là nơi tập trung nhiều nhà hàng, quán ăn, khách sạn, nơi vui chơi giải trí cùng cáchoạt động thương mại, du lịch

Gần đây, do sự phát triển nhanh cũng như thiếu bền vững của thành phố, từ các hoạtđộng kinh tế – xã hội phát triển mạnh đã gây ảnh hưởng đến môi trường, chất lượng nước

hồ đang bị suy giảm nhanh chóng và nghiêm trọng, ảnh hưởng không chỉ tới sinh vậtnước được nuôi trồng trong hồ mà còn ảnh hưởng tới sức khoẻ và môi trường sống củakhu dân cư quanh hồ và cảnh quan đô thị bởi hàng loạt các hoạt động của con người nhưviệc xả trực tiếp chất thải, nước thải chưa qua xử lí vào hồ, vứt rác xuống hồ

Bên cạnh đó Hồ Trúc Bạch là nơi xả nước thải trực tiếp của các phố: Phó ĐứcChính, Châu Long, Ngũ Xá, Phạm Hồng Thái, Nguyễn Trường Tộ, Nguyễn Biểu, TrấnVũ Quanh hồ là nơi tập trung nhiều nhà hàng, quán ăn, khách sạn, nơi vui chơi giải trí,

cơ sở sản xuất nhôm cùng các hoạt động thương mại, du lịch, tốc độ đô thị hóa và xâydựng phát triển nhanh, hệ sinh thái hồ Trúc Bạch đang bị suy thoái và ô nhiễm nghiêmtrọng ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe người dân sống xung quanh đó nhiều,hậu quả là tỉ

lệ người mắc các bệnh cấp và mãn tính liên quan đến ô nhiễm nước như viêm màng kết ,tiêu chảy , ung thư ,các bệnh gia liễu ngày càng tăng, các vấn đề kinh tế- xã hội và hệsinh thái của hồ

17