Kỹ thuật chung về thu hái, phơi sấy, chế biến sơ bộ, bảo quản dược liệu

KỸ THUẬT CHUNG VỀ THU HÁI, PHƠI SẤY, CHẾ BIẾN SƠ BỘ VÀ BẢO QUẢN DƯỢC LIỆU ĐOÀN HỮU VĂN... MỤC TIÊU• Trình bày kỹ thuật trong thu hái, phơi sấy, chế biến sơ bộ, bảo quản dược liệu • Nêu n

KỸ THUẬT CHUNG VỀ THU HÁI, PHƠI SẤY, CHẾ BIẾN SƠ BỘ VÀ

BẢO QUẢN DƯỢC LIỆU

ĐOÀN HỮU VĂN

MỤC TIÊU

• Trình bày kỹ thuật trong thu hái,

phơi sấy, chế biến sơ bộ, bảo quản

dược liệu

• Nêu nguyên nhân chính ảnh hưởng đến chất lượng dược liệu và

biện pháp khắc phục

Thu hái dược liệu

Thu hái dược liệu

Chia 4 nhóm: ( 7 phút)

Nhóm 1: Dược liệu là Rễ , Thân

rễ, Rễ củ, Thân gỗ

Nhóm 2: Toàn cây,Vỏ cây

Nhóm 3: Lá cây, Búp cây, Hoa

Nhóm 4: Quả, Hạt, dược liệu chứa chất độc

Thu hái dược liệu

Thu hái dược liệu

• Toàn cây

Cây bắt đầu ra hoa

• Vỏ cây

Mùa xuân

Thu hái dược liệu

Thu hái dược liệu

Quả khô tự mở hái trước lúc khô hẳn

• Dược liệu chứa chất độc

Trang bị đầy đủ bảo hộ lao động

Phơi, sấy dược liệu

Phơi sấy làm cho dược liệu khô tới độ thủy phần (độ ẩm ) an toàn

Phân biệt giữa phơi và sấy?

• Làm khô dược liệu= khí nóng tự nhiên

• Có 4 cách:

Phơi nắng trên sân

Phơi trong bóng râm

Phơi trên giàn

Phơi tránh bụi, ruồi nhặng

• Phơi nắng trên sân

Phương pháp thông dụng, áp dụng nhiều loại dược liệu, rẻ tiền

• Phơi trong bóng râm

Dược liệu dễ biến màu, dễ hỏng, có chứa tinh dầu

• Phơi trên giàn

Dược liệu quý, dược liệu mỏng

manh (hoa), số lượng ít

• Phơi tránh bụi, ruồi nhặng

Dược liệu có đường hay có mùi vị hấp dẫn côn trùng

• Làm khô dược liệu= lò sấy, tủ sấy

• Cần làm sạch dược liệu trước khi sấy

• Duy trì nhiệt độ từ 40-700C,

+Gđ đầu: 40-500C

+Gđ giữa: 50-600C

+Gđ cuối: 60-700C

Dược liệu chứa tinh dầu, hoạt chất dễ

bị nhiệt độ phân hủy, hoạt chất dễ

bay hơi, thăng hoa: < 400C

cho tiện chế biến, sử dụng

Vd: khúc, đoạn ngắn (Lạc tiên, Kim ngân) phiến ( Thổ phục linh)

miếng ( Hà thủ ô đỏ)

CHẾ BIẾN SƠ BỘ

• Ngâm

Làm dược liệu mềm dễ bào thái

Làm giảm độc tính ví dụ mã tiền, hoàng nàn/ vo gạo

• Ủ

Làm mềm để dễ bào thái

Làm thay đổi thành phần, tác dụng của dược liệu (sinh địa)

CHẾ BIẾN SƠ BỘ

• Chưng ,đồ

Diệt men trước khi phơi khô

Vd: long nhãn nhúng nước sôi trước khi phơi sấy khô

• Nấm mốc

Dược liệu bị nấm mốc sinh ra acid

hữu cơ+ độc tố nấm mốc giảm chất lượng

BẢO QUẢN

• Côn trùng

Phát sinh, phát triển, ăn hại dược liệu

Xử lý bằng: phơi, sấy, xông sinh, xông cloropicrin.

Phòng mối: kê cao Diệt mối: thuốc chống mối

• Bao bì đóng gói

Bao bì không sạch, ẩm nấm

Đóng gói sơ sài dược liệu dễ vụn, giảm phẩm chất, hư hao/ vận chuyển

BẢO QUẢN

• Thời gian bảo quản

Bảo quản quá lâu giảm chất lượng

ÔN TẬP